Không cần phải là những loại thực phẩm đắt tiền, đôi khi những “món quà” quý giá cho sức khỏe lại nằm ngay bên bờ ruộng, ven đường hay trong những bãi đất hoang. Rau tề thái một loại rau dại quen thuộc ở nhiều vùng quê Việt Nam là một ví dụ điển hình.
Từng bị xem là cây cỏ mọc hoang, rau tề thái ngày nay được nhiều người săn tìm bởi hương vị thanh mát, dễ chế biến và giá trị dinh dưỡng đáng chú ý. Loại rau này còn được ví như một “kho báu xanh” trong ẩm thực dân gian.
Rau tề thái còn có nhiều tên gọi khác như cây tề, địa mễ thái, cải dại, cỏ tam giác. Tên khoa học của loại cây này là Capsella bursa-pastoris (L.) Medik.
Ở Việt Nam, rau thường mọc tự nhiên tại các tỉnh miền núi và vùng có khí hậu mát như Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Ninh Bình… Cây thường xuất hiện ở bờ ruộng, bãi đất trống hoặc những nơi ít chịu tác động của con người.
Vào mùa lạnh, rau tề thái phát triển xanh tốt, lá non mềm, có vị ngọt nhẹ và mùi thơm đặc trưng. Đây cũng là thời điểm loại rau này được nhiều gia đình thu hái để chế biến thành các món ăn bổ dưỡng.
Dù có vẻ ngoài giản dị, rau tề thái chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho cơ thể như vitamin C, vitamin A, carotene, chất xơ, canxi, sắt cùng một số khoáng chất khác.
Nhờ hàm lượng chất xơ cao, rau tề thái có thể hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa, giúp tăng nhu động ruột và góp phần hạn chế tình trạng táo bón. Các vitamin và hợp chất chống oxy hóa trong rau cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tế bào và duy trì sức khỏe tổng thể.
Đặc biệt, lượng carotene trong rau được xem là có lợi cho sức khỏe đôi mắt, hỗ trợ nhu cầu vitamin A của cơ thể.
Theo y học cổ truyền, rau tề thái có vị ngọt nhạt, tính mát, thường được sử dụng với mục đích thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ cầm máu và giảm một số triệu chứng liên quan đến viêm nhiễm.
Trong các tài liệu y học cổ truyền như “Bản thảo cương mục”, tề thái được nhắc đến với nhiều công dụng liên quan đến sức khỏe gan, mắt và hệ tiêu hóa.
Một số bài thuốc dân gian có sử dụng rau tề thái để hỗ trợ các tình trạng như chảy máu cam, nóng trong, khó chịu ở mắt hoặc một số vấn đề tiêu hóa. Tuy nhiên, việc dùng rau làm thuốc cần phù hợp với từng trường hợp và không nên thay thế phương pháp điều trị y khoa khi có bệnh lý.
Không chỉ dùng làm thuốc, rau tề thái còn là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn hấp dẫn.
Canh rau tề thái nấu thịt lợn
Nguyên liệu gồm rau tề thái tươi, thịt lợn hoặc xương lợn, cùng các loại gia vị vừa ăn.
Rau rửa sạch, thái nhỏ. Thịt hoặc xương được ninh mềm, sau đó cho rau vào nấu nhanh để giữ màu xanh và độ ngọt tự nhiên. Món canh có vị thanh nhẹ, phù hợp dùng trong bữa cơm gia đình.
Canh rau tề thái, trứng và sò điệp
Sự kết hợp giữa rau tề thái, trứng và sò điệp tạo nên món canh giàu hương vị. Rau giữ được vị thơm đặc trưng, trong khi trứng và sò điệp giúp món ăn thêm béo ngậy, bổ sung protein.
Bánh bột ngô rau tề thái
Rau tề thái có thể kết hợp cùng cà rốt, nấm, mộc nhĩ, trứng, tôm khô để làm nhân bánh. Sau khi tạo hình, bánh được phủ một lớp bột ngô rồi hấp chín. Đây là món ăn dân dã nhưng giàu dinh dưỡng và khá dễ thực hiện.
Từ một loại cây mọc hoang ven đường, loại rau này đã trở thành nguyên liệu trong nhiều món ăn ngon và được nghiên cứu về giá trị dinh dưỡng. Tuy nhiên, khi hái rau dại ngoài tự nhiên, cần chọn nơi sạch, tránh khu vực có nguy cơ nhiễm thuốc bảo vệ thực vật hoặc ô nhiễm. Sơ chế kỹ trước khi sử dụng cũng là điều cần thiết để đảm bảo an toàn.
