Trước năm 2002, học sinh thi tốt nghiệp THPT rồi dự các kỳ tuyển sinh do từng trường đại học tổ chức. Kết quả không được công nhận chéo, thí sinh phải đi lại nhiều và luyện thi phát triển mạnh.
Từ năm 2002, mô hình “ba chung” tạo mặt bằng tuyển sinh thống nhất, nhưng học sinh vẫn trải qua hai kỳ thi quốc gia gần nhau.
Năm 2015, hai kỳ thi được hợp nhất để giảm áp lực và chi phí xã hội.
Năm 2020, kỳ thi trở lại trọng tâm xét tốt nghiệp, còn đại học được mở rộng quyền tự chủ tuyển sinh.
Tách hai kỳ thi giúp mỗi kỳ thi được thiết kế đúng mục tiêu. Thi tốt nghiệp xác nhận học sinh đạt chuẩn phổ thông; thi tuyển sinh tập trung vào phân loại và yêu cầu của từng nhóm ngành. Một đề thi khó có thể vừa phù hợp với số đông, vừa phân biệt chính xác thí sinh ở dải điểm cao.
Nhưng hai kỳ thi quốc gia bắt buộc cũng có giá phải trả. Học sinh phải ôn và thi hai lần; chi phí đi lại, ăn ở và luyện thi tăng. Gánh nặng này rơi nhiều hơn vào học sinh vùng xa, gia đình khó khăn. Nếu mỗi trường tổ chức một kỳ thi riêng, tự chủ tuyển sinh có thể biến thành phân mảnh khảo thí và “hội chứng đa kỳ thi”.
Giữ kỳ thi tốt nghiệp làm nguồn dữ liệu tuyển sinh có một lợi thế quan trọng: chuẩn đánh giá bên ngoài nhà trường giúp điểm số và văn bằng giữa các địa phương có thể so sánh.
Ludger Woessmann, trong nghiên cứu về Kỳ thi cuối cấp tập trung giúp cải thiện kết quả học tập, cho rằng kỳ thi tập trung có thể tăng trách nhiệm giải trình và nâng giá trị thông tin của điểm số.
Như vậy việc tách kỳ thi sẽ giúp làm rõ mục tiêu nhưng tăng chi phí và bất bình đẳng; giữ một kỳ thi giảm gánh nặng xã hội nhưng khó phục vụ tốt cả xét tốt nghiệp lẫn tuyển sinh đại học.
Việt Nam chưa nên lập thêm một kỳ thi tuyển sinh đại học bắt buộc trên toàn quốc. Nên giữ chuẩn tốt nghiệp chung nhưng giới hạn cách sử dụng kết quả. Điểm thi tốt nghiệp là dữ liệu nền; các ngành cạnh tranh cao dùng thêm bài đánh giá chung hoặc mô đun được nhiều trường công nhận, tránh bắt học sinh thi lại cùng một năng lực.
Điều cấp thiết là sửa “phần ruột” khảo thí.
Cần có chuẩn nghề nghiệp cho người ra đề, phản biện, coi thi, chấm thi và quản trị kỳ thi; đồng thời hình thành các tổ chức khảo thí chuyên nghiệp. Ngân hàng câu hỏi phải được thử nghiệm và hiệu chỉnh để tạo nhiều đề tương đương.
Giám sát phải độc lập hơn với lợi ích địa phương. Nhân sự cần được điều động chéo, xung đột lợi ích phải được nhận diện khi phân công.
Trước khi công bố điểm, hệ thống phải phân tích phổ điểm, chuỗi số báo danh, mức tương đồng đáp án và các cụm bất thường để chấm thẩm định hoặc xác minh.
Thi trên máy tính tạo nhật ký truy vết, cho phép phân phối nhiều đề và tổ chức nhiều đợt thi. AI hỗ trợ rà soát câu hỏi và phát hiện bất thường, nhưng là cảnh báo kịp thời để rà soát kỹ hơn.
Trong 5-10 năm tới, Việt Nam cần chuyển từ quản lý một kỳ thi sang xây dựng hệ sinh thái đánh giá. Hồ sơ học tập và đánh giá của nhà trường phải được chuẩn hóa, gắn với trách nhiệm giải trình. Kỳ thi tốt nghiệp tiếp tục xác nhận chuẩn đầu ra và cung cấp dữ liệu chung.
Tuyển sinh đại học không nên chỉ phụ thuộc vào kết quả này. Những ngành có yêu cầu đặc thù có thể dùng thêm bài đánh giá năng lực, đánh giá tư duy hoặc bài thi môn học dùng chung cho nhiều trường.
