Hơn một năm nay, kinh nguyệt của cô thưa dần rồi mất hẳn. Tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, bác sĩ Đồng Thu Trang chỉ định siêu âm và xét nghiệm nồng độ AMH, chỉ số phản ánh dự trữ nang trứng còn lại trong buồng trứng.
Kết quả cho thấy hai bên buồng trứng đã teo nhỏ, hầu như không còn nang trứng trội. Chỉ số AMH chỉ vỏn vẹn 0,005 ng/ml, mức tương đương với phụ nữ ở giai đoạn tiền mãn kinh, trong khi ngưỡng bình thường ở độ tuổi 20-30 dao động từ 1,0 đến 3,5 ng/ml. Ngoài ra, Loan thường xuyên vã mồ hôi, bốc hỏa, dễ cáu gắt vô cớ, những triệu chứng điển hình của thiếu hụt estrogen.
“Số lượng nang trứng dự trữ của bệnh nhân đang ở mức rất thấp và tiếp tục suy giảm theo thời gian. Nếu không can thiệp kịp thời, cơ hội làm mẹ bằng chính trứng của mình sẽ ngày càng thu hẹp”, bác sĩ Trang nói.
Khi được hỏi về lối sống, Loan cho biết đã làm nghề livestream bán hàng online suốt 4 năm qua. Cô duy trì thói quen ngủ xuyên ngày, chỉ ăn một bữa, ban đêm liên tục dùng trà và cà phê đặc để tỉnh táo “chốt đơn” đến 2h sáng, rồi dọn dẹp đến khi mặt trời mọc.
Bác sĩ Trang nhận định, ở trường hợp của Loan, lối sống thức khuya kéo dài, ăn uống thiếu chất và căng thẳng mạn tính là những yếu tố có thể thúc đẩy sự suy giảm nội tiết tố nhanh hơn. Tuy nhiên, bác sĩ cũng lưu ý rằng suy giảm dự trữ buồng trứng ở mức độ nặng như trường hợp này thường không có nguyên nhân duy nhất. Di truyền, bệnh lý tự miễn tiềm ẩn hoặc các yếu tố cơ địa cũng cần được loại trừ qua thăm khám chuyên sâu.
“Điều quan trọng là bệnh nhân cần được đánh giá toàn diện để tìm ra nguyên nhân nền, thay vì chỉ quy về lối sống”, bác sĩ nhấn mạnh.
Liên, 25 tuổi, cũng bàng hoàng khi nhận kết quả kiểm tra sau hơn một năm sinh con. Tháng 8 năm ngoái, tất cả chỉ số của cô vẫn trong giới hạn bình thường. Gần đây, chu kỳ kinh nguyệt bị rút ngắn bất thường, cô quyết định đi kiểm tra lại.
Kết quả siêu âm cho thấy buồng trứng không còn nang trứng rõ ràng, chỉ số AMH xuống còn 0,006 ng/ml. Nếu không can thiệp y tế kịp thời, khả năng thụ thai tự nhiên của Liên sẽ rất thấp.
Trao đổi với bác sĩ, cô cho biết trong thời gian qua vừa chăm con một mình, vừa đi làm, mỗi ngày chỉ ngủ vài tiếng. Bữa ăn hàng ngày cũng qua loa, không đủ chất. Chỉ trong 5 tháng, cô sụt gần 15 kg, liên tục ốm vặt, bổ sung nhiều loại vitamin nhưng không cải thiện được sức khỏe.
Suy buồng trứng sớm (Premature Ovarian Insufficiency – POI) truyền thống được xem là tình trạng hiếm gặp ở phụ nữ dưới 40 tuổi, với tỷ lệ ước tính khoảng 1% trong dân số chung. Trong những năm gần đây, các bác sĩ tại một số bệnh viện lớn ở Việt Nam ghi nhận ngày càng nhiều phụ nữ ở độ tuổi 30, thậm chí mới hơn 20, đến khám với tình trạng suy giảm dự trữ buồng trứng đáng kể.