Vào buổi lễ bế giảng và tốt nghiệp tiểu học của con gái cách đây không lâu, vợ chồng chị Hương Trầm ở Lâu Thượng, tỉnh Thái Nguyên đều có mặt đầy đủ để cùng chúc mừng khoảnh khắc quan trọng này.
Sau đó, người phụ nữ 31 tuổi đăng tải video chụp cùng con gái lên trang cá nhân với mục đích lưu giữ kỷ niệm, không ngờ đoạn clip nhận về lượng tương tác lớn với hàng triệu lượt xem cùng nhiều bình luận.
Trong đó phần lớn ý kiến bày tỏ sự ngạc nhiên bởi gương mặt trẻ trung hơn nhiều so với tuổi thật của người mẹ. Thậm chí, không ít người bình luận, họ không nghĩ rằng đây là hai mẹ con mà tưởng nhầm rằng "hai chị em sinh đôi".
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, chị Hương Trầm (SN 1995) cho biết, con gái lớn của chị sinh năm 2015, tức là hai mẹ con cách nhau đúng 20 tuổi. Người mẹ 9X tỏ ra bất ngờ khi đoạn video ghi lại khoảnh khắc đời thường của gia đình nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng.
Chị Trầm cho biết, bản thân chị có tính cách vui vẻ thoải mái, thường chọn trang phục trẻ trung nên thường xuyên nhận những lời khen về ngoại hình.
Sau khi video nhận được sự chú ý, bên cạnh những lời khen, một số ý kiến cho rằng người mẹ lựa chọn bộ đồ khi dự lễ bế giảng của con chưa phù hợp với tính chất nghiêm túc của buổi lễ. Điều này khiến chị cũng buồn và suy nghĩ.
Tuy nhiên sau đó, khi cô giáo gửi ảnh gia đình vào nhóm phụ huynh và không đề cập tới chuyện ăn mặc, người mẹ phần nào thấy yên tâm.
“Có thể vì tôi sống khá vô tư, được gia đình chồng yêu quý nên có phần trẻ trung hơn độ tuổi”, người mẹ 9X bộc bạch.
Chia sẻ về cuộc sống hôn nhân, chị Trầm cho biết quen chồng vào năm 2013 khi cả hai sống chung một xóm trọ. Thời điểm đó, cô gái làm việc tại một công ty và tình cờ quen biết ông xã qua những lần gặp gỡ hàng ngày.
Từ mối quan hệ đơn thuần, cả hai dần nảy sinh tình cảm rồi quyết định kết hôn vào năm 2014. Chồng của Trầm hơn cô một tuổi.
Một năm sau ngày cưới, cặp đôi đón con gái đầu lòng. Đến năm 2016, gia đình nhỏ có thêm một bé trai.
Nhìn lại hành trình hơn một thập kỷ gắn bó, Trầm cho biết điều khiến cô quyết định gắn bó với chồng không phải điều kiện kinh tế mà là sự chân thành và tình cảm của gia đình anh.
“Gia đình chồng tôi tuy không giàu có nhưng mọi người sống rất tình cảm. Đó là điều khiến tôi cảm thấy yên tâm khi quyết định kết hôn”, cô nói.
Theo lời Hương Trầm, ông xã là người hiền lành, dễ tính và luôn quan tâm tới gia đình hai bên. Mỗi khi nhà ngoại có việc, anh đều sẵn sàng có mặt để phụ giúp.
Cũng giống nhiều cặp đôi trẻ khác, thời gian đầu yêu nhau, cả hai từng có những lúc cãi vã vì còn trẻ và chưa thực sự thấu hiểu nhau. Tuy nhiên, sau khi kết hôn và có con, họ dần học cách nghĩ cho đối phương nhiều hơn.
“Lúc mới yêu thì cũng có cãi nhau vì còn trẻ. Nhưng sau này lấy nhau rồi, cả hai đều nghĩ cho nhau hơn nên gia đình khá êm ấm. Suốt 12 năm bên nhau, vợ chồng mình chưa từng có mâu thuẫn quá lớn hay to tiếng với nhau”, Trầm chia sẻ.
Do kết hôn và sinh con khi còn trẻ, người mẹ 9X thừa nhận không tránh khỏi những bỡ ngỡ, nhưng may mắn được gia đình nhà nội hỗ trợ, cùng chăm sóc giúp đỡ các cháu.
Với cô, cuộc sống hiện tại không quá cầu kỳ hay hào nhoáng. Điều cô trân trọng nhất là có một gia đình nhỏ bình yên, các con khỏe mạnh và vợ chồng luôn đồng hành cùng nhau trong cuộc sống.
