Tại họp báo Triển lãm Quốc tế Chuyên ngành Nguyên liệu, Hương liệu, Phụ gia Chế biến Thực phẩm & Đồ uống (Fi Vietnam 2026) ngày 9/4, bà Lý Kim Chi – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP HCM – cho biết làn sóng tăng giá đang diễn ra đồng thời ở nhiều nhóm chi phí quan trọng, tạo áp lực lớn lên toàn ngành.
Theo bà, xung đột Trung Đông đang đẩy chi phí ngành thực phẩm – đồ uống tăng mạnh trên ba trụ cột chính gồm năng lượng, logistics và nguyên liệu nông sản. Giá dầu thô và khí đốt tăng khiến chi phí sản xuất và bao bì nhựa, nhôm đội lên. Đồng thời, gián đoạn các tuyến hàng hải quốc tế làm cước vận tải leo thang, kéo theo giá nhiều nguyên liệu nhập khẩu thiết yếu như đường, dầu thực vật, ngũ cốc và phụ gia tăng thêm 5-10%.
Đáng chú ý, giá phân bón tăng mạnh trong bối cảnh Trung Đông là một trong những nguồn cung lớn đang tạo hiệu ứng dây chuyền lên giá nông sản, qua đó tiếp tục gây áp lực lên chi phí đầu vào của lĩnh vực chế biến thực phẩm. Tính chung, theo bà Chi, có khoảng 50-60% nguyên liệu đầu vào của doanh nghiệp trong ngành đã tăng giá, cả ở nguồn nhập khẩu lẫn nội địa.
Ở góc độ doanh nghiệp, áp lực không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở khả năng tiếp cận nguồn hàng. Lãnh đạo một doanh nghiệp nhập khẩu gia vị và nguyên liệu ngành sữa tại TP HCM cho biết nguồn cung toàn cầu không thiếu, nhưng việc vận chuyển về Việt Nam ngày càng khó khăn. Từ khi xung đột xảy ra, cước vận tải tăng cao trong khi container lạnh khan hiếm khiến nhiều đơn hàng bị chậm trễ.
“Chúng tôi vẫn đang cố giữ giá bán, nhưng biên lợi nhuận bị bào mòn khi chi phí đầu vào tăng 7-15% tùy loại”, vị này nói, cho biết nếu tình hình kéo dài, áp lực điều chỉnh giá là khó tránh khỏi.
Áp lực này cũng đang phản ánh ở quy mô toàn ngành. Dù chi phí đầu vào tăng mạnh, giá bán lẻ nhiều mặt hàng thiết yếu tại siêu thị vẫn chưa tăng tương ứng. Nguyên nhân là các doanh nghiệp lớn thường có nguồn dự trữ nguyên liệu từ 3 đến 6 tháng, giúp “neo giá” trong ngắn hạn. Không ít doanh nghiệp chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận, thậm chí bán hòa vốn, hoặc chịu lỗ ở một số mặt hàng để duy trì nguồn cung và ổn định thị trường.
Tuy vậy, dư địa giữ giá không còn nhiều. Khi lượng hàng dự trữ dần cạn, nếu chi phí năng lượng và logistics tiếp tục neo cao, áp lực tăng giá bán lẻ sẽ trở nên rõ nét hơn trong thời gian tới.
Ở góc nhìn quốc tế, bà Rose Chitanuwat – Giám đốc chuỗi dự án ASEAN của Tập đoàn Informa Markets, cho rằng dù bối cảnh chi phí toàn cầu gia tăng, ngành thực phẩm vẫn có dư địa tăng trưởng nhờ nhu cầu tiêu dùng thiết yếu.
Theo bà, Việt Nam đang sở hữu lợi thế lớn về thị trường và du lịch. Lượng khách quốc tế đến Việt Nam vẫn duy trì ở mức cao, ngay cả trong bối cảnh bất ổn toàn cầu. “Khách du lịch đến Việt Nam vẫn phải ăn uống, do đó ngành thực phẩm và đồ uống luôn có nhu cầu ổn định và là lĩnh vực không thể thay thế”, bà nói.
