Năm chuyên gia giáo dục đến từ Sở GD-ĐT TP.HCM cùng các trường đã trả lời các câu hỏi, giải đáp nhiều băn khoăn của bạn đọc từ buổi giao lưu này. Tuổi Trẻ xin lược trích một số vấn đề.
Khá nhiều bạn đọc đặt câu hỏi về việc muốn cho con học trái tuyến lớp 1 và 6 chứ không học gần nơi ở hiện tại.
Lý do trường trái tuyến nhưng lại gần chỗ làm, gần nhà người thân… Trả lời, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM Nguyễn Văn Phong nói trong trường hợp này phụ huynh sẽ đăng ký thuộc diện đối tượng 2. Đơn vị trực tiếp xét duyệt, sắp xếp chỗ học vào lớp 1 và 6 thuộc quyền ban chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp ở các phường, xã.
Một phụ huynh cho biết con hiện đang học lớp 5 tại Nhà Bè (cũ), hộ khẩu thường trú ở Nhà Bè nhưng đã mua nhà ở quận 4 cũ và vừa chuyển địa chỉ thường trú của bé sang quận 4. Phụ huynh hỏi trường có thể cập nhật lại địa chỉ thường trú mới của bé hay cần thủ tục gì để bé được phân bổ học lớp 6 tại nơi mới?
“Gia đình mong bé được xét tuyển vào Trường THCS Vân Đồn (quận 4 cũ) vì học lực và kết quả học tập đều đáp ứng tiêu chí. Tôi cũng muốn biết liệu bé có khả năng xét tuyển vào Trường THCS Võ Trường Toản hay Trần Văn Ơn (quận 1 cũ) hay không, nếu có thì thủ tục đăng ký như thế nào?”, phụ huynh này hỏi.
Giải đáp, ông Nguyễn Võ Đăng Khoa – Phó trưởng Phòng quản lý chất lượng (Sở GD-ĐT TP.HCM) – thông tin học sinh có thể chọn đăng ký theo hai dạng đối tượng. Đối tượng 1 xét nơi ở hiện tại theo VNeID và đối tượng 2 xét theo các trường hợp như gần nơi cha mẹ làm việc, học sinh mới chuyển tỉnh đến hoặc các trường hợp đặc biệt do UBND phường, xã, đặc khu quy định trong kế hoạch tuyển sinh tại địa phương.
Trường hợp trên thuộc đối tượng 2, phụ huynh cần chuẩn bị sẵn các minh chứng như hồ sơ nơi làm việc để cập nhật lên hệ thống, trường tiểu học sẽ hướng dẫn phụ huynh cách làm.
Ông Khoa lưu ý: “Việc tuyển sinh vào các trường sẽ do phường, xã, đặc khu quyết định và phân bổ dựa trên chỉ tiêu tại các trường và tình hình thực tế tại địa phương và trên tinh thần ưu tiên xét đối tượng 1, còn chỉ tiêu mới xét tới các trường hợp thuộc đối tượng 2”.
Năm nay TP.HCM sẽ tuyển sinh vào các trường có chương trình đặc thù trước khi tuyển sinh lớp 1, 6 chương trình đại trà. Chương trình đặc thù gồm: chương trình chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; chương trình tiếng Anh tích hợp theo đề án 5695; chương trình tăng cường tiếng Pháp; các trường có mô hình đặc thù như TH-THCS-THPT Nam Sài Gòn, THCS-THPT Lương Thế Vinh. Hai trường này và các trường có chương trình đặc thù sẽ công bố kết quả tuyển sinh tất cả loại hình trước 17h ngày 15-6.
Sau khi phụ huynh xác nhận nhập học các lớp thuộc chương trình đặc thù, hệ thống sẽ “bỏ” những học sinh này ra khỏi danh sách và tiếp tục xếp chỗ học cho những học sinh còn lại vào lớp 1, lớp 6 chương trình đại trà.
