“Với lãi suất tiết kiệm ngân hàng tôi gửi tháng 6 vừa qua vào khoảng 8,5% thì mỗi năm tôi cũng kiếm được hơn nửa tỷ đồng từ tiền nhàn rỗi, tức nhiều hơn cả tiền tôi cho thuê mặt bằng rồi. Cứ thế, từ nhiều kênh, mỗi năm tôi cũng kiếm được vài tỷ. Tôi thấy người không có nhiều hiểu biết về đầu tư như tôi thì cứ gửi tiết kiệm ăn chắc măc bền, đêm ngủ ngon giấc, không sốt ruột khi vàng tăng, không đau đầu khi chứng khoán giảm”.
Đó là quan điểm đầu tư của độc giả Huongngoclan khi gửi tiết kiệm vượt nhiều kênh đầu tư nửa đầu năm. Theo thống kê của VnExpress, gửi tiết kiệm kỳ hạn 6 tháng vào đầu năm nay có lãi suất khoảng 4% đến gần 6% tùy ngân hàng, tức số tiền mang gửi ngân hàng từ đầu năm đến nay tăng với mức tương ứng. Hiệu suất của kênh này cao hơn mức tăng 4,23% của VN-Index, vượt cả hiệu suất bình quân của 28 quỹ mở cổ phiếu trên thị trường (giảm 1,12%). Trong khi đó, giá vàng nhẫn và vàng miếng lần lượt giảm 2,01% và 4,45% so với hồi đầu năm, còn Bitcoin lao dốc hơn 33%.
Diễn biến này trái ngược với bức tranh của những năm trước khi vàng liên tục lập đỉnh, Bitcoin nhiều thời điểm tăng 2-3 con số, còn chứng khoán là lựa chọn được dòng tiền ưu tiên. Nửa đầu năm nay, các tài sản từng dẫn đầu về lợi nhuận đồng loạt chững lại hoặc đi xuống, trong khi tiền gửi – vốn được xem là kênh phòng thủ – lại vươn lên dẫn đầu về hiệu suất.
>> Tôi chưa vội mua nhà dù có sẵn 2 tỷ đồng
Trong khi đó, so sánh kênh gửi tiết kiệm với đầu tư bất động sản, bạn đọc Sông Đông êm đềm lại có cái nhìn khác: ” Đúng là trong ngắn hạn thì tiền mặt là vua nhưng xét về khả năng sinh lời trong dài hạn thì chưa chắc. Lấy ví dụ cách đây 10 năm, bạn có 1 tỷ đồng gửi ngân hàng, đến giờ tổng vốn và lãi được khoảng 1,7-1,9 tỷ. Nhưng nếu ngày đó bạn bỏ 1 tỷ đồng mua đất thì giờ giá trị tài sản có thể đã gấp 4-5 lần”.
Phản biện lại quan điểm trên, độc Fv2xwwbsbs cho rằng: “Đất tăng giá lên 10 lần hay 100 lần nhưng nếu không bán thì cũng không khác là mấy so với không tăng giá, nếu hạ tầng khu đó không có gì thay đổi. Vấn đề là bán mảnh đất như vậy có khi phải bù tiền thêm để mua mảnh đất tương tự, chứ có phải mua được 4-5 mảnh đất khác đâu. Trong khi đó, đầu tư chứng khoán hoàn toàn khác, khi một cổ phiếu A tăng giá 4-5 lần, bạn có thể bán và mua cổ phiếu B với số lượng gấp 4-5 lần trước đó”.
Hôm trước tôi có đọc được bình luận của một bạn, rằng các anh chị em trong gia đình của bạn công việc ổn định, tạo dựng được tài sản riêng nhưng bố mẹ vẫn sống hết sức tiết kiệm không dám ăn dám mặc, chẳng dám đi đâu chơi.
Trước đây bố mẹ tôi cũng là hình mẫu của sự tiết kiệm như thế. Cả đời tần tảo, làm lụng vất vả để nuôi con khôn lớn nên dù cuộc sống hiện tại không còn thiếu thốn, ông bà vẫn giữ nguyên thói quen dè sẻn từng đồng.
