Đã gần nửa đêm, một người trẻ mở ứng dụng đặt đồ ăn và chọn một phần gà rán nửa sốt cay, nửa truyền thống, thêm khoai tây chiên, nước ngọt và vài viên phô mai.
Mọi thứ được cho vào giỏ hàng, nhập địa chỉ, chọn thanh toán bằng thẻ và nhấn nút “Đặt hàng”.
Bản đồ hiển thị tài xế đang sắp đến. Ba phút, một phút rồi thông báo hiển thị rằng người giao hàng đã tới.
Nhưng đến khi mở cửa ra, lại chẳng có ai xuất hiện.
Không phải lừa đảo, cũng không phải lỗi hệ thống. Thực tế, không có đơn hàng nào được phát sinh, tài xế chưa từng xuất phát và tài khoản ngân hàng không bị trừ bất kỳ khoản tiền nào.
Thay vào đó, màn hình sau đó hiện dòng chữ: “Bạn vừa tránh nạp vào cơ thể 2.120 calo”, kèm hóa đơn trị giá khoảng 22 USD nhưng với số tiền thanh toán bằng 0.
Đó là trải nghiệm mà FoodNeverArrives, một nền tảng ra mắt tại Hàn Quốc từ cuối tháng 3, đang mang đến cho người dùng.
Giao diện được thiết kế gần như giống hệt các ứng dụng giao đồ ăn phổ biến. Người dùng có thể lựa chọn nhiều món ăn tương tự khi sử dụng ứng dụng thật.
Người tạo ra nền tảng là Park Seo-hyun (27 tuổi), một người hiểu rõ sự cám dỗ của việc đặt đồ ăn đêm khuya.
Anh cho biết bản thân từng nghiện đặt đồ ăn tới khoảng 10 lần mỗi tuần. Một lần anh đùa với bạn bè rằng giá như có thể đặt món nhưng đồ ăn không bao giờ giao tới.
Và rồi từ ý tưởng cùng sự khuyến khích từ bạn bè đã thôi thúc anh phát triển thành công trang đặt đồ ăn ảo.
Đến giữa tháng 6, trang web của anh thu hút khoảng 30.000 lượt sử dụng mỗi tuần. Nhiều người còn đề xuất bổ sung thêm các món ăn mới để trải nghiệm chân thực hơn.
Trên mạng xã hội X, một tài khoản chia sẻ ảnh chụp màn hình đơn hàng ảo với nội dung: “Tôi chọn sushi và lẩu cay cho bữa tối, thêm cả nghìn món ăn kèm nhưng vẫn không mất đồng nào. Tôi có thể gọi mọi thứ mình muốn mà không phải lo lắng về tiền”.
Mua sắm ảo, giải tỏa áp lực thật
Không chỉ đồ ăn, xu hướng đặt hàng không phải nhận hàng còn lan sang các website thương mại điện tử.
Một website khác mang tên Sajasaja cho phép người dùng mua đủ loại sản phẩm không tồn tại trên đời.
Danh mục sản phẩm bao gồm những món đồ kỳ lạ như “Cối ánh trăng của Thỏ Ngọc” trị giá 120.000 won hay “Cuộn băng dính hàn gắn tình bạn tan vỡ” giá 50.000 won.
Người dùng vẫn có thể thêm vào giỏ hàng, thanh toán, nhận hóa đơn và thậm chí để lại đánh giá như trên các sàn thương mại điện tử thông thường.
Nhà phát triển ứng dụng cho biết các sản phẩm giàu trí tưởng tượng trên trang web đều lấy cảm hứng từ bộ truyện tranh Doraemon.
“Từ nhỏ tôi đã xem Doraemon. Mỗi khi gặp khó khăn, tôi thường tưởng tượng giá như có một bảo bối thần kỳ giúp giải quyết mọi chuyện”, người này chia sẻ.
Điều khiến anh bất ngờ là người dùng không coi đây chỉ là trò đùa.
Một tài khoản còn để lại đánh giá 5 sao cho chiếc cối tưởng tượng với nội dung cho rằng: “Đây là món đồ đáng mua nhất năm 2026”.
Xu hướng này nhanh chóng vượt ra ngoài Hàn Quốc. Các website như FoodNeverComes cung cấp thực đơn đa dạng hơn với món Mexico, Ấn Độ hay Brazil, trong khi một trang khác là DopamineCart mô phỏng trải nghiệm mua sắm trên Amazon nhưng không hề phát sinh giao dịch.
