Ngày 10.4, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, cho biết cơ thể con người luôn duy trì nhiệt độ lõi ổn định khoảng 36,5 – 37,5 độ C. Khi thời tiết quá nóng, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài, hệ điều hòa thân nhiệt phải hoạt động liên tục để tỏa bớt nhiệt. Không chỉ gây mệt mỏi, khó chịu, nắng nóng còn âm thầm ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung của học sinh trong giai đoạn ôn thi.
Theo bác sĩ Hoàng, các bệnh lý do nóng tồn tại trên một “phổ” từ nhẹ đến rất nặng. Việc nhận biết sớm từng mức độ sẽ giúp phụ huynh, giáo viên và học sinh chủ động xử trí, tránh biến chứng nguy hiểm. 3 tình trạng thường gặp gồm:
Thường xảy ra khi vận động trong môi trường nóng, ra nhiều mồ hôi nhưng chỉ bù nước mà không bổ sung điện giải. Khi đó, natri trong máu giảm tương đối, gây co cứng các nhóm cơ lớn như bắp chân, đùi, cánh tay hoặc bụng. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm của tình trạng mất điện giải.
Đây là giai đoạn cơ thể đã mất nhiều nước và điện giải, nhưng cơ chế điều hòa thân nhiệt vẫn còn hoạt động. Người bệnh thường ra mồ hôi nhiều, da lạnh ẩm, nhợt nhạt; mạch nhanh nhưng yếu; kèm theo chóng mặt, buồn nôn, đau đầu và cảm giác mệt lả. Nhiệt độ cơ thể dao động từ 38 độ C đến dưới 40 độ C. Nếu không được nghỉ ngơi và bù dịch kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành sốc nhiệt.
Đây là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Khi đó, trung tâm điều nhiệt bị rối loạn, cơ thể không còn khả năng tiết mồ hôi, thân nhiệt tăng trên 40 độ C. Người bệnh có da nóng, khô, đỏ; rối loạn ý thức như lú lẫn, nói sảng, mất định hướng, thậm chí co giật hoặc hôn mê. Nếu không được hạ nhiệt nhanh, nguy cơ tổn thương não, suy gan, suy thận và tử vong rất cao.
“Tóm lại, người bị kiệt sức do nhiệt thường vẫn còn đổ mồ hôi, mệt nhưng còn tỉnh táo. Ngược lại, sốc nhiệt thường có da khô, nóng, không còn mồ hôi, kèm rối loạn ý thức – đây là dấu hiệu báo động đỏ”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Khi phát hiện các biểu hiện bất thường như đau đầu, chóng mặt, uể oải, chuột rút, buồn nôn hoặc da nóng, cần nhanh chóng:
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc dung dịch điện giải. Không nên uống quá nhiều cùng lúc để tránh nôn.
Trường hợp người bệnh lơ mơ, nôn liên tục hoặc có dấu hiệu rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu ngay và không cố cho uống nước vì dễ gây sặc.
Bác sĩ Hoàng lưu ý, sốc nhiệt không phải là sốt do nhiễm trùng nên các thuốc hạ sốt như paracetamol không có tác dụng. Ngược lại, sử dụng thuốc trong bối cảnh gan, thận bị ảnh hưởng do nhiệt có thể làm tăng nguy cơ độc tính. Nguyên tắc xử trí là hạ nhiệt nhanh bằng phương pháp vật lý, bù dịch và chuyển đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức.
Đối với học sinh đang ôn thi, chỉ một đợt kiệt sức do nhiệt cũng có thể làm giảm sức bền, trí nhớ và khả năng tập trung trong nhiều ngày. Vì vậy, phòng ngừa luôn là giải pháp hiệu quả và ít tốn kém hơn điều trị.
Bệnh viện Radboudumc hôm 12/5 thông báo cách ly phòng ngừa 12 nhân viên y tế sau khi các mẫu máu và nước tiểu của một bệnh nhân nhiễm Hantavirus được xử lý không đúng quy trình nghiêm ngặt, theo Reuters. Sự cố xảy ra trong bối cảnh các cơ quan y tế toàn cầu đang nỗ lực ngăn chặn sự lây lan của đợt bùng phát dịch bệnh liên quan đến tàu du lịch MV Hondius.
Trong thông cáo báo chí, bệnh viện Radboudumc cho biết các nhân viên sẽ phải cách ly trong 6 tuần. Cơ sở y tế này khẳng định nguy cơ lây nhiễm là rất thấp và việc chăm sóc bệnh nhân vẫn diễn ra bình thường. Bệnh nhân trên nhập viện vào ngày 7/5.
Phát biểu trước quốc hội, Bộ trưởng Y tế Hà Lan Sophie Hermans cho biết bệnh viện đã tuân thủ các quy trình thông thường nhưng chưa áp dụng mức độ kiểm soát cao nhất dành riêng cho chủng Hantavirus này. "Khả năng nhân viên y tế bị lây nhiễm là rất thấp nhưng vì biết đây là một loại virus nguy hiểm, phía bệnh viện đã quyết định chọn giải pháp an toàn nhất", bà nói, cho biết tình hình hiện tại thực sự khác biệt so với thời điểm dịch Covid-19. "Với những hiểu biết hiện có cùng các biện pháp đang triển khai, chúng tôi tin tưởng rằng có thể kiểm soát hoàn toàn loại virus này".
Đến nay, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác nhận tổng cộng 9 ca nhiễm trong đợt bùng phát này, tăng 2 ca so với ngày trước đó. Ngoài ra, WHO cũng ghi nhận 2 ca nghi nhiễm, gồm một người tử vong trước khi được xét nghiệm và một trường hợp tại đảo Tristan da Cunha, vùng đảo hẻo lánh ở Nam Đại Tây Dương vốn không có sẵn thiết bị xét nghiệm.
Hiện tất cả ca bệnh đều được xác định có nguồn gốc lây nhiễm từ chuyến hải trình trên tàu Hondius. Tổng giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, cảnh báo số ca nhiễm có thể tiếp tục tăng do thời gian ủ bệnh của Hantavirus kéo dài và sự tiếp xúc gần giữa các hành khách trước khi dịch bệnh được phát hiện. Tuy nhiên, ông khẳng định đây không phải là một đại dịch. Loại virus này có nguy cơ tử vong cao nhưng chúng không dễ lây từ người sang người.
Dịch tễ học cho thấy Hantavirus thường lây truyền qua động vật gặm nhấm hoang dã, việc lây truyền từ người sang người là rất hiếm và chỉ xảy ra khi có tiếp xúc gần. Kể từ khi dịch bùng phát, đã có 3 trường hợp tử vong bao gồm một cặp vợ chồng người Hà Lan và một công dân Đức. Hiện tàu Hondius trên hải trình trở về Hà Lan với 25 thủy thủ đoàn cùng đội ngũ y tế, dự kiến cập cảng vào ngày 17/5 sau khi các hành khách khác đã rời tàu tại quần đảo Canary (Tây Ban Nha) hôm 10/5.
Sự việc cũng đang đặt hệ thống điều phối quốc tế vào tình trạng báo động. Tại Italy, các chuyên gia đang xét nghiệm mẫu sinh học của một người đàn ông từng tiếp xúc với nạn nhân người Hà Lan đã tử vong. Tại Tây Ban Nha, một trường hợp dương tính đã được xác nhận trong khi 13 người khác đang cách ly tại Madrid có kết quả âm tính.
Tại Mỹ, 18 hành khách trở về từ tàu Hondius đã được cách ly, trong đó một trường hợp có kết quả dương tính yếu đang được theo dõi tại đơn vị cách ly sinh học ở bang Nebraska. Các chuyên gia dịch tễ từ Viện Pasteur (Pháp) nhận định dù quá trình truy vết có thể kéo dài nhiều tháng do thời gian ủ bệnh lên đến 6 tuần, với đặc tính khó lây lan, số lượng ca nhiễm dự kiến sẽ không tăng quá mạnh.
Uống bia lạnh chỉ làm giải nhiệt tạm thời, thực chất bia là cồn, lạm dụng đều gây hại. Uống nhiều bia gây giãn mạch, tăng huyết áp, đột quỵ... Ngày nắng nóng, cơ thể mất mồ hôi, mất nước, mệt mỏi nhiều. Khi uống bia có cồn làm tăng nguy cơ máu đặc, mạch dãn gây khát nước. Vòng lặp này làm tăng nguy cơ biến chứng, gây hại với người có bệnh nền, tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường.
Ngày nắng nóng, mọi người nên ưu tiên nước lọc, nước điện giải, nước chanh, quýt, mía, dừa... chứ không phải rượu bia. Nếu chỉ uống 1-2 cốc để giải trí, nồng độ cồn thấp thì không quá nguy hiểm.
Với quy định hiện nay, khi bạn bị thổi nồng độ cồn tức là đã vi phạm. Lạm dụng đồ uống có cồn vừa gây hại sức khỏe vừa nguy cơ tai nạn khi lưu thông trên đường.
