Quảng Ninh lắp điều hòa miễn phí cho trường công

Khoảng cách giữa chiến lược quốc gia và lựa chọn học đường đang đặt ra bài toán lớn về nguồn nhân lực trong tương lai.

Từ năm 2025, kỳ thi tốt nghiệp THPT được tổ chức với 4 môn thi, gồm 2 môn bắt buộc là toán và ngữ văn, cùng 2 môn tự chọn theo định hướng nghề nghiệp của học sinh (HS). Tuy nhiên, xu hướng lựa chọn môn thi giữa các địa phương có sự khác biệt đáng kể. Đáng chú ý, cơ cấu chọn môn của HS TP.HCM trong 2 năm qua cho thấy nhiều điểm ngược với xu hướng chung của cả nước.

Trên phạm vi toàn quốc, các môn khoa học xã hội (KHXH) vẫn chiếm ưu thế. Năm 2026, lịch sử đạt 46,64%, cao nhất trong các môn tự chọn, còn địa lý đạt 36,67%. Trong khi đó, các môