Theo đầu bếp Vũ Nhất Thông, Trung tâm Eric Cooking Class, TP HCM, sự đối lập này không bắt nguồn từ khả năng tính toán của thực khách mà là kết quả của 5 cơ chế tâm lý trong hành vi tiêu dùng.
Ông Thông phân tích, cách trình bày và định giá của mô hình xiên nướng đã tác động trực tiếp đến quyết định gọi món của khách hàng qua các yếu tố sau.
Những khoản chi nhỏ ít tạo áp lực
Trong kinh tế học hành vi, khách hàng thường trải qua “nỗi đau khi chi tiền” khi đối mặt với một khoản tiền lớn. Con số 199.000 đồng cho một đĩa thịt tạo rào cản tâm lý, khiến họ tính toán xem món ăn có đáng tiền hay không. Ngược lại, mức giá 15.000 – 20.000 đồng của mỗi que xiên tạo cảm giác đây chỉ là khoản chi nhỏ lẻ. Khách hàng ít cảm thấy áp lực tài chính nên quyết định gọi món diễn ra gần như tức thì, dẫn đến việc tổng hóa đơn bị đẩy lên cao.
Càng được lựa chọn, khách càng gọi nhiều
Nếu gọi một đĩa thịt tảng lớn, thực khách chỉ có một trải nghiệm duy nhất. Nhưng với thực đơn hàng chục loại xiên nướng, khách hàng được trao quyền tự do kết hợp (mix & match). Việc tự tay chọn từng xiên tạo ra cảm giác tò mò, biến việc gọi món thành một trải nghiệm khám phá. Khi đó, sự tập trung của não bộ chuyển hướng sang sự đa dạng của món ăn thay vì nhẩm tính số tiền đã tiêu.
Xiên nướng tạo cảm giác phần ăn nhiều hơn
Đây là bẫy thị giác trong ngành ẩm thực. Cùng một khối lượng thịt 200 gram, nếu trải trên đĩa phẳng sẽ tạo cảm giác ít ỏi. Tuy nhiên, khi lượng thịt này được chia nhỏ, xiên vào que tre và xen kẽ cùng rau củ, phần ăn trông sẽ có cảm giác đầy đặn hơn. Thực khách sẽ nghĩ mình nhận được lượng đồ ăn nhiều hơn so với thực tế.
Ăn từng xiên khiến bữa ăn hấp dẫn hơn
Việc ăn theo xiên tạo ra một nhịp điệu lặp lại: cầm lên, cắn, nhai và bỏ que xuống. Chu trình ngắn này mang lại cảm giác hoàn thành mục tiêu liên tục, thúc đẩy thực khách chuyển ngay sang que tiếp theo mà ít có khoảng nghỉ để cảm thấy no hay ngán, khác biệt hoàn toàn với việc phải ngồi cắt và nhai một phần thịt lớn.
Các bữa ăn của người Việt thường mang tính tập thể. Việc chia một đĩa thịt lớn cho nhiều người thường gây bất tiện. Xiên nướng giải quyết vấn đề này bằng tính “cá nhân hóa”. Mỗi người có thể chọn đúng hương vị mình thích, việc chia sẻ trở nên văn minh, công bằng, từ đó kích thích nhóm khách đông người gọi thức ăn nhiều hơn.
Thiết kế thực đơn tác động đến quyết định gọi món
Chủ quán thường cài cắm các xiên rau củ giá rẻ (5.000 – 8.000 đồng) vào thực đơn để tạo “mỏ neo” tâm lý, khiến khách mặc định mặt bằng giá của quán rất thấp. Các loại rau củ này còn đóng vai trò làm mới khẩu vị, giúp khách đỡ ngán và tiếp tục ăn thịt. Bên cạnh đó, việc đặt các món cao cấp (ví dụ bò Wagyu 50.000 đồng) cạnh món trung bình (bò Mỹ 25.000 đồng) sẽ tạo hiệu ứng so sánh, thúc đẩy khách hàng chọn món 25.000 đồng vì cho rằng đây là một món hời.
Dù các hiệu ứng tâm lý giúp tăng trải nghiệm và doanh thu, đầu bếp Vũ Nhất Thông nhấn mạnh chất lượng món ăn vẫn là yếu tố cốt lõi. Việc lạm dụng rau củ để độn món ăn hoặc sử dụng nguyên liệu kém chất lượng tẩm ướp đậm vị có thể lừa được cảm giác của khách trong lần đầu, nhưng vị giác sẽ quyết định việc họ có quay lại hay không.
“Kinh doanh ẩm thực không chỉ là bán một xiên thịt mà là tạo ra trải nghiệm khiến thực khách hài lòng. Chất lượng thực sự mới là yếu tố định đoạt thành công lâu dài của nhà hàng”, ông khẳng định.
Trận chung kết trên sân MetLife, New Jersey, khép lại với chiến thắng 1-0 giúp Tây Ban Nha lần thứ hai vô địch World Cup.
Ngay sau tiếng còi mãn cuộc, không khí trên sân trở nên căng thẳng. Trong lúc các cầu thủ Tây Ban Nha bắt đầu ăn mừng, tiền vệ Leandro Paredes lao vào tranh cãi rồi xô xát với cầu thủ Gavi, khiến trọng tài Slavko Vincic phải can thiệp.
Giữa khung cảnh hỗn loạn đó, máy quay truyền hình ghi lại hình ảnh hoàn toàn trái ngược của Lamine Yamal. Tiền đạo 19 tuổi quỳ xuống đất, đưa hai tay ra cầu nguyện, gần như không quan tâm tới những gì diễn ra phía sau.
Video được chia sẻ rộng rãi khắp các diễn đàn mạng xã hội. Đa số người hâm mộ ca ngợi sự điềm tĩnh và trưởng thành của ngôi sao trẻ.
Yamal sinh ra trong gia đình đạo Hồi. Trước các trận đấu quan trọng hoặc khi ghi bàn, anh thường quỳ gối xuống đất và thực hiện sujoud, nghi thức phủ phục cầu nguyện của người Hồi giáo.
Trong các tháng lễ Ramadan, CLB Barcelona thiết kế cho Yamal một chế độ dinh dưỡng và tập luyện riêng để đảm bảo sức khỏe.
Anh cũng thường sử dụng lại màn ăn mừng "304" nổi tiếng, một cách để gợi nhớ đến khu phố lao động nơi anh lớn lên ở vùng Catalan của Tây Ban Nha. Mã bưu chính của quê hương anh, Mataro, là 08304, và Yamal bắt chéo hai tay tạo thành số 0 ở giữa, số 3 trên tay trái và số 4 trên tay phải.
Trong trận chung kết, một hình ảnh giàu cảm xúc khác là khi Lamine Yamal tiến đến ôm thủ quân Argentina Lionel Messi trước khi cùng đồng đội bước vào lễ đăng quang.
Đoạn video nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem. Fox Sports bình luận: "Sự vĩ đại khép thành một vòng tròn", còn nhiều CĐV gọi đây là "khoảnh khắc đẹp nhất sau trận chung kết".
Yamal khởi đầu sự nghiệp quốc tế bằng chức vô địch Euro 2024, trước khi bổ sung World Cup 2026 vào bộ sưu tập danh hiệu. Với chức vô địch này, Tây Ban Nha cũng lần đầu đăng quang World Cup kể từ năm 2010.
Yamal vuột giải Cầu thủ trẻ hay nhất vào tay đồng đội Pau Cubarsi, trong khi Quả Bóng Vàng World Cup thuộc về Rodri. Dù vậy, tiền đạo 19 tuổi vẫn còn nhiều cơ hội chinh phục những danh hiệu cá nhân và tập thể khác trong tương lai.
Ngày 1/4, khi tàu Artemis II cất cánh từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy, khoang phi hành đoàn mang theo một thành viên đặc biệt: chú gấu bông "Rise". Đây là thiết bị báo hiệu trạng thái không trọng lực, giúp mọi người nhận biết họ đã thoát khỏi lực hút của Trái Đất.
