Ngày 7-7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các nhà lãnh đạo khác trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đến Thổ Nhĩ Kỳ dự hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày. Hội nghị diễn ra vào thời điểm bước ngoặt trong lịch sử liên minh quân sự này, khi Mỹ đang dần thu hẹp vai trò bảo đảm an ninh truyền thống tại châu Âu.
Theo Hãng tin AP, đứng đầu chương trình nghị sự là chi tiêu quốc phòng – chủ đề quen thuộc tại NATO khi Mỹ nhiều năm qua liên tục yêu cầu các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng.
Tại hội nghị thượng đỉnh năm ngoái ở The Hague, các lãnh đạo NATO đã chấp thuận yêu cầu của ông Trump về việc tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, cam kết dành 5% GDP cho quốc phòng và các lĩnh vực liên quan trong vòng một thập niên. Tuy nhiên, trong khi một số nước châu Âu đã tăng đáng kể ngân sách quốc phòng, những nước khác vẫn chậm chạp.
Khi ông Trump một lần nữa phàn nàn về việc chi tiêu chưa đủ vào hôm 24-6, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nhắc tới kế hoạch của Đức nhằm tăng gấp đôi chi tiêu quốc phòng trong giai đoạn 2021 – 2029, cùng các mức tăng đáng kể được lên kế hoạch tại Hà Lan, Ba Lan, các nước Bắc Âu và các quốc gia vùng Baltic.
“Bức tranh có phần không đồng đều, nhưng phần lớn các nước đều đã hành động, và liên minh hiện mạnh hơn rất nhiều nhờ người đàn ông này” – ông Rutte nói về ông Trump trong chuyến thăm Nhà Trắng hồi tháng 6.
Bên lề hội nghị là Diễn đàn Công nghiệp quốc phòng, dự kiến quy tụ các quan chức NATO, đối tác và lãnh đạo doanh nghiệp, trong bối cảnh các đồng minh thúc đẩy việc tăng cường sản xuất vũ khí và khuyến khích đổi mới công nghệ.
Một nội dung quan trọng khác là tiếp tục hỗ trợ Kiev khi cuộc xung đột Nga – Ukraine bước vào năm thứ năm. Các nước châu Âu và Canada hiện đáp ứng phần lớn nhu cầu của Ukraine, trong đó chi trả khoảng 90% cho các hệ thống phòng không của nước này.
Sự hiện diện quân sự của Mỹ ở châu Âu dự kiến sẽ được nhắc tới. Gần đây Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã chỉ trích các đồng minh mà ông cho là đang ỷ lại vào Mỹ và công bố đợt rà soát kéo dài sáu tháng đối với việc triển khai quân đội Mỹ tại châu Âu, động thái có thể dẫn đến việc cắt giảm một phần lực lượng Mỹ.
Trước đó, Washington đã thu hẹp nguồn lực quân sự mà Mỹ sẵn sàng cung cấp cho NATO trong trường hợp khủng hoảng, khiến các thành viên liên minh phải tìm cách lấp đầy khoảng trống.
Các đồng minh châu Âu và Canada muốn nhận được sự bảo đảm, hoặc ít nhất là sự rõ ràng, về kế hoạch của Washington. Kể từ đầu năm ngoái, họ nhiều lần bất ngờ trước các tuyên bố của ông Trump về khả năng cắt giảm số binh sĩ Mỹ tại châu Âu.
Các nhà lãnh đạo NATO sẽ có một phiên làm việc vào sáng 8-7. Sau khi kết thúc, họ sẽ ra tuyên bố ngắn tóm tắt kết quả cuộc họp.
Quan hệ giữa Mỹ và NATO đã căng thẳng hơn trong những tháng gần đây. Sau khi các đồng minh NATO từ chối ủng hộ chiến dịch quân sự của ông Trump tại Iran, ông Trump công khai đặt câu hỏi liệu Mỹ có nên tiếp tục tuân thủ cam kết phòng thủ tập thể của NATO hay không, đồng thời cho biết ông đang cân nhắc khả năng rời khỏi liên minh.
Các nhà phân tích cho rằng yêu cầu của ông Trump đối với các đồng minh châu Âu lúc này rất đơn giản: lòng trung thành. “Tôi chỉ muốn họ trung thành” – ông Trump nói hôm 24-6 khi được hỏi Mỹ mong đợi điều gì từ các đồng minh ở châu Âu.
Ông Trump đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu về “lòng trung thành” sau khi một số nước NATO không đồng ý cho quân đội Mỹ sử dụng căn cứ của họ để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Ông chỉ trích các thành viên châu Âu như Anh, Pháp, Đức, Ý và Tây Ban Nha.
“Giờ đây NATO sẽ một lần nữa tìm cách vượt qua sức ép từ ông Trump, bằng cách lấy lòng ông bất cứ khi nào có thể và tránh những cuộc đối đầu không cần thiết” – cây bút Michael Birnbaum và Ellen Francis bình luận trên báo Washington Post.