Theo bác sĩ Phan Chí Thành, Phó trưởng khoa Nam học và Y học giới tính, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, số lượng bệnh nhân đến khám vì lý do này đã tăng lên rõ rệt so với những năm trước. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng con số này chưa có khảo sát dịch tễ học chính thức tại Việt Nam, và một phần nguyên nhân của sự gia tăng là do nhận thức cộng đồng về sức khỏe sinh sản được nâng cao, kéo theo nhiều phụ nữ chủ động đi tầm soát hơn.
“Chúng ta chưa thể khẳng định tỷ lệ mắc trong cộng đồng thực sự đang tăng lên hay chỉ là số người đi khám tăng lên. Để có kết luận chính xác, cần có nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn”, bác sĩ Thành nói.
Về bối cảnh quốc tế, một nghiên cứu tổng hợp cho thấy khoảng 9–24% phụ nữ trong nhóm đang điều trị hỗ trợ sinh sản (không phải trong dân số chung) có tình trạng suy giảm dự trữ buồng trứng. Con số này không phản ánh tỷ lệ trong toàn bộ quần thể nữ giới.
Theo bác sĩ Thành, suy giảm dự trữ buồng trứng và suy buồng trứng sớm có nguyên nhân phức tạp, bao gồm di truyền, các bệnh lý tự miễn hoặc bệnh liên quan đến nhiễm sắc thể. Tuổi của người phụ nữ càng cao thì dự trữ buồng trứng càng thấp. Đặc biệt, lối sống không lành mạnh, uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá, sử dụng các chất kích thích, thường xuyên thức khuya, gặp nhiều căng thẳng, stress, giảm cân quá mức cũng là yếu tố nguy cơ.
Cùng quan điểm, bác sĩ Trang cho biết buồng trứng giống như một “ngân hàng, chỉ có rút ra chứ không có gửi vào”. Không giống như nam giới liên tục sản sinh tinh trùng mới, phụ nữ tiêu tốn số trứng có sẵn qua từng chu kỳ kinh nguyệt.
“Một khi buồng trứng đã suy và cạn kiệt, hiện tại y học chưa có cách nào hồi phục hay kích thích nó hoạt động bình thường trở lại”, bác sĩ nói.
Đặc biệt, nhiều cô gái nghĩ mình còn trẻ, khỏe nên “bạc đãi” cơ thể mà không biết rằng buồng trứng là cơ quan rất nhạy cảm với các kích thích độc hại. Cụ thể, áp lực công việc, học tập, và cuộc sống mưu sinh ở đô thị lớn khiến hệ thần kinh luôn trong trạng thái “báo động”.
Khi stress, cơ thể tiết ra hormone gây hại sức khỏe. Ở nữ giới, căng thẳng kéo dài có thể dẫn đến rối loạn nội tiết tố nữ, rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, giảm khả năng thụ thai tự nhiên.
Thức khuya sau 23h làm suy giảm nghiêm trọng melatonin, một chất chống oxy hóa mạnh mẽ bảo vệ chất lượng trứng. Xu hướng chuộng vóc dáng “mình hạc xương mai” khiến nhiều cô gái nhịn ăn nghiêm trọng hoặc uống thuốc giảm cân cấp tốc, gây hại buồng trứng. Hút thuốc lá, kể cả hút thuốc thụ động hoặc thuốc lá điện tử, lạm dụng rượu bia, caffeine cũng là yếu tố nguy cơ.
“Nếu bệnh nhân không còn nang trứng thì biện pháp cuối cùng là đi xin trứng”, bác sĩ nói. Tùy vào tình trạng và mong muốn của bệnh nhân, bác sĩ tư vẫn điều trị phù hợp.
