Tại hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới” diễn ra tại Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội sáng 8-4, các chuyên gia đã chỉ ra nhiều điểm nghẽn trong việc trọng dụng, thu hút nhân tài.
Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo – cho biết nhìn lại thời gian qua, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đã có những chuyển biến về quy mô đào tạo các ngành STEM, đóng góp trực tiếp cho các ngành công nghệ kỹ thuật, công nghệ then chốt.
Trong đó, năm 2022, toàn hệ thống tuyển sinh được hơn 177.000 sinh viên, thì đến năm 2024 con số này đã tăng lên gần 200.000. Một số lĩnh vực chiến lược như vi mạch bán dẫn đã hình thành mạng lưới đào tạo rộng khắp cả nước, đã có tới 150 cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo khối ngành này, 166 cơ sở đào tạo các ngành liên quan; tuyển sinh được hơn 18,4 nghìn sinh viên nhập học.
Tuy nhiên, ông Thảo cho rằng cũng cần thẳng thắn nhìn nhận các chính sách chưa được triển khai đồng bộ. Chương trình tài năng vẫn còn là thuật ngữ xa xỉ. Nhân tài ở đâu đó chứ không hiện hữu quanh ta. Tính xấu của người Việt phần nào làm ảnh hưởng đến việc trọng dụng và sử dụng nhân tài. Chính sách phát hiện và bồi dưỡng nhân tài còn thiếu động lực và chưa liên tục, chưa hiệu quả.
Bên cạnh đó, việc liên kết giữa đào tạo – nghiên cứu – sử dụng còn lỏng lẻo. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực chất lượng cao.
“Hiện tượng ‘chảy máu chất xám’ và lãng phí nhân tài vẫn còn hiện hữu. Chúng ta cần có những nhà khoa học hàng đầu dẫn dắt các ngành công nghệ lõi, công nghệ mới nổi, năng lượng tái tạo…”, ông Thảo nói.
GS David Trần – Đại học Massachusetts (Boston, Mỹ), đồng thời phụ trách chương trình Blockchain tại Viện Nghiên cứu cao cấp về toán, đã có gần 30 năm làm việc tại Mỹ. Khoảng 5 năm trở lại đây, ông bắt đầu trở về Việt Nam nhiều hơn để tham gia giảng dạy, kết nối học thuật và đóng góp vào các chương trình phát triển khoa học – công nghệ trong nước.
Ông chia sẻ các trường đại học tại Mỹ nhìn việc tuyển dụng giáo sư như một khoản đầu tư mạo hiểm, họ không áp KPI cứng nhắc, không tạo sức ép hành chính nặng nề, mà đặt niềm tin vào danh dự học thuật và năng lực tự thân của nhà khoa học.
Cụ thể, với bản thân ông David Trần tại Mỹ, ngoài mức lương cao so với mặt bằng chung, chỉ làm việc khoảng 9 tháng/năm (nghỉ 3 tháng hè). Một học kỳ ông chỉ giảng dạy 2 lớp. Mỗi lớp chỉ đứng giảng 2 buổi/tuần, mỗi buổi 1 giờ 15 phút, tổng thời gian đứng lớp 2 lớp là 5 tiếng/tuần. Thời gian còn lại dành cho nghiên cứu.
“Khi nghiên cứu tôi có thể ngồi tại quán cà phê, đi đến một bãi biển để giải một bài toán…”, ông David Trần nói về cơ chế mở tại Mỹ.
Từ trải nghiệm của bản thân, ông David Trần cho rằng để thu hút và giữ chân nhân tài khoa học ngoài chuyện thu nhập, cần tạo ra một môi trường, không gian cởi mở và được trao niềm tin, cơ hội.
Theo ông, cần coi việc đầu tư cho các nhà khoa học là một trong những khoản đầu tư chiến lược cho tương lai quốc gia. Có thể không phải ai cũng đạt kỳ vọng, nhưng chỉ cần một vài người tạo ra những đóng góp đủ lớn để đưa Việt Nam ghi dấu trên bản đồ khoa học thế giới, đó đã là thành công rất đáng giá.
Tương tự, ThS Tân Anh – phụ trách Ban Phát triển nguồn nhân lực, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính – cho rằng trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần trở thành một quốc gia thực sự tạo cơ hội cho người tài.
Cơ hội không chỉ là tuyển dụng trả lương cao, mà quan trọng hơn là tạo ra một môi trường để nhân tài được phát huy tối đa năng lực, được trao quyền dẫn dắt và tham gia giải quyết những bài toán lớn của đất nước.
Bà Tân Anh cho rằng không nhất thiết nhân tài phải trở về hoàn toàn mới có thể cống hiến. Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng nguồn lực trí tuệ của người Việt toàn cầu thông qua nhiều hình thức linh hoạt như làm việc bán thời gian, hợp tác theo dự án hoặc tham gia tư vấn chuyên môn.
Theo bà Tân Anh, hiện nay Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính đang tích cực kết nối với mạng lưới chuyên gia người Việt trên khắp thế giới, đồng thời chia sẻ các bài toán, thách thức trong nước để mời gọi cộng đồng trí thức cùng tham gia tháo gỡ. Theo bà, đây vừa là thách thức, vừa là một hướng đi cần thiết để phát huy tối đa nguồn lực nhân tài cho sự phát triển của đất nước.
Theo số liệu từ Sở GD-ĐT Hà Nội, kết thúc năm học 2025-2026 toàn TP có khoảng 147.000 học sinh hoàn thành chương trình giáo dục THCS. Dự kiến khoảng 103.000 học sinh sẽ tham dự kỳ thi tuyển sinh lớp 10 sắp tới.
Năm học 2026-2027, Hà Nội có thêm sáu trường THPT mới đi vào hoạt động, dự kiến bổ sung hơn 3.000 chỗ học góp phần giảm áp lực tuyển sinh lớp 10. Trong đó khối công lập có bốn trường mới gồm: Hoàng Quán Chi (phường Yên Hòa), Vĩnh Hưng (phường Vĩnh Hưng), Việt Hùng (xã Đông Anh) và Xuân Khanh (phường Sơn Tây).
Khối tư thục có thêm hai trường THPT mới dự kiến tuyển sinh năm nay là Trần Hưng Đạo (phường Vĩnh Tuy) và Edison (xã An Khánh). Theo Sở GD-ĐT, các trường THPT mới sẽ tuyển sinh năm học 2026-2027 gồm Hoàng Quán Chi (phường Yên Hòa), Việt Hùng (xã Đông Anh) và Minh Châu (Ba Vì cũ).
Tổng số trường THPT công lập của Hà Nội có chỉ tiêu tuyển sinh năm học 2026-2027 là 124 trường, trong đó có bốn trường chuyên. Chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học tới cho 124 trường nói trên là 81.448 học sinh, tương đương 1.830 lớp.
Theo quy định mới, Hà Nội xóa bỏ quy định học sinh phải đăng ký dự tuyển vào lớp 10 theo các khu vực tuyển sinh tương ứng với nơi đăng ký hộ khẩu thường trú từng áp dụng nhiều năm qua. Trước đây Hà Nội quy định mỗi thí sinh chỉ có hai nguyện vọng vào lớp 10 trường công lập và các nguyện vọng chỉ được chọn một khu vực tuyển sinh.
Trong mỗi khu vực tuyển sinh thường có 1-2 trường thuộc tốp đầu (căn cứ điểm chuẩn hằng năm, chất lượng, sức hút trong tuyển sinh), còn lại là các trường ở tốp trung bình và dưới. Vì thế cạnh tranh ở các trường tốp đầu rất lớn gây nên áp lực căng thẳng, nhất là ở các khu vực có tốc độ tăng dân số cơ học lớn, đô thị hóa mạnh.
Vài năm trở lại đây, Hà Nội quy định thí sinh có ba nguyện vọng vào trường công lập. Trong đó nguyện vọng 1 và 2 trong cùng khu vực tuyển sinh phù hợp với nơi đăng ký hộ khẩu thường trú, còn nguyện vọng 3 ở khu vực bất kỳ.
Tuy nhiên việc quy định chênh lệch giữa các nguyện vọng khiến cơ hội trúng tuyển nguyện vọng 3 vào các trường có chất lượng ổn định không dễ nên áp lực vẫn đè nặng lên thí sinh.
Năm nay việc bỏ rào cản khu vực tuyển sinh là điểm mới tạo thuận lợi cho thí sinh khi lựa chọn được mở rộng hơn.
Hà Nội vẫn giữ quy định chênh lệch điểm tuyển giữa các nguyện vọng nhưng nét mới là mức điểm chênh lệch được giảm bớt. Cụ thể trước đây điểm chênh lệch giữa các nguyện vọng là 1 còn quy định mới là 0,5.
Thí sinh không đậu nguyện vọng 1 được quyền tham gia xét tuyển nguyện vọng 2 và trúng tuyển nếu điểm xét tuyển cao hơn điểm chuẩn (với nguyện vọng 1) của trường là 0,5 điểm (trước đây phải là 1 điểm).