Các quan chức NATO đến hội nghị với hàng loạt con số ấn tượng nhằm đáp ứng kỳ vọng của ông Trump. Họ sẽ nhấn mạnh việc các đồng minh châu Âu và Canada đã chi thêm 139 tỉ USD cho quốc phòng trong năm ngoái.
Berezovska, 39 tuổi, bị tình nghi đứng sau vụ đánh bom tại Monaco hôm 29/6 làm ba người bị thương, trong đó có tài phiệt gốc Ukraine Vadym Yermolaiev. Berezovska trở về Ukraine vào ngày 1/7. Lực lượng hành pháp phát hiện thi thể người phụ nữ này vào đêm 6/7, gần thủ đô Kiev, với vết đạn bắn vào đầu.
Cơ quan điều tra đã rà soát những người mà Berezovska liên lạc và lần theo hành trình di chuyển. Họ phát hiện cô ta đã liên lạc với gia đình mình, một sĩ quan HUR và một cựu nhân viên cơ quan hành pháp. Hai người này đã bị bắt.
"Sau khi phát hiện hai người đàn ông nhiều lần chuyển tiền cho Berezovska qua ví tiền mã hóa và hệ thống ngân hàng, các điều tra viên đánh giá họ cũng có khả năng là nghi phạm trong vụ mưu sát ở Monaco", Văn phòng Tổng công tố Ukraine và Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) ra tuyên bố chung ngày 7/7.
Sĩ quan HUR khai nhận đã cùng đồng phạm hạ sát Berezovska. Người này nói thêm rằng ông chưa từng báo cáo cho cấp trên về những liên lạc với Berezovska, những khoản giao dịch hay bất kỳ hoạt động nào, đồng thời khẳng định mình "tự ý hành động".
"Các cơ quan liên quan đồng thời khám xét nhà riêng của nghi phạm là cựu nhân viên hành pháp và phát hiện một căn hầm, dường như đã được dùng làm phòng tra tấn. Hai nghi phạm bị bắt với nghi vấn phạm tội giết người có tổ chức", Văn phòng Tổng công tố Ukraine và SBU cho biết.
Cuộc điều tra do Cảnh sát Quốc gia Ukraine thực hiện với sự hỗ trợ của lực lượng phản gián SBU và sự phối hợp trực tiếp của Giám đốc Tình báo Quân đội Oleh Ivashchenko.
Yermolaiev là một trong những doanh nhân giàu và có ảnh hưởng nhất tại thành phố Dnipro, sở hữu tài sản trong các lĩnh vực nông nghiệp, bất động sản, vật liệu xây dựng và thiết bị y tế. Ông từ bỏ quốc tịch Ukraine năm 2017 và hiện chỉ mang quốc tịch Cyprus.
Yermolaiev sống tại Monaco từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022. Năm 2023, Tổng thống Volodymyr Zelensky áp đặt lệnh trừng phạt đối với doanh nhân này với cáo buộc hỗ trợ Nga.
Đại diện Cơ quan Công an bang Puebla (Mexico) ngày 17.5 thông báo 10 người thiệt mạng trong một vụ tấn công vũ trang tại thị trấn Tehuitzingo (bang Puebla) ở nước này vào rạng sáng cùng ngày. Toàn bộ nạn nhân tử vong do trúng đạn và đa số là người cùng gia đình. Động cơ và nghi phạm chưa được xác định, nhưng công tố viên Idamis Pastor tại Puebla cho hay đang điều tra theo giả định đây là mâu thuẫn gia đình, theo AFP.
Đây là vụ án mới nhất trong chuỗi những đợt bạo lực diễn ra tại Mexico trước thềm World Cup 2026. Mexico cùng Mỹ và Canada là đồng chủ nhà của ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh kỳ này, trong đó các trận đấu do Mexico tổ chức sẽ diễn ra tại TP.Mexico, Guadalajara và Monterrey. Cả 3 nơi này đều bị ảnh hưởng bởi tình trạng bạo lực, đặc biệt là Guadalajara, thủ phủ của bang Jalisco.
Hồi tháng 2, thủ lĩnh Nemesio Oseguera Cervantes, biệt danh El Mencho, của nhóm tội phạm khét tiếng Jalisco Thế hệ mới (CJNG) bị quân đội tiêu diệt trong một chiến dịch quan trọng. Cái chết của trùm ma túy bị chính quyền truy nã gắt gao nhất này đã dẫn đến những vụ trả đũa của CJNG nhắm vào lực lượng an ninh.
Theo AP, khu vực miền trung Mexico gần đây ghi nhận số vụ bạo lực gia tăng giữa các băng nhóm tranh giành địa bàn, buộc gần 1.000 gia đình phải rời bỏ nhà cửa. Tại bang Guerrero, nhóm Los Ardillos bị cáo buộc đã sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) mang chất nổ tự chế cùng những vũ khí mạnh khác để tấn công các cộng đồng bản địa.