Đặt vấn đề, phụ huynh muốn đăng ký song song hai trường tiểu học có chương trình đặc thù để “rớt trường này còn trường kia”. Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Phong khẳng định: “Phụ huynh, học sinh chỉ có thể đăng ký duy nhất một chứ không thể cùng lúc nhiều trường đặc thù. Sau khi có kết quả chương trình này, những học sinh không đậu sẽ được xét tiếp vào chương trình đại trà”.
Buổi giao lưu nhận cả chục câu hỏi tại sao sau sáp nhập TP.HCM lại bỏ các lớp “tạo nguồn” đầu cấp II ở khu vực Bình Dương cũ, trong khi TP.HCM cũ vẫn được thi tuyển sinh đầu vào các lớp chất lượng cao lớp 6. Ông Nguyễn Văn Phong cho biết trước đây Bình Dương có năm trường THCS tạo nguồn gồm: Trần Đại Nghĩa, Chu Văn An, Bình Thắng, Mỹ Phước và Nguyễn Trãi.
Các trường này được tuyển sinh và hoạt động trên cơ sở đề án 823 của tỉnh Bình Dương cũ về trường chuyên và tạo nguồn, có chế độ chính sách dành cho giáo viên và học sinh. Tuy nhiên các văn bản trước đó không còn hiệu lực nên không có cơ sở pháp lý để tiếp tục tuyển theo hình thức tạo nguồn.
Gần 100 câu hỏi về tuyển sinh lớp 10 cho thấy sức nóng của cấp học này đang tăng khi sát ngày thi tuyển vào đầu tháng 6 tới. Phần nhiều câu hỏi thắc mắc về tỉ lệ chọi vào lớp 10 có tăng không, số lượng thí sinh dự thi có đông không, liệu các trường có tăng chỉ tiêu tuyển sinh hay không hay học sinh ở khu vực Bình Dương có được đăng ký vào lớp 10 ở khu vực TP.HCM không…
Ông Nguyễn Võ Đăng Khoa nói tỉ lệ chọi vào lớp 10 phụ thuộc vào chỉ tiêu tuyển sinh và số lượng thí sinh đăng ký dự thi vào từng trường cụ thể. Căn cứ kế hoạch tuyển sinh TP đã ban hành, học sinh hoàn toàn có quyền đăng ký tuyển sinh vào tất cả các trường trên địa bàn TP.HCM sau sáp nhập.
Tuy nhiên đối với các trường hợp đăng ký nguyện vọng quá xa nơi ở hiện tại của học sinh theo VNeID, trong đó 10km đối với KV1 (TP.HCM cũ), KV2 (Bình Dương cũ) và 13km đối với KV3 (Bà Rịa – Vũng Tàu cũ) thì trường THCS sẽ tư vấn cho phụ huynh để đảm bảo không chọn sai nguyện vọng hoặc do chưa nắm rõ quy chế thi lớp 10.
Theo quy chế, học sinh không được thay đổi nguyện vọng vì bất kỳ lý do gì sau khi kết thúc thời gian điều chỉnh nguyện vọng. Do đó ông Khoa nói phụ huynh, học sinh cân nhắc thật kỹ khi đặt nguyện vọng thi lớp 10. Nhiều phụ huynh còn thắc mắc về việc đăng ký nguyện vọng.
Giải đáp, ông Khoa nói trong giai đoạn 2 điều chỉnh nguyện vọng, phụ huynh và học sinh hoàn toàn có thể thêm, xóa hoặc điều chỉnh thứ tự nguyện vọng. Tuy nhiên phụ huynh phải lưu ý giai đoạn này tuyệt đối không thể đăng ký dự thi tuyển sinh 10 thường hay 10 chuyên.
“Trong giai đoạn 1, phụ huynh và học sinh phải xác định rõ có tham gia thi tuyển sinh 10 hay thi chuyên không và mỗi loại hình như vậy phải đăng ký ít nhất một nguyện vọng. Như vậy trong giai đoạn 2 phụ huynh sẽ được quyền điều chỉnh nguyện vọng của các loại hình”, ông Khoa nhắc lại.