Chen Cuiju sinh ra trong một gia đình nghèo ở tỉnh Quý Châu. Năm 1995, ở tuổi 18, cô đến thành phố Đông Hoản, tỉnh Quảng Đông làm công nhân. Cường độ làm việc cao cùng điều kiện sinh hoạt thiếu thốn khiến cô bị suy dinh dưỡng nặng.
Một ngày, khi đang đi dọc bờ sông trong tình trạng sốt cao, Chen ngất xỉu. Vài ngày sau, một người lái đò phát hiện cô nằm bên bờ sông, người phủ đầy bùn đất. Do không mang giấy tờ tùy thân, cô bị nhầm là thi thể vô danh và được đưa đến nhà tang lễ.
Khi chuẩn bị hỏa táng, một nhân viên nhà tang lễ phát hiện bàn chân Chen cử động nên lập tức báo cảnh sát, đưa cô đến bệnh viện. Các bác sĩ chẩn đoán Chen bị suy dinh dưỡng nặng, mất nước và suy đa tạng. Bệnh viện đã tiếp nhận điều trị và chi trả toàn bộ viện phí cho cô.
Sau hơn ba tháng chăm sóc đặc biệt, Chen hồi phục và được chính quyền địa phương hỗ trợ đoàn tụ với gia đình.
Việc một cô gái suýt bị hỏa thiêu nhầm sau đó thu hút sự chú ý của dư luận Trung Quốc. Nhờ đó, Chen nhận được nhiều thư giới thiệu việc làm và hỗ trợ từ khắp nơi. Họa sĩ Chen Zhonglian, giáo viên hội họa tại thành phố Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, đã mời cô đến học vẽ và đài thọ chi phí sinh hoạt. "Nếu cô ấy có một nghề để tự nuôi sống bản thân, có lẽ sự việc đó đã không xảy ra", ông Chen Zhonglian nói.
Năm 1996, Chen chuyển đến sống và học tập tại xưởng vẽ của ông Zhonglian. Tại đây, cô phát hiện năng có khiếu hội họa và bắt đầu tham gia các cuộc thi. Năm 1999, Chen giành giải thưởng hội họa đầu tiên, sau đó quyết định theo đuổi dòng tranh truyền thống Trung Quốc.
"Chen Cuiju có đời sống nội tâm phong phú, cảm xúc tinh tế và khả năng đồng cảm rất lớn", Chen Zhonglian nhận xét.
Tháng 6/2006, Chen trở lại Đông Hoản để cảm ơn các nhân viên nhà tang lễ và bệnh viện. Tại đây, cô vẽ bức tranh hoa mẫu đơn nở bên những cành cây khô, biểu tượng cho sự sống mới.
Các tác phẩm của Chen tiếp tục giành hàng chục giải thưởng tại các triển lãm trong và ngoài nước, được nhiều tổ chức nghệ thuật sưu tầm. Cô được công nhận là họa sĩ cấp quốc gia. Câu chuyện của Chen cũng được chuyển thể thành vở nhạc kịch Quảng Đông mang tên "Cai Ju Returns Home" nhằm truyền cảm hứng cho người trẻ vượt qua khó khăn.
Giữa tháng 7, câu chuyện của Chen một lần nữa trở thành chủ đề "hot" trên mạng xã hội. Truyền thông Trung Quốc cho biết cô vẫn tiếp tục sáng tác, dù rất ít chia sẻ về cuộc sống riêng.
"Người công nhân nhà tang lễ và các nhân viên bệnh viện đã tạo nên một phép màu khi cứu sống cô ấy. Chen đã tạo nên phép màu thứ hai bằng ý chí và sự nỗ lực của mình", một người dùng mạng bình luận.
Cảnh giác trước khối phồng bất thường vùng bẹn ở trẻ
Theo chia sẻ từ gia đình, trong vài tháng gần đây, mỗi khi bé vận động nhiều hoặc khóc lớn, vùng bẹn và bìu bên phải thường xuất hiện khối phồng to hơn bình thường. Tuy nhiên, khi trẻ nằm nghỉ hoặc ngủ, vùng phồng lại giảm kích thước khiến gia đình cho rằng đây chỉ là biểu hiện bình thường ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, tình trạng xuất hiện ngày càng nhiều, gia đình quyết định đưa trẻ tới Bệnh viện Đa khoa Vinmec Hạ Long (Quảng Ninh) để kiểm tra chuyên sâu.