Vượt ra ngoài khuôn khổ mua sắm, các website mô phỏng còn mở rộng sang nhiều hoạt động khác.
Một trong số đó là giả lập hút thuốc. Người dùng chỉ cần nhấn nút để châm thuốc, nhìn điếu thuốc cháy dần và thấy được cả những người dùng khác cũng đang cùng “hút” giống mình.
Không có khói thuốc, không nicotine song lại tạo cảm giác như đang tham gia một khoảng nghỉ ngắn cùng người khác.
Lee, sinh viên 24 tuổi, cho biết thường truy cập website này trong mùa thi. Dù không thực sự hút thuốc, sinh viên này cảm giác như đang nghỉ giải lao thực sự cùng mọi người.
Việc nhìn thấy nhiều người cũng đang vào website giúp anh cảm thấy bớt cô đơn khi học một mình.
Vì sao “mua hụt” vẫn khiến con người hạnh phúc?
Theo các chuyên gia tâm lý, sức hút của những website này không đơn thuần đến từ cảm giác mới lạ.
Giáo sư danh dự Kwak Keum-joo, chuyên ngành tâm lý học tại Đại học Quốc gia Seoul, cho rằng não bộ vẫn có thể tiết dopamine khi thực hiện một hoạt động mô phỏng quá trình mua sắm, dù người dùng biết rõ đó không phải giao dịch thật.
Trong bối cảnh con người liên tục bị thúc đẩy tiêu dùng thông qua quảng cáo, mong muốn mua sắm luôn hiện hữu. Nhưng ngay sau khi thanh toán, nhiều người lại rơi vào trạng thái tiếc nuối vì đã chi quá nhiều tiền.
“Các website này giúp người dùng phần nào thỏa mãn ham muốn mua sắm mà giảm bớt cảm giác hối hận sau khi tiêu tiền”, bà nhận định.
Vị chuyên gia nhận định các thuật toán gợi ý trên nền tảng mua sắm trực tuyến cũng góp phần duy trì vòng lặp tiêu dùng khi liên tục đề xuất những sản phẩm tương tự những gì người dùng từng xem.
“Chúng kích thích những ham muốn mua sắm vốn đã tồn tại trong mỗi người. Kết quả là nhiều người liên tục mua những món đồ tương tự, chi tiêu nhiều hơn rồi lại hối hận sau đó”, bà nói.
Những lý do trên cùng yếu tố kinh tế càng khiến xu hướng “mua sắm giả” trở nên hấp dẫn hơn.
Trong tháng 6, lạm phát tiêu dùng của Hàn Quốc tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong khoảng hai năm rưỡi.
Doanh số mua sắm trực tuyến trong tháng 5 cũng đạt khoảng 25.000 tỷ won, tăng 10%, chủ yếu nhờ thực phẩm và mỹ phẩm.
Giữa áp lực giá cả leo thang, thu nhập không tăng tương ứng và sự bủa vây của các ứng dụng mua sắm, nhiều người trẻ tìm đến các website không bán gì cả như một cách giải tỏa.
Họ có thể gọi một phần gà rán, đặt một sản phẩm sẽ chẳng bao giờ được giao hay cùng những người xa lạ “nghỉ hút thuốc” vài phút trên mạng.
Không món hàng nào được chuyển đến, không hóa đơn nào phải thanh toán. Dẫu vậy, với nhiều người, chỉ riêng cảm giác được trải nghiệm quá trình mua sắm, được tạm quên áp lực chi tiêu và bớt cô đơn cũng đã đủ để họ đóng trình duyệt với tâm trạng nhẹ nhõm hơn và ví tiền nguyên vẹn.
Sau thành công của DeepSeek, các mô hình AI mạnh mẽ hơn từ các gã khổng lồ Trung Quốc như Alibaba, ByteDance và Z.ai đã xuất hiện. Nhiều mô hình AI hiện có thể được tải xuống, tùy chỉnh và lưu trữ độc lập, mang đến cho các nhà phát triển một lựa chọn thay thế giá rẻ hơn nhiều so với các nền tảng của Mỹ.
