Chi phí logistics tăng mạnh trở thành một trong những rào cản lớn nhất đối với hoạt động xuất khẩu nông sản hiện nay. Để giữ sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam, cần đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, phát triển vận tải đa phương thức và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với các đơn vị logistics.
Đây là những vấn đề được nêu ra tại chương trình Cà phê Doanh nhân HUBA lần thứ 90 với chủ đề “Chi phí logistics tăng cao, doanh nghiệp cần làm gì?” diễn ra ngày 4/7 tại TPHCM.
Cước vận tải tăng vọt, có tháng chi phí gấp 3
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, logistics là một khoản chi phí lớn, nhưng trong những tháng gần đây áp lực này càng trở nên rõ nét khi giá cước vận tải biển liên tục tăng mạnh.
Ông Phan Minh Thông – Chủ tịch HĐQT Công ty CP Phúc Sinh – thông tin, dù hoạt động kinh doanh vẫn duy trì đà tăng trưởng nhưng doanh nghiệp đang phải đối mặt với áp lực chi phí chưa từng có.
Theo ông Thông, năm 2025, Phúc Sinh đạt doanh thu khoảng 350 triệu USD. Nửa đầu năm 2026, doanh thu tiếp tục tăng hơn 25%. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này không phản ánh đầy đủ hiệu quả kinh doanh bởi phần lớn lợi nhuận đã bị bào mòn bởi chi phí logistics.
Cụ thể, nếu như trước đây mỗi tháng doanh nghiệp chỉ chi khoảng 7-8 tỷ đồng cho cước vận chuyển đường biển thì riêng tháng 6 vừa qua, khoản chi này đã tăng lên 17 tỷ đồng. Khi cộng thêm các loại phụ phí khác, tổng chi phí logistics lên tới khoảng 22 tỷ đồng, tương đương hơn một nửa tổng chi phí vận hành trong tháng.
Đối với ngành trái cây tươi, áp lực logistics còn lớn hơn do sản phẩm có thời gian bảo quản ngắn và yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng.
Ông Nguyễn Đình Tùng – Chủ tịch HĐQT Vina T&T Group – cũng chia sẻ, một lô trái cây xuất khẩu phải trải qua rất nhiều công đoạn trước khi được xếp lên tàu. Sau thu hoạch, hàng hóa phải vận chuyển về nhà máy, sơ chế, đóng gói, kiểm dịch, chiếu xạ, hoàn tất thủ tục hải quan rồi mới được đưa ra cảng.
Chỉ trong thời gian ngắn vừa qua, giá cước vận chuyển container đã tăng rất mạnh. Nếu đầu tháng 5, chi phí khoảng 2.800 USD/container thì đến nay đã lên gần 7.800 USD/container, tương đương mức tăng hơn 200%.
“Đối với trái cây tươi, chỉ cần chậm vài ngày là chất lượng đã có thể bị ảnh hưởng, thậm chí mất cả lô hàng nên doanh nghiệp phải chấp nhận dù cước vận tải tăng cao”, ông Tùng chia sẻ.
Không chỉ chịu áp lực từ giá cước, doanh nghiệp còn gặp khó trong việc thuê phương tiện vận chuyển. Vì vậy, Vina T&T buộc phải đầu tư bốn xe container lạnh riêng để chủ động giao nhận hàng.
Theo ông Tùng, việc quản lý đội xe vốn không phải thế mạnh của doanh nghiệp xuất khẩu trái cây, nhưng đây là giải pháp bắt buộc để bảo đảm tiến độ giao hàng khi phương tiện trên thị trường luôn trong tình trạng khan hiếm.
TPHCM quyết giảm chi phí logistics, tăng đầu tư cho hạ tầng giao thông
Tại buổi tọa đàm, ông Lê Văn Danh – Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM – chia sẻ, logistics hiện được xác định là một trong năm ngành kinh tế trọng điểm của thành phố. Mục tiêu của TPHCM trong những năm tới là đưa tỷ lệ chi phí logistics xuống khoảng 11-14%, thấp hơn mức bình quân hiện nay của cả nước.
