Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, 71 tuổi, đột ngột qua đời tối 11/7 do rách động mạch chủ, theo văn phòng của ông.
Ông Graham là thượng nghị sĩ đại diện cho bang Nam Carolina từ năm 2002 tới nay và là một trong những gương mặt nổi bật của đảng Cộng hòa tại Thượng viện. Việc ông qua đời khiến thế đa số của đảng Cộng hòa ở Thượng viện hiện bị thu hẹp xuống còn 52-47.
“Thượng nghị sĩ Graham sẽ để lại khoảng trống khó ai có thể khỏa lấp tại Thượng viện. Điều này sẽ ảnh hưởng đến mọi thứ”, thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Lee cho hay.
Nhiều nhà lập pháp ở cả đảng Dân chủ và Cộng hòa cho rằng không ai có thể thay thế được vai trò của ông Graham như người dàn xếp các thỏa thuận tại Thượng viện trong các vấn đề như chi tiêu quân sự và chính sách đối ngoại. Ông là một trong những đồng minh thân cận nhất của Tổng thống Donald Trump, nhưng cũng có những mối quan hệ gần gũi với thành viên Dân chủ để tìm ra phương án thỏa hiệp tại Thượng viện.
Đảng Cộng hòa có thể đối mặt với một số khó khăn trước mắt do sự vắng bóng của Graham.
Trong tuần tới, Thượng viện theo kế hoạch sẽ xem xét việc đề cử ông Todd Blanche, người được ông Trump chọn làm Bộ trưởng Tư pháp. Ứng viên này sẽ có buổi điều trần phê chuẩn trước Ủy ban Tư pháp Thượng viện vào ngày 15/7. Nhưng việc phê chuẩn Blanche có thể gặp rào cản lớn hơn khi phe Cộng hòa thiếu ghế và các thành viên đảng Dân chủ được dự đoán sẽ phản đối gay gắt.
Dù nắm đa số ở cả Hạ viện và Thượng viện, đảng Cộng hòa vẫn gặp nhiều khó khăn trong nỗ lực thông qua các chương trình nghị sự quan trọng trong mùa hè này, do bất đồng với cả Tổng thống lẫn nội bộ đảng.
Hầu hết dự luật đều yêu cầu nhận được tối thiểu 60 phiếu bầu để vượt qua quy định filibuster ở Thượng viện. Filibuster là thuật ngữ để chỉ việc các nghị sĩ có quyền tranh luận không giới hạn về thời gian, đồng nghĩa có thể trì hoãn việc thông qua một dự luật vô thời hạn. Điều này đồng nghĩa với việc đảng Cộng hòa phải tìm kiếm ủng hộ từ một số nghị sĩ Dân chủ.
Đảng Cộng hòa vốn đã chật vật trong việc tìm tiếng nói chung về yêu cầu tăng mạnh ngân sách quốc phòng của ông Trump. Cuộc chiến này dự kiến còn cam go hơn nữa khi thiếu vắng ông Graham.
Trước khi qua đời, ông Graham giữ vị trí quan trọng là Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện, từng giúp dẫn dắt hai dự luật lớn của đảng Cộng hòa được quốc hội thông qua vào năm 2025 và 2026.
Dự luật đầu tiên, được ông Trump mô tả là “to, đẹp”, gia hạn các khoản cắt giảm thuế sắp hết hiệu lực và bổ sung nhiều ưu đãi thuế mới. Dự luật cũng phân bổ hàng trăm tỷ USD cho quốc phòng và hoạt động thực thi chính sách nhập cư. Dự luật thứ hai duy trì mức chi cao hơn cho lực lượng thực thi chính sách nhập cư trong toàn bộ thời gian còn lại của nhiệm kỳ ông Trump.
Một số nghị sĩ Cộng hòa đã tính đến khả năng thúc đẩy dự luật thứ ba, có thể bao gồm tăng chi quốc phòng, cắt giảm các chương trình an sinh xã hội và tiếp tục giảm thuế. Ông Graham ủng hộ ý tưởng này, nhưng các nghị sĩ Cộng hòa vẫn bất đồng về việc có nên xúc tiến hay không, cũng như nội dung cụ thể của dự luật.
Graham từng công bố một thỏa thuận lưỡng đảng nhằm thúc đẩy các lệnh trừng phạt vốn bị trì hoãn bấy lâu nay đối với Nga, với mục tiêu tạo áp lực mới buộc Moskva phải chấm dứt cuộc chiến chống lại Ukraine. Tuy nhiên, nỗ lực này nhiều khả năng sẽ bị bỏ dở sau cái chết của ông.
Thượng nghị sĩ này nổi tiếng là đồng minh kiên định của Ukraine và vừa đến Kiev hôm 10/7 để gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky. Thượng nghị sĩ Dân chủ Dick Durbin ngày 12/7 cho biết tại hội nghị thượng đỉnh NATO gần đây, ông Graham đã có mặt tại một bữa tiệc tối để “thuyết phục từng thượng nghị sĩ về chiến lược nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine”.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Lee cho hay họ đã có sẵn những kế hoạch thay thế ông Graham và “tôi chắc chắn chúng sẽ được triển khai trong thời gian tới”.
Theo luật của bang Nam Carolina, Thống đốc Cộng hòa Henry McMaster có thể bổ nhiệm ngay một người thay thế để đảm nhận phần còn lại trong nhiệm kỳ của ông Graham, dự kiến đến tháng 1/2027. Khi vị trí này được lấp đầy, đảng Cộng hòa sẽ khôi phục lại thế đa số 53-47, mặc dù thượng nghị sĩ Mitch McConnell hiện chưa thể tham gia bỏ phiếu do các vấn đề sức khỏe.
Sau đó, bang sẽ tổ chức lại cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa để chọn ra ứng viên mới thay thế vị trí của ông Graham trong cuộc bầu cử tháng 11. Trước khi qua đời, ông Graham được đánh giá là ứng viên nặng ký để giành chiến thắng trước ứng viên Dân chủ Annie Andrews.
Văn phòng Thống đốc Nam Carolina từ chối bình luận về các bước tiếp theo hoặc người sẽ được bổ nhiệm thay ông Graham, cho biết ưu tiên trước mắt là tưởng niệm cố thượng nghị sĩ.
Theo các nguồn am hiểu vấn đề, những cái tên được nhắc đến cho vị trí bổ nhiệm tạm thời hoặc bày tỏ ý định tranh cử gồm hạ nghị sĩ Russell Fry, Nancy Mace, Ralph Norman và Phó thống đốc Pamela Evette.
Tuy nhiên, lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện được cho là không muốn các nghị sĩ rời ghế để đảm nhận vị trí mới trước khi nhiệm kỳ kết thúc, do đảng này chỉ đang nắm thế đa số sít sao.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Meet the Press của NBC, Tổng thống Trump nói ông đã có người phù hợp để thay thế ông Graham, nhưng không tiết lộ danh tính.
“Tôi không muốn nói về bất kỳ ai, nhưng tôi có một người thực sự giỏi”, ông nói.
Theo báo Bild, Bộ trưởng Quốc phòng Lithuania Robertas Kaunas cho biết, Đức sẽ triển khai gần 5.000 binh sĩ đến Lithuania để bảo vệ sườn phía đông của NATO. Lực lượng này sẽ đóng quân thường trực gần biên giới với Belarus.
Theo kế hoạch, Đức sẽ triển khai một lữ đoàn quân sự đầy đủ gồm khoảng 5.000 binh sĩ đến Lithuania vào cuối năm 2027.
Bộ trưởng Kaunas cho biết quá trình phát triển cơ sở hạ tầng quân sự đã vượt tiến độ khoảng 10 tháng. Các khu dân cư, trường học, nhà trẻ và cơ sở y tế đang được xây dựng tích cực trên những khu vực trước đây là rừng.
Bộ trưởng Quốc phòng Lithuania nhấn mạnh lữ đoàn của Đức, dưới sự chỉ huy của tướng Christian Huber, có tầm quan trọng sống còn trong việc ngăn chặn sự mở rộng ở sườn phía đông của NATO.
"Chúng ta có thể giả định rằng Đức và Lithuania sẽ sẵn sàng vào cuối năm 2027 trong mọi trường hợp, nếu không muốn nói là sớm hơn. Lữ đoàn sẽ được trang bị đầy đủ và sẵn sàng", ông Kaunas nói thêm.