Đây không phải là khôi phục kỳ thi đại học quốc gia bắt buộc, cũng không nên để mỗi trường tự mở kỳ thi riêng.
Về lâu dài, học bạ chuẩn hóa, điểm thi tốt nghiệp và các bài đánh giá tuyển sinh cần bổ sung cho nhau. Báo cáo Đánh giá quốc gia đối với học sinh ở châu Âu: Mục tiêu, tổ chức và sử dụng kết quả của mạng lưới Eurydice nhấn mạnh yêu cầu cân bằng giữa thi toàn quốc và các hình thức đánh giá khác.
Max A. Eckstein, trong nghiên cứu Những kỳ vọng lớn: So sánh quốc tế về các kỳ thi cuối cấp trung học, cũng kết luận không có hệ thống thi nào hoàn hảo cho mọi mục tiêu và mọi bối cảnh.
Nghiên cứu của Eckstein cũng cho thấy kết quả thi thường được kết hợp với hồ sơ học tập hoặc vòng tuyển chọn bổ sung, thay vì quyết định tất cả..
Theo kế hoạch, trong tháng 4, TP.HCM sẽ thực hiện kiểm tra 317 cơ sở cung cấp suất ăn, cung cấp nguyên liệu, thực phẩm cho trường học.
Nội dung kiểm tra sẽ tập trung vào việc chấp hành pháp luật về an toàn thực phẩm. Trong đó kiểm tra về hồ sơ pháp lý gồm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh; giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với những cơ sở thuộc diện phải có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
TP.HCM cũng kiểm tra điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm tại cơ sở: vệ sinh, trang thiết bị, dụng cụ; điều kiện về con người... Kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng của nguyên liệu, thực phẩm dùng để chế biến suất ăn cung cấp cho học sinh; nguyên liệu, thực phẩm dùng để sản xuất, kinh doanh các loại thực phẩm cung cấp cho trường học.
TP.HCM còn kiểm tra hồ sơ tự công bố sản phẩm/đăng ký bản công bố sản phẩm, ghi nhãn; việc thực hiện chế độ kiểm thực 3 bước và lưu mẫu; các hồ sơ pháp lý và nội dung khác có liên quan theo yêu cầu.
UBND TP.HCM giao trách nhiệm Sở An toàn thực phẩm sẽ thành lập các đoàn kiểm tra, phối hợp với UBND các phường, xã, đặc khu kiểm tra các cơ sở cung cấp suất ăn cho trường học; các cơ sở cung cấp nguyên liệu, thực phẩm cho trường học. Trong trường hợp cần thiết, các đoàn kiểm tra có thể mời các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan phối hợp kiểm tra.
Sở An toàn thực phẩm tổng hợp, báo cáo kết quả kiểm tra khi kết thúc đợt kiểm tra cho UBND TP. Ngoài ra, Sở An toàn thực phẩm báo cáo nhanh kết quả kiểm tra khi có yêu cầu.
Theo kế hoạch, việc kiểm tra nhằm đánh giá việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo đảm an toàn thực phẩm của các cơ sở cung cấp suất ăn bán trú, cung cấp thực phẩm phục vụ bữa ăn cho học sinh trong trường học.
Ngoài ra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý các trường hợp vi phạm về an toàn thực phẩm, hạn chế, ngăn ngừa các sự cố về an toàn thực phẩm, góp phần làm tốt công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe học sinh. Đồng thời, tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Thông qua hoạt động kiểm tra, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những bất cập, yếu kém trong công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm; đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an toàn thực phẩm.
Thời gian qua, như Thanh Niên phản ảnh, liên tiếp có nhiều vụ việc liên quan đến an toàn thực phẩm bữa ăn bán trú cho học sinh. Trong đó vừa mới đây vụ gần 300 tấn lợn bệnh của Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát (Công ty Cường Phát, Hà Nội) có thể lọt vào bữa ăn học đường, nhiều phụ huynh lo lắng, bất an. Sau đó lại có thông tin phụ huynh một trường mầm non ở Thái Nguyên phát hiện thịt lợn chuẩn bị đưa vào nấu ăn bán trú cho học sinh có mỡ màu vàng. Khi các phụ huynh tự góp tiền kiểm nghiệm thì kết quả thịt lợn dương tính với vi khuẩn E.coli và vi rút dịch tả lợn châu Phi.