Tác giả của "Rise" là Lucas Ye, một học sinh lớp 2, ở Mountain View, bang California. Sản phẩm của cậu đã vượt qua khoảng 2.600 bài dự thi từ hơn 50 quốc gia, trong cuộc thi do NASA và Freelancer tổ chức.
Thiết kế của Lucas Ye mang nhiều ý nghĩa biểu tượng, lấy cảm hứng từ bức ảnh lịch sử "Trái Đất mọc" (Earthrise) do phi hành gia William Anders chụp trong sứ mệnh Apollo 8 (tháng 12/1968). Linh vật có hình dáng một mặt trăng tròn đội chiếc mũ lưỡi trai in hình Trái Đất. Vành mũ thêu các ngôi sao, dải ngân hà và chòm sao Orion - đại diện cho sứ mệnh Artemis II. Ở phía sau, chú gấu bông mang biểu tượng dấu chân của Neil Armstrong trong sứ mệnh hạ cánh xuống Mặt Trăng năm 1969.
Đặc biệt, bên trong gấu bông Rise còn chứa một thẻ nhớ lưu tên của 5,6 triệu người trên toàn thế giới đã gửi đăng ký về NASA để cùng đồng hành trong chuyến đi này.
Christina Koch, một thành viên của Artemis II, cho biết phi hành đoàn lập tức bị ấn tượng bởi thông điệp của Rise. "Chú gấu này tái hiện lại bức ảnh truyền cảm hứng cho tất cả chúng tôi. Đó là lý do phi hành đoàn đã đưa Rise vào huy hiệu chính thức của sứ mệnh", bà Koch nói trong buổi ra mắt linh vật hồi tháng 3.
Việc mang theo một món đồ chơi nhồi bông để báo hiệu không trọng lực là truyền thống lâu đời của ngành hàng không vũ trụ, bắt nguồn từ sứ mệnh Vostok 1 của Yuri Gagarin năm 1961. Trong các sứ mệnh gần đây, phi hành gia từng mang theo chú chó Snoopy (Artemis I) hay Baby Yoda (SpaceX Crew-1).
Ngày 1/4 (2/4 giờ Hà Nội) tàu Orion được phóng thành công, đưa bốn phi hành gia lên quỹ đạo quanh Mặt Trăng trong sứ mệnh Artemis II - hành trình đưa con người đi xa Trái Đất nhất trong 54 năm qua. Sứ mệnh Artemis II dự kiến kéo dài 10 ngày. Tàu sẽ thực hiện chuyến bay ngang qua quỹ đạo Mặt Trăng và dự kiến hạ cánh xuống vùng biển ngoài khơi San Diego vào khoảng 17h ngày 10/4 (giờ Thái Bình Dương).
Là phần thưởng cho người chiến thắng, Lucas và gia đình đã được NASA mời đến Florida để tận mắt chứng kiến khoảnh khắc tên lửa cất cánh đưa "đứa con tinh thần" của mình bay vào không gian.
Nhiều người lầm tưởng rằng ung thư tuyến tụy là "bệnh của người thích ăn thịt mỡ" hoặc người nghiện rượu bia. Tuy nhiên, trường hợp của một phụ nữ 55 tuổi (Trung Quốc) qua đời vì ung thư tuyến tụy khiến giới y khoa phải lên tiếng cảnh báo.
Dù có lối sống rất thanh đạm, chỉ ăn ngũ cốc nguyên hạt và nói không với rượu bia, bà vẫn mắc phải căn bệnh nan y. Đáng tiếc hơn khi bà đã bỏ qua rất nhiều dấu hiệu sớm của bệnh như mệt mỏi dai dẳng, dễ đầy bụng, đau bụng âm ỉ lan ra sau lưng, da vàng vọt.