Phụ nữ suy buồng trứng thường bị vô kinh hoặc ra máu không đều, rối loạn kỳ kinh, thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn, mất ngủ, dễ kích động, khó tập trung tư tưởng, đau khi quan hệ tình dục, âm đạo khô. Nhiều trường hợp giảm ham muốn tình dục, luôn né tránh chuyện giường chiếu, mất khả năng sinh sản, rối loạn tiết niệu…
“Suy giảm buồng trứng khiến cơ thể lão hóa 60 tuổi trong cơ thể 30 tuổi, đồng nghĩa với sức khỏe bị giảm sút, nguy cơ mắc bệnh tim mạch, xương khớp, ung thư… có thể tăng lên”, ông Thành cho hay.
Đối với những trường hợp như Liên, các bác sĩ cho biết cô cần nhanh chóng điều chỉnh lại lối sống, bổ sung dinh dưỡng để phục hồi thể trạng, đồng thời phối hợp với các biện pháp hỗ trợ sinh sản để chắt chiu những nang trứng cuối cùng nếu vẫn có nguyện vọng sinh thêm con.
Riêng với Loan, việc quan trọng nhất hiện tại là ổn định tâm lý, tránh rơi vào hoảng loạn. Cô cần theo dõi sát sao theo phác đồ điều trị nội tiết của bác sĩ để bảo vệ sức khỏe tổng thể, ngăn ngừa các biến chứng mãn kinh sớm, đồng thời cân nhắc đến phương án xin trứng nếu muốn thực hiện thiên chức làm mẹ trong tương lai.
Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ trẻ khi có các dấu hiệu bất thường như kinh nguyệt không đều, lượng kinh giảm đột ngột hoặc mất kinh từ 3 tháng trở lên cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để xét nghiệm AMH và siêu âm đầu dò tầm soát, tránh việc phát hiện quá muộn khi cơ hội điều trị đã trôi qua.
Nghị quyết nêu Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức được tổ chức hoạt động theo mô hình bệnh viện có nhiều cơ sở hoạt động, mỗi cơ sở được cấp một giấy phép hoạt động độc lập.
Cơ sở Ninh Bình được xếp cấp chuyên môn kỹ thuật tương ứng với cấp chuyên môn kỹ thuật của Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ngay từ khi thực hiện cấp giấy phép hoạt động lần đầu.
Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức được ký hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế với Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội để thực hiện khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế cho cả cơ sở Hà Nội và cơ sở Ninh Bình.
Hai bệnh viện này còn được chuyển trực tiếp người bệnh giữa cơ sở Hà Nội và cơ sở Ninh Bình; được chuyển mẫu bệnh phẩm giữa cơ sở Hà Nội và cơ sở Ninh Bình để thực hiện dịch vụ cận lâm sàng mà không phải ký hợp đồng giữa các cơ sở.
Giám đốc bệnh viện được phân công nhân lực làm việc giữa cơ sở Hà Nội và cơ sở Ninh Bình, bảo đảm nguyên tắc tại một thời điểm mỗi người hành nghề chỉ được hành nghề tại một cơ sở. Đồng thời cập nhật danh mục liên thông dữ liệu khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế lên Hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
Bên cạnh đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ một số khoản chi đặc thù. Trong đó hỗ trợ kinh phí thực hiện đào tạo theo yêu cầu chuyên môn, phù hợp với từng nhóm đối tượng và vị trí việc làm.
Hỗ trợ chi phí vận chuyển hằng ngày để đưa đón viên chức, người lao động giữa 2 cơ sở theo phân công của giám đốc bệnh viện và có nhu cầu vận chuyển.
Hỗ trợ chi phí thuê nhà lưu trú tối đa 2,5 triệu/người/tháng đối với viên chức, người lao động được giám đốc bệnh viện quyết định phân công làm việc có thời hạn tại cơ sở Ninh Bình. Không thực hiện hỗ trợ đối với người tuyển dụng vào làm việc thường xuyên tại cơ sở Ninh Bình.