Tuy nhiên, thách thức lớn nằm ở cấu trúc doanh nghiệp khi phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Trong khi các tập đoàn lớn đã có hệ thống kiểm soát chất lượng chặt chẽ, nhiều cơ sở nhỏ lẻ – đặc biệt trong lĩnh vực ẩm thực đường phố – vẫn gặp khó trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm, yếu tố then chốt để giữ niềm tin người tiêu dùng và du khách quốc tế.
Bà Rose cũng nhấn mạnh cơ hội mở rộng sang các thị trường mới như Halal – phân khúc đang tăng trưởng nhanh trên toàn cầu. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và đầu tư bài bản hơn vào sản phẩm, quy trình và chứng nhận.
Ở chiều ngược lại, về giải pháp, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp không thể tiếp tục cạnh tranh bằng giá trong bối cảnh chi phí leo thang, mà cần chuyển sang tối ưu chi phí và nâng giá trị gia tăng.
PGS TS Hoàng Kim Anh – Ủy viên Ban thường vụ Hội Khoa học và Công nghệ thực phẩm Việt Nam, khuyến nghị doanh nghiệp tận dụng nguyên liệu nội địa để giảm phụ thuộc nhập khẩu, đồng thời cải tiến quy trình sản xuất nhằm giảm hao hụt và nâng hiệu quả vận hành. Về dài hạn, hướng đi bền vững là đầu tư vào chế biến sâu để gia tăng giá trị sản phẩm thay vì xuất khẩu thô.
Trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động mạnh, thị trường không còn chỗ cho tăng trưởng đại trà. Doanh nghiệp nào thích ứng nhanh, kiểm soát tốt chi phí và chuyển sang cạnh tranh bằng giá trị sẽ có cơ hội giữ vững vị thế, trong khi những đơn vị chậm thay đổi có thể đối mặt với áp lực lớn ngay trên sân nhà.
Dù chịu áp lực chi phí, thị trường thực phẩm, đồ uống vẫn duy trì đà tăng trưởng. Số liệu cho thấy quy mô ngành tiếp tục mở rộng theo giá trị, với chỉ số sản xuất công nghiệp hai tháng đầu năm tăng 13,2%.
Xuất khẩu quý I cũng đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% và là mức cao nhất trong vòng 6 năm, cho thấy ngành vẫn giữ được nhịp tăng trưởng, thậm chí có dấu hiệu bứt phá trong bối cảnh nhiều biến động.
Giá dầu Brent kỳ hạn giao tháng 5 vừa bật tăng gần 5%, lên gần 106 USD mỗi thùng, dầu WTI tăng hơn 4%, vượt 104 USD mỗi thùng, khi Tổng thống Donald Trump có bài phát biểu về tình hình chiến sự Iran trước toàn nước Mỹ, sáng 2/4 (giờ Hà Nội).
Trong đó, ông dọa sẽ tiến hành thêm các cuộc không kích nhằm vào Iran, cảnh báo Mỹ sẽ "đưa Iran trở về thời kỳ đồ đá" trong vòng 2-3 tuần tới. "Chúng ta sẽ giáng đòn cực kỳ mạnh", ông nói, song nhấn mạnh các cuộc đàm phán vẫn diễn ra.
Trước đó, giá dầu Brent lao dốc mạnh kể từ 31/3, từ mức trên 119 USD mỗi thùng lần đầu tiên xuống dưới 100 USD trong ngày 1/4, khi Tổng thống Trump dự kiến quân đội Mỹ sẽ giảm dần các cuộc tấn công, làm dấy lên hy vọng hạ nhiệt.
Các thị trường khác sáng nay cũng đồng loạt phản ứng với thông điệp trong bài phát biểu vào giờ vàng của Tổng thống Trump. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm 0,67%, trong khi hợp đồng tương lai châu Âu giảm 0,1%. Trong phiên sáng 2/4 ở châu Á, Nikkei của Nhật Bản đảo chiều giảm 0,79%, MSCI giảm 0,75%.
USD trở lại là lựa chọn an toàn của các nhà đầu tư trong thời kỳ hỗn loạn. Đồng bạc xanh tăng giá so với hầu hết các loại tiền tệ khác sau bài phát biểu. Ngược lại, euro suy yếu 0,25% xuống còn 1,156 USD đổi 1 euro.
