Iran đang đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng kinh tế – xã hội tồi tệ nhất thập kỷ khi tăng trưởng GDP gần như bằng 0, lạm phát tăng vọt và bất ổn địa chính trị – xã hội leo thang. Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hồi tháng 1, GDP thực của Iran chỉ tăng 0,3% năm 2025, giảm mạnh so với các năm trước đó (3,7% năm 2024 và 5,3% năm 2023).
Trước khi chiến sự xảy ra, lạm phát tại Iran đã lên tới gần 50% trong tháng 2, theo số liệu của cơ quan thống kê nước này. Sau hơn 5 tuần xung đột, các vấn đề kinh tế chỉ càng thêm trầm trọng. Ngoài nỗi sợ bị tấn công mỗi ngày, tác động dễ thấy nhất của chiến sự là một vòng xoáy tăng giá mới, từ nhu yếu phẩm như thực phẩm, đồ uống, thuốc men, tã lót đến bữa trưa tại các nhà hàng sang trọng trong thành phố.
Ở ngoại ô thủ đô Tehran, Amir (40 tuổi) cho biết trên AFP rằng giá loại bánh mỳ anh thường mua đã đột ngột tăng từ 700.000 rial lên 1 triệu rial (khoảng 0,75 USD). Một người bạn của anh cũng phải trả 180 triệu rial cho một viên thuốc chữa ung thư, vốn chỉ có giá 3 triệu rial trước xung đột. “Mà anh ấy phải mua 20 viên mỗi ngày”, Amir nói.
Kaveh – một họa sĩ tại Tehran – cho biết quán cà phê nổi tiếng Dobar ở trung tâm Tehran “đã tăng giá 25% với tất cả món chỉ trong một ngày”. Ngay cả ở vùng tây bắc Iran – nơi thường có nguồn hàng nhập khẩu dồi dào từ Thổ Nhĩ Kỳ, “một số sản phẩm đã tăng giá gấp 3 bình thường”, một phụ nữ 50 tuổi cho biết trên AFP.
Nhận thấy lạm phát tăng nhanh, Ngân hàng Trung ương Iran giữa tháng trước đã phát hành tờ tiền 10 triệu rial – mệnh giá cao nhất đang lưu hành. Trước đó một tháng, cơ quan này đã ra mắt tờ 5 triệu rial – cũng là kỷ lục khi đó, phản ánh sự mất giá mạnh của nội tệ kể từ sau cuộc xung đột tháng 6 năm ngoái với Mỹ và Israel.
Khi giá cả tăng gây thêm áp lực lên ngân sách hộ gia đình, nhiều người cũng rơi vào cảnh thất nghiệp. Chiến sự khiến nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa, đẩy người lao động vào tình trạng bấp bênh và không biết có được trả lương hay không.
Chợ trên khắp cả nước rút ngắn thời gian mở cửa, các công ty xây dựng cũng sa thải hàng loạt lao động. Nhiều người trong số đó là lao động nhập cư từ Afghanistan. “Khi chiến sự bắt đầu, cơ hội việc làm trở nên hiếm hoi và mọi người ngừng xây dựng”, Faizullah Arab – một thợ sơn 23 tuổi cho biết khi trở về Afghanistan cuối tuần trước.
“Các chủ doanh nghiệp đã ra nước ngoài, nên việc kinh doanh cũng dừng lại”, Walijan Akbari, một lao động 42 tuổi, nói thêm.
Những người phụ thuộc vào Internet hoặc thương mại điện tử cũng gặp khó khăn trong hơn 5 tuần qua, khi chỉ còn mạng nội địa hạn chế của Iran hoạt động. “Tôi thực sự rất lo lắng về tương lai của chúng tôi, đặc biệt là về kinh tế. Sa thải hàng loạt, đóng cửa trên diện rộng… mọi thứ đều quá sức chịu đựng”, một phụ nữ 35 tuổi làm việc trong lĩnh vực tài chính tại Isfahan cho biết.
Các cuộc không kích nhằm vào ngành thép của Iran – lĩnh vực quan trọng với nhiều ngành công nghiệp – cùng các cơ sở hóa dầu, cầu đường, nhiều khả năng sẽ để lại tác động dài hạn lên nền kinh tế. Adnan Mazarei, cựu quan chức cấp cao của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về Trung Đông, nhận định hệ thống ngân hàng sau chiến sự cũng là một vấn đề đáng lo ngại..
“Trước khi xung đột nổ ra, các ngân hàng đã ở trong tình trạng khó khăn, dễ tổn thương, với bảng cân đối kế toán yếu”, ông nói. Mazarei cho rằng lĩnh vực này sẽ chịu thêm cú sốc do người tiêu dùng và doanh nghiệp không thể trả nợ.
Việc rút tiền tại các ATM trong thời gian chiến sự đã bị hạn chế, nhằm ngăn rút tiền hàng loạt. Tuy nhiên, thẻ và dịch vụ ngân hàng trực tuyến nhìn chung vẫn hoạt động trong phần lớn thời gian xung đột.
Vụ sụp đổ gần đây nhất là Ayandeh Bank, một trong những ngân hàng tư nhân lớn nhất nước này. Ayandeh sụp đổ cuối năm ngoái do nợ xấu và thua lỗ 5,2 tỷ USD.
Mazarei cho rằng Iran có thể cần tung thêm các gói giải cứu, buộc ngân hàng trung ương phải in thêm tiền. “Tất nhiên, điều này sẽ làm tăng cung tiền và tiếp tục đẩy lạm phát lên cao hơn”, ông cảnh báo.
Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, nhu cầu tiếp cận nguồn vốn nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện ngày càng trở nên cấp thiết đối với doanh nghiệp.
Nắm bắt xu hướng này, VietinBank chính thức ra mắt dịch vụ cấp tín dụng online trên nền tảng VietinBank eFAST, giúp doanh nghiệp chủ động tiếp cận nguồn vốn thông qua quy trình đăng ký trực tuyến.
Dịch vụ được triển khai nhằm hỗ trợ khách hàng doanh nghiệp đăng ký cấp mới hoặc tái cấp giới hạn tín dụng ngắn hạn đối với nhiều sản phẩm tài chính như cho vay, bảo lãnh, thư tín dụng (L/C), chiết khấu và bao thanh toán.
Đây là bước tiến mới trong lộ trình số hóa dịch vụ tài chính doanh nghiệp của VietinBank, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị dòng tiền và tối ưu hoạt động sản xuất kinh doanh.
Điểm nổi bật của dịch vụ là khách hàng có thể chủ động đề xuất nhu cầu cấp tín dụng trực tiếp trên VietinBank eFAST mà không cần đến quầy giao dịch.
Chỉ với máy tính kết nối internet, doanh nghiệp có thể khởi tạo hồ sơ, cập nhật thông tin và gửi đề nghị cấp tín dụng một cách nhanh chóng, thuận tiện.
Bên cạnh đó, quy trình hồ sơ được số hóa, giúp giảm thiểu giấy tờ và các thao tác thủ công. Khách hàng chỉ cần rà soát thông tin, ký số và gửi hồ sơ trực tuyến, qua đó tiết kiệm đáng kể thời gian, nguồn lực và chi phí vận hành.
Một ưu điểm khác của dịch vụ là khả năng theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ theo thời gian thực. Thay vì phải trao đổi qua nhiều đầu mối, doanh nghiệp có thể chủ động cập nhật trạng thái xử lý trực tiếp trên VietinBank eFAST, bảo đảm tính minh bạch trong suốt quá trình thực hiện.
Đặc biệt, kết quả phê duyệt và thông báo cấp tín dụng cũng được gửi trực tuyến trên nền tảng, giúp rút ngắn thời gian phản hồi và đẩy nhanh quá trình tiếp cận nguồn vốn phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.
Dịch vụ được thiết kế cho nhiều phân khúc khách hàng, từ doanh nghiệp nhỏ và vừa đến doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Qua đó, ngân hàng thể hiện định hướng lấy khách hàng làm trung tâm trong quá trình phát triển các giải pháp ngân hàng số.
Việc ra mắt dịch vụ cấp tín dụng online tiếp tục khẳng định nỗ lực của VietinBank trong xây dựng hệ sinh thái ngân hàng số dành cho doanh nghiệp.
Trước đó, ngân hàng đã triển khai tính năng giải ngân online trên VietinBank eFAST. Với việc bổ sung dịch vụ cấp tín dụng online, khách hàng hiện có thể thực hiện toàn bộ quy trình tín dụng trên kênh số, từ đăng ký giới hạn tín dụng đến giải ngân.
Trên nền tảng công nghệ hiện đại, an toàn cùng quy trình giao dịch thuận tiện, VietinBank kỳ vọng tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh.
Tại họp báo Bộ Công Thương chiều 9-4, ông Nguyễn Thế Hữu - Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) - thông tin về tình hình cung ứng điện trong cao điểm mùa nắng nóng và tác động của việc lượng xe điện tăng trưởng nhanh.
Theo ông Nguyễn Thế Hữu, xu hướng phát triển xe điện là khó có thể đảo ngược, đặc biệt trong thời gian gần đây khi giá xăng dầu tăng cao, biến động.
Theo số liệu thống kê mới nhất, tính đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 215.000 ô tô và gần 2,6 triệu xe máy điện. Theo tính toán, nhu cầu sử dụng điện cho số xe này ước khoảng 652 triệu kWh (chiếm 0,2-0,3% tổng nhu cầu điện thương phẩm).