Hỗ trợ chi thu hút nhân lực đối với viên chức, người lao động được giám đốc bệnh viện quyết định phân công làm việc có thời hạn tại cơ sở Ninh Bình.
Giám đốc bệnh viện quyết định mức hỗ trợ cụ thể đảm bảo thu hút nhân lực cho cơ sở Ninh Bình; mức hỗ trợ tối đa bằng mức thu nhập tăng thêm của bệnh viện cơ sở Hà Nội nhưng không quá mức quy định sau:
Ngân sách nhà nước hỗ trợ các khoản chi đặc thù nêu trên đến khi cơ sở Ninh Bình tự đảm bảo được chi phí thường xuyên và cân đối được các khoản chi đặc thù theo quy định tại nghị quyết này.
Nghị quyết có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành đến hết ngày 31-12-2028.
Chia sẻ về vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Xuân Tuấn, chuyên khoa ung bướu, chia sẻ đây là tình huống rất thường xuyên gặp ở các chị em ngoài 35 - 40 tuổi. Nhiều người sau khi có kết quả siêu âm "đa u hai bên" thường hoang mang, lo lắng.
"Tuy nhiên, chị em có thể yên tâm một phần là đa u tuyến vú hai bên đa số là lành tính. Nhưng hiểu cho đúng thì sẽ đỡ hoang mang hơn rất nhiều", bác sĩ Tuấn cho hay.
Bác sĩ Tuấn cho hay trước hết, đây không phải là "một khối u lan ra nhiều chỗ", mà thường là nhiều u nhỏ, xuất hiện rải rác ở cả hai bên vú. Hay gặp nhất là u xơ tuyến vú hoặc các thay đổi dạng nang.
Nguyên nhân chính thường liên quan đến nội tiết. Ở phụ nữ trung niên, nội tiết bắt đầu dao động, tuyến vú phản ứng lại nên tạo ra nhiều tổn thương nhỏ như vậy. Vì thế mới có chuyện nhiều chị em đi khám lần đầu thấy 1 - 2 u, vài năm sau kiểm tra lại thấy "nhiều hơn".
"Điểm quan trọng đầu tiên chị em cần hiểu là nhiều u không đồng nghĩa với nguy hiểm hơn.
Điều bác sĩ quan tâm không phải là số lượng, mà là tính chất của từng u. Trong rất nhiều trường hợp, có thể có 5 - 7 u, nhưng tất cả đều có hình ảnh lành tính, ổn định theo thời gian, thì vẫn chỉ cần theo dõi", bác sĩ Tuấn nêu rõ.
Một sai lầm mà các chị em thường gặp là nghĩ rằng "nhiều u quá nên phải mổ hết cho sạch". Thực tế việc mổ trong những trường hợp này thường không giải quyết được vấn đề, vì sau khi mổ, dưới tác động nội tiết, vẫn có thể xuất hiện các u mới.
Vì vậy, với đa u tuyến vú hai bên, hướng xử lý thường là theo dõi định kỳ, không phải mổ hàng loạt.
Tuy nhiên, không phải vì vậy mà chủ quan. Trong một "rừng u" như vậy, điều quan trọng là phải nhận diện được u nào có đặc điểm khác thường.
Các bác sĩ sẽ tập trung vào u nào có hình ảnh không điển hình, u nào to nhanh hơn các u khác, u nào có đặc điểm nghi ngờ hơn. Những u "lạc nhịp" này mới là thứ cần chú ý kỹ hơn, có thể cần sinh thiết. Còn lại, các u điển hình lành tính, nhỏ, ổn định thì chỉ cần theo dõi.
Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam vừa ban hành công văn gửi BHXH các tỉnh, thành phố về việc tăng cường bảo đảm quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) khi khám, chữa bệnh.