Phải đến khi bị sụt cân bất thường, cơn đau vùng bụng trở nên dữ dội và hay sốt cao về đêm, bà mới chịu đi khám. Lúc này, ung thư tuyến tụy đã ở giai đoạn cuối, bà chỉ sống thêm chưa đầy 1 năm dù nỗ lực điều trị.
Các bác sĩ chỉ ra rằng, thủ phạm thực sự nằm ở 4 thói quen vào ban đêm mà bà đã duy trì suốt thời gian dài.
Thường xuyên thức khuya
Tuyến tụy có một khoảng thời gian nghỉ ngơi và phục hồi quan trọng từ 23 giờ đêm đến 3 giờ sáng hôm sau. Người phụ nữ này không thức khuya để làm việc mà do thói quen lướt điện thoại và xem video đến tận 1 hoặc 2 giờ sáng. Nhiều người tin rằng việc ngủ bù vào ngày hôm sau có thể khắc phục tổn thương, nhưng thực tế chức năng tuyến tụy không thể phục hồi theo cách đó.
Nghiên cứu trên các tạp chí y khoa chỉ ra rằng, việc thức khuya quá nửa đêm liên tục trong hơn 3 tháng có thể làm giảm đáng kể khả năng hoạt động của tuyến tụy. Khi nhịp sinh học bị đảo lộn, nguy cơ hình thành các tế bào ung thư hắc tố tại cơ quan này tăng lên gấp 3 lần so với người ngủ đúng giờ.
Uống trà đặc sau bữa tối
Nhiều người trung niên tin rằng uống trà đặc sau bữa ăn giúp giảm độ ngấy và hỗ trợ tiêu hóa, người phụ nữ 55 tuổi nói trên cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, trà đặc chứa hàm lượng theophylline rất cao. Chất này không chỉ gây kích thích axit dạ dày mà còn trực tiếp thúc đẩy tuyến tụy tiết dịch tụy liên tục.
Việc tuyến tụy phải làm việc "tăng ca" vào ban đêm dưới tác động của trà đặc lâu dần sẽ dẫn đến tổn thương chức năng trầm trọng. Ngoài ra, chất theophylline còn gây mất ngủ, tạo thành một vòng lẩn quẩn khiến cơ thể suy kiệt, gián tiếp làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ngồi quá lâu và ít vận động vào buổi tối
Người phụ nữ thường ngồi trên ghế sofa xem tivi hoặc dùng điện thoại từ lúc ăn xong cho đến khi đi ngủ. Việc thiếu vận động vào ban đêm làm chậm quá trình tuần hoàn máu vùng bụng, khiến tuyến tụy không được cung cấp đủ máu và oxy để duy trì chức năng.
Dữ liệu lâm sàng cho thấy, việc ngồi lì một chỗ vào buổi tối làm chậm quá trình trao đổi chất, khiến các chất có hại tích tụ trong tuyến tụy, làm tăng nguy cơ ung thư lên 2,5 lần. Sự kết hợp giữa việc ngồi lâu và tích tụ mỡ bụng là "ngòi nổ" cho những biến đổi ác tính tại tuyến tụy mà rất ít người chú ý tới.
Ăn vặt với các thực phẩm nhiều đường
Dù bữa chính thanh đạm, bình thường ăn rất ít thịt mỡ, người phụ nữ này lại có thói quen ăn nhẹ trước khi đi ngủ, nhất là đồ ngọt. Khi cơ thể chuẩn bị đi ngủ, tuyến tụy cần được nghỉ ngơi, nhưng việc nạp thức ăn buộc cơ quan này phải hoạt động trở lại để tiết dịch tụy. Đặc biệt, đồ ngọt kích thích tuyến tụy tiết dịch quá mức, dễ dẫn đến tắc nghẽn ống dẫn tụy và gây viêm mãn tính. Việc ăn uống trong vòng một giờ trước khi đi ngủ gây hại cho tuyến tụy hơn bất kỳ bữa ăn thịnh soạn nào vào ban ngày, bởi quá trình trao đổi chất vào ban đêm diễn ra chậm chạp.