Anh em tôi đều đã trưởng thành, có công việc ổn định và cuộc sống riêng. Mỗi tháng không riêng gì dịp lễ tết hay cuối tuần, chúng tôi thường gửi tiền, mua thực phẩm, bánh trái hoặc những món quà nhỏ về cho bố mẹ. Nhưng lần nào cũng vậy, ông bà đều rơi vào trạng thái bánh ngon không nỡ ăn, quần áo mới không nỡ mặc. Có những món đồ để đến khi gần hết hạn mới mang ra dùng.
Không ít lần tôi nghe bố mẹ nói "để dành cho con cháu", "tiền còn để phòng lúc đau ốm". Những suy nghĩ ấy xuất phát từ tình thương và sự lo xa của thế hệ đi trước. Nhưng đôi khi, sự tiết kiệm quá mức lại khiến họ tự tước đi những niềm vui đáng có trong những năm tháng tuổi già, nhất là sau những năm tháng nhọc nhằn.
Một ngày nọ, tôi và chị gái quyết định tổ chức cho cả gia đình đi chơi biển. Chúng tôi thuê một căn villa rộng rãi giá khoảng 11 triệu đồng một đêm, đủ chỗ cho hai gia đình, các cháu và bố mẹ cùng ở.
Ban đầu, bố mẹ phản đối kịch liệt. Ông bà liên tục hỏi giá phòng bao nhiêu, rồi trách con cái tiêu tiền như nước, ở một đêm bằng tiền ăn của bố mẹ trong mấy tháng trời, số tiền ấy có thể dùng được vào nhiều việc khác... Thậm chí đến lúc đã có mặt tại nơi nghỉ dưỡng, bà vẫn lẩm bẩm rằng ở khách sạn bình dân cũng được, đâu cần phải tốn kém như vậy.
Nhưng lúc chúng tôi đi là đang vào mùa hè cao điểm du lịch, phòng khách sạn tăng cao, chỗ đẹp kín phòng, lại ở gần chục người nên tính ra cũng không quá đắt đỏ.
Nhưng rồi chỉ sau một ngày, thái độ của ông bà bắt đầu thay đổi. Tôi còn nhớ buổi tối cả nhà quây quần ăn uống, trò chuyện và chụp ảnh, lâu lắm rồi tôi mới thấy bố mẹ cười nhiều đến thế.
Sau chuyến đi ấy, ông bà dường như thay đổi cách nhìn về việc chi tiêu, đã mạnh dạn dành tiền cho những niềm vui "hưởng thụ" hơn. Thỉnh thoảng ông bà rủ nhau đi ăn sáng bên ngoài, tham gia các chuyến du lịch, mua những món đồ thích đã lâu.
Tôi nhận ra rằng nhiều bậc cha mẹ thuộc thế hệ trước vẫn chọn sống kham khổ không hẳn thiếu tiền như chúng ta nghĩ. Thứ họ thiếu đôi khi là sự cho phép để được tận hưởng cuộc sống, không nỡ tiêu tiền, khi cả đời họ quen vun vén cho gia đình nên cảm thấy có lỗi khi chi tiêu cho bản thân.
Cụm từ "cắt lỗ" trong thị trường bất động sản, đặc biệt là phân khúc chung cư cao cấp hiện nay, dường như đã trở thành một thứ nghệ thuật ngôn từ của môi giới ("cò" đất) hơn là một thực tế kinh tế. Khi nghe tin một căn hộ "cắt lỗ" đến 80 triệu một m2 mà người mua vẫn "chết đứng", chúng ta cần tỉnh táo để bóc tách lớp vỏ bọc đầy tính kịch này.
Lỗ thật hay "lỗ trên ngọn lãi"?
Đầu tiên, phải khẳng định, cái gọi là "lỗ" của giới đầu cơ thường là sự sụt giảm so với kỳ vọng lợi nhuận ảo, chứ không phải lỗ trên giá trị thực. Một căn hộ được mua ở giai đoạn F0 với giá gốc, sau đó qua tay 3-4 tầng "cò" với các khoản chi phí "không tên" như phí giữ chỗ, tiền chênh suất ngoại giao, phí này kia để lấy căn góc, căn đẹp... đã đẩy mức giá lên cao chót vót.