Để thực hiện mục tiêu này, thành phố đang đẩy mạnh đầu tư hệ thống giao thông đa phương thức, gồm đường bộ, đường thủy, đường sắt, hàng không và cảng biển.
Nhiều công trình trọng điểm như các tuyến vành đai, cao tốc kết nối vùng, cùng tuyến đường sắt Bàu Bàng – Cái Mép đang được thúc đẩy triển khai. Khi hoàn thành, tuyến đường sắt này sẽ kết nối trực tiếp các khu công nghiệp với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, góp phần giảm đáng kể chi phí vận chuyển hàng hóa.
Song song với đó, TPHCM cũng tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống đường thủy, phát triển các trung tâm logistics, nghiên cứu xây dựng khu thương mại tự do và thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong ngành logistics.
Ông Lê Văn Danh cho rằng, sau khi mở rộng địa giới hành chính, TPHCM có thêm dư địa để quy hoạch lại hệ thống logistics theo hướng kết nối vùng nguyên liệu, khu công nghiệp và cảng biển thành một mạng lưới thống nhất, qua đó nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa.
Trong khi đó, ông Nguyễn Ngọc Hòa – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA) – cho rằng, đầu tư hạ tầng là giải pháp căn cơ nhưng cần nhiều thời gian. Trong ngắn hạn, doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động giảm chi phí thông qua tăng cường hợp tác.
Theo ông, nếu các doanh nghiệp xuất khẩu chia sẻ kế hoạch sản lượng và lịch giao hàng, các đơn vị logistics sẽ dễ dàng bố trí phương tiện, tối ưu công suất khai thác container và từ đó có điều kiện giảm giá cước.
Ông Hòa cũng đề xuất hình thành các liên minh hợp tác giữa doanh nghiệp xuất khẩu và doanh nghiệp logistics theo cơ chế thị trường, có cam kết rõ ràng về sản lượng và trách nhiệm của mỗi bên.
Theo ông Đào Anh Tuấn - Tổng giám Công ty cổ phần Vận tải Đường sắt, đoàn tàu chuyên xa là mô hình đoàn tàu hiện đại, đa chức năng. Đoàn tàu không chỉ vận chuyển hành khách thông thường mà còn là không gian làm việc, trung tâm kết nối điều hành, kết hợp với nghỉ ngơi và trải nghiệm dịch vụ ngay trên hành trình.
Đoàn tàu này có 6 toa xe chức năng gồm: toa xe chỉ huy, toa xe VIP 34 chỗ, toa xe hạng sang 6 giường, toa giường nằm 24 chỗ, toa xe ghế xoay 56 chỗ, toa xe hàng ăn. Mỗi toa mang một nhiệm vụ riêng biệt, hiện đại và linh hoạt.
Đáng chú ý, toa xe chỉ huy trên tàu được thiết kế như một "sở chỉ huy di động". Bàn làm việc tại phòng họp trên toa này được thiết kế theo hình răng cưa với 20 chỗ ngồi, nhằm tiết kiệm tối đa khoảng không gian bên trong toa.
Phòng họp trên toa được tích hợp một màn hình trung tâm lớn cùng ba màn hình phụ bố trí dọc bàn họp, đảm bảo mọi vị trí đều có thể theo dõi được đầy đủ thông tin, biểu đồ, hình ảnh hiện trường một cách trực quan, liên tục, đồng bộ.
Với vai trò như trung tâm điều hành di động, trên toa được bố trí hệ thống kết nối trực tuyến, thiết bị hiện đại, cho phép tổ chức các cuộc họp trực tuyến, xử lý công việc ngay trên hành trình.
Trong ngày khai trương, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã tổ chức cuộc họp Ban thường vụ Đảng ủy, Hội đồng thành viên mở rộng tại toa xe chỉ huy trên chuyến tàu Hà Nội - Thái Nguyên.
Ngoài các toa xe tiện nghi, trên tàu được bố trí robot phục vụ có khả năng hỗ trợ khách hàng, giao hàng, dẫn đường tiếp đón khách, cung cấp thông tin, giới thiệu sản phẩm, dịch vụ.
Sau chuyến tàu ra mắt ngày 29-5, đoàn tàu chuyên xa sẽ được đưa vào khai thác thương mại trên toàn bộ các tuyến đường sắt Việt Nam. Đoàn tàu sẽ vận hành dưới hình thức cho thuê nguyên chuyến theo hợp đồng ký kết với khách hàng.
Các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu trải nghiệm hoặc thuê toa xe chỉ huy có thể liên hệ trực tiếp với Công ty cổ phần Vận tải Đường sắt.
Đồng yên Nhật tiếp tục chịu áp lực giảm giá mạnh khi đồng USD tăng vọt sau cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đẩy tỷ giá USD/JPY tiến sát vùng đỉnh cao nhất trong gần 40 năm và làm dấy lên lo ngại Tokyo sẽ sớm phải can thiệp để bảo vệ đồng nội tệ.
Nguyên nhân chính khiến đồng yên suy yếu kéo dài là khoảng cách lãi suất quá lớn giữa Nhật Bản và các nền kinh tế phát triển khác. Dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vừa nâng lãi suất lên mức cao nhất trong 31 năm, chính sách tiền tệ của nước này vẫn được xem là tương đối nới lỏng.
Phát biểu trước Quốc hội Nhật Bản ngày 19/6, Phó thống đốc BOJ Ryozo Himino khẳng định cơ quan này không điều hành chính sách tiền tệ với mục tiêu kiểm soát tỷ giá. Tuy nhiên, ông cảnh báo biến động tiền tệ hiện đang tác động đến nền kinh tế và lạm phát mạnh hơn trước đây.
Theo ông Himino, BOJ sẽ theo dõi sát sao ảnh hưởng của tỷ giá đến kỳ vọng lạm phát và mặt bằng giá cả trong nước để có phản ứng phù hợp nếu cần thiết.
Áp lực đối với đồng yên còn gia tăng bởi căng thẳng tại Iran, yếu tố đã đẩy giá dầu leo thang và làm gia tăng nguy cơ lạm phát. Là quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, Nhật Bản đặc biệt dễ tổn thương trước các cú sốc giá dầu.
Trong khi đó, đồng USD đang hưởng lợi từ triển vọng lãi suất cao kéo dài tại Mỹ. Sau cuộc họp ngày 17/6, Fed phát tín hiệu cứng rắn hơn khi 9 trong số 19 nhà hoạch định chính sách dự báo sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất trước cuối năm.
Những lo ngại về kế hoạch chi tiêu của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cũng đang làm gia tăng áp lực lên đồng yên, khiến giới đầu tư ngày càng nghi ngờ khả năng ổn định tài khóa của nước này và làm dấy lên đồn đoán về các đợt can thiệp mới trên thị trường ngoại hối.
"Các vị thế bán khống mang tính đầu cơ đối với đồng yên vẫn ở mức cao, bất chấp việc BOJ vừa nâng lãi suất trong tuần này", các chuyên gia của Ngân hàng DBS nhận định.
Theo Ngân hàng DBS, dư địa chấp nhận sự suy yếu của đồng yên dường như đang dần cạn kiệt. Trong bối cảnh đó, các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản có thể sẽ tiếp tục phát đi thông điệp cứng rắn và sẵn sàng can thiệp để ngăn đà mất giá của đồng nội tệ.
Cùng quan điểm, ông Tony Sycamore, chuyên gia thị trường tại IG, cho rằng Bộ Tài chính Nhật Bản nhiều khả năng sẽ bảo vệ ngưỡng 161,95 yên/USD - mức đỉnh từng kích hoạt các đợt can thiệp hồi tháng 4 và tháng 5. Theo ông, quy mô can thiệp nếu được thực hiện có thể tương đương khoảng 11.700 tỷ yên.