Trong khi đó, các nhà hoạt động và gia đình của những người mất tích do bạo lực ma túy tiếp tục tổ chức các cuộc biểu tình quy mô lớn đòi công lý cho người thân. Theo Reuters, hơn 130.000 người đã mất tích tại Mexico, trong đó con số tăng mạnh sau năm 2006, khi nước này khởi động cuộc chiến chống các băng nhóm ma túy.
Tờ Los Angeles Times ngày 17.5 đưa tin hàng trăm thi thể đã được tìm thấy trong những ngôi mộ bí mật do CJNG đào tại TP.Guadalajara. Nhiều địa điểm được phát hiện trên con đường chính dẫn đến sân vận động Akron, nơi các trận đấu sẽ diễn ra.
Các vụ đụng độ của những băng nhóm lớn và những vụ mất tích đã làm dấy lên lo ngại từ cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum và Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã công khai trấn an người hâm mộ rằng sự an toàn của du khách sẽ được đảm bảo và các trận đấu sẽ diễn ra an toàn và thành công.
Hồi tháng 3, chính quyền Mexico khởi động Kế hoạch Kukulkan, chiến dịch an ninh quốc gia mang tên vị thần của người Maya cổ đại nhằm bảo vệ các thành phố đăng cai World Cup. Gần 100.000 nhân viên an ninh, trong đó có 20.000 binh sĩ, 55.000 cảnh sát và lực lượng tư nhân sẽ tham gia bảo vệ 3 thành phố đăng cai, các sân bay, khách sạn và địa điểm tập luyện của các đội tuyển.
Theo Đài NHK, các thiết bị gây nhiễu chống UAV, camera giám sát được tăng cường trí tuệ nhân tạo và chó nghiệp vụ phát hiện chất nổ đang được tích hợp vào các khu vực an ninh sân vận động và sân bay. Chính quyền Mexico ước tính nước này sẽ đón tiếp khoảng 5 triệu lượt khách quốc tế trong kỳ World Cup năm nay.
"Những gì đã xảy ra là hệ quả từ hành động quân sự mạo hiểm của Mỹ nhằm tạo lối đi trái phép cho các tàu ở eo biển Hormuz. Quân đội Mỹ phải chịu trách nhiệm về việc này", đài truyền hình nhà nước Iran ngày 4/5 dẫn lời quan chức quân sự nước này, đề cập cuộc tấn công vào Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Phía Iran khẳng định họ "không có kế hoạch định sẵn nào" để tấn công các cơ sở năng lượng ở UAE.
UAE trước đó cùng ngày cáo buộc Iran tiến hành đợt tập kích mới bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (drone) nhằm vào nước này, trong đó một drone gây cháy tại Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah và khiến 3 công dân Ấn Độ bị thương. Abu Dhabi mô tả là động thái này là "sự leo thang nguy hiểm" trong bối cảnh lệnh ngừng bắn đang được thực thi giữa Mỹ và Iran, bắt đầu từ ngày 8/4.
"Các quan chức Mỹ phải chấm dứt hành vi xấu xí khi sử dụng vũ lực trong tiến trình ngoại giao và ngừng các cuộc phiêu lưu quân sự tại vùng dầu mỏ nhạy cảm này, nơi có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế của tất cả quốc gia trên thế giới", quan chức Iran nói thêm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/5 tuyên bố mở chiến dịch "Dự án Tự do", trong đó lực lượng Mỹ sẽ hỗ trợ tàu thuyền ra khỏi vùng Vịnh, thêm rằng đây là nỗ lực nhân đạo nhằm giúp đỡ các thủy thủ đoàn đang bị mắc kẹt vì xung đột.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 4/5 thông báo trên X rằng Mỹ đã triển khai các tàu khu trục vào vịnh Ba Tư và hỗ trợ hai tàu hàng đầu tiên mang cờ nước này qua eo biển Hormuz an toàn. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó bác bỏ thông tin này.
Iran đã cảnh báo sẽ tấn công mọi đơn vị của Mỹ tiến vào Hormuz. Truyền thông Iran đưa tin lực lượng nước này đã bắn cảnh báo và buộc một tàu chiến Mỹ phải quay đầu, trong khi các nguồn tin địa phương nói hai quả tên lửa đánh trúng chiến hạm này gần đảo Jask. Trong khi đó, phía Mỹ khẳng định không tàu chiến nào của Mỹ bị tấn công ở eo biển Hormuz.
Quân đội Mỹ tuyên bố phá hủy 6 xuồng của Iran, đồng thời bắn hạ hàng loạt tên lửa và drone mà Tehran phóng nhằm vào tàu đi qua eo Hormuz. Tuy nhiên, Tehran cũng lập tức bác bỏ thông tin này.