Khi thị trường chững lại, môi giới hô hào "cắt lỗ 80 triệu một m2" thực chất chỉ là việc giảm bớt phần lãi dự kiến hoặc phần giá "ngáo" đã được thổi lên trước đó. Đây là kiểu "lỗ khẩu thiệt vô bằng". Nếu một căn hộ mua 10 đồng, thổi giá lên 20 đồng rồi rao bán 15 đồng và gọi đó là "cắt lỗ 5 đồng", thì đó là sự đánh tráo khái niệm. Người mua thực nếu tin vào lời "đổ thóc giống ra mà ăn" này sẽ nghiễm nhiên trở thành kẻ thế chân, ôm lấy cái giá vẫn còn cao gấp rưỡi giá trị thực.
>> Bài toán mua hai mảnh đất dưỡng già nhưng bị đánh thuế như dân đầu cơ
Giải pháp nào cho người mua thực, ở thực?
Để chống lại tình trạng "giá trên trời" và bảo vệ người có nhu cầu ở thực, cần những cú đánh trực diện vào cơ chế vận hành của thị trường:
Thứ nhất, công khai và minh bạch hóa cơ sở dữ liệu quốc gia về giá bất động sản: Mỗi căn hộ khi giao dịch phải được ghi nhận giá thực tế trên một hệ thống công khai. Điều này giúp người mua tra cứu được lịch sử giá, chặn đứng việc môi giới tự ý "thổi" giá qua các tầng nấc trung gian.
Thứ hai, đánh thuế cao đối với hành vi đầu cơ: Áp dụng thuế tài sản hoặc thuế lũy tiến đối với người sở hữu từ bất động sản thứ hai trở lên, hoặc những người mua đi bán lại trong thời gian ngắn (lướt sóng). Khi chi phí đầu cơ cao hơn lợi nhuận kỳ vọng, bong bóng giá sẽ tự vỡ.
Thứ ba, siết chặt hoạt động môi giới: Cần quy định trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt đối với môi giới bất động sản. Hành vi cung cấp thông tin sai lệch về giá ("cắt lỗ" giả) phải bị xử phạt hành chính nặng hoặc tước giấy phép hành nghề vĩnh viễn.
Thứ tư, tăng nguồn cung nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ: Giải pháp bền vững nhất là cân bằng cung - cầu. Khi người dân có nhiều lựa chọn ở phân khúc giá thực, các chiêu trò "cắt lỗ" ảo ở phân khúc cao cấp sẽ không còn đất diễn.
Tóm lại, người mua đừng để những mỹ từ của "cò" làm mờ mắt. "Cắt lỗ" đôi khi chỉ là cái bẫy được giăng ra bằng sự tiếc nuối giả tạo. Người mua thực cần một cái đầu lạnh để nhận ra rằng: giá chỉ thực sự hợp lý khi nó phản ánh đúng giá trị sử dụng và khả năng chi trả của xã hội, chứ không phải nằm trên đầu lưỡi của môi giới, nằm trên miệng lưỡi "cò".
Con tôi từng thi vào lớp 10 ở một trường 4 năm liền lấy điểm cao nhất Hà Nội, khối không chuyên. Ngày đầu cháu thi Văn, làm bài không đúng phần thầy cho ôn luyện. Thi xong, cháu ra ngoài cổng trường mà mặt hằm hằm, bố hỏi không nói một lời.
Linh tính chắc không ổn, tôi phải xốc lại tinh thần cho cháu: "Con cứ cố hết khả năng, bố đã chuẩn bị các phương án dự phòng trường khác lấy thấp điểm hơn, không việc gì phải xoắn". Rất may, năm ấy cháu thừa 4 điểm vào ngôi trường đó.
Có trải qua mới thấy áp lực thi vào 10 nó khủng khiếp đến mức nào. Bây giờ mỗi lần trên con đường đến điểm thi cũ, cháu thường nói: "Con đường 'tử thần' bố ạ".
Vì thế tôi cho rằng đánh giá học lực qua học bạ cũng có nhiều trường hợp không đúng thực lực của học sinh. Tuy nhiên, không vì thế mà phủ nhận thành tích, nỗ lực của các em để có được danh hiệu học sinh giỏi hay xuất sắc, càng không thể so bì ngày xưa và bây giờ.
Kết quả thi vào 10 ở Hà Nội và TP HCM là câu chuyện hoàn toàn khác: Ngoài năng lực, bản lĩnh đối diện với áp lực mỗi em là khác nhau, sự đồng hành sẻ chia của mỗi gia đình là khác nhau.