Ngoài ra, sau khi tập thể thao, đặc biệt là các môn như chạy, bóng đá, bóng chuyền, cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng, dễ bị mất nước, rối loạn điện giải. Bia có tác dụng lợi tiểu, nghĩa là làm tăng quá trình bài tiết nước qua đường tiểu. Điều này làm tình trạng mất nước trở nên nghiêm trọng hơn, đồng thời gây rối loạn điện giải trong cơ thể.
Bia khiến gan và thận phải làm việc vất vả trong khi cơ thể đang trong trạng thái mệt mỏi sau khi tập thể thao. Do đó, sau khi tập luyện, bạn nên nghỉ ngơi, thư giãn, uống nước lọc, điện giải để lấy lại năng lượng.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Tri Thức tại Hội thảo liên ngành về phòng, chống đuối nước trẻ em hôm 10/7, cho biết đuối nước là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em. Mỗi năm cả nước hơn 4.700 trường hợp tử vong do đuối nước, trong đó gần 2.000 ca là trẻ em. Việt Nam có mạng lưới sông ngòi dày đặc, đường bờ biển dài, trong khi biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng làm gia tăng nguy cơ xảy ra tai nạn đuối nước.
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đuối nước ở trẻ em xuất phát từ nhận thức của gia đình, cộng đồng, xã hội về vấn đề này còn hạn chế. Nhiều trẻ chưa biết bơi, thiếu kỹ năng an toàn trong môi trường nước, đồng thời chưa nhận thức về sự nguy hiểm của việc tắm, chơi gần bờ sông. Ngoài ra, nhiều địa phương còn thiếu cơ sở vật chất và giáo viên dạy bơi. Tỷ lệ trường học tổ chức dạy bơi cho học sinh còn rất thấp, thiếu bể bơi, thiết bị.
Số liệu từ 34 Sở Giáo dục và Đào tạo cho thấy đến ngày 15/6 cả nước có 2.919 trong tổng số 25.090 trường học có bể bơi, tương đương gần 12%. Tỷ lệ học sinh biết bơi đạt 41%, trong khi trung bình mỗi trường chỉ có 0,57 giáo viên được cấp chứng nhận dạy bơi. Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết hạn chế lớn nhất là thiếu kinh phí đầu tư cơ sở vật chất và nguồn lực xã hội hóa, đặc biệt tại các địa phương vùng sâu, vùng xa.
Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng việc dạy bơi hiện nay vẫn phụ thuộc vào các chương trình, dự án ngắn hạn nên chưa tạo được hiệu quả bền vững. PGS.TS Phạm Việt Cường, Trung tâm Nghiên cứu Chính sách và Phòng chống Chấn thương, Trường Đại học Y tế Công cộng, cho biết kỹ năng bơi an toàn của trẻ có thể giảm gần 50% sau khoảng 6 tháng nếu không được luyện tập thường xuyên.
Từ kinh nghiệm triển khai tại Đồng Tháp, Quảng Trị và Huế, ông đề xuất đưa bơi an toàn vào chương trình giáo dục chính khóa với chuẩn đầu ra như bơi liên tục 25 m và nổi hoặc đứng nước trong 90 giây. Bên cạnh đó, cần duy trì nguồn kinh phí thường xuyên từ ngân sách địa phương, phát triển mô hình bể bơi di động, bể bơi thông minh và cơ chế dùng chung bể bơi giữa các trường để mở rộng cơ hội học bơi cho học sinh, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa và khu vực thường xuyên xảy ra lũ lụt.
Đồng quan điểm, ThS Đoàn Thị Thu Huyền, Giám đốc quốc gia Tổ chức Campaign For Tobacco - Free Kids, nhận định thời tiết cực đoan và thiên tai đang làm gia tăng nguy cơ đuối nước, nhất là ở khu vực nông thôn. Bà đề xuất lồng ghép mục tiêu phòng, chống đuối nước vào kế hoạch phát triển của địa phương; xây dựng tiêu chuẩn thống nhất về dạy bơi an toàn; đầu tư bền vững cho cơ sở vật chất và đội ngũ giảng dạy; đồng thời theo dõi, đánh giá khả năng duy trì kỹ năng của trẻ sau đào tạo thay vì chỉ thống kê số lượng tham gia.
Còn bà Meheret Melles-Brewer, Trưởng nhóm Môi trường và Lối sống lành mạnh của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, cho rằng biến đổi khí hậu, lũ lụt và đô thị hóa đang làm gia tăng nguy cơ đuối nước. Vì vậy, cần lồng ghép nội dung này vào các chiến lược quốc gia về giảm nhẹ rủi ro thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu. WHO cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực và thúc đẩy đầu tư bền vững cho công tác phòng, chống đuối nước.
