Tại hành lang khoa Nhi của Bệnh viện Phương Nam, TP.HCM (Thành viên Tập đoàn Y tế Phương Châu) không khó để bắt gặp những gương mặt lo âu của các bậc cha mẹ có con trong độ tuổi tiền dậy thì. Câu chuyện về dậy thì sớm hiện nay giống như "cơn sóng ngầm", âm thầm len lỏi vào từng gia đình.
Điển hình, chị M. (mẹ bé gái 6 tuổi, TP.HCM) hốt hoảng đưa con đi khám khi phát hiện vùng ngực của con gái to lên sau một tuần. Trong tâm trí người mẹ trẻ, 6 tuổi là cái tuổi "ăn chưa no, lo chưa tới", việc phát triển ngực đồng nghĩa với một sự xáo trộn khủng khiếp về tâm sinh lý mà chị chưa sẵn sàng đối mặt.
Tuy nhiên, tại phòng khám Nội tiết nhi - Bệnh viện Phương Nam, sau khi được thực hiện đầy đủ các bước từ xét nghiệm hormone, chụp X-quang tuổi xương đến siêu âm tử cung, kết quả cho ra kịch bản khác. Tuổi xương của bé T. hoàn toàn trùng khớp với tuổi thực (6 tuổi), các cơ quan sinh sản chưa có dấu hiệu biến đổi. Bác sĩ kết luận bé chỉ bị "tăng sinh mô tuyến vú đơn thuần" - một tình trạng lành tính chỉ cần theo dõi định kỳ.
Mẹ bé thở phào nhẹ nhõm: "Hóa ra không phải cứ ngực to là dậy thì sớm, cần phải tiêm thuốc ngăn dậy thì".
Nhưng không phải trường hợp nào cũng may mắn như trên. Cha mẹ bé H. (8 tuổi 9 tháng) lại đang trầm tư khi nghe bác sĩ phân tích biểu đồ tăng trưởng của con. Bé H. cao 141cm, vượt trội so với bạn bè cùng trang lứa, nhưng đó lại là dấu hiệu của việc "đốt cháy giai đoạn" tăng trưởng. Bé đã có kinh nguyệt và đáng tiếc tuổi xương của bé đã ở mức 11 tuổi.
"Với trường hợp này, nếu không can thiệp kịp thời, chiều cao dự kiến khi trưởng thành của bé sẽ bị giảm ít nhất 10cm so với tiềm năng di truyền. Khi tuổi xương đóng lại sớm, trẻ sẽ ngừng cao trong khi bạn bè vẫn đang tiếp tục phát triển", ThS.BS.CKII Nguyễn Phương Khanh - Bác sĩ Nội tiết Nhi, Bệnh viện Phương Nam phân tích.
Theo ThS.BS.CKII Nguyễn Phương Khanh, dậy thì là một tiến trình tự nhiên, nhưng khi nó đến quá sớm (trước 8 tuổi ở bé gái, và trước 9 tuổi ở bé trai), nó trở thành một vấn đề cần chú ý. Một lầm tưởng phổ biến là phụ huynh thường đợi đến khi con có kinh nguyệt mới đi khám. Thực tế, kinh nguyệt là "nhà ga cuối cùng" của chuyến tàu dậy thì. Khi đó, cơ hội can thiệp để cải thiện chiều cao đã thu hẹp lại rất nhiều.
Dấu hiệu đầu tiên thường là các "nụ vú" (nhỏ như đồng xu dưới núm vú). Khoảng 15% bé gái lại bắt đầu bằng việc mọc lông mu hoặc lông nách. Ngoài ra, sự thay đổi về mùi cơ thể, mụn trứng cá hay dịch tiết âm đạo cũng là những tín hiệu báo bão.
Nguyên nhân của xu hướng dậy thì ngày càng sớm được các chuyên gia chỉ ra là do sự kết hợp của nhiều yếu tố. Trong đó, dinh dưỡng đóng vai trò then chốt. Chế độ ăn giàu thức ăn nhanh, đồ chiên rán và tình trạng thừa cân, béo phì là "chất xúc tác" mạnh mẽ. Các tế bào mỡ không chỉ là nơi dự trữ năng lượng mà còn tiết ra hormone kích hoạt trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến giáp hoạt động sớm hơn dự định.
Dậy thì sớm không chỉ là câu chuyện của những con số trên thước đo chiều cao. Đó còn là một cuộc khủng hoảng tâm lý diện rộng đối với một đứa trẻ chưa đầy 8-9 tuổi.
Hãy tưởng tượng một bé gái lớp 3 phải loay hoay với băng vệ sinh trong nhà vệ sinh trường học, đối mặt với những cơn đau bụng kinh hay sự trêu chọc của bạn bè. Trẻ dễ rơi vào trạng thái tự ti, cô lập và thậm chí là trầm cảm.
Những tiến bộ vượt bậc trong chẩn đoán và điều trị dậy thì sớm
Y học hiện đại đã giúp quy trình tầm soát và điều trị dậy thì sớm trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Tại những cơ sở y tế chuyên sâu như Bệnh viện Phương Nam, quy trình này được tối ưu hóa theo phác đồ của Hiệp hội Nội tiết Châu Âu và Hoa Kỳ.
Thay vì phải nằm viện dài ngày, việc thăm khám và xét nghiệm hiện nay chỉ gói gọn trong khoảng 2 giờ đồng hồ. Những ca có chỉ định điều trị sẽ được thực hiện tại khu điều trị ban ngày. Trẻ chỉ mất khoảng 1 giờ để tiêm thuốc và theo dõi, sau đó có thể về nhà ngay, không làm gián đoạn việc học tập hay sinh hoạt.
Khi con bước vào giai đoạn chuyển mình, sự thấu hiểu của cha mẹ là liều thuốc quý giá. Các chuyên gia nhi khoa khuyến cáo, hãy đưa trẻ đi khám ngay nếu phát hiện dấu hiệu dậy thì trước 8 tuổi hoặc nếu đến 13 tuổi mà trẻ vẫn "án binh bất động".
Tin Gốc: Thanh Niên