Ông gọi việc triển khai các lực lượng này ở Lithuania là một "cột mốc trong quan hệ" giữa hai nước.
Khoảng 1.800 binh sĩ Đức đang đóng quân tại Lithuania. Trong tháng 6, họ đang tiến hành các cuộc tập trận ở Pabradė, nằm cách biên giới Belarus 20km.
Trong các cuộc tập trận này, Lữ đoàn Thiết giáp số 45, mang tên Lá chắn Tự do, phối hợp với Tiểu đoàn Xe tăng số 203 từ Augustdorf và các đơn vị của Tiểu đoàn Bộ binh Cơ giới số 122 từ Oberviechtach. Hai tiểu đoàn này dự kiến sẽ chuyển đến Lithuania vào năm 2027.
Ukraine đang tăng cường phòng thủ dọc biên giới phía bắc trong bối cảnh lo ngại Belarus có thể tham gia vào chiến dịch quân sự của Nga. Các công sự đang được củng cố, và việc giám sát hoạt động của quân đội và máy bay không người lái gần biên giới đang được tăng cường.
Belarus có chung đường biên giới với Nga, Ukraine và 3 quốc gia thành viên của liên minh NATO. Nga đã bố trí các vũ khí hạt nhân tại Belarus vào năm 2023, sau những yêu cầu lặp đi lặp lại từ phía Minsk viện dẫn các chính sách gây hấn của phương Tây. Kể từ đó đến nay, Nga và Belarus đã định kỳ tổ chức các cuộc diễn tập hạt nhân.
Moscow cũng đã triển khai hệ thống tên lửa siêu thanh Oreshnik có khả năng mang đầu đạn hạt nhân tại Belarus vào năm ngoái.
Tổng thống Vladimir Putin nhấn mạnh quyền kiểm soát của Moscow đối với việc sử dụng các tên lửa này. Vào năm 2024, Điện Kremlin đã công bố một học thuyết hạt nhân sửa đổi, trong đó đặt Belarus dưới chiếc ô hạt nhân của Nga.
Bộ Ngoại giao Nga xác nhận Nga và Belarus trong những năm gần đây đã thực hiện các biện pháp nghiêm túc nhằm tăng cường không gian phòng thủ và an ninh chung của Nhà nước Liên minh (Nga và Belarus) trong bối cảnh tình hình chính trị và quân sự toàn cầu đầy biến động.
Theo chính sách nhà nước của Nga về răn đe hạt nhân được công bố vào năm 2024, Nga coi một cuộc tấn công vũ trang vào Belarus là một hành vi chống lại toàn bộ Nhà nước Liên minh, cho phép nước này sử dụng vũ khí hạt nhân để chống lại đối phương.
Mỹ hiện có hàng triệu bồn chứa hóa chất phục vụ các nhà máy sản xuất thuộc nhiều lĩnh vực. Theo các chuyên gia, các bồn chứa này hiếm khi gặp sự cố nghiêm trọng nếu chúng được bảo trì và kiểm định đúng quy trình.
Nhưng chỉ trong một tuần, khu vực Bờ Tây nước Mỹ ghi nhận hai sự cố lớn liên quan đến bồn hóa chất. Hôm 22/5, bồn hóa chất ở nhà máy hàng không GKN Aerospace bị quá nhiệt, đe dọa gây vụ nổ thảm khốc trong khu vực, buộc giới chức phải sơ tán hơn 50.000 người ở quận Cam.
Ngay khi nguy cơ nổ bồn chứa này được kiểm soát, một bồn hóa chất tại nhà máy giấy Nippon Dynawave ở Longview, bang Washington, bị vỡ hôm 26/5, khiến hai người thiệt mạng, 9 người mất tích và được nhận định là đã tử vong. Đây có thể là thảm kịch công nghiệp gây chết người nhiều nhất trong lịch sử hiện đại của bang Washington, Thống đốc Bob Ferguson cho hay.
Các sự cố làm dấy lên nhiều lo ngại về mức độ an toàn của các bồn chứa ở Mỹ, cũng như vai trò của chính quyền liên bang và địa phương trong giám sát các doanh nghiệp sử dụng hóa chất nguy hiểm.
