Thạc sĩ dinh dưỡng Phạm Hồng Ngọc, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, giải thích bữa trưa đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp năng lượng cho cơ thể vào buổi chiều, ổn định đường huyết và hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa. Nếu ví cơ thể như một chiếc xe và thức ăn là nhiên liệu thì bữa sáng giúp “khởi động”, còn bữa trưa là lần tiếp nhiên liệu cần thiết để duy trì hiệu suất. Ăn trưa quá muộn hoặc bỏ bữa dễ khiến cơ thể cạn năng lượng, giảm tập trung và rối loạn kiểm soát cơn đói.
“Thông thường, thời điểm ăn trưa lý tưởng nhất nên diễn ra sau bữa sáng khoảng 4-5 tiếng. Xét theo nhịp sinh học, ăn trưa vào khoảng 11h30-12h30 được xem là phù hợp với đa số người trưởng thành để đạt hiệu quả tối ưu về mặt chuyển hóa”, thạc sĩ Ngọc nói.
Vì sao ăn trưa 4-5 tiếng sau bữa sáng là lý tưởng?
Ăn trưa 4-5 tiếng sau bữa sáng phù hợp với chu kỳ chuyển hóa glucose tự nhiên của cơ thể bởi bổ sung năng lượng trước khi lượng đường trong máu giảm, giúp bạn tránh các triệu chứng thiếu năng lượng như uể oải hoặc khó tập trung. Thời điểm này phù hợp với nhịp sinh học của đồng hồ sinh học cơ thể để cân bằng mức năng lượng suốt cả ngày.
Ăn trưa quá sớm, chưa đầy ba tiếng sau bữa sáng, có thể khiến lượng carbohydrate tích tụ và làm giảm mạnh lượng đường trong máu sau đó. Ngược lại, bạn dễ lâm vào trạng thái cáu gắt, đau đầu hoặc ăn quá nhiều vào bữa trưa.
Dựa trên đồng hồ sinh học 24 giờ, cơ thể thường xử lý thức ăn hiệu quả nhất vào đầu ngày. Các chức năng như điều hòa đường huyết, tiêu hóa và hoạt động trao đổi chất đạt đỉnh điểm vào buổi sáng. Bạn nạp phần lớn lượng calo cần thiết hàng ngày vào đầu ngày sẽ tối ưu hóa cách hệ thống cơ thể điều chỉnh năng lượng.
Bạn ăn sáng lúc 7h30 thì nên ăn trưa trong khoảng thời gian 11h30-12h30. Nhìn chung, ăn trưa sớm sẽ cung cấp năng lượng ổn định cho cơ thể trong suốt thời gian tỉnh táo, giúp kiểm soát cân nặng và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Vì quá trình trao đổi chất của cơ thể chậm lại vào buổi tối, bạn nên ăn tối trong khoảng 17-19h, và bữa tối sau bữa trưa khoảng 4 đến 5 giờ.
Điều gì xảy ra khi bạn bỏ bữa trưa hoặc ăn trưa muộn?
Nhịn ăn quá lâu hoặc bỏ bữa trưa có thể khiến cơ thể thiếu glucose, nguồn năng lượng và sự tập trung chính của bạn. Khi lượng glucose giảm, cơ thể khó duy trì động lực, sự tỉnh táo và năng suất. Trì hoãn bữa trưa cũng có thể làm rối loạn nhịp sinh học và cơn đói đến muộn hơn vào buổi tối, bạn sẽ ăn bữa tối quá gần giờ đi ngủ.
Ngoài ra, cơ thể chờ quá lâu giữa các bữa ăn có thể dẫn đến:
– Hạ đường huyết: Mức đường huyết thấp có thể khiến bạn kém tập trung, run rẩy, mệt mỏi hoặc thay đổi tâm trạng.
– Thiếu hụt chất dinh dưỡng: Khoảng thời gian giữa các bữa ăn càng dài thì lượng chất dinh dưỡng thiết yếu cần thiết để hỗ trợ năng lượng, tâm trạng và chức năng não bộ càng ít đi.
– Tiết kiệm năng lượng: Khi nguồn năng lượng cạn kiệt, cơ thể sẽ làm chậm các quá trình để tiết kiệm năng lượng, lâu dài bạn dễ nguy cơ tăng cân.
