Tại hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới” diễn ra tại Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội sáng 8-4, các chuyên gia đã chỉ ra nhiều điểm nghẽn trong việc trọng dụng, thu hút nhân tài.
Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo – cho biết nhìn lại thời gian qua, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đã có những chuyển biến về quy mô đào tạo các ngành STEM, đóng góp trực tiếp cho các ngành công nghệ kỹ thuật, công nghệ then chốt.
Trong đó, năm 2022, toàn hệ thống tuyển sinh được hơn 177.000 sinh viên, thì đến năm 2024 con số này đã tăng lên gần 200.000. Một số lĩnh vực chiến lược như vi mạch bán dẫn đã hình thành mạng lưới đào tạo rộng khắp cả nước, đã có tới 150 cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo khối ngành này, 166 cơ sở đào tạo các ngành liên quan; tuyển sinh được hơn 18,4 nghìn sinh viên nhập học.
Tuy nhiên, ông Thảo cho rằng cũng cần thẳng thắn nhìn nhận các chính sách chưa được triển khai đồng bộ. Chương trình tài năng vẫn còn là thuật ngữ xa xỉ. Nhân tài ở đâu đó chứ không hiện hữu quanh ta. Tính xấu của người Việt phần nào làm ảnh hưởng đến việc trọng dụng và sử dụng nhân tài. Chính sách phát hiện và bồi dưỡng nhân tài còn thiếu động lực và chưa liên tục, chưa hiệu quả.
Bên cạnh đó, việc liên kết giữa đào tạo – nghiên cứu – sử dụng còn lỏng lẻo. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực chất lượng cao.
“Hiện tượng ‘chảy máu chất xám’ và lãng phí nhân tài vẫn còn hiện hữu. Chúng ta cần có những nhà khoa học hàng đầu dẫn dắt các ngành công nghệ lõi, công nghệ mới nổi, năng lượng tái tạo…”, ông Thảo nói.
GS David Trần – Đại học Massachusetts (Boston, Mỹ), đồng thời phụ trách chương trình Blockchain tại Viện Nghiên cứu cao cấp về toán, đã có gần 30 năm làm việc tại Mỹ. Khoảng 5 năm trở lại đây, ông bắt đầu trở về Việt Nam nhiều hơn để tham gia giảng dạy, kết nối học thuật và đóng góp vào các chương trình phát triển khoa học – công nghệ trong nước.
Ông chia sẻ các trường đại học tại Mỹ nhìn việc tuyển dụng giáo sư như một khoản đầu tư mạo hiểm, họ không áp KPI cứng nhắc, không tạo sức ép hành chính nặng nề, mà đặt niềm tin vào danh dự học thuật và năng lực tự thân của nhà khoa học.
Cụ thể, với bản thân ông David Trần tại Mỹ, ngoài mức lương cao so với mặt bằng chung, chỉ làm việc khoảng 9 tháng/năm (nghỉ 3 tháng hè). Một học kỳ ông chỉ giảng dạy 2 lớp. Mỗi lớp chỉ đứng giảng 2 buổi/tuần, mỗi buổi 1 giờ 15 phút, tổng thời gian đứng lớp 2 lớp là 5 tiếng/tuần. Thời gian còn lại dành cho nghiên cứu.
“Khi nghiên cứu tôi có thể ngồi tại quán cà phê, đi đến một bãi biển để giải một bài toán…”, ông David Trần nói về cơ chế mở tại Mỹ.
Từ trải nghiệm của bản thân, ông David Trần cho rằng để thu hút và giữ chân nhân tài khoa học ngoài chuyện thu nhập, cần tạo ra một môi trường, không gian cởi mở và được trao niềm tin, cơ hội.
Theo ông, cần coi việc đầu tư cho các nhà khoa học là một trong những khoản đầu tư chiến lược cho tương lai quốc gia. Có thể không phải ai cũng đạt kỳ vọng, nhưng chỉ cần một vài người tạo ra những đóng góp đủ lớn để đưa Việt Nam ghi dấu trên bản đồ khoa học thế giới, đó đã là thành công rất đáng giá.
Tương tự, ThS Tân Anh – phụ trách Ban Phát triển nguồn nhân lực, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính – cho rằng trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần trở thành một quốc gia thực sự tạo cơ hội cho người tài.
Cơ hội không chỉ là tuyển dụng trả lương cao, mà quan trọng hơn là tạo ra một môi trường để nhân tài được phát huy tối đa năng lực, được trao quyền dẫn dắt và tham gia giải quyết những bài toán lớn của đất nước.
Bà Tân Anh cho rằng không nhất thiết nhân tài phải trở về hoàn toàn mới có thể cống hiến. Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng nguồn lực trí tuệ của người Việt toàn cầu thông qua nhiều hình thức linh hoạt như làm việc bán thời gian, hợp tác theo dự án hoặc tham gia tư vấn chuyên môn.
Theo bà Tân Anh, hiện nay Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính đang tích cực kết nối với mạng lưới chuyên gia người Việt trên khắp thế giới, đồng thời chia sẻ các bài toán, thách thức trong nước để mời gọi cộng đồng trí thức cùng tham gia tháo gỡ. Theo bà, đây vừa là thách thức, vừa là một hướng đi cần thiết để phát huy tối đa nguồn lực nhân tài cho sự phát triển của đất nước.
Ngày 12/5, Sở GD&ĐT TPHCM ban hành kết luận của Phó Giám đốc Sở Nguyễn Văn Phong tại hội nghị tập huấn công tác chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027.
Nội dung siết chặt trách nhiệm của các trường trong đăng ký dự thi, điều động nhân sự và tổ chức điểm thi.
Đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT, Sở GD&ĐT TPHCM yêu cầu lãnh đạo các trường THPT và cơ sở giáo dục thường xuyên bám sát quy chế thi của Bộ GD&ĐT và các văn bản hướng dẫn của Sở, tuyệt đối không tự ý điều chỉnh hoặc áp dụng theo cách hiểu riêng.
Sở nhấn mạnh không để xảy ra sai sót hoặc thiếu thông tin ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của học sinh.
Các trường phải triển khai đầy đủ, kỹ lưỡng đến giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh và học sinh về quy trình đăng ký dự thi, các yêu cầu và lưu ý quan trọng đối với thí sinh. Đồng thời, các đơn vị phải thực hiện đúng khung thời gian quy định, không để xảy ra tình trạng đăng ký trễ hạn làm ảnh hưởng tiến độ chung của thành phố.
Liên quan công tác điều động cán bộ coi thi và chấm thi, Sở GD&ĐT yêu cầu các cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm quy định về quản lý và xét duyệt đi nước ngoài đối với viên chức, người lao động trong thời gian diễn ra kỳ thi.
Ban giám hiệu các trường có trách nhiệm bảo đảm đầy đủ nhân sự tham gia công tác thi khi được điều động; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng từ chối nhiệm vụ với lý do cá nhân, kể cả đối với thành viên ban giám hiệu.
Quy định này áp dụng cho cả kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Sở cũng yêu cầu các trường tổ chức phổ biến quy chế thi đến toàn bộ cán bộ, giáo viên, nhân viên được điều động làm nhiệm vụ thi trước khi kỳ thi diễn ra, bảo đảm mỗi cá nhân nắm rõ quy định và thực hiện đúng quy trình, tránh xảy ra sai sót do không nắm chắc quy chế.
Đối với kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027, Sở GD&ĐT TPHCM lưu ý các cơ sở giáo dục thuộc khu vực 2 (tỉnh Bình Dương cũ) và khu vực 3 (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) về một số thay đổi trong quy định tuyển sinh năm nay so với trước đây.
Sở đề nghị các trường tổ chức phổ biến đầy đủ hướng dẫn tuyển sinh đến giáo viên để tư vấn chính xác cho học sinh THCS; không trả lời theo nhận định cá nhân gây hoang mang cho phụ huynh và học sinh.
Các trường cũng được yêu cầu cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin tuyển sinh lên hệ thống tuyển sinh lớp 10 của thành phố tại địa chỉ ts10.hcm.edu.vn để phụ huynh và học sinh tra cứu trong suốt quá trình đăng ký.
Sở nhấn mạnh các trường chỉ tiếp nhận học sinh có tên trong danh sách trên hệ thống do Sở quản lý và không tiếp nhận học sinh ngoài danh sách dưới bất kỳ hình thức nào.
Đây là kỳ tuyển sinh đầu tiên của TPHCM sau sáp nhập và có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Trong đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT dự kiến có khoảng 130.000 thí sinh tham gia, còn kỳ thi tuyển sinh lớp 10 ghi nhận hơn 151.000 thí sinh đăng ký dự thi.
Đây cũng là năm thứ 2 sinh viên khối ngành truyền thông của Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) đến học và thực hành tại tòa soạn Báo Thanh Niên, sau khóa đào tạo môn Phương pháp biên tập diễn ra vào tháng 3 năm ngoái.
