Năm 1991, khi mới 17 tuổi, chị Văn Thị Phương rời quê nhà ở Huế với một mong muốn giản dị là tìm việc làm để phụ giúp cha mẹ nuôi 6 người em nhỏ. Là con gái đầu trong gia đình đông con, chị sớm ý thức được trách nhiệm của mình. Không muốn cha mẹ thêm vất vả, cô gái trẻ quyết định rời quê, bắt xe đò lên Buôn Ma Thuột tìm người thân với hy vọng có thể bám víu và tìm được công việc ổn định.
Nhưng cuộc đời không đi theo những dự định non trẻ. Khi đến nơi, chị không gặp được các chú của mình như dự tính. Không còn chỗ dựa, chị tiếp tục hành trình, bắt xe vào TP.HCM, vùng đất mà nhiều người tin rằng có thể đổi đời nếu chịu khó làm ăn. Chính tại đây, biến cố lớn nhất cuộc đời chị xảy ra.
Trong một lần đi trên đường phố, chị gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng. Khi tỉnh lại trong bệnh viện, chị thành người mất trí nhớ, không còn nhớ bất cứ điều gì về bản thân: không tên tuổi, không quê quán, không gia đình. Tất cả ký ức bị xóa sạch.
Không có giấy tờ tùy thân, không biết mình là ai, chị rời bệnh viện và bắt đầu cuộc sống lang thang. Chị xin việc ở bất cứ đâu có thể, chỉ với một suy nghĩ mơ hồ còn sót lại là phải kiếm sống. "Tôi không nhớ gì hết, chỉ biết là phải đi làm, phải sống", chị kể lại sau này.
Năm 1992, trong những ngày mưu sinh vất vả, chị gặp người đàn ông sau này trở thành chồng mình. Người đàn ông này cưu mang, yêu thương và đưa chị về sống tại xã Kim Long (nay thuộc TP.HCM). Từ đây, chị bắt đầu một cuộc đời mới, không quá khứ, không giấy tờ, chỉ có hiện tại.
Do thân hình nhỏ bé, mọi người xung quanh gọi chị bằng cái tên thân quen "Bé còi". Không ai biết tên thật của chị là gì, và chính chị cũng không biết.
Cuộc sống tuy thiếu thốn nhưng bình yên. Từ năm 1998 đến 2000, chị lần lượt sinh 3 người con. Những đứa trẻ ra đời trở thành nguồn động lực lớn lao, giúp chị bám trụ và xây dựng mái ấm của riêng mình.
Một điều kỳ diệu đã xảy ra vào năm 2000, khi chị sinh người con thứ ba. Sau lần vượt cạn ấy, trí nhớ của chị bắt đầu hồi phục từng phần. Ban đầu chỉ là những mảnh ký ức rời rạc. Rồi dần dần, chị nhớ được họ của mình là Văn, tên là Phương. Chị cũng nhớ mình đến từ Huế. Từ đó, cái tên "Phương" dần dần được mọi người gọi thay cho "Bé còi".
Dù vậy, ký ức vẫn không hoàn chỉnh. Chị không thể nhớ rõ địa chỉ, người thân cụ thể hay thông tin cần thiết để xác minh danh tính. Chính vì vậy, suốt nhiều năm, chị không thể làm giấy khai sinh hay căn cước công dân.
Chị đã nhiều lần tìm đến cơ quan chức năng với hy vọng được xác nhận nhân thân, nhưng mọi nỗ lực đều không thành. Những thông tin chị cung cấp quá mơ hồ, lúc nhớ lúc quên, khiến việc xác minh gần như bất khả thi.