Theo BHXH Việt Nam, thời gian qua, đơn vị nhận được nhiều phản ánh về việc người có thẻ BHYT chưa được bảo đảm đầy đủ quyền lợi tại một số cơ sở khám, chữa bệnh. Trong đó, có tình trạng người bệnh phải tự mua thuốc, thiết bị y tế hoặc tự thanh toán chi phí dịch vụ kỹ thuật dù thuộc phạm vi chi trả của quỹ BHYT.
Ngoài ra, một số cơ sở khám, chữa bệnh chưa bảo đảm điều kiện chống nắng nóng cho người bệnh; vẫn yêu cầu người bệnh cấp cứu hoặc các trường hợp không phải chuyển tuyến theo quy định phải xuất trình giấy chuyển cơ sở khám, chữa bệnh BHYT; chưa thực hiện kê đơn thuốc ngoại trú trên 30 ngày đối với người đủ điều kiện; đồng thời chưa áp dụng ngay chính sách miễn cùng chi trả cho người bệnh khi đã đáp ứng điều kiện theo quy định.
Để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người tham gia BHYT, BHXH Việt Nam yêu cầu BHXH các địa phương phối hợp với các cơ sở khám, chữa bệnh triển khai nhiều giải pháp.
Trước hết, các đơn vị cần tăng cường tuyên truyền để người tham gia BHYT nắm rõ quyền lợi, qua đó nâng cao vai trò giám sát của người bệnh trong quá trình khám, chữa bệnh và thanh toán chi phí.
BHXH Việt Nam cũng yêu cầu tiếp tục phối hợp với Sở Y tế và các cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện nghiêm các biện pháp chống nắng nóng, bảo đảm khu vực khám bệnh và điều trị nội trú thông thoáng, đủ điều kiện phục vụ người bệnh.
Đặc biệt, không để xảy ra tình trạng chỉ khu khám dịch vụ hoặc phòng điều trị theo yêu cầu được trang bị điều hòa, trong khi khu vực khám, điều trị cho người bệnh BHYT không đáp ứng điều kiện cần thiết.
Đối với người mắc bệnh mạn tính, BHXH các tỉnh được yêu cầu rà soát việc thực hiện kê đơn thuốc ngoại trú tối đa 90 ngày theo quy định tại Thông tư 26/2025/TT-BYT đối với các trường hợp đủ điều kiện. Việc này nhằm giảm số lần đi khám, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người bệnh và góp phần giảm tải cho bệnh viện.
BHXH Việt Nam cũng nhấn mạnh các cơ sở khám, chữa bệnh không được yêu cầu người bệnh cấp cứu hoặc các trường hợp thuộc diện không phải có giấy chuyển tuyến quay về cơ sở y tế ban đầu để hoàn tất thủ tục chuyển viện.
Đáng chú ý, công văn yêu cầu các cơ sở khám, chữa bệnh phải bảo đảm cung ứng đầy đủ thuốc, thiết bị y tế và các dịch vụ thuộc phạm vi chi trả của quỹ BHYT theo đúng năng lực chuyên môn.
Trường hợp không đủ khả năng cung ứng hoặc vượt quá chuyên môn, cơ sở y tế phải chuyển người bệnh đến nơi đủ điều kiện điều trị, không để người bệnh phải tự chi trả các khoản chi phí thuộc quyền lợi BHYT, trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc người bệnh tự nguyện lựa chọn dịch vụ ngoài phạm vi thanh toán của quỹ BHYT.
Bên cạnh đó, các cơ sở khám, chữa bệnh phải thực hiện miễn cùng chi trả ngay tại thời điểm người bệnh đã đủ điều kiện theo quy định, không được yêu cầu người bệnh tiếp tục thanh toán khoản cùng chi trả vượt quá mức được miễn.
BHXH Việt Nam đề nghị BHXH các tỉnh, thành phố tổ chức thực hiện nghiêm các nội dung trên, đồng thời kịp thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai cần được báo cáo về BHXH Việt Nam để được hướng dẫn, giải quyết.