Tuy nhiên, những thỏa thuận này có thể sớm gặp trở ngại do hành động mới từ chính phủ Trung Quốc. Theo Reuters, Bắc Kinh đã tổ chức các cuộc họp với Alibaba, ByteDance và Z.ai để thảo luận về khả năng hạn chế quyền truy cập của nước ngoài vào các hệ thống AI tiên tiến nhất của nước này. Các cuộc thảo luận này có thể bao gồm cả các mô hình đóng và các bản phát hành mở, cũng như các công nghệ chưa được công bố.
Các sản phẩm AI của Trung Quốc đã chiếm lĩnh thị trường quốc tế nhờ vào hiệu suất mạnh mẽ và giá cả cạnh tranh. Mô hình GLM-5.2 của Z.ai đã vượt trội hơn so với các mô hình của Mỹ về khả năng, trong khi giá lại thấp hơn đáng kể. Dòng Qwen của Alibaba cũng trở thành một trong những lựa chọn phổ biến nhất tại Trung Quốc.
Nếu các hạn chế được áp dụng cho các bản phát hành tương lai, nhiều công ty hiện sử dụng API của Trung Quốc hoặc có kế hoạch tải xuống để tùy chỉnh có thể phải chuyển sang các giải pháp đắt tiền hơn từ OpenAI, Google, Anthropic hoặc các nhà cung cấp khác.
Mặc dù vậy, những thông tin này hiện vẫn chưa được xác nhận, vì Bắc Kinh vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Chính phủ Trung Quốc có thể áp dụng các biện pháp như hạn chế quyền truy cập API, chặn việc tải xuống các mô hình lớn từ nước ngoài, yêu cầu cấp phép hoặc dành riêng một số hệ thống tiên tiến cho mục đích sử dụng trong nước.
Trong thực tế, không chỉ Trung Quốc mà chính phủ từ nhiều quốc gia khác đang có sự thay đổi trong cách nhìn nhận về AI, đặc biệt khi các mô hình AI tiên tiến ngày càng trở nên quan trọng như những tài sản chiến lược. Gần đây, Mỹ đã hạn chế quyền truy cập của nước ngoài vào các mô hình Fable và Mythos của Anthropic vì lý do an ninh quốc gia. Một số hạn chế đối với hệ thống Fable đã được nới lỏng sau khi áp dụng các biện pháp bảo vệ mới, trong khi quyền truy cập vào Mythos vẫn bị giới hạn đối với một số tổ chức đáng tin cậy của Mỹ.
Các quan chức Trung Quốc được cho là đang xem xét các hình phạt nghiêm khắc đối với hành vi rò rỉ hoặc đánh cắp công nghệ AI độc quyền. Các cuộc thảo luận cũng đề cập đến khả năng hạn chế nguồn tài trợ cho các công ty khởi nghiệp AI trong nước nhằm siết chặt sự kiểm soát của Bắc Kinh đối với cả các mô hình và các công ty phát triển chúng.
Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động bắt đầu có hiệu lực từ ngày 15/4. Theo đó, nhà mạng phải đảm bảo mỗi thuê bao có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt. Các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an.
Quy trình thực hiện Thông tư được thiết kế theo hướng đơn giản, với ứng dụng chính là VNeID, đồng thời cho phép người dùng "tự thực hiện mọi lúc, mọi nơi không cần ra cửa hàng". Tuy nhiên, nhiều người không dùng smartphone và không cài ứng dụng định danh điện tử - nhóm cần sự hỗ trợ từ nhà mạng.
Phú Thọ là một trong những tỉnh có tỷ lệ người dùng mạng Viettel cao nhất cả nước. Tuy nhiên, nhiều thuê bao ở vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn, hoặc họ bỏ qua thông tin vì sợ bị lừa đảo, do đó nhà mạng phải cử người đến. Theo đại diện nhà mạng tại khu vực Mai Châu, đến đầu tháng 6, địa bàn còn khoảng 8.000 người thuộc diện cần hỗ trợ trực tiếp. Trong hai tháng, nhà mạng đã triển khai hàng loạt biện pháp thúc đẩy việc xác thực với các thuê bao, như nhắn tin, phát loa, phối hợp với chính quyền trong từng khu vực nhỏ để kêu gọi các thuê bao đến xác thực.
Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động bắt đầu có hiệu lực từ ngày 15/4. Theo đó, nhà mạng phải đảm bảo mỗi thuê bao có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt. Các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an.