Năm nay, Hà Nội có gần 17.000 thí sinh đăng ký vào bốn trường THPT chuyên, gồm Hà Nội - Amsterdam, Chu Văn An, Nguyễn Huệ, Sơn Tây, cạnh tranh hơn 2.000 suất.
Hôm qua, các em đã hoàn thành ba môn thi chung (Văn, Toán, Ngoại ngữ), hôm nay thi nốt môn chuyên. Đăng ký lớp chuyên nào, học sinh dự thi môn hoặc mạch kiến thức tương ứng, trừ chuyên Tin thi bằng Toán.
Điểm xét tuyển là tổng bốn môn, trong đó môn chuyên nhân hệ số hai, tối đa 50.
Tính cả nguyện vọng 1 và 2, các lớp chuyên Toán ở 4 trường có hơn 3.000 thí sinh đặt nguyện vọng. Tỷ lệ chọi vào lớp này trường THPT chuyên Chu Văn An cao nhất - hơn 1/12, còn lại từ 1/3 đến 1/9.
Bảng xếp hạng nghiên cứu do Nature Index công bố hôm 10/6, dựa trên hơn 125.000 bài báo trên 178 ấn phẩm năm 2025.
Theo đó, Đại học Chiết Giang vượt qua Đại học Harvard để trở thành cơ sở học thuật hàng đầu thế giới. Trường có thế mạnh nghiên cứu trong các lĩnh vực hóa học, khoa học sinh học và khoa học ứng dụng, cùng những đóng góp ngày càng rõ nét ở mảng khoa học xã hội và sức khỏe.
Số bài báo của Chiết Giang tăng 22,7% trong năm qua, trong khi Đại học Harvard chỉ tăng 0,6%. Đây là lần đầu tiên Harvard đánh mất vị trí đầu bảng kể từ khi Nature Index được công bố vào năm 2014.
Một đại diện khác của Trung Quốc là Đại học Thanh Hoa nắm giữ vị trí thứ ba.
Năm nay bảng xếp hạng Nature Index chứng kiến sự thống trị tuyệt đối của các đại học Trung Quốc khi chiếm tới 9 vị trí trong top 10, tăng một so với năm ngoái. Xét trong top 20, quốc gia tỷ dân này có tới 17 đại diện.
Trong khi đó, các ngôi trường danh tiếng của Mỹ tụt lại phía sau, với Đại học Stanford xếp thứ 12 và Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) ở vị trí thứ 17.
Nếu tính cả các công trình của những cơ sở nghiên cứu ngoài đại học (như viện nghiên cứu chính phủ, tập đoàn tư nhân, tổ chức phi chính phủ,...), Harvard hiện cũng đứng sau hai đại diện của Trung Quốc là Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Đại học Chiết Giang.
Trung Quốc tiếp tục là quốc gia đóng góp lớn nhất vào sản lượng nghiên cứu toàn cầu. Với hơn 59.000 bài báo, đây là nước duy nhất trong top 10 có tỷ lệ đóng góp tăng ở mức hai con số (khoảng 22%) trong giai đoạn 2024 - 2025.
Trong 7 lĩnh vực chuyên ngành của Nature Index, giới nghiên cứu Trung Quốc đứng đầu về khoa học vật lý, hóa học, khoa học sinh học, khoa học ứng dụng, khoa học trái đất và môi trường. Đáng chú ý, các cơ sở nghiên cứu của quốc gia này chiếm trọn top 31 trong lĩnh vực khoa học ứng dụng, top 14 trong ngành hóa học và top 9 ở khoa học trái đất và môi trường.
Các chuyên gia đánh giá sự trỗi dậy của Trung Quốc là không hề ngẫu nhiên. Trong nhiều năm qua, nước này áp dụng chiến lược "hố đen thu hút nhân tài", hấp dẫn các học giả toàn cầu, gồm cả những người đoạt giải Nobel và Huy chương Fields, bằng các chính sách đãi ngộ như cấp thẻ cư trú, mức lương cao, tài trợ nghiên cứu và các vị trí biên chế dài hạn.