Tham dự lễ bế giảng, về phía Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM có tiến sĩ Phan Bảo Giang, Phó hiệu trưởng; thạc sĩ Lê Dũng, Trưởng phòng Đào tạo; thạc sĩ Trần Lê Thúy Quỳnh, Phó trưởng phòng Đào tạo; thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Vân và thạc sĩ Hoàng Mi, cùng là Phó trưởng khoa Quan hệ công chúng và truyền thông.
Bên cạnh đó, buổi lễ còn có sự tham dự của thạc sĩ Trương Thị Ngọc Bích, Giám đốc Trung tâm thông tin - truyền thông và thạc sĩ Lâm Mỹ Trinh, Phó giám đốc Trung tâm Marketing và phát triển thương hiệu của UEF.
Điểm nhấn của lớp học năm nay là sinh viên ngành quan hệ công chúng tại UEF không chỉ được "chạm tay" vào thực tế nghề báo ở tòa soạn mà còn có cơ hội gặp gỡ và đối thoại với các nhân vật nổi tiếng vốn chỉ quen thuộc trên những bản tin. Đó là buổi cùng tham gia đón đoàn đại biểu Hội đồng Giao lưu chính trị Úc; buổi trò chuyện về chủ đề tin giả cùng các diễn viên Đức Thịnh, Thanh Thúy, Ngọc Trai ngay tại lớp.
"Điều khiến tôi ấn tượng là nhiều sinh viên đã mạnh dạn, tự tin bày tỏ chính kiến một cách rõ ràng, có chiều sâu khi được trao cơ hội tham gia trực tiếp vào các chương trình của báo", nhà báo Ngọc Mai, phó trưởng ban Quốc tế Báo Thanh Niên, cũng là giáo viên đứng lớp, chia sẻ.
Nhà báo Ngọc Mai đồng thời đánh giá sinh viên cả hai lớp đều có ý thức và tinh thần học tập rất tốt, cầu tiến và mong muốn học hỏi - thể hiện rõ nét qua việc luôn đặt rất nhiều câu hỏi cho các giảng viên. "Dù mỗi buổi học kéo dài 5 tiết, các bạn vẫn duy trì sự tập trung, chủ động chuẩn bị kỹ lưỡng và tham gia rất tích cực, tạo nên không khí lớp học sôi nổi", nhà báo Ngọc Mai chia sẻ.
"Mục tiêu của chương trình đào tạo thực chiến là giúp nhà trường tự hào, nhà tuyển dụng hài lòng và sinh viên tự tin. Và những người làm báo như chúng tôi rất vui vì được góp sức cho mục tiêu ấy", nhà báo Ngọc Mai nhấn mạnh.
Nguyễn Thị Bảo Trang, sinh viên năm ba, vừa hoàn thành khóa học, cho biết mình không chỉ được đào tạo các kỹ năng cứng như kỹ thuật quay chụp và dẫn dắt một chương trình talkshow chuyên nghiệp, mà còn học được tư duy tìm chọn khách mời, sản xuất chương trình hay từ cả những điều nhỏ nhặt như làm sao giúp khách mời bắt nhịp với người dẫn chương trình, làm sao thống nhất các ý kiến trong nhóm...
"Sau khi thực hành ngay tại Báo Thanh Niên, chúng tôi nhận ra mình vẫn còn nhiều sai sót và chính những va vấp này sẽ giúp chúng tôi trưởng thành hơn khi bước chân vào thị trường lao động sắp tới", nữ sinh viên có dự định theo đuổi các vị trí công việc ở phía sau cánh gà, đặc biệt là vai trò đạo diễn, chia sẻ.
Sau đây là một số hình ảnh khác về hai lớp học vừa được tổ chức tại tòa soạn:
Năm 2026, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, hơn 124.000 em đăng ký thi lớp 10 công lập, đông kỷ lục. Với chỉ tiêu khoảng 82.660, tỷ lệ đỗ trên số dự thi là 66%.
Thí sinh thi ba môn Toán, Văn, Ngoại ngữ (chủ yếu là Tiếng Anh) trong hai ngày 30-31/5, lấy điểm xét tuyển vào 119 trường THPT công lập không chuyên. Điểm xét là tổng ba môn không nhân hệ số.
Gần 17.000 thí sinh đăng ký vào bốn trường chuyên sẽ thi thêm môn tương ứng ngày 1/6, trừ chuyên Tin thi bằng Toán. Thí sinh dự thi các môn Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Ngoại ngữ sẽ làm trực tiếp vào đề.
Điểm xét tuyển trường chuyên là tổng ba môn chung và môn chuyên nhân hệ số hai, tối đa 50.
Điểm thi, điểm chuẩn lớp 10 của Hà Nội dự kiến được công bố từ ngày 19 đến 22/6.