Trong cuộc họp tại Tòa thị chính thành phố Garden Grove thuộc quận Cam tối 26/5, nhiều người dân đã bày tỏ bức xúc vì bồn chứa hàng triệu lít hóa chất MMA có nguy cơ cháy nổ cao lại được nhà máy GKN Aerospace đặt trong phạm vi 1,6 km quanh trường học và nhà dân. Nhiều người yêu cầu giới chức đóng cửa nhà máy này.
Giáo sư kỹ thuật hóa học Stephen Kmiotek tại Viện Bách khoa Worcester cho biết bồn chứa hóa chất được sử dụng trong hầu hết ngành công nghiệp, do phần lớn nhà máy đều cần hóa chất trong công đoạn sản xuất.
Ông cho hay tỷ lệ xảy ra sự cố với các bồn chứa này là 1 trên một triệu bồn mỗi năm, và có rất nhiều biện pháp để đảm bảo an toàn cho các cơ sở như vậy. Tuy nhiên, điều quan trọng là các nhà máy có duy trì quy trình kiểm tra, bảo dưỡng phù hợp hay không, đặc biệt là với các bồn chứa cũ.
Tại Mỹ, các nhà máy sử dụng bồn chứa hóa chất chịu sự quản lý của cả cấp bang và liên bang. Ở cấp liên bang, nhà máy phải cung cấp thông tin về hóa chất nguy hiểm, rủi ro liên quan, quy trình vận hành an toàn và phương án ứng phó khẩn cấp cho các cơ quan chức năng.
Các đơn vị liên bang như Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và Ủy ban An toàn Hóa chất Mỹ (CSB) chịu trách nhiệm giám sát việc thực thi quy định an toàn của nhà máy.
EPA đã tham gia ứng phó trong cả hai sự cố bồn chứa, trong khi CSB ngày 28/5 cho biết sẽ mở cuộc điều tra sự cố vỡ ở Washington. CSB là cơ quan liên bang độc lập, chuyên điều tra các sự cố có thể gây "phát tán thảm khốc các chất cực kỳ nguy hại".
Các quy định liên bang yêu cầu cơ sở lưu trữ hoặc sử dụng hóa chất nguy hiểm phải duy trì "phiếu an toàn hóa chất", trong đó nêu rõ rủi ro và hướng dẫn ứng phó khẩn cấp. Doanh nghiệp phải chia sẻ thông tin này với giới chức bang, bộ lạc và địa phương. Theo quy định về quyền được biết của EPA, nhà máy cũng phải cho phép lực lượng cứu hỏa kiểm tra khi có yêu cầu.
Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Mỹ (OSHA) cũng ban hành tiêu chuẩn Quản lý An toàn Quy trình (PSM) đối với các ngành sử dụng hoặc lưu trữ hóa chất đặc biệt nguy hiểm. Tiêu chuẩn này bao gồm yêu cầu về kiểm tra, đào tạo, giấy phép làm việc đặc biệt, quy trình vận hành, cũng như kế hoạch và phương án ứng phó khẩn cấp.
Nhà máy hàng không GKN Aerospace ở quận Cam phải tuân thủ quy định này, do sử dụng hóa chất thuộc diện quản lý. Chưa rõ nhà máy giấy Nippon Dynawave có phải tuân thủ các tiêu chuẩn PSM hay không.
Ở cấp bang và địa phương, lực lượng thanh tra, cứu hỏa và đội xử lý vật liệu nguy hiểm dựa vào các thông tin trên để kiểm tra điều kiện an toàn tại cơ sở, lập kế hoạch ứng phó và can thiệp khi xảy ra sự cố.
Marissa Baker, phó giáo sư Khoa học Môi trường và Sức khỏe Nghề nghiệp thuộc Đại học Washington, cho biết trách nhiệm giám sát an toàn trực tiếp tại hai nhà máy thuộc về các cơ quan cấp bang ở Washington và California, cùng lực lượng phòng cháy chữa cháy địa phương và các đội xử lý vật liệu nguy hiểm. Việc kiểm tra thuộc trách nhiệm của Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp California và Sở Lao động và Công nghiệp bang Washington.
Tại bang Washington, số cơ sở hóa chất lớn hơn nhiều so với quy mô lực lượng thanh tra, nên cơ quan lao động bang thường chỉ tiến hành điều tra khi có khiếu nại hoặc xảy ra sự cố, bà Baker giải thích.
