Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết đột quỵ liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ khác như tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa, bệnh lý tim mạch, lối sống không lành mạnh như lạm dụng thuốc, rượu bia, ít vận động thể lực… Đột quỵ ở người trẻ còn do những bất thường bẩm sinh như dị dạng mạch máu não vốn có từ bé, đến thời điểm các phình mạch đủ lớn gây ra vỡ. Do đó, rất khó để kết luận việc một yếu tố nào đó “có gây đột quỵ” hay không.
Tuy nhiên, thức đêm liên tục có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ. Ban đêm là lúc huyết áp cần được hạ xuống để hệ tim mạch nghỉ ngơi. Thức đêm khiến huyết áp giữ ở mức cao, lâu dần làm tổn thương thành mạch máu. Lúc này, cơ thể sẽ tiết ra nhiều hormone stress như cortisol và adrenaline. Các hormone này làm co mạch, tăng nhịp tim và áp lực lên não, nguy cơ hình thành các cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não (đột quỵ nhồi máu não). Nhóm nguy cơ cao mắc bệnh nền tăng huyết áp, tiểu đường, người từng đột quỵ, người cao tuổi.
Thức khuya thường đi kèm với thói quen ăn đêm, lười vận động, dẫn đến béo phì, tiểu đường và mỡ máu cao, cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ. Đối với trường hợp khỏe mạnh, không có bệnh lý cũng không nên thức khuya liên tục, dẫn đến suy nhược, mệt mỏi, dễ tích mỡ, mệt mỏi.
Nếu bắt buộc phải thức khuya, bạn nên áp dụng các biện pháp giảm thiểu rủi ro như cố gắng đảm bảo tổng số giờ ngủ trong ngày, tận dụng giấc ngủ trưa khoảng 20-30 phút. Tránh chất kích thích vào ban đêm, hạn chế lạm dụng cà phê, trà đậm hoặc nước tăng lực để ép cơ thể tỉnh táo.
Bác sĩ hướng dẫn quy tắc nhận biết dấu hiệu đột quỵ nhanh:
F.A.S.T là viết tắt cụm từ Face (mặt), Arm (tay), Speech (giọng nói) và Time (time). Quy tắc này chỉ ra 4 dấu hiệu đột quỵ dễ ghi nhớ: Mặt xệ, méo, miệng cười không đều; Tay yếu, rơi xuống khi giơ lên; Nói ngọng, nói khó, không rõ ràng; Thời gian lập tức gọi cấp cứu ngay khi có bất kỳ dấu hiệu nào.
Bác sĩ cảnh báo không cho bệnh nhân ăn uống hoặc ngậm bất cứ loại thuốc nào, kể cả nước lọc hay thuốc hạ huyết áp. Lý do, đột quỵ thường gây rối loạn nuốt, rất dễ dẫn đến sặc, suy hô hấp và tử vong. Không tự ý cho bệnh nhân dùng thuốc. Sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không đúng chỉ định trong giai đoạn cấp có thể làm bệnh nặng thêm hoặc gây sặc vào phổi.
Không châm cứu, chích máu ở đầu ngón tay. Phương pháp này không có tác dụng làm tan cục máu đông, trái lại còn làm mất “thời gian vàng” cho can thiệp y khoa.
Không chờ đợi bệnh nhân “tự hồi lại”. Triệu chứng đột quỵ có thể thoáng cải thiện nhưng diễn biến rất nhanh và nguy hiểm, cần đưa bệnh nhân đi cấp cứu ngay. Không tự lái xe máy chở bệnh nhân. Trong trường hợp không có xe cấp cứu, nên sử dụng ôtô hoặc taxi để bệnh nhân được nằm cố định, đảm bảo an toàn trong quá trình di chuyển.
Ngày 13/6, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) có văn bản gửi Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm và Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm các tỉnh, thành phố về việc cảnh báo và thu hồi sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR do Laboratoires Novalac sản xuất.
Trước đó, ngày 12/6, Bộ Y tế Pháp ra thông báo về việc tự nguyện thu hồi sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR có số lô 183403 do Laboratoires Novalac sản xuất.
Thông báo này được công bố sau khi ghi nhận 11 báo cáo về tình trạng rối loạn tiêu hóa ở trẻ sơ sinh (bao gồm tiêu chảy, nôn mửa,...) qua hệ thống giám sát dinh dưỡng Anses và một báo cáo qua SignalConso, đều liên quan đến cùng một lô sản xuất nêu trên.
Trong số các trẻ sơ sinh bị ảnh hưởng, một trẻ phải nhập viện sau khi kết quả xét nghiệm phát hiện Adenovirus trong mẫu phân. Đây là tác nhân gây bệnh viêm dạ dày ruột, loại virus này thường không lây truyền qua sữa mẹ. Nhà chức trách cũng khẳng định vụ việc này không liên quan đến các cảnh báo quốc tế gần đây về độc tố cereulide trong sữa bột trẻ em.