Các yếu tố có thể ảnh hưởng thời gian ăn trưa lý tưởng
– Kích thước và thành phần bữa sáng: Bữa sáng nhẹ thường khiến bạn nhanh đói. Bữa sáng giàu protein và chất xơ giúp bạn no lâu hơn so với tinh bột đơn giản.
– Mức độ hoạt động: Tập luyện vào buổi sáng làm tăng tốc độ tiêu hao năng lượng và có thể kích hoạt cảm giác đói sớm hơn. Khi bạn tập cardio và sức mạnh cường độ cao, cơ thể cần ăn trưa sớm hơn hoặc ăn nhẹ để phục hồi.
– Sự khác biệt về tiêu hóa và trao đổi chất: Cơ thể mỗi người tiêu hóa thức ăn với tốc độ khác nhau. Điều này có thể khiến bạn cảm thấy đói sớm hơn hoặc muộn hơn so với người khác.
– Bệnh tiểu đường: Những người mắc bệnh tiểu đường hoặc kháng insulin cần khoảng cách ngắn hơn giữa các bữa ăn.
Làm thế nào duy trì khung giờ ăn trưa lý tưởng?
Một vài thói quen đơn giản hàng ngày có thể giúp bạn duy trì thời gian ăn trưa lý tưởng và tránh cảm giác uể oải.
– Lên kế hoạch thời gian ăn uống: Giữ giờ ăn sáng cố định để bạn có thể ăn trưa đều đặn khoảng bốn đến năm tiếng sau đó.
– Xây dựng bữa ăn cân bằng: Bổ sung protein, chất xơ và chất béo lành mạnh vào bữa ăn để duy trì năng lượng cũng như sự tập trung, đồng thời tránh tình trạng mệt mỏi giữa buổi sáng.
– Hãy dùng đồ ăn nhẹ một cách chiến lược: Chọn một món ăn nhẹ nhỏ, tốt cho tim mạch khi bạn cần nạp năng lượng mà không làm mất đi cảm giác thèm ăn.
– Luôn chú ý bổ sung nước: Hãy đảm bảo bạn bổ sung đủ nước. Tình trạng mất nước nhẹ cũng có thể gây cảm giác đói và mệt mỏi.
– Theo dõi thói quen hàng ngày: Điều chỉnh thời gian ăn sáng, ăn nhẹ giữa buổi sáng và ăn trưa nếu bạn thường xuyên cảm thấy mệt mỏi vào giữa buổi chiều.
Đó là tình huống được nam sinh viên cho biết khi đến khám tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội). Tại đây, người bệnh được chẩn đoán liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên (còn gọi là liệt mặt).
Theo Th.S-BS Hoàng Duy Luân, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng y học hiện đại sử dụng thuốc kháng viêm kết hợp y học cổ truyền điện châm, xoa bóp bấm huyệt, giác hơi. Sau một thời gian ngắn điều trị, tình trạng cải thiện rõ rệt, vận động cơ mặt phục hồi tốt hơn, ăn uống và sinh hoạt thuận lợi hơn.
Th.S-BS Hoàng Duy Luân thông tin: Liệt dây thần kinh số 7 là tình trạng khá phổ biến có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Hiện nhiều người vẫn hiểu chưa đúng vì cho rằng bệnh chỉ xảy ra vào mùa đông, mùa hè thời tiết nóng không thể "trúng lạnh". Thực tế, việc di chuyển liên tục giữa môi trường nóng và lạnh, đang ở ngoài trời nắng nóng vào phòng điều hòa ngay, để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, đầu hoặc gáy có thể khiến mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ và viêm dây thần kinh dẫn tới liệt mặt.
Để hạn chế nguy cơ liệt mặt giữa thời tiết nắng nóng, người dân không để điều hòa quá lạnh. Tránh để luồng gió lạnh thổi thẳng vào mặt, đầu, gáy. Không tắm khuya. Nên sấy khô đầu sau khi gội. Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột và có biện pháp khi phải di chuyển ra vào các khu vực nóng lạnh để tránh sốc nhiệt. Tập luyện thể dục đều đặn. Ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc. Giữ tinh thần thoải mái, tránh stress kéo dài.