Tuy nhiên, ông Sycamore lưu ý khoản tiền này tương đương khoảng 11-12% dự trữ ngoại hối ngắn hạn của Nhật Bản nhưng chỉ mang lại hiệu quả hạn chế trong việc đảo ngược xu hướng thị trường. Vì vậy, Tokyo sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn trong các lần can thiệp tiếp theo nhằm duy trì độ tin cậy của chính sách và bảo toàn nguồn lực dự phòng cho những thời điểm thực sự cần thiết.
Bộ Tài chính ngày 19/5 vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định một số điều về Luật thuế thu nhập cá nhân, trong đó đề xuất cụ thể mức giảm trừ gia cảnh với khoản chi phí y tế, giáo dục.
Theo đó, người nộp thuế có thể được giảm trừ tối đa 47 triệu đồng mỗi năm cho khoản chi y tế, giáo dục - đào tạo trước khi tính thuế thu nhập cá nhân.
Cụ thể, các khoản chi cho khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước được giảm trừ không quá 23 triệu đồng một năm. Các chi phí giáo dục - đào tạo tại cơ sở trong nước được giảm trừ không quá 24 triệu đồng một năm. Các khoản này phải có hóa đơn, chứng từ, trong đó khoản chi cho y tế phải có thêm bảng kê chi phí khám, chữa bệnh sử dụng tại các cơ sở theo quy định của Bộ trưởng Y tế.
Theo phương án này, người nộp thuế có 1 người phụ thuộc và phát sinh các khoản chi phí y tế, giáo dục - đào tạo, có thể được giảm trừ lên tới 307,3 triệu đồng mỗi năm, tức 28,63 triệu đồng mỗi tháng. Khoản này gồm: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế, 6,2 triệu đồng/tháng cho một người phụ thuộc và khoản cho chi phí y tế, giáo dục tối đa 47 triệu đồng một năm.
Như vậy, người nộp thuế có thu nhập trên 28,63 triệu đồng một tháng mới phải nộp thuế với mức thuế suất bắt đầu từ 5%.
Luật Thuế thu nhập cá nhân được Quốc hội sửa đổi năm ngoái bổ sung quy định liên quan đến khoản giảm trừ cho y tế, giáo dục của người nộp thuế và người phụ thuộc.
Theo số liệu Điều tra mức sống cư dân, chi tiêu bình quân cho y tế năm 2024 của mỗi người là 3,5 triệu đồng một năm, nội trú 10,2 triệu, giáo dục - đào tạo 9,6 triệu. Bộ Tài chính tính toán hiện mức chi tiêu của một người phụ thuộc và chính bản thân người nộp thuế khoảng 20 triệu đồng mỗi năm cho y tế và 21 triệu đồng cho giáo dục - đào tạo.
Như vậy, mức giảm trừ y tế tối đa được đề xuất gấp 2,3 lần và giáo dục - đào tạo gấp 2,5 lần mức chi tiêu bình quân cho giáo dục - đào tạo của cá nhân trong năm 2024.
Theo Bộ Tài chính, tổng mức giảm trừ gia cảnh tính theo năm của một người nộp thuế có thể gấp gần 2,45 lần thu nhập bình quân đầu người năm 2025 (125,5 triệu đồng). Quy định này giúp giảm nghĩa vụ thuế cho tất cả người nộp thuế có chi phí y tế, giáo dục - đào tạo. Đồng thời, những người nộp thuế ở các bậc thuế thấp sẽ được giảm thuế với tỷ lệ cao hơn.
Bộ này tính toán thực hiện theo phương án trên sẽ làm giảm thu ngân sách khoảng 7.697 tỷ đồng mỗi năm.
Nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7 để thống nhất với Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.