Để bảo đảm an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng, Cục An toàn thực phẩm yêu cầu các cơ quan chức năng tại địa phương khẩn trương rà soát việc đăng ký bản công bố hoặc tự công bố đối với sản phẩm Allernova AR do Laboratoires Novalac sản xuất.
Đồng thời, các đơn vị cần làm việc với công ty công bố sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR (nếu có), yêu cầu công ty thông báo cho các đơn vị phân phối, người tiêu dùng ngừng việc sử dụng sản phẩm và tiến hành thu hồi theo khuyến cáo của nhà sản xuất, báo cáo (số lượng đã nhập khẩu, số lượng đã bán, số lượng còn tồn) và đề xuất biện pháp xử lý các lô sản phẩm theo thông tin thu hồi nêu trên trước ngày 20/6.
Cục An toàn thực phẩm cũng yêu cầu các địa phương thông tin, tuyên truyền để người tiêu dùng biết, không sử dụng toàn bộ các lô sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR nêu trên.
Khi nhắc đến tiểu đường, đa số chúng ta thường mặc định đó là căn bệnh của những người thừa cân, béo phì. Tuy nhiên, bác sĩ giảm cân nổi tiếng Tiêu Tiệp Kiện (Đài Loan) mới đây đã chia sẻ góc nhìn mới, theo đó hủ phạm thực sự gây bệnh là mỡ nội tạng tích tụ trong ổ bụng, còn cân nặng chỉ là yếu tố liên đới.
Theo bác sĩ Tiêu, chỉ cần dịch chuyển được lượng mỡ từ nội tạng ra dưới da, chỉ số đường huyết sẽ có cơ hội trở về mức bình thường.
Trên trang cá nhân, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện kể lại câu chuyện của chính mình thời còn là bác sĩ nội trú. Trong một lần tình cờ xét nghiệm máu vào buổi sáng, anh bàng hoàng nhận thấy chỉ số đường huyết lúc đói lên tới 106 mg/dL (trong khi mức bình thường phải dưới 100 mg/dL).
Đáng chú ý, thời điểm đó anh chưa đầy 30 tuổi, chân tay thon gọn, chỉ số BMI chỉ vỏn vẹn 22 - một con số lý tưởng theo tiêu chuẩn y khoa. "Tôi không thể tin được mình lại đang ở giai đoạn tiền tiểu đường", anh nhớ lại.
Bác sĩ Tiêu giải thích rằng trọng tâm của việc đảo ngược tiền tiểu đường có thể không nằm ở việc giảm cân cực đoan. Một nghiên cứu đã chỉ ra mỡ nội tạng vùng bụng mới là tác nhân khiến cơ thể kháng insulin.
Hiện tượng này được gọi là "tích tụ mỡ lạc chỗ" (Ectopic fat), khi mỡ không nằm dưới da mà xâm lấn vào gan, tụy và xung quanh ruột. Tình trạng này gây ra phản ứng viêm toàn thân, ngăn chặn các tín hiệu của insulin, dẫn đến tăng đường huyết.
Vị bác sĩ khẳng định, chìa khóa giúp anh thoát khỏi nguy cơ bệnh tật không phải là cắt bỏ hoàn toàn tinh bột, mà là áp dụng chiến lược giảm mỡ nội tạng và kháng viêm cho cơ thể.
Dựa trên kinh nghiệm cá nhân và nghiên cứu khoa học, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện đúc kết 4 quy tắc cốt lõi để loại bỏ mỡ "lạc chỗ":
Áp dụng "Chu kỳ Carbon" (Carb Cycling)
Vào những ngày không tập thể dục, hãy thay thế cơm trắng tinh chế bằng các loại tinh bột hấp thụ chậm như gạo lứt, khoai lang.
Nói không với đồ uống có đường
Loại bỏ hoàn toàn đường fructose - tác nhân trực tiếp gây "quá tải" cho gan và tích mỡ nội tạng. Đây chính là bước ngoặt giúp bác sĩ Tiêu thành công ổn định đường huyết.
Chống viêm bằng thực phẩm
Tăng cường tiêu thụ các loại dầu tốt giàu omega-3 như cá hồi, cá thu, dầu oliu nguyên chất. Những chất béo lành mạnh này đóng vai trò như "chiếc bình cứu hỏa" dập tắt các phản ứng viêm do mỡ nội tạng gây ra.
