Sau khi công bố điểm thi tốt nghiệp THPT, nhiều người lại hướng sự chú ý vào những thủ khoa. Không ít trường THPT tổ chức tuyên dương, vinh danh thí sinh đạt thành tích cao. Mạng xã hội cũng ngập tràn những lời chúc mừng, những câu chuyện truyền cảm hứng về sự nỗ lực và thành công. Đó là những hình ảnh đẹp, là niềm tự hào của gia đình, nhà trường và xã hội. Những tấm gương ấy xứng đáng được ghi nhận vì là kết quả của sự nỗ lực và ý chí bền bỉ.
Thế nhưng, phía sau ánh hào quang ấy còn có hàng trăm ngàn thí sinh khác, đặc biệt là những thí sinh điểm thấp, điểm chưa đạt như kỳ vọng. Các em gần như biến mất, vô tình khiến nỗi buồn càng thêm nặng nề. Các thí sinh này ít được nhắc đến, trong khi chính các em lại cần sự động viên và định hướng nhiều hơn cả. Điều đó đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Liệu chúng ta có đang quá chú trọng đến người chiến thắng mà quên mất những người cần được động viên nhất? Liệu chủ trương “học không tập trung vào điểm số” mà hướng tới đánh giá năng lực toàn diện học sinh có thực hiện được không?
Điểm thi với nhiều học sinh lại trở thành thước đo cho cả giá trị bản thân. Không ít học sinh phải đối mặt với áp lực từ gia đình, sự so sánh của bạn bè và những bình luận trên mạng xã hội. Khi mọi người liên tục ca ngợi những điểm số gần như hoàn hảo, mà thiếu đi những câu chuyện về sự thất bại, sự cố gắng và những cơ hội thứ hai, nhiều học sinh sẽ có cảm giác rằng chỉ có người đứng đầu mới xứng đáng được xã hội quan tâm.
Thực tế, điểm số thấp, điểm chưa đạt kỳ vọng không phải lúc nào cũng phản ánh sự lười biếng hay thiếu năng lực. Có học sinh phải vừa học, vừa làm để phụ giúp gia đình. Có em trải qua biến cố như người thân đau ốm, cha mẹ ly hôn hoặc hoàn cảnh kinh tế kiệt quệ ngay trước kỳ thi. Có học sinh chịu áp lực tâm lý kéo dài, mất ngủ, lo âu hoặc trầm cảm. Cũng có những em học không giỏi các môn thi truyền thống nhưng lại có năng khiếu về kỹ thuật, nghệ thuật, kinh doanh hay các ngành nghề thực hành… Mỗi con số đều có một câu chuyện phía sau mà bảng điểm không thể kể hết.
Điều đáng nói là những lời như “cố lên”, “lần sau sẽ tốt hơn” đôi khi chỉ mang tính hình thức nếu không đi kèm sự thấu hiểu. Một học sinh điểm chưa đạt như kỳ vọng, điểm thấp, không cần sự thương hại, mà cần được định hướng để biết rằng phía trước vẫn còn nhiều con đường khác: học nghề, học cao đẳng, học lại, đi làm tích lũy kinh nghiệm rồi tiếp tục học tập khi điều kiện cho phép. Thành công chưa bao giờ chỉ có một lối đi.
Trong cuộc sống có rất nhiều câu chuyện về những người từng thi trượt, nhưng sau đó tìm được nghề nghiệp phù hợp, những bạn trẻ học nghề rồi trở thành kỹ thuật viên giỏi, đầu bếp tài năng, doanh nhân thành công hay những người lao động sống tử tế và có ích cho cộng đồng.
Mỗi mùa thi sẽ luôn có thủ khoa để chúc mừng, nhưng cũng sẽ luôn có những học sinh lặng lẽ mang theo nỗi thất vọng trở về nhà. Điều các học sinh này cần nhất là một cái nhìn bao dung và niềm tin rằng một kỳ thi không thể quyết định cả cuộc đời. Điều quyết định tương lai không chỉ là một bảng điểm, mà còn là nghị lực, sự kiên trì và cơ hội để tiếp tục bước về phía trước.
Tin Gốc: Thanh Niên
