Theo Hãng tin AP ngày 19-7, Bộ Tư pháp Mỹ hôm 15-7 đã đệ đơn lên Tòa án trục xuất khủng bố nước ngoài (Alien Terrorist Removal Court – ATRC), đề nghị trục xuất một cá nhân không được công khai danh tính.
Đây là đơn đầu tiên mà tòa án này tiếp nhận kể từ khi được thành lập theo Đạo luật Chống khủng bố và thi hành án tử hình hiệu quả năm 1996.
Trong phản hồi được đăng trên website của tòa, Chánh án Joan Ericksen cho biết ATRC đã tổ chức phiên điều trần đầu tiên vào ngày 16-7.
Tuy nhiên bà Ericksen cho biết hội đồng xét xử còn băn khoăn về mối liên hệ giữa các hành vi của người bị đề nghị trục xuất với những điều khoản pháp luật mà chính phủ viện dẫn.
Theo bà, phần giải trình tại phiên điều trần cho thấy Bộ Tư pháp cần thêm thời gian để cân nhắc và hoàn thiện lập luận.
Chánh án đã yêu cầu chính phủ bổ sung thêm thông tin trước ngày 22-7.
Theo luật liên bang Mỹ, tổng chưởng lý hoặc thứ trưởng Tư pháp có thể nộp đơn mật lên ATRC để đề nghị trục xuất một người bị nghi là “người nước ngoài khủng bố”.
Nếu đơn được chấp nhận, tòa sẽ mở phiên điều trần công khai, trong đó chính phủ phải chứng minh người này đáp ứng định nghĩa theo luật.
Một cá nhân có thể bị xếp vào diện này nếu từng tham gia hoạt động khủng bố, công khai ủng hộ hoặc cổ xúy các hoạt động khủng bố, hoặc là thành viên của một tổ chức chính trị hay xã hội khuyến khích khủng bố.
Theo Trung tâm Tư pháp Liên bang Mỹ, ATRC chưa từng nhận bất kỳ đơn yêu cầu nào hay tổ chức phiên điều trần nào cho đến tuần trước. Tòa gồm năm thẩm phán do Chánh án Tòa án Tối cao Mỹ John Roberts chỉ định.
Động thái mới diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch trục xuất người nhập cư.
Năm 2025, chính quyền đã viện dẫn Đạo luật Kẻ thù từ nước ngoài năm 1798 để trục xuất những người di cư Venezuela mà giới chức cáo buộc có liên hệ với một băng nhóm bị coi là tổ chức khủng bố.
Đạo luật này cho phép giam giữ và trục xuất các công dân của một quốc gia bị coi là kẻ thù.
Xuyên suốt chiều dài lịch sử nước Mỹ, chính quyền mới chỉ áp dụng văn bản này ba lần và tất cả đều liên quan đến những cuộc xung đột quân sự lớn.
Tại một phiên điều trần liên quan đến vụ việc này vào năm ngoái, Thẩm phán liên bang James Boasberg từng nhận định ATRC mới là cơ quan phù hợp để xem xét các yêu cầu trục xuất dựa trên lý do an ninh quốc gia, thay vì các tòa án liên bang thông thường. Ông cho biết Quốc hội đã lập ra tòa này để xử lý chính những trường hợp như vậy.
"Tôi phải nộp đơn từ chức, có hiệu lực từ ngày 30/6. Chồng tôi, Abraham, được chẩn đoán mắc một dạng ung thư xương cực kỳ hiếm gặp. Anh ấy sẽ phải đối mặt với những thử thách rất lớn trong thời gian tới. Lúc này, tôi cần rời khỏi công việc phụng sự người dân để ở bên và hỗ trợ anh ấy vượt qua cuộc chiến", Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ (DNI) Tulsi Gabbard viết trên mạng xã hội ngày 22/5.
Bà đăng kèm ảnh chụp đơn xin từ chức gửi Tổng thống Donald Trump. Trong thư, giám đốc Gabbard cảm ơn ông chủ Nhà Trắng vì đã tin tưởng và cho bà cơ hội để lãnh đạo Văn phòng DNI trong một năm rưỡi qua.
Tổng thống Trump sau đó ca ngợi Gabbard đã "hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ". "Bà ấy hoàn toàn đúng khi muốn ở bên cạnh, cùng chồng vượt qua cuộc chiến đầy khó khăn để giành lại sức khỏe", ông cho hay.
Lãnh đạo Mỹ thông báo Phó giám đốc Tình báo Quốc gia Aaron Lukas sẽ giữ vai trò quyền giám đốc khi bà Gabbard rời đi. Lukas là cựu sĩ quan và nhà phân tích của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), từng phục vụ trong Hội đồng An ninh Quốc gia dưới nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.
Tulsi Gabbard là nữ quan chức cấp cao thứ tư rời nội các của Tổng thống Trump trong những tháng gần đây. Tổng thống Mỹ sa thải Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi lần lượt vào tháng 3 và 4. Bộ trưởng Lao động Lori Chavez-DeRemer cũng từ chức hồi tháng trước giữa hàng loạt bê bối.
Nhà Trắng bác bỏ thông tin cho rằng bà Gabbard bị ép rời chức vụ. Người phát ngôn Nhà Trắng Davis Ingle khẳng định những đồn đoán như vậy là "vu khống".
"Điều này hoàn toàn sai sự thật. Chồng bà ấy đã được chẩn đoán mắc một dạng ung thư xương hiếm gặp", Chánh văn phòng DNI Alexa Henning viết trên X.
Nghị sĩ Mark Warner, thành viên Dân chủ hàng đầu tại Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, ngày 22/5 cho rằng công việc của bà Gabbard đã bị chính trị hóa quá mức. "Vị trí này đang cần một người độc lập, nhiều kinh nghiệm về tình báo đảm nhận hơn bao giờ hết. DNI nên tập trung vào tình báo nước ngoài, không can dự vào các sự việc bầu cử trong nước", ông nói.
Ngày 7-7, báo Wall Street Journal (Mỹ) đưa tin: Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng tên lửa nhằm vào hai tàu thương mại ở eo biển Hormuz vào sáng sớm hôm nay.
Cùng ngày, trang tin Axios dẫn lời hai quan chức Mỹ tường thuật tương tự: Quân đội Iran đã phóng ít nhất hai quả tên lửa nhằm vào các tàu thương mại đang di chuyển qua eo biển Hormuz vào tối 6-7.
Trong khi đó, Hãng AFP dẫn thông tin từ cơ quan an ninh hàng hải UKMTO của Vương quốc Anh cho biết một "vật thể bay chưa xác định" đã đánh trúng và gây ra hỏa hoạn trên một tàu chở dầu ngoài khơi Oman, gần eo biển Hormuz vào ngày 6-7.
UKMTO thông tin vụ việc xảy ra cách Limah, Oman khoảng 8 hải lý về phía đông.
Chiếc tàu chở dầu báo cáo bị một vật thể bay chưa xác định đánh trúng ở mạn trái, gây ra hỏa hoạn khi đang di chuyển theo hướng nam.
Chưa rõ đây là các cuộc tấn công khác nhau hay cùng một vụ việc.
Trang Axios dẫn thông tin từ một quan chức Mỹ cho biết ngoài chiếc tàu chở dầu như UKMTO tường thuật, thì một chiếc tàu thứ hai đã bị trúng tên lửa của Iran.
Quan chức này thông tin cả hai tàu thương mại đều bị hư hại đáng kể, nhưng không có thương vong.
Axios cho rằng Mỹ có thể sẽ đáp trả bằng các đòn tấn công nhằm vào những mục tiêu liên quan Iran.
Diễn biến trên đánh dấu bước leo thang mới, có nguy cơ làm phức tạp thêm các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ - Iran.
Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Iran đang tổ chức quốc tang cho cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, cũng như sau khi thỏa thuận kéo dài một tuần giữa Mỹ và Iran về việc ngừng các cuộc tấn công tại eo biển Hormuz hết hiệu lực.
Việc Iran nối lại các vụ tấn công làm dấy lên lo ngại bản ghi nhớ (MOU) - được hai nước ký chưa đầy ba tuần trước - có thể đổ vỡ.
Vòng đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran tại Qatar vào tuần trước đã kết thúc mà không đạt được nhiều tiến triển về vấn đề eo biển Hormuz.
Hãng thông tấn Fars News của Iran hôm nay cho biết máy bay không người lái (UAV) vũ trang MQ-9 Reaper của Mỹ bị bắn hạ trên bầu trời thành phố Ahvaz, tây nam nước này, bởi "hệ thống phòng không tiên tiến" mới được Vệ binh Cách mạng Hồi giáo triển khai.
Trong video được công bố, MQ-9 Reaper bị hệ thống cảm biến hồng ngoại khóa mục tiêu, trước khi một quả đạn lao tới và phát nổ. Những hình ảnh sau đó cho thấy một nhóm người đang chuyển mảnh vỡ UAV Mỹ từ xuồng lên bờ, dường như chiếc MQ-9 đã lao xuống nước sau khi trúng hỏa lực.
Kênh truyền hình Al Jazeera cùng ngày dẫn lời giới chức Iran cho biết đây là chiếc Reaper thứ 4 của Mỹ bị hạ trong vòng 8 ngày qua. Các quan chức Iran tuyên bố Tehran đã bắn rơi hơn 150 UAV các loại của Washington, trong đó có khoảng 30 chiếc Reaper, kể từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 2.
Con số này dường như chưa tính đến những phi cơ bị phá hủy tại căn cứ trong các đòn tập kích bằng tên lửa đạn đạo và UAV của Iran.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đơn vị đặc trách hoạt động quân sự của Mỹ ở Trung Đông, chưa bình luận về thông tin.
MQ-9 Reaper là UAV quân sự do tập đoàn General Atomics của Mỹ chế tạo cho không quân nước này, có thể bay ở độ cao hơn 15.000 m và hoạt động liên tục trong 24 tiếng. Nó có thể đảm nhận vai trò thu thập thông tin tình báo, giám sát, trinh sát và tấn công. Mỗi chiếc MQ-9 có giá xuất xưởng khoảng 30-34 triệu USD.
Theo tạp chí quân sự Air & Space Forces của Mỹ, nước này biên chế 182 chiếc MQ-9 khi kết thúc năm tài chính 2025, trong đó có 24 máy bay do Không quân Vệ binh Quốc gia vận hành.
Trong giai đoạn tháng 10/2023-5/2025, nhóm vũ trang Houthi đã bắn hạ gần 20 chiếc Reaper của Mỹ, gây thiệt hại ước tính hơn 500 triệu USD.
Truyền thông Mỹ hồi tháng 5 dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Iran đã phá hủy 30 phi cơ MQ-9 trong 6 tuần chiến sự, tương đương 20% tổng số UAV Reaper mà quân đội Mỹ sở hữu trước khi xung đột bùng phát, gây thiệt hại gần một tỷ USD.
Quân đội Mỹ chưa công bố thiệt hại với dòng MQ-9A trong các xung đột Trung Đông. Tướng David Tabor, phó tham mưu trưởng phụ trách hoạch định của không quân Mỹ, hồi tháng 6 thừa nhận quân chủng này "đang lo ngại với tốc độ tiêu hao của chúng".