Đi bộ 15 phút sau bữa ăn
Chỉ cần 15 phút vận động nhẹ nhàng sau khi ăn sẽ giúp tiêu thụ lượng glucose tự do trong máu, ngăn chặn chúng chuyển hóa thành mỡ tích tụ trong nội tạng.
Bác sĩ Tiêu nhấn mạnh, việc hiểu đúng về cơ chế tích mỡ sẽ giúp quá trình điều trị tiểu đường trở nên khoa học và bền vững hơn, thay vì chỉ chạy theo những thực đơn ăn kiêng khắt khe.
Từ Đồng Tháp đến TP HCM hội ngộ các y bác sĩ Bệnh viện Quân y 175 và Tổ chức nhân đạo Operation Walk Chicago (Mỹ) tại tọa đàm về phẫu thuật thay khớp háng chiều 13/4, chị Liễu sải bước nhanh nhẹn trong tà áo dài, nụ cười rạng rỡ thay cho những ngày tuyệt vọng cách đây 7 năm.
Năm 2018, chị mắc Pemphigus - bệnh tự miễn buộc phải điều trị bằng corticoid suốt đời. Việc dùng corticoid liều cao thời gian đầu dẫn đến hoại tử hai bên chỏm xương đùi. Năm 2019, ở tuổi 30, những cơn đau khớp dữ dội khiến chị không thể nhấc nổi bước chân, mọi sinh hoạt phụ thuộc xe lăn. Công việc giảng dạy phải gián đoạn, kinh tế gia đình trông cậy vào chồng.
"Tôi đau đớn, tưởng tương lai đã khép lại và mình trở thành người tàn phế", chị nhớ lại.
Cơ hội đến cuối năm 2023 khi đoàn bác sĩ Operation Walk Chicago về Đồng Tháp mổ từ thiện, giúp chị thay khớp háng phải (bên tổn thương nặng hơn). Năm 2024, qua chương trình hợp tác giữa tổ chức này và Bệnh viện Quân y 175, chị tiếp tục đến TP HCM mổ thay khớp háng bên trái miễn phí.
Sau hai cuộc mổ, chị không còn đau nhức, đi lại bình thường, tự chăm sóc gia đình và trở lại đứng lớp 8 tiếng mỗi ngày. Hiện chị vẫn dùng corticoid liều thấp hơn để kiểm soát bệnh da liễu Pemphigus, nhưng cuộc sống đã sang trang mới.
Chị Liễu là một trong gần 200 bệnh nhân tìm lại khả năng vận động nhờ chương trình thay khớp háng miễn phí do Bệnh viện Quân y 175 phối hợp Operation Walk Chicago thực hiện suốt 5 năm qua. Tại chương trình, nhiều bệnh nhân khác cũng chia sẻ hành trình vượt qua đau đớn, như bà Ngọc Ảnh thoát cảnh mất ngủ, suy sụp vì hoại tử khớp, hay bà Đào Hải, 63 tuổi, người tưởng chừng phải "lết đi cả đời" cũng đã đi lại nhờ thay cùng lúc hai khớp.
Theo BS.CK2 Mỵ Duy Tiến, Chủ nhiệm Khoa Chi dưới, Viện Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Quân y 175, nguyên nhân hỏng khớp háng rất đa dạng, từ chấn thương, thoái hóa đến hoại tử. Khi tổn thương nặng, thay khớp nhân tạo là giải pháp tối ưu. Hiện nay, bệnh viện ứng dụng công nghệ thiết kế 3D và phẫu thuật ít xâm lấn, giúp giảm mất máu, giảm đau và rút ngắn thời gian hồi phục.
Đặc biệt, phục hồi chức năng sớm đóng vai trò then chốt. Trung tá, BS.CK1 Quách Long Vỹ, Chủ nhiệm khoa Phục hồi chức năng, cho biết theo mô hình ERAS, bệnh nhân có thể tập ngay sau khi tỉnh, 8-12 giờ đã vận động tại giường, sau 24 giờ có thể đi lại, giúp giảm nguy cơ biến chứng.
Đại tá, TS.BS Phan Đình Mừng, Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 175, cho biết bệnh lý khớp háng đang trẻ hóa, nhiều ca gặp ở tuổi 20-30, chủ yếu do hút thuốc, uống rượu, ít vận động và lạm dụng corticoid. Chi phí mổ thay khớp háng 80-100 triệu đồng vẫn là rào cản, vì vậy từ 2019 chương trình đã hỗ trợ gần 200 bệnh nhân, riêng đợt 10-14/4 mổ 37 ca, trong đó có 3 ca phức tạp.
Các bác sĩ lưu ý bệnh nhân Việt Nam sau thay khớp háng cần từ bỏ các thói quen xấu như ngồi xổm, ngồi bệt, vắt chéo chân hay nằm võng để tránh nguy cơ trật khớp.