Trước đó, hồi cuối tháng 1.2026, tại TP.HCM xảy ra vụ công ty cung cấp suất ăn cho hàng loạt trường học vướng nghi vấn dùng thực phẩm không rõ nguồn gốc. Nhiều trường phải tạm dừng tổ chức bữa ăn bán trú, sau đó đã đổi nhà cung cấp suất ăn.
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký ban hành Quyết định số 529/QĐ-TTg ngày 31/3/2026, điều động, bổ nhiệm ông Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam, giữ chức Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội.
Ông Bùi Thế Duy 48 tuổi, quê Hà Tĩnh; là phó giáo sư, tiến sĩ tin học; Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa 13, 14.
Ông là cán bộ có nền tảng học thuật nổi bật, với nhiều dấu ấn từ thời học sinh đến quá trình công tác, trải dài từ môi trường đại học, đơn vị đào tạo thanh niên đến các vị trí lãnh đạo, quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.
Ông Bùi Thế Duy từng giành huy chương đồng tin học quốc tế năm 1995 tại Hà Lan và năm 1996 tại Hungary. Sau đó, ông nhận học bổng Chính phủ học đại học tại Australia, bảo vệ tiến sĩ khi 26 tuổi tại Hà Lan và được công nhận chức danh Phó giáo sư ở tuổi 31. Năm 2009, ông được vinh danh là Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu.
Trong quá trình công tác, ông từng là Chủ nhiệm khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Sau đó, ông giữ chức Giám đốc Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam và Chánh Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ.
Tháng 4/2018, ông được Thủ tướng bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ.
Ông giúp Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực nghiên cứu khoa học; hợp tác quốc tế, hội nhập kinh tế quốc tế; mạng lưới cơ quan đại diện khoa học và công nghệ ở nước ngoài; quy hoạch, chiến lược phát triển ngành khoa học và công nghệ.
Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 13 (tháng 1/2021), ông được bầu là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 13. Tháng 8/2025, ông được chỉ định tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ và Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Khoa học và Công nghệ nhiệm kỳ 2025-2030.
Tháng 1/2026, ông được Thủ tướng bổ nhiệm giữ chức Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ông tái đắc cử Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa XIV.
Chiều 4-5, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM công bố số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào lớp 10 công lập năm học 2026-2027.
Nếu so sánh số liệu này với chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 mà sở công bố trước đó, nhiều trường có tỉ lệ chọi khá cao. Trong đó Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành) có tỉ lệ chọi lớp 10 thường cao nhất, với 1.787 thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 cho 630 chỉ tiêu, tức tỉ lệ chọi 2,84.
Xếp sau là Trường THCS và THPT Trần Đại Nghĩa (phường Sài Gòn) với 1.004 thí sinh đăng ký cho 360 chỉ tiêu thường, tỉ lệ khoảng 2,79.
Nhóm tiếp theo ghi nhận nhiều trường có tỉ lệ chọi lớp 10 thường trên 2,3, gồm Trường THPT Thủ Đức (phường Thủ Đức), Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền (phường Tân Sơn Nhất), Trường THPT Lê Trọng Tấn (phường Tân Sơn Nhì), Trường THPT Nguyễn Hữu Huân (phường Thủ Đức), Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (phường Phú Lâm), Trường THPT Dĩ An (phường Dĩ An), Trường THPT Trịnh Hoài Đức (phường Thuận An) và Trường THPT Lê Quý Đôn (phường Xuân Hòa).
Trong đó Trường THPT Thủ Đức có 2.312 thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 thường cho 900 chỉ tiêu, tỉ lệ 2,57. Trường THPT Mạc Đĩnh Chi cũng có lượng đăng ký lớn, với 2.322 thí sinh cho 990 chỉ tiêu thường, tỉ lệ khoảng 2,35.
Nhìn chung, nhóm 15 trường có tỉ lệ chọi lớp 10 thường cao nhất đều đạt từ 2,16 trở lên. Một số trường có số chỉ tiêu thường khá lớn, như Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (phường Phú Lâm), Trường THPT Thủ Đức (phường Thủ Đức), Trường THPT Phú Nhuận (phường Đức Nhuận), vẫn ghi nhận lượng thí sinh đăng ký khá cao.
Ở nhóm lớp 10 chuyên, Trường Lê Hồng Phong có tỉ lệ chọi "gắt" nhất khi 1 thí sinh phải cạnh tranh với hơn 7 thí sinh khác, tiếp đó là Trường Trần Đại Nghĩa với tỉ lệ chọi 4,80...
Dưới đây là tỉ lệ chọi (tạm tính) vào các trường ở TP.HCM tính đến thời điểm này:
