Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam vừa ban hành công văn gửi BHXH các tỉnh, thành phố về việc tăng cường bảo đảm quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) khi khám, chữa bệnh.
Theo BHXH Việt Nam, thời gian qua, đơn vị nhận được nhiều phản ánh về việc người có thẻ BHYT chưa được bảo đảm đầy đủ quyền lợi tại một số cơ sở khám, chữa bệnh. Trong đó, có tình trạng người bệnh phải tự mua thuốc, thiết bị y tế hoặc tự thanh toán chi phí dịch vụ kỹ thuật dù thuộc phạm vi chi trả của quỹ BHYT.
Ngoài ra, một số cơ sở khám, chữa bệnh chưa bảo đảm điều kiện chống nắng nóng cho người bệnh; vẫn yêu cầu người bệnh cấp cứu hoặc các trường hợp không phải chuyển tuyến theo quy định phải xuất trình giấy chuyển cơ sở khám, chữa bệnh BHYT; chưa thực hiện kê đơn thuốc ngoại trú trên 30 ngày đối với người đủ điều kiện; đồng thời chưa áp dụng ngay chính sách miễn cùng chi trả cho người bệnh khi đã đáp ứng điều kiện theo quy định.
Để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người tham gia BHYT, BHXH Việt Nam yêu cầu BHXH các địa phương phối hợp với các cơ sở khám, chữa bệnh triển khai nhiều giải pháp.
Trước hết, các đơn vị cần tăng cường tuyên truyền để người tham gia BHYT nắm rõ quyền lợi, qua đó nâng cao vai trò giám sát của người bệnh trong quá trình khám, chữa bệnh và thanh toán chi phí.
BHXH Việt Nam cũng yêu cầu tiếp tục phối hợp với Sở Y tế và các cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện nghiêm các biện pháp chống nắng nóng, bảo đảm khu vực khám bệnh và điều trị nội trú thông thoáng, đủ điều kiện phục vụ người bệnh.
Đặc biệt, không để xảy ra tình trạng chỉ khu khám dịch vụ hoặc phòng điều trị theo yêu cầu được trang bị điều hòa, trong khi khu vực khám, điều trị cho người bệnh BHYT không đáp ứng điều kiện cần thiết.
Đối với người mắc bệnh mạn tính, BHXH các tỉnh được yêu cầu rà soát việc thực hiện kê đơn thuốc ngoại trú tối đa 90 ngày theo quy định tại Thông tư 26/2025/TT-BYT đối với các trường hợp đủ điều kiện. Việc này nhằm giảm số lần đi khám, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người bệnh và góp phần giảm tải cho bệnh viện.
BHXH Việt Nam cũng nhấn mạnh các cơ sở khám, chữa bệnh không được yêu cầu người bệnh cấp cứu hoặc các trường hợp thuộc diện không phải có giấy chuyển tuyến quay về cơ sở y tế ban đầu để hoàn tất thủ tục chuyển viện.
Đáng chú ý, công văn yêu cầu các cơ sở khám, chữa bệnh phải bảo đảm cung ứng đầy đủ thuốc, thiết bị y tế và các dịch vụ thuộc phạm vi chi trả của quỹ BHYT theo đúng năng lực chuyên môn.
Trường hợp không đủ khả năng cung ứng hoặc vượt quá chuyên môn, cơ sở y tế phải chuyển người bệnh đến nơi đủ điều kiện điều trị, không để người bệnh phải tự chi trả các khoản chi phí thuộc quyền lợi BHYT, trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc người bệnh tự nguyện lựa chọn dịch vụ ngoài phạm vi thanh toán của quỹ BHYT.
Bên cạnh đó, các cơ sở khám, chữa bệnh phải thực hiện miễn cùng chi trả ngay tại thời điểm người bệnh đã đủ điều kiện theo quy định, không được yêu cầu người bệnh tiếp tục thanh toán khoản cùng chi trả vượt quá mức được miễn.
BHXH Việt Nam đề nghị BHXH các tỉnh, thành phố tổ chức thực hiện nghiêm các nội dung trên, đồng thời kịp thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai cần được báo cáo về BHXH Việt Nam để được hướng dẫn, giải quyết.
Chuyên gia dinh dưỡng Tăng Kiến Minh (Đài Loan) cho biết, tại các phòng khám, ông thường gặp bệnh nhân thắc mắc: "Tại sao tôi ăn uống rất thanh đạm, dưỡng sinh mà chỉ số xét nghiệm máu vẫn không đạt?". Câu trả lời nằm ở việc chọn sai thực phẩm.
Theo ông, chế độ ăn cho người bệnh thận không phải là một "hình phạt" phải kiêng khem khổ sở, mà là một cuộc chơi của sự thay thế chính xác.
Để bảo vệ chức năng thận, người bệnh cần phá bỏ 4 hiểu lầm kinh điển sau đây:
Ăn gạo lứt, ngũ cốc tốt hơn cơm trắng?
Nhiều người tin rằng gạo lứt, bột ngũ cốc hay các loại hạt dinh dưỡng là tốt nhất. Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm, khả năng kiểm soát phospho trong máu kém đi, các thực phẩm này lại trở thành gánh nặng.
Trong giai đoạn này, cơm trắng, mì sợi trắng, bánh mì trắng hoặc bánh bao chay lại là lựa chọn an toàn hơn để giảm áp lực bài tiết phospho cho thận.
Dùng muối thấp natri, nước tương ít muối để bảo vệ thận?
Các loại "muối thấp natri" hoặc "nước tương ít muối" trên thị trường thường thay thế natri bằng kali. Nếu bệnh nhân có chỉ số kali máu cao, việc sử dụng các gia vị này cực kỳ nguy hiểm.
Chỉ cần dùng muối ăn thông thường nhưng giảm liều lượng. Hãy tận dụng hương vị tự nhiên từ hành, gừng, tỏi hoặc chanh để tăng vị giác thay vì lạm dụng gia vị.
Kiêng tuyệt đối rau xanh nhưng lại ăn nhiều trái cây?
Một số bệnh nhân sợ rau xanh chứa nhiều kali nên không dám chạm môi, nhưng lại thoải mái ăn cà chua, kiwi hoặc chuối. Thực tế, đây đều là nhóm trái cây giàu kali. Thay vào đó hãy thử ăn táo, nho, dứa (thơm) hoặc lê.
Không nên ăn rau sống, không ăn lẩu hoặc xay sinh tố xanh. Hãy cắt nhỏ rau, chần qua nước sôi rồi đổ bỏ nước đó trước khi xào nấu để loại bỏ phần lớn lượng kali.
Nhịn thịt hoàn toàn vì sợ suy thận nhanh?
Việc nhịn thịt quá mức dẫn đến suy dinh dưỡng, nhưng ăn quá nhiều đạm động vật hoặc uống canh tinh chất gà cũng khiến thận làm việc quá tải. Cần lưu ý rằng nhu cầu protein trước và sau khi chạy thận là hoàn toàn khác nhau.
Cần có sự tư vấn chuyên môn để xác định lượng protein phù hợp, không nên tự ý cắt bỏ hoàn toàn.
Thay vì những thói quen cũ gây hại, chuyên gia Tăng Kiến Minh gợi ý các lựa chọn an toàn hơn cho ba bữa trong ngày. Đối với bữa sáng, thay vì chọn các món giàu phospho và natri như mè đen, ngũ cốc, bánh mì kẹp thịt xông khói hay trà sữa, người bệnh nên ưu tiên bánh mì trắng kẹp trứng ốp la (không thêm sốt), bánh bao chay và uống nước lọc.
Vào bữa trưa, thay vì ăn cơm sườn chan nhiều nước sốt hoặc các loại canh viên, canh mọc chứa nhiều phụ gia, bệnh nhân hãy chọn cơm trắng ăn kèm cá hấp hoặc gà xào hành tỏi và rau đã được chần qua nước sôi. Một quy tắc quan trọng là tuyệt đối không nên uống nước canh để tránh nạp thêm kali và các chất chuyển hóa.
Đối với bữa tối, bệnh nhân cần tránh việc ăn tạm bằng bánh mì ngọt, mì ăn liền hoặc các loại canh xương hầm đậm đặc vốn được lầm tưởng là bổ thận. Thay vào đó, một thực đơn đúng chuẩn sẽ bao gồm nửa bát cơm trắng, một phần protein chất lượng cao và rau xanh được chế biến theo phương pháp chần qua nước sôi rồi mới xào nấu.
Theo bác sĩ, điều khiến thận kiệt huệ không phải là một miếng thịt bạn lỡ ăn, mà là thói quen ăn mặn, thực phẩm chế biến sẵn và thói quen uống hết các loại nước canh hàng ngày. Ăn đúng cách không làm giảm chất lượng sống, mà giúp bạn kéo dài "tuổi thọ" của thận.
Ngày 5-5, ông Nguyễn Việt Đức - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa (Quảng Trị) - cho hay từ ngày 1-4 đến 3-5, đơn vị tiếp nhận 9 bệnh nhân bị ngộ độc ve sầu, độ tuổi từ 17 đến 86. Các ca bệnh đến từ các xã Hướng Phùng, Lìa, Tân Lập, Khe Sanh.
Theo ông Đức, phần lớn bệnh nhân bắt ve sầu ngoài tự nhiên về chiên với dầu, mỡ để ăn. Sau khi ăn, người bệnh xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, sốt, tiêu chảy, nôn, nổi mẩn đỏ; trường hợp nặng có thể khó thở, sốc phản vệ, đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
"Thông thường, bệnh nhân phải điều trị từ 5-7 ngày mới ổn định sức khỏe", ông Đức thông tin.
Phác đồ điều trị chủ yếu gồm truyền dịch, bù điện giải bằng oresol, sử dụng kháng sinh, thuốc chống sốc phản vệ và men tiêu hóa.
Dù ngành y tế địa phương và các trạm y tế đã nhiều lần khuyến cáo, song tập quán ăn ve sầu vẫn phổ biến tại khu vực miền núi Hướng Hóa. Mỗi năm bệnh viện ghi nhận trên 10 ca nhập viện do ngộ độc, tập trung vào mùa hè.
Nguyên nhân được xác định là do ve sầu sinh sống dưới lòng đất, dễ nhiễm các loại nấm độc và mầm bệnh. Khi gặp điều kiện thuận lợi, các bào tử nấm phát triển mạnh, xâm nhập vào cơ thể ấu trùng.
Ngoài ra, protein trong ve sầu cũng có thể gây dị ứng nghiêm trọng, dẫn đến sốc phản vệ ở một số người có cơ địa nhạy cảm.
Ngành y tế khuyến cáo người dân không nên sử dụng ve sầu làm thực phẩm để tránh nguy cơ ngộ độc, đặc biệt trong thời điểm nắng nóng hiện nay.
Cô T.T.H (67 tuổi, ở TP.HCM) cho biết, từ khi bị tăng huyết áp, cô và một số thành viên trong gia đình không dám ăn mỡ vì nghe nói sẽ làm “mỡ trong máu, tăng cholesterol”, không tốt cho người có tuổi. Khi nấu ăn, cô H. cũng thường dùng dầu ăn thực vật và dùng lượng rất ít.
Mặt khác, chị N.T.T (48 tuổi, ở Đồng Tháp) cho biết chị và gia đình không quá quan tâm tới mỡ máu, cũng không có triệu chứng bệnh gì cần kiêng béo nên không hề “né” mỡ và các món có chất béo. Trong bữa ăn thường ngày của gia đình chị T., nguồn chất béo chủ yếu đến từ thịt, cá và các món chiên rán.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Lâm Nguyễn Thùy An, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, người sau 45 tuổi nếu kiêng chất béo quá mức, cơ thể có thể bị ảnh hưởng về nhiều mặt như giảm hấp thu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K; ảnh hưởng sức khỏe tim mạch, não bộ, làn da, nội tiết và quá trình điều hòa phản ứng viêm. Đặc biệt, vitamin D và các axit béo thiết yếu lại có vai trò quan trọng với sức khỏe cơ, xương và miễn dịch.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), chất béo vẫn là một thành phần cần thiết trong khẩu phần. WHO khuyến cáo nên ưu tiên chất béo không bão hòa, chiếm dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày. Loại chất béo này có nhiều trong cá, quả bơ, các loại hạt và các loại dầu thực vật như dầu hướng dương, dầu đậu nành, dầu hạt cải, dầu ô liu.
Ngược lại, cần hạn chế chất béo bão hòa có trong thịt mỡ, bơ, dầu cọ, dầu dừa, kem, phô mai và mỡ lợn; đồng thời giảm chất béo chuyển hóa xuống dưới 1% tổng năng lượng khẩu phần.
Theo bác sĩ Thùy An, không nhất thiết phải ăn cá hồi mới có omega-3. Nhiều loại cá quen thuộc ở chợ Việt như cá trích, cá nục, cá mòi, cá cơm, cá thu là nguồn đạm tốt, đồng thời cung cấp omega-3, vitamin B12, selen và canxi nếu ăn được cả xương nhỏ.
Các loại cá như cá trích, cá thu, cá mòi, cá cơm đều được xếp vào nhóm giàu omega-3. Riêng với cá nục, các nghiên cứu trên nhóm cá nục tròn ghi nhận đây là nguồn lipid biển có tỷ lệ EPA và DHA đáng kể (2 dạng omega-3 chuỗi dài có giá trị sinh học cao).
Ngoài ra, với người lớn tuổi, nên ưu tiên các cách chế biến như hấp, nấu canh, kho nhạt, om lửa nhỏ hoặc nướng/om trong giấy bạc. Một nghiên cứu về ảnh hưởng của phương pháp nấu đối với EPA và DHA cho thấy hấp giúp giữ các axit béo omega-3 tốt hơn so với nướng trong giấy bạc ở nhiệt độ cao.
Ngược lại, nên hạn chế chiên ngập dầu, chiên đi chiên lại, cá khô hoặc kho quá mặn vì có thể làm tăng năng lượng khẩu phần, tăng lượng muối, không có lợi cho người vốn có bệnh nền về huyết áp, tim mạch hoặc bệnh thận.