Theo BS Luân, bệnh tuy không đe dọa tính mạng nhưng nếu chậm điều trị có thể để lại di chứng kéo dài như co cứng cơ mặt, méo miệng dai dẳng, giảm vị giác, ảnh hưởng ngoại hình và tâm lý…
Liệt mặt ngoại biên nếu được phát hiện sớm trong "giai đoạn vàng", điều trị đúng hướng sẽ có khả năng hồi phục cao. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được điều trị nội khoa, kết hợp y học cổ truyền như châm cứu, giác hơi, xoa bóp bấm huyệt để tối ưu hiệu quả.
BS Luân khuyến cáo: Trường hợp nam sinh viên nói trên cho thấy liệt mặt có thể xảy ra vào mùa hè, nhất là khi nhiệt độ thay đổi đột ngột, thói quen nằm phòng điều hòa quá lạnh và người khỏe mạnh cũng có thể gặp biến cố bất ngờ. Giữ cơ thể thích nghi tốt với nhiệt độ môi trường, tránh môi trường chênh lệch lớn về nhiệt độ phòng và nhiệt độ bên ngoài khi nắng nóng. Đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường: mặt mất cân đối; miệng méo lệch sang bên; mất nếp nhăn trán; mắt bên liệt nhắm không kín; uống nước dễ chảy ra ngoài khóe miệng; nói không tròn tiếng; không huýt sáo, không phồng má được; có thể kèm đau tai, ù tai; giảm vị giác ở phần trước lưỡi…
Không tự ý cạo gió, đắp thuốc, hoặc trì hoãn điều trị, tự chữa bệnh tại nhà để tránh những di chứng đáng tiếc. Đặc biệt, bệnh nhân cần được chẩn đoán đúng nguyên nhân gây liệt mặt, vì cùng bị liệt mặt, méo miệng nhưng nguyên nhân khác cần hướng điều trị kịp thời và phù hợp.
Theo Hãng thông tấn Yohap ngày 25-6, Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA), thông qua Viện Nghiên cứu y tế quốc gia, cho biết đã xác nhận bụi mịn phát sinh trong quá trình nấu ăn trong nhà có thể gây suy giảm chức năng nhận thức của não.
Nhóm nghiên cứu tiến hành thí nghiệm trên chuột nhằm đánh giá ảnh hưởng của bụi mịn siêu nhỏ sinh ra trong quá trình nấu ăn đối với sức khỏe não bộ.
Mô hình thực hiện sử dụng chuột biến đổi gene mô phỏng bệnh lý não và các triệu chứng sa sút trí tuệ ở người. Đây là mô hình động vật thường được sử dụng trong nghiên cứu phát triển thuốc điều trị bệnh Alzheimer (thoái hóa thần kinh, gây sa sút trí tuệ).
Kết quả cho thấy vùng hải mã của não - khu vực đảm nhiệm chức năng ghi nhớ - ở các con chuột tiếp xúc với bụi mịn siêu nhỏ đã xuất hiện những thay đổi. Khả năng ghi nhớ không gian và nhận biết sự thay đổi của môi trường cũng suy giảm.
Ngoài ra, biểu hiện của các protein chịu trách nhiệm hình thành trí nhớ và kết nối giữa các tế bào thần kinh giảm xuống, đồng thời hệ thống truyền tín hiệu giữa các tế bào cũng không hoạt động bình thường.
Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên phiên bản trực tuyến của tạp chí khoa học quốc tế Indoor Air chuyên về môi trường trong nhà và sức khỏe.
Nhóm nghiên cứu cho biết đây là kết quả từ nghiên cứu trên mô hình động vật nên tác động đối với con người cần được kiểm chứng thêm. Tuy nhiên, nghiên cứu có ý nghĩa ở chỗ đã chứng minh bằng thực nghiệm khả năng các yếu tố môi trường trong nhà có thể góp phần làm phát sinh hoặc thúc đẩy tiến triển của các bệnh thoái hóa thần kinh.