Theo Reuters, các nhà phân tích và đầu tư đang tập trung vào thời điểm và cách thức eo biển Hormuz mở cửa trở lại để giảm bớt tình trạng tắc nghẽn nguồn cung nhiên liệu đang ảnh hưởng nặng nề đến các nền kinh tế châu Á.
Trong bài phát biểu, ông Trump nhấn mạnh các quốc gia nhận dầu qua tuyến hàng hải này phải tự tìm cách kiểm soát eo biển Hormuz. "Họ phải trân trọng, giành lấy và bảo vệ tuyến đường đó. Họ có thể làm điều đó một cách dễ dàng", ông cho hay và khẳng định Mỹ sẽ hỗ trợ nỗ lực này.
Đáp lại, Iran phóng tên lửa nhằm vào Israel sau phát biểu của ông Trump.
George Efstathopoulos, quản lý danh mục tại Fidelity International, cho biết thị trường trước đó đã chuẩn bị cho "một kịch bản hai khả năng", gồm tiếp tục leo thang và kéo dài bất ổn.
"Rõ ràng hiện tại chúng ta đi theo kịch bản thứ hai", ông bình luận. Theo ông, bài phát biểu có thể khiến nhà đầu tư càng gia tăng tâm lý né tránh rủi ro để chờ đợi bất ổn lắng xuống. Giles Alston, chuyên gia phân tích rủi ro chính trị tại Oxford Analytica, cho rằng lưu thông qua Eo biển Hormuz khó nối lại sớm.
"Ngày càng rõ ràng rằng lập trường của Mỹ là Washington hầu như không can thiệp. Giờ đây, những người vận chuyển dầu qua eo biển phải tự giải quyết", ông chỉ ra.
Báo cáo tài chính hợp nhất của Tập đoàn Nagakawa (NAG) cho thấy doanh thu trong quý I đạt trên 1.081 tỷ đồng, tăng hơn 12% so với cùng kỳ năm trước. Đây là con số cao nhất trong lịch sử hoạt động của doanh nghiệp này. Ban lãnh đạo cho biết động lực đến từ các chương trình bán hàng, chính sách giá, chiết khấu, dịch vụ sau bán hàng... giúp sản lượng tiêu thụ được cải thiện.
Giá vốn không tăng nhanh như doanh thu, giúp lợi nhuận gộp cao hơn 21% so với cùng kỳ, đạt hơn 101 tỷ đồng. Biên lãi gộp đạt mức 9,36%. Ngoài ra, công ty còn có thêm 598 triệu đồng doanh thu tài chính, giảm gần 57%.
Nhóm các chi phí thường xuyên cũng tăng lên. Trong đó, chiếm phần lớn là chi phí dịch vụ mua ngoài, lãi vay và chi phí nhân viên.
Tổng lại, Nagakawa có lợi nhuận sau thuế đạt 16,4 tỷ đồng, tăng gần 20% so với quý I/2025. Đây là mức lãi cao nhất trong một quý mà doanh nghiệp này từng đạt được.
Tập đoàn Nagakawa là một trong những đơn vị sản xuất điện máy nội địa tiên phong từ năm 2002 với sản phẩm chủ lực là điều hòa không khí (máy lạnh), thường chiếm 70% doanh thu. Ngoài ra, họ còn kinh doanh thêm các thiết bị nhà bếp và các sản phẩm điện gia dụng. Đây cũng là đơn vị duy nhất trong ngành đang niêm yết cổ phiếu trên sàn, tại Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX).
Thời gian trước, họ phải chịu áp lực cạnh tranh từ khoảng 100 hãng điều hòa trên thị trường, biên lợi nhuận thấp do giảm giá bán trước sức ép từ hàng giá rẻ Trung Quốc, mạng lưới kênh phân phối hạn chế. Tuy nhiên, vài năm gần đây, thương hiệu này chọn điều hòa thương mại làm thị trường ngách trọng điểm để giành thị phần, từ đó kết quả kinh doanh cải thiện. Với các sản phẩm máy lạnh dân dụng, công ty tăng cường hợp tác với hệ thống Điện Máy Xanh và các chuỗi siêu thị miền Bắc khác, tập trung vào nhóm bình dân.