Bước ngoặt chỉ thực sự đến vào đầu tháng 3.2026, khi Công an TP.HCM triển khai sâu rộng chương trình làm căn cước cho những người có nhân khẩu đặc biệt, những trường hợp không có giấy tờ tùy thân, mất trí nhớ hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Tại xã Kim Long, thượng úy Trần Quốc Trung được giao nhiệm vụ trực tiếp phụ trách những trường hợp như vậy, trong đó có chị Phương. Không chỉ dừng lại ở việc làm thủ tục hành chính, thượng úy Trung kiên trì gặp gỡ, lắng nghe và thu thập từng chi tiết nhỏ từ ký ức rời rạc của chị. Những thông tin ít ỏi như "họ Văn" và "quê ở Huế" trở thành manh mối duy nhất.
Dựa trên kinh nghiệm trong công tác hộ tịch và quản lý nhân khẩu, thượng úy Trung tra cứu dữ liệu, đồng thời liên hệ với công an nhiều địa phương tại Huế để xác minh thông tin.
Quá trình này không hề đơn giản. Một cái họ phổ biến như "Văn", một địa danh rộng như "Huế", và một câu chuyện đã trôi qua hơn ba thập kỷ, tất cả khiến việc tìm kiếm trở nên vô cùng khó khăn.
Tuy nhiên, sự kiên trì đã mang lại kết quả. Khi liên hệ với Công an xã Phong Phú, thượng úy Trung để lại thông tin với hy vọng mong manh. Và chính tại đây, một chi tiết quan trọng xuất hiện: một gia đình nhiều năm qua vẫn đi tìm con gái thất lạc, thậm chí từng đăng tin trên mạng xã hội và các kênh truyền hình. Gia đình đó là của bà Nguyễn Thị Thương.
Sau khi nhận được thông tin, gia đình bà Thương nhanh chóng liên hệ và vào TP.HCM để xác minh. Những chi tiết trùng khớp dần xuất hiện, củng cố niềm tin rằng họ đã tìm đúng người.
Ngày 16.4.2026, tại Công an xã Kim Long, cuộc gặp gỡ định mệnh diễn ra. Hai người em trai của chị Phương đến trước, hồi hộp chờ đợi. Khi chị xuất hiện, họ lập tức chạy đến ôm chị. Nhưng phản xạ tự nhiên của một người chưa hoàn toàn nhận ra người thân khiến chị hoảng hốt, đẩy họ ra.
Phải mất một lúc trấn tĩnh, cùng sự hỗ trợ của cán bộ công an, chị mới dần hiểu ra. Và rồi, khi nhận ra nhau, cả ba chị em ôm chầm lấy nhau, bật khóc. Đó là những giọt nước mắt của 35 năm xa cách.
Trung tá Lê Quốc Việt, người ghi lại khoảnh khắc đoàn tụ, đã chia sẻ đầy xúc động: "Hơn 30 năm, quãng thời gian đủ dài để ký ức phai mờ, để những đứa trẻ ngày nào trưởng thành trong nỗi thiếu vắng một phần máu thịt. Vậy mà khoảnh khắc ấy, khi hai người em trai đứng lặng đi trước người chị thất lạc, mọi khoảng cách của thời gian dường như tan biến.
Không cần nhiều lời, chỉ một cái ôm thật chặt cũng đủ nói lên tất cả. Tình thân, dù bị chia cắt bởi thời gian và biến cố, vẫn chưa bao giờ mất đi".
Sau cuộc đoàn tụ, cuộc sống của chị Phương như bước sang một trang mới. Những cuộc điện thoại hỏi thăm từ người thân liên tục đến. Những mối quan hệ từng bị đứt gãy nay được nối lại.
"Tôi hạnh phúc lắm. Tôi muốn về quê thăm mọi người, nhưng hoàn cảnh còn khó khăn nên chưa thể về ngay", chị Phương chia sẻ.
Câu chuyện của chị Phương không chỉ là một hành trình cá nhân, mà còn là minh chứng cho ý nghĩa sâu sắc của chương trình làm căn cước cho người có nhân khẩu đặc biệt. Đó không chỉ là việc cấp một tấm thẻ căn cước, mà còn là quá trình trả lại danh tính, trả lại quyền công dân và đôi khi là trả lại cả một gia đình cho những con người đã bị lãng quên.
Tin Gốc: Thanh Niên