Ông Kim Young Yeol, trưởng nhóm nghiên cứu về bệnh hô hấp và dị ứng, cho rằng việc cải thiện chất lượng không khí trong nhà và tăng cường thông gió khi nấu ăn để giảm bụi mịn siêu nhỏ có thể trở thành một chiến lược phòng ngừa tiềm năng nhằm giảm nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa não như sa sút trí tuệ.
Cảnh sát Bắc Kinh vừa triệt phá một đường dây lừa đảo y tế quy mô lớn, bắt giữ hơn 30 nghi phạm với cáo buộc chiếm đoạt hơn 10 triệu nhân dân tệ (khoảng 39,5 tỷ đồng) của hơn 100 người cao tuổi, SCMP đưa tin.
Cơ quan chức năng công bố thông tin vụ án ngày 19/6, vạch trần thủ đoạn lén pha xì dầu vào dung dịch súc ruột để tạo "độc tố giả", khủng bố tinh thần nhằm ép các nạn nhân mua những liệu trình điều trị đắt đỏ.
Hành vi gian lận này bị phát giác khi người nhà của bà Lý, một nạn nhân ngoài 60 tuổi sống tại Bắc Kinh, phát hiện bà đã chi tới 700.000 nhân dân tệ (khoảng 2,5 tỷ đồng) cho một trung tâm chăm sóc sức khỏe.
Ban đầu, nạn nhân chỉ đến cơ sở này để sử dụng phiếu massage chân ưu đãi trị giá 38 nhân dân tệ (138.000 đồng). Tại đây, các nhân viên chủ động tiếp cận, chăm sóc ân cần và ghi nhớ ngày sinh nhật của bà để tạo lòng tin. Khi đã lấy được tình cảm, nhóm này đưa bà Lý vào bẫy "khám bệnh miễn phí" cùng các chuyên gia giả mạo.
Những chuyên gia rởm này liên tục hù dọa bà Lý mắc bệnh hiểm nghèo, tích tụ nhiều độc tố để ép bà mua các liệu trình súc rửa đường ruột giá hàng chục nghìn nhân dân tệ mỗi buổi. Nhóm lừa đảo sử dụng xì dầu pha vào nước thụt tháo để tạo ra chất lỏng màu nâu đen sau khi súc ruột, khiến nạn nhân tin rằng cơ thể đang đào thải độc tố. Khi bà Lý cạn kiệt tài chính, nhân viên trung tâm thậm chí ép bà cầm cố vòng vàng kèm lời đe dọa giữ tiền cũng vô ích nếu không chữa khỏi bệnh.
Cảnh sát xác định đây là băng nhóm tội phạm có tổ chức, vận hành hệ thống hơn 20 trung tâm chăm sóc sức khỏe giả mạo khắp các quận ở Bắc Kinh, đạt doanh thu bất thường hơn 30 triệu nhân dân tệ (109 tỷ đồng). Nạn nhân chịu thiệt hại nặng nhất trong đường dây này đã bị chiếm đoạt hơn 2 triệu nhân dân tệ (7,3 tỷ đồng). Nhóm tội phạm thường nhắm vào những người cao tuổi có điều kiện kinh tế nhưng sống neo đơn hoặc thiếu thốn tình cảm gia đình.
Vụ án xảy ra trong bối cảnh Trung Quốc đối mặt với tình trạng già hóa dân số nhanh chóng. Số liệu tính đến cuối năm 2025 cho thấy quốc gia này có khoảng 323 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 23% dân số, trong đó 60% sống cô độc do không có con hoặc con cái sống xa nhà. Sự cô đơn và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhóm người cao tuổi này đang trở thành kẽ hở cho các băng nhóm lừa đảo khai thác.
Nhà chức trách phát đi cảnh báo khẩn cấp, khuyến cáo người dân cảnh giác trước các bẫy trải nghiệm miễn phí, vật lý trị liệu giá rẻ, và tuyệt đối không tin các quảng cáo trị dứt điểm bệnh mãn tính hay súc ruột thải độc. Cơ quan an ninh cũng kêu gọi con cái chủ động quan tâm đến đời sống tinh thần, giám sát các khoản chi tiêu lớn bất thường của cha mẹ để kịp thời ngăn chặn các kịch bản lừa đảo tương tự.