Qua thăm khám và siêu âm, các bác sĩ xác định trẻ mắc tồn tại ống phúc tinh mạc - một bất thường liên quan đến quá trình phát triển của thai nhi nam trong giai đoạn bào thai.
TTƯT. BSCKII Phạm Việt Hùng - Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa, Bệnh viện Vinmec Hạ Long, chuyên gia ngoại khoa với hơn 20 năm kinh nghiệm - lý giải, trong quá trình phát triển của thai nhi, tinh hoàn sẽ di chuyển từ ổ bụng xuống bìu thông qua ống phúc tinh mạc. Sau khi hoàn tất quá trình di chuyển, cấu trúc này thường tự đóng lại trong những tháng đầu đời.
Tuy nhiên, ở một số trẻ, ống không đóng kín hoàn toàn, tạo nên đường thông giữa ổ bụng và vùng bẹn - bìu. Khi đó, dịch ổ bụng hoặc các cấu trúc trong ổ bụng có thể di chuyển xuống theo đường này, gây hiện tượng phồng bất thường ở vùng bẹn hoặc bìu.
"Điểm dễ khiến phụ huynh nhầm lẫn là khối phồng có thể thay đổi theo tư thế. Khi trẻ nằm nghỉ, khối thường xẹp xuống nên nhiều gia đình nghĩ đây chỉ là phản ứng sinh lý thông thường", bác sĩ Hùng cho biết.
Theo bác sĩ, nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành thoát vị bẹn. Khi đó, một phần ruột hoặc mạc nối trong ổ bụng có thể chui xuống vùng bẹn - bìu và bị kẹt lại, làm tăng nguy cơ tắc ruột hoặc ảnh hưởng tới tuần hoàn nuôi dưỡng cơ quan vùng bẹn.
Phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn giúp trẻ hồi phục nhanh
Sau khi đánh giá toàn diện tình trạng bệnh nhi, ê-kíp Ngoại khoa tại Vinmec Hạ Long quyết định thực hiện phẫu thuật nội soi xử lý ống phúc tinh mạc bằng phương pháp ít xâm lấn.
Theo bác sĩ Hùng, đây hiện là phương pháp được ưu tiên trong điều trị tồn tại ống phúc tinh mạc ở trẻ nhỏ nhờ khả năng quan sát rõ cấu trúc giải phẫu thông qua hệ thống hình ảnh phóng đại.
Khác với mổ mở truyền thống cần đường rạch dài tại vùng bẹn, phẫu thuật nội soi chỉ sử dụng các đường can thiệp rất nhỏ trên thành bụng. Hệ thống camera nội soi độ phân giải cao giúp phẫu thuật viên xác định chính xác vị trí tồn tại của ống phúc tinh mạc cũng như kiểm tra toàn bộ cấu trúc vùng bẹn ở cả hai bên.
Một trong những ưu điểm của nội soi là khả năng phát hiện đồng thời các bất thường tiềm ẩn ở bên đối diện - điều khó thực hiện nếu chỉ can thiệp bằng mổ mở thông thường.
Ca phẫu thuật diễn ra thành công chỉ trong khoảng 20 phút dưới sự phối hợp giữa ê-kíp ngoại khoa và gây mê hồi sức. Trong quá trình can thiệp, các bác sĩ tiến hành xử lý vị trí ống phúc tinh mạc tồn tại, đồng thời đánh giá toàn bộ vùng bẹn nhằm hạn chế nguy cơ tái phát về sau.
Với trẻ nhỏ, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở kỹ thuật phẫu thuật mà còn ở quá trình gây mê và hồi sức. Trẻ nhỏ trong những năm đầu đời có cấu trúc giải phẫu nhỏ, khả năng thích nghi sinh lý chưa hoàn thiện nên đòi hỏi hệ thống thiết bị chuyên dụng cùng đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm trong gây mê hồi sức nhi khoa.
Nhờ phương pháp điều trị ít xâm lấn, quá trình hồi phục của bệnh nhi diễn ra thuận lợi. Chỉ sau vài giờ theo dõi, trẻ đã có thể đi lại nhẹ nhàng, sinh hoạt bình thường và được xuất viện trong ngày.
Theo bác sĩ Hùng, nhiều phụ huynh còn chủ quan khi thấy vùng bẹn của trẻ chỉ phồng lên thoáng qua rồi tự xẹp xuống nên trì hoãn việc thăm khám. Ở trẻ nhỏ, không ít bệnh lý ngoại khoa giai đoạn đầu thường biểu hiện khá kín đáo, dễ bị bỏ qua nếu cha mẹ không theo dõi sát những thay đổi bất thường dù rất nhỏ.