Tương tự, thí sinh không đỗ nguyện vọng 2 sẽ được xét tiếp nguyện vọng 3 và trúng tuyển khi điểm xét tuyển cao hơn điểm chuẩn của trường 1 điểm (trước đây phải là 2 điểm). Quy định mới này sẽ giảm bớt tình trạng có những học sinh lực học ổn, điểm thi không quá thấp nhưng trượt hết cả ba nguyện vọng do đăng ký các nguyện vọng vào những trường có điểm chuẩn không chênh lệch quá lớn.
Tuy nhiên lời khuyên là thí sinh vẫn cần tìm hiểu kỹ để lựa chọn nguyện vọng vì với nguyên tắc xét tuyển lần lượt các nguyện vọng như hiện nay, lợi thế lớn vẫn thuộc về nguyện vọng 1. Hà Nội đã cho học sinh đăng ký thử nghiệm và kết thúc thời gian này hệ thống xóa toàn bộ dữ liệu đã đăng ký thử nghiệm để đăng ký chính thức.
Hiện đã cho học sinh đăng ký nguyện vọng trên cổng tuyển sinh đầu cấp, kéo dài đến ngày 17-4. Trong khoảng thời gian này, học sinh được phép điều chỉnh nguyện vọng. Nhưng sau 24h ngày 17-4, toàn bộ nguyện vọng sẽ được chốt và không thể thay đổi.
Để tạo điều kiện cho học sinh và phụ huynh tham khảo, hệ thống sẽ cung cấp số liệu thống kê theo thời gian để thí sinh có thể tham khảo, điều chỉnh nguyện vọng.
Việc số hóa quy trình xét tuyển được áp dụng mạnh hơn. Theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT, học sinh sử dụng tài khoản VNeID để đăng nhập và khai phiếu đăng ký dự tuyển tại Cổng tuyển sinh đầu cấp của TP (tsdaucap.hanoi.edu.vn).
Học sinh nếu không thể đăng ký dự tuyển theo hình thức trực tuyến có thể đăng ký trực tiếp bằng cách khai phiếu đăng ký dự tuyển vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027 theo mẫu và nộp cho cho sở.
Các trường tổ chức đăng ký cho học sinh trên Cổng tuyển sinh đầu cấp, hướng dẫn học sinh kiểm tra, rà soát theo quy định.
Theo đó, đáp án, hướng dẫn chấm và thang điểm chính thức của 3 môn thi vào lớp 10 THPT công lập không chuyên của Hà Nội năm học 2026 - 2027 như sau:
Môn ngữ văn:
Môn tiếng Anh:
Hôm nay 2.6, Sở GD-ĐT Hà Nội triển khai công tác chấm thi. Dự kiến, kết quả thi được công bố trong khoảng thời gian từ ngày 19.6 đến ngày 22.6.
Sau khi tiếp nhận hướng dẫn chấm thi, phiếu chấm thi và các tài liệu liên quan, ban chấm thi sẽ tổ chức họp các tổ trưởng chấm thi, quán triệt quy chế, hướng dẫn chấm, thảo luận chuyên môn và triển khai công tác chấm thi theo đúng quy định.
Ban chấm thi làm việc đến ngày 10.6. Trong thời gian này, trưởng ban chấm thi có trách nhiệm báo cáo tiến độ chấm thi về Sở GD-ĐT Hà Nội vào 17 giờ hằng ngày.
Để phục vụ công tác chấm thi, Sở GD-ĐT Hà Nội huy động gần 2.300 cán bộ, giáo viên tham gia. Ban chấm thi do Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội quyết định thành lập, gồm trưởng ban là lãnh đạo sở; các phó trưởng ban là lãnh đạo sở hoặc lãnh đạo các phòng thuộc sở; cùng đội ngũ thư ký, giám khảo, lực lượng công an, nhân viên phục vụ, y tế và bảo vệ.
Theo quy định, giám khảo chấm bài thi tự luận phải am hiểu chương trình giáo dục trung học cơ sở; giám khảo chấm bài thi trắc nghiệm phải sử dụng thành thạo phần mềm chấm thi.
Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết, công tác chấm thi đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm an toàn, khách quan và bảo mật. Ban chấm thi có trách nhiệm xây dựng kế hoạch làm việc; phân công nhiệm vụ; tổ chức chấm thi; ghép phách, lên điểm; xử lý các tình huống phát sinh; lập và lưu trữ hồ sơ, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn bài thi theo quy định.
Địa điểm đặt ban chấm thi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về cơ sở vật chất và an ninh. Các phòng chứa bài thi, phòng chấm thi tự luận và phòng chấm thi trắc nghiệm đều được lắp đặt hệ thống camera an ninh, ghi hình liên tục 24 giờ/ngày theo quy định của Bộ GD-ĐT.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập không chuyên và chuyên năm học 2026 - 2027 tại Hà Nội diễn ra từ ngày 30.5 - 1.6 với sự tham gia của gần 124.000 thí sinh.