Ngược lại, thứ hạng của các trường Mỹ có xu hướng sụt giảm, được cho là do ảnh hưởng từ cuộc chiến pháp lý và việc cắt giảm tài trợ nghiên cứu liên bang.
Nature Index là bảng xếp hạng đánh giá năng lực nghiên cứu của các cơ sở học thuật và tổ chức, dựa trên số lượng bài báo khoa học được xuất bản trên các tạp chí có chất lượng chuyên môn cao.
Ở các bảng xếp hạng nhiều tiêu chí như THE, QS, Chiết Giang lần lượt ở vị trí 39 và 49 thế giới. So với các trường ở đại lục, ngôi trường này xếp sau Thanh Hoa, Bắc Kinh, Phúc Đán.
Bạn đọc Báo Thanh Niên thắc mắc về chính sách tiền lương, đãi ngộ, phụ cấp với giáo viên mầm non tư thục (giáo viên ngoài công lập), đặc biệt từ thời điểm tháng 7.2026. Giáo viên tư thục được tính tiền lương ra sao?
Chính sách tiền lương, đãi ngộ đối với nhà giáo được quy định tại điều 23, luật Nhà giáo 2025. Tại đây, nêu rõ quy định tiền lương và phụ cấp đối với nhà giáo ở cơ sở giáo dục công lập và tiền lương của nhà giáo trong cơ sở giáo dục ngoài công lập.
Cụ thể, tiền lương và phụ cấp với nhà giáo ở cơ sở giáo dục công lập được quy định:
Còn tiền lương của nhà giáo trong cơ sở giáo dục ngoài công lập thực hiện theo quy định của pháp luật về lao động.
Nhà giáo công tác ở ngành, nghề có chế độ đặc thù thì được hưởng chế độ đặc thù theo quy định của pháp luật và chỉ được hưởng ở một mức cao nhất nếu chính sách đó trùng với chính sách dành cho nhà giáo.
Như vậy, tiền lương của giáo viên mầm non tư thục nói riêng, giáo viên ngoài công lập nói chung, được thực hiện theo quy định của pháp luật về lao động.
Theo điều 90, bộ luật Lao động 2019, tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác. Mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu. Người sử dụng lao động phải bảo đảm trả lương bình đẳng, không phân biệt giới tính đối với người lao động làm công việc có giá trị như nhau.
Theo điều 93 của bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động phải xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động làm cơ sở để tuyển dụng, sử dụng lao động, thỏa thuận mức lương theo công việc hoặc chức danh ghi trong hợp đồng lao động và trả lương cho người lao động. Mức lao động phải là mức trung bình bảo đảm số đông người lao động thực hiện được mà không phải kéo dài thời giờ làm việc bình thường và phải được áp dụng thử trước khi ban hành chính thức.
Người sử dụng lao động phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở khi xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động.
Thang lương, bảng lương và mức lao động phải được công bố công khai tại nơi làm việc trước khi thực hiện.
Nghị định số 293/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, ban hành ngày 10.11.2025, có hiệu lực từ ngày 1.1.2026.
Theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, mức lương tối thiểu vùng từ ngày 1.1.2026 là 5.310.000 đồng/tháng (đối với vùng I); 4.730.000 đồng/tháng (đối với vùng II); 4.140.000 đồng/tháng (đối với vùng III) và 3.700.000 đồng/tháng (đối với vùng IV).
Điều 95 của bộ luật Lao động 2019 có quy định việc trả lương. Người sử dụng lao động trả lương cho người lao động căn cứ vào tiền lương đã thỏa thuận, năng suất lao động và chất lượng thực hiện công việc.
Tiền lương ghi trong hợp đồng lao động và tiền lương trả cho người lao động bằng tiền đồng Việt Nam, trường hợp người lao động là người nước ngoài tại Việt Nam thì có thể bằng ngoại tệ. Mỗi lần trả lương, người sử dụng lao động phải thông báo bảng kê trả lương cho người lao động, trong đó ghi rõ tiền lương, tiền lương làm thêm giờ, tiền lương làm việc vào ban đêm, nội dung và số tiền bị khấu trừ (nếu có).