Dự báo đến năm 2030, sẽ có 1,6 triệu ô tô và 8-13 triệu xe máy điện trên toàn quốc. Nhu cầu sử dụng điện năng đạt 3,1-5,6 tỉ kWh (chiếm 0,68-1,1% nhu cầu điện thương phẩm).
"Con số này không phải quá lớn, nhưng nhu cầu điện cho giao thông không chỉ là tổng tiêu thụ mà cần chú ý công suất tức thời hệ thống phải đáp ứng", ông Hữu nói.
Thời gian tới, ngành điện lực sẽ nghiên cứu tập trung vào quy mô đặc tính phương tiện, đặc tính tiêu thụ, hành vi sạc (tần suất, khung giờ và công suất sạc) và độ tập trung trên địa bàn…
Ông lấy ví dụ với khoảng 100.000 ô tô điện cùng sạc trụ nhanh từ 60-120kWh, thì tổng công suất sạc tức thời phải đạt 6-12GWh - đây là một áp lực lớn đến hệ thống điện, đặc biệt là hệ thống điện trung áp.
Do vậy thách thức dài hạn không phải là tổng nhu cầu điện năng sử dụng, mà cần tập trung phát triển hệ thống lưới điện trung, hạ áp. Trong đó có thể xuất hiện tình trạng quá tải cục bộ tại những khu vực tập trung dân cư và các khu vực có trạm sạc công cộng.
Bộ Công Thương sẽ chỉ đạo các đơn vị thành viên có các giải pháp đồng bộ như: Có cơ chế, biểu giá phù hợp để khuyến khích sạc ngoài giờ cao điểm tránh quá tải cục bộ; triển khai trạm sạc thông minh giảm áp lực công suất tức thời.
Phó cục trưởng Cục Điện lực cũng cho biết theo dự báo từ cơ quan khí tượng thủy văn, thời tiết sẽ chuyển dần từ La-nina sang pha trung tính từ giữa tháng 5 đến tháng 7, sau đó chuyển sang pha El-nino vào mùa mưa năm nay.
Trong tháng 4 vào cao điểm mùa khô ở miền Nam, phụ tải điện ở khu vực này đã ở mức cao. Trong khi đó từ ngày 31-3 ở miền Bắc đã xuất hiện nắng nóng (sớm hơn mọi năm là từ cuối tháng 4 và kéo dài đến tháng 7), khiến phụ tải tăng cao, đạt khoảng 1,004,7 tỉ kWh/ngày.
Con số trên tuy chưa phải kỷ lục của hệ thống điện quốc gia bởi đã xuất hiện mức cao hơn trong năm 2025, tuy nhiên đây là con số kỷ lục của năm nay và đến ngày 7-4 tiếp tục tăng thêm. "Nguyên nhân do thời tiết nắng nóng, nhu cầu sử dụng tăng cao", ông lý giải.
Từ cuối năm 2025, Bộ Công Thương đã phê duyệt kế hoạch đảm bảo cung cấp điện 2026. Trong đó với phương án cơ sở là tăng 8,5% và phương án cực đoạn cho mùa khô có thể tăng cao nhất ở mức 14,1%.
Thực tế tăng trưởng phụ tải tích lũy hiện tại đạt hơn 6%, và vẫn nằm trong kế hoạch dự kiến.
Tuy nhiên kế hoạch đáp ứng nhu cầu phụ tải phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Trong trường hợp nắng nóng tiếp tục kéo dài, nhiệt độ tăng cao, nhu cầu sử dụng điện sẽ tăng đột biến và gây áp lực rất lớn lên hệ thống điện.
Bộ Công Thương đã triển khai nhiều giải pháp đảm bảo cung cấp điện. Bước đầu ghi nhận một số kết quả tích cực.
Hiện nay, hầu hết các hồ thủy điện lớn (đặc biệt ở miền Bắc) đều giữ mực nước rất cao, sẵn sàng đảm bảo cung ứng điện cho cao điểm mùa khô, thời tiết nắng nóng.
Về cung cấp nhiên liệu, PVGAS đã nâng khả năng tái hòa khí từ hơn 7 triệu m3/ngày lên 9,5 triệu m3/ngày. Điều này giúp tăng độ linh hoạt trong việc huy động các nguồn điện khí ở khu vực Đông Nam Bộ, đáp ứng nhu cầu phụ tải miền Nam vào cao điểm buổi chiều.
Ngoài ra, hệ thống cũng được bổ sung thêm 1.300MW từ Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 2...
Bộ Công Thương đồng thời lấy ý kiến để điều chỉnh khung giờ cao điểm và thấp điểm của hệ thống, theo hướng chuyển nhu cầu điện của khu vực sản xuất sắt thép, chế biến… từ giờ có giá cao sang giờ có giá thấp. Điều này giúp cân bằng áp lực cho hệ thống điện.
"Người dân và các doanh nghiệp cần tích cực triển khai chỉ thị của Thủ tướng về tiết kiệm điện. Nếu được, nên dịch chuyển việc sử dụng điện từ khung giờ cao điểm sang giờ thấp điểm hơn", ông Hữu khuyến cáo.
Ngày 12-6, UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức buổi làm việc với các sở, ngành và 59 đơn vị đã trúng đấu giá, hiện đang làm thủ tục cấp phép trong lĩnh vực khoáng sản nhằm tháo gỡ các khó khăn.
Tại cuộc họp, nhiều vấn đề vướng mắc được mang ra mổ xẻ nhằm sớm đưa các mỏ vào hoạt động, cung ứng cho thị trường, giải "cơn khát" vật liệu đất san lấp đang ảnh hưởng đến nhiều dự án xây dựng.
Kiến nghị với thành phố, hầu hết các đơn vị cho rằng hiện nay có quá nhiều quy trình, thủ tục để đưa mỏ vào hoạt động.
Ông Trương Quốc Sỹ, Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Khoáng sản công nghiệp 6666, điểm ra hơn 10 bước thủ tục mà doanh nghiệp vẫn đang "tìm đường" để đưa khoáng sản ra khỏi mỏ. Đại diện doanh nghiệp này cho rằng cần tập trung đầu mối để rút ngắn các bước thủ tục.
"Để hoàn thiện một thủ tục phải lấy ý kiến của rất nhiều cơ quan, đơn vị. Mỗi lần hồ sơ quay vòng lại mất vài tháng. Chỉ riêng giai đoạn từ khi trúng đấu giá đến khi được khai thác đã phải trải qua 10-12 bước, tùy từng loại khoáng sản, cũng đủ gây sức ép cho doanh nghiệp" - ông Sỹ nói.
Theo ông, thành phố muốn hỗ trợ doanh nghiệp đưa mỏ vào khai thác nhanh thì cần rút ngắn thủ tục, nhất là các nội dung liên quan đến Thông tư 40.
Ví dụ các yêu cầu về dữ liệu quan trắc. Thực tế nhiều mỏ được cấp phép khai thác tại khu vực suối nhỏ, không có trạm quan trắc, không có dữ liệu nên đơn vị tư vấn không thể lập hồ sơ.
Tại cuộc họp, nhiều lãnh đạo sở, ngành cũng thừa nhận trình tự, thủ tục mà doanh nghiệp phải thực hiện sau khi trúng đấu giá vẫn còn "dài miên man".
Nhấn mạnh vai trò của khoáng sản trong mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, yêu cầu xác định tinh thần năm 2026 là năm bùng nổ khoáng sản của Đà Nẵng.
Khoáng sản vừa phục vụ mục tiêu tăng thu ngân sách, vừa bảo đảm nguồn vật liệu cho các công trình xây dựng. Vì vậy lãnh đạo thành phố yêu cầu tất cả các loại khoáng sản trên địa bàn phải được đưa ra thị trường để phục vụ phát triển kinh tế và nhu cầu của người dân.
Ông Hưng yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng quy trình nội bộ rõ ràng về các bước, trách nhiệm và thời gian xử lý hồ sơ để hỗ trợ doanh nghiệp.
Đồng thời thực hiện song song các thủ tục như bến bãi, đánh giá tác động môi trường, thăm dò... thay vì làm tuần tự nhằm rút ngắn thời gian.
Đối với các mỏ đã trúng đấu giá phải đưa vào khai thác ngay, không được để kéo dài tình trạng chờ đợi nhiều năm như trước đây. Đối với các mỏ đã có trong quy hoạch, trong năm 2026 yêu cầu toàn bộ phải được đưa ra đấu giá.
Đối với các doanh nghiệp trúng đấu giá, ông Hưng yêu cầu cam kết thời gian đưa các mỏ vào khai thác sau khi được tháo gỡ khó khăn.
Theo lãnh đạo Đà Nẵng, có tình trạng doanh nghiệp làm ăn thiếu trách nhiệm, cố ý kéo dài thời gian không đưa mỏ vào hoạt động nhằm găm hàng, đầu cơ.
Thậm chí có trường hợp cố tình đấu giá cao rồi bỏ thầu nhằm "làm giá" để bán lại các mỏ đang khai thác, hoặc kéo dài thời gian để hưởng lợi từ các mỏ hiện có.
"Ai không khai thác được, thấy mình không làm được thì báo cáo xin trả lại Nhà nước. Còn không trả lại thì phải cam kết thời gian. Không thể chấp nhận việc mình nằm trên bồ lúa mà thiếu gạo ăn. Trữ lượng khoáng sản như thế, điều kiện như thế mà các dự án lớn tìm không ra vật liệu để mua là không chấp nhận được", ông Hưng nhấn mạnh.