Quy trình thực hiện Thông tư được thiết kế theo hướng đơn giản, với ứng dụng chính là VNeID, đồng thời cho phép người dùng "tự thực hiện mọi lúc, mọi nơi không cần ra cửa hàng". Tuy nhiên, nhiều người không dùng smartphone và không cài ứng dụng định danh điện tử - nhóm cần sự hỗ trợ từ nhà mạng.
Phú Thọ là một trong những tỉnh có tỷ lệ người dùng mạng Viettel cao nhất cả nước. Tuy nhiên, nhiều thuê bao ở vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn, hoặc họ bỏ qua thông tin vì sợ bị lừa đảo, do đó nhà mạng phải cử người đến. Theo đại diện nhà mạng tại khu vực Mai Châu, đến đầu tháng 6, địa bàn còn khoảng 8.000 người thuộc diện cần hỗ trợ trực tiếp. Trong hai tháng, nhà mạng đã triển khai hàng loạt biện pháp thúc đẩy việc xác thực với các thuê bao, như nhắn tin, phát loa, phối hợp với chính quyền trong từng khu vực nhỏ để kêu gọi các thuê bao đến xác thực.
Người dùng smartphone được nhà mạng hướng dẫn thực hiện ngay trên máy. Với những ai đang sử dụng điện thoại cơ bản, nhân viên nhà mạng có ứng dụng riêng để hỗ trợ. Thực tế, nếu có căn cước công dân gắn chip, quá trình xác thực với thao tác quét khuôn mặt, quét CCCD diễn ra trong chưa đầy 5 phút. Thách thức chính nằm ở việc tiếp cận được khách hàng.
Chị Nhung, nhân viên Viettel xã Tân Mai, cho biết do ban ngày bà con bận việc đồng áng, khung 18-23h trở thành "giờ vàng để nhân viên cắm bản". Việc vượt đường đèo hàng chục km hay đi về lúc nửa đêm không còn xa lạ. Trong tháng 5, chị là một trong những nhân viên tại địa bàn đạt thành tích cao nhất khi hỗ trợ được gần 800 người xác thực.
Người dùng smartphone được nhà mạng hướng dẫn thực hiện ngay trên máy. Với những ai đang sử dụng điện thoại cơ bản, nhân viên nhà mạng có ứng dụng riêng để hỗ trợ. Thực tế, nếu có căn cước công dân gắn chip, quá trình xác thực với thao tác quét khuôn mặt, quét CCCD diễn ra trong chưa đầy 5 phút. Thách thức chính nằm ở việc tiếp cận được khách hàng.
Chị Nhung, nhân viên Viettel xã Tân Mai, cho biết do ban ngày bà con bận việc đồng áng, khung 18-23h trở thành "giờ vàng để nhân viên cắm bản". Việc vượt đường đèo hàng chục km hay đi về lúc nửa đêm không còn xa lạ. Trong tháng 5, chị là một trong những nhân viên tại địa bàn đạt thành tích cao nhất khi hỗ trợ được gần 800 người xác thực.
Tại những địa bàn như thế, một cách làm hiệu quả là phát thông báo qua loa phường. Tuy nhiên, do đặc thù hộ dân ở xa nhau, nhân viên nhà mạng phải tự nghĩ ra những cách làm sáng tạo hơn, như sử dụng loa di động đi khắp các ngõ ngách thông báo, kêu gọi người dùng đến nhà văn hoá, nơi có nhân viên nhà mạng trực sẵn, để được hỗ trợ xác thực. Trong hình là anh Nguyễn Trung Kiên, nhân viên nhà mạng, đeo loa di động, bật âm lượng lớn và đi xe máy quanh bản.
Tại những địa bàn như thế, một cách làm hiệu quả là phát thông báo qua loa phường. Tuy nhiên, do đặc thù hộ dân ở xa nhau, nhân viên nhà mạng phải tự nghĩ ra những cách làm sáng tạo hơn, như sử dụng loa di động đi khắp các ngõ ngách thông báo, kêu gọi người dùng đến nhà văn hoá, nơi có nhân viên nhà mạng trực sẵn, để được hỗ trợ xác thực. Trong hình là anh Nguyễn Trung Kiên, nhân viên nhà mạng, đeo loa di động, bật âm lượng lớn và đi xe máy quanh bản.