Bà nói Nippon Dynawave, công ty vận hành nhà máy giấy ở Washington, từng bị Sở Lao động và Công nghiệp bang điều tra hai lần, dù không liên quan đến sự cố hiện tại. Cơ sở này cũng từng xảy ra hỏa hoạn trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, rủi ro đối với cộng đồng từ những bồn chứa như vậy không phải lúc nào cũng dễ xác định. Stephen Lester, chuyên gia y tế công cộng, cho biết ông lo ngại về khoảng trống trong các tiêu chuẩn đánh giá mức độ phơi nhiễm. Theo ông, nhiều tiêu chuẩn hiện nay chủ yếu áp dụng cho môi trường làm việc, trong khi chưa có ngưỡng rõ ràng để xác định mức tiếp xúc an toàn của người dân sau một vụ rò rỉ hoặc nổ hóa chất.
"Nếu không có các hướng dẫn dựa trên sức khỏe, sẽ có người phải tự đánh giá mức nào là chấp nhận được và mức nào là không", ông Lester, người có hơn 40 năm hỗ trợ cộng đồng đánh giá rủi ro sức khỏe, nói.
Theo ông, các tiêu chuẩn tại nơi làm việc cũng thường dựa trên thể trạng của nam giới trưởng thành trung bình, nên chưa phản ánh đầy đủ rủi ro với trẻ em, người cao tuổi hoặc người bị suy giảm miễn dịch do ảnh hưởng từ các sự cố bồn hóa chất.
"Đây là tình huống rất khó. Tôi hiểu áp lực mà các nhà khoa học và chuyên gia độc chất học phải đối mặt khi tư vấn cho người ra quyết định", ông Lester nói. "Họ phải đưa ra nhận định tốt nhất dựa trên thông tin hiện có, các nghiên cứu đã được thực hiện và hiểu biết được chấp nhận rộng rãi về mức độ phơi nhiễm với những hóa chất này".
Theo các quan chức Mỹ, một binh sĩ đang trên đường đến rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz đã được sơ tán để điều trị sau khi bị một con khỉ cào trong lúc dừng chân ở Phuket (Thái Lan).
"Thủy thủ này đã được chăm sóc y tế và chuyển về Nhật Bản để tiếp tục điều trị. Không có ảnh hưởng nào đến hoạt động của tàu", theo tờ The Independent ngày 24.4 dẫn lời một phát ngôn viên của Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ.
"Những chuyện kỳ lạ vẫn thường xảy ra. Đây chắc chắn là một chuyện như thế", trang Axios dẫn lời một quan chức quân đội Mỹ.
Hải quân Mỹ không nêu rõ vụ việc xảy ra như thế nào hoặc loài khỉ liên quan, dù khỉ đuôi dài rất phổ biến ở Thái Lan và đôi khi gây nguy hiểm cho người.
Binh sĩ Mỹ bị khỉ cào được cho là thuộc biên chế tàu USS Chief, nằm trong nhóm khoảng 84 thủy thủ trên hai tàu đang hướng đến eo biển Hormuz để thực hiện các biện pháp chống thủy lôi. Theo Axios, binh sĩ bị thương đã được đưa đến Sasebo căn cứ tiền phương của tàu USS Chief ở Nhật để điều trị thêm.
Kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bùng nổ vào ngày 28.2, Iran bị cáo buộc rải thủy lôi khắp tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng này, vốn hầu như bị đóng cửa trong suốt cuộc xung đột.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong một thông điệp trên mạng xã hội hôm 23.4 rằng các tàu rà phá thủy lôi của Mỹ "đang dọn sạch eo biển ngay bây giờ". Trong cùng một thông điệp, ông cho biết Hải quân Mỹ đã nhận được lệnh "bắn và tiêu diệt" các tàu nhỏ của Iran hoạt động trong eo biển và đang rải thủy lôi.
Các quan chức Mỹ cho biết Iran không lưu giữ hồ sơ chính xác về tất cả thủy lôi mà nước này đã thả xuống eo biển kể từ đầu cuộc xung đột.
Bộ Quốc phòng Mỹ đã thông báo với Quốc hội trong một cuộc họp kín gần đây rằng có thể mất đến sáu tháng để rà phá hết thủy lôi tại eo biển Hormuz.