Năm nay, Nagakawa muốn rút gọn tên thương hiệu thành Naga. Công ty đặt mục tiêu có được doanh thu 4.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 42 tỷ đồng. Cả hai chỉ tiêu kể trên đều là mức cao kỷ lục trong lịch sử hoạt động. Sau 3 tháng đầu năm, họ đã hoàn thành 27% chỉ tiêu doanh thu và 39% kế hoạch lợi nhuận.
Với khí hậu gió mùa nóng ẩm và dân số trăm triệu người, hàng năm, cả nước tiêu thụ trên dưới 2 triệu máy điều hòa, theo Hội Khoa học kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí Việt Nam. Báo cáo của Research & Market chỉ ra Việt Nam là một trong những thị trường máy lạnh lớn nhất châu Á, ước đạt 2,9 tỷ USD trong năm 2025.
VASEP cho biết, cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) vừa công bố kết luận công nhận tương đương đối với nghề khai thác ghẹ của Việt Nam theo quy định của Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA). Với quyết định này, ghẹ và các sản phẩm thủy sản khai thác từ nghề ghẹ của Việt Nam tiếp tục được phép nhập khẩu vào thị trường Mỹ. Kết quả này đồng nghĩa hoạt động xuất khẩu ghẹ sang Mỹ có thể tiếp tục diễn ra bình thường như trước, không cần COA (chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu) đối với nguyên liệu khai thác trong nước.
Đây được xem là tín hiệu tích cực với ngành ghẹ trong bối cảnh Mỹ là một trong những thị trường tiêu thụ quan trọng. Theo số liệu từ phía Mỹ, trong năm 2025, Việt Nam xuất khẩu 4.143 tấn ghẹ sang nước này.
Theo thông báo của NOAA, trong tháng 1, Việt Nam đã tách mã nghề khai thác cũ thành 4 nghề riêng theo loài mục tiêu và ngư cụ, gồm các Fishery ID 13164, 13206, 13204 và 13205. Sau khi rà soát hồ sơ, dữ liệu kỹ thuật cùng các thông tin bổ sung, phía Mỹ xác định cả 4 nghề đạt mức tương đương về hiệu quả quản lý với chương trình của Mỹ.
Kết quả này càng đáng chú ý khi trước đó, trong kết luận sơ bộ hồi tháng 8/2025, Cơ quan Nghề cá biển quốc gia Mỹ (NMFS) từng xếp nghề ghẹ của Việt Nam cùng Indonesia, Sri Lanka và Philippines vào nhóm chưa đáp ứng yêu cầu của MMPA.
Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần lưu ý nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Nếu sử dụng nguyên liệu từ nước khác, doanh nghiệp không được dùng nguyên liệu từ các nghề khai thác bị Mỹ từ chối công nhận tương đương. Trường hợp sử dụng nguyên liệu từ các nghề khác, hồ sơ COA của nước xuất xứ vẫn là yêu cầu bắt buộc.
Quyết định công nhận tương đương đối với Việt Nam có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2029. Tuy nhiên, việc công nhận có thể được rà soát lại hoặc chấm dứt nếu chương trình quản lý không còn đáp ứng các điều kiện áp dụng.
NOAA đồng thời khuyến nghị Việt Nam tiếp tục tăng cường các biện pháp giảm thiểu nguy cơ gây tử vong hoặc thương tích nghiêm trọng đối với động vật có vú biển, như phát triển chương trình quan sát viên, mở rộng giám sát điện tử và thúc đẩy bảo tồn các loài như cá heo Irrawaddy.
Trong đợt đánh giá lần này, Philippines không đạt yêu cầu với các nghề ghẹ liên quan còn Indonesia và Sri Lanka cũng được công nhận tương đương.
Theo phía Mỹ, lệnh cấm có thể khiến hơn 2.000 tấn ghẹ xanh nhập khẩu từ Philippines bị chặn lại. NMFS cũng đã ban hành báo cáo riêng đối với các nghề khai thác cua, ghẹ xanh bằng bẫy, lồng và lưới rê của Philippines. Báo cáo cho thấy nước này chưa có quy định bắt buộc báo cáo tình trạng tử vong hoặc thương tích của động vật có vú biển phát sinh trong hoạt động khai thác thủy sản.