Theo thống kê của Cục Viễn thông - Bộ Khoa học và Công nghệ, tính đến đầu tháng 6, dữ liệu của 103 triệu thuê bao di động đã được đưa lên ứng dụng xác thực điện tử quốc gia VNeID.
Trong số đó, 25 triệu thuê bao chưa tiến hành xác nhận trạng thái chính chủ. Việc xác nhận và chuẩn hóa thông tin không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn góp phần ngăn chặn SIM rác, giảm nguy cơ lừa đảo trực tuyến và bảo vệ người dùng trên môi trường số.
Sau ngày 15/6, những số điện thoại này nếu vẫn chưa xác nhận tình trạng sử dụng trên ứng dụng VNeID sẽ bị khóa một chiều và phải thực hiện chuẩn hóa thông tin nếu muốn tiếp tục sử dụng.
Theo thống kê của Cục Viễn thông - Bộ Khoa học và Công nghệ, tính đến đầu tháng 6, dữ liệu của 103 triệu thuê bao di động đã được đưa lên ứng dụng xác thực điện tử quốc gia VNeID.
Trong số đó, 25 triệu thuê bao chưa tiến hành xác nhận trạng thái chính chủ. Việc xác nhận và chuẩn hóa thông tin không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn góp phần ngăn chặn SIM rác, giảm nguy cơ lừa đảo trực tuyến và bảo vệ người dùng trên môi trường số.
Sau ngày 15/6, những số điện thoại này nếu vẫn chưa xác nhận tình trạng sử dụng trên ứng dụng VNeID sẽ bị khóa một chiều và phải thực hiện chuẩn hóa thông tin nếu muốn tiếp tục sử dụng.
Ủy viên Cảnh sát Đô thị London (Metropolitan Police - Met), Sir Mark Rowley, cho biết ông đang đề nghị Bộ trưởng Nội vụ Anh Shabana Mahmood xem xét ban hành luật yêu cầu các công ty công nghệ biến điện thoại bị trộm thành những "thiết bị vô dụng", đồng thời buộc doanh nghiệp công bố dữ liệu về việc thiết bị bị đánh cắp có được kích hoạt lại hay không.
London hiện được xem là một trong những điểm nóng trộm cắp điện thoại ở châu Âu, với khoảng 200-300 vụ mỗi ngày, chiếm khoảng 75% tổng số vụ trộm điện thoại tại Anh và Xứ Wales.
Met đã phối hợp với Apple trong việc chia sẻ dữ liệu thiết bị bị đánh cắp để theo dõi khả năng tái kích hoạt. Theo ông Rowley, việc kết nối dữ liệu giữa lực lượng thực thi pháp luật và doanh nghiệp công nghệ có thể giúp truy vết toàn bộ hành trình thiết bị, từ tái sử dụng, tháo linh kiện đến vận chuyển ra nước ngoài.
Một chuyên án gần đây cho thấy khoảng 40.000 điện thoại bị đánh cắp đã bị đưa ra thị trường quốc tế. Apple cũng đã tăng cường các lớp bảo mật như yêu cầu Face ID hoặc Touch ID cho các thao tác quan trọng, giúp hạn chế việc đặt lại thiết bị và bán lại điện thoại bị trộm.
Met cho biết tỉ lệ thiết bị bị đánh cắp được kích hoạt lại đã giảm đáng kể sau khi các biện pháp bảo mật mới được áp dụng.
Song song, lực lượng này triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ như dùng xe máy điện, drone và công nghệ nhận diện khuôn mặt để truy quét các băng nhóm tội phạm. Thống kê cho thấy giai đoạn tháng 6-2025 đến tháng 5-2026, số vụ liên quan trộm cắp điện thoại giảm khoảng 14.000 vụ, tương đương 18%, riêng 5 tháng đầu năm giảm 20,6%.
Giới chức London đánh giá việc vô hiệu hóa điện thoại bị đánh cắp là giải pháp căn cơ để triệt tiêu động cơ phạm tội, đồng thời nhấn mạnh cần phối hợp chặt chẽ hơn giữa cơ quan quản lý, lực lượng thực thi pháp luật và các tập đoàn công nghệ trong cuộc chiến chống tội phạm xuyên quốc gia liên quan thiết bị di động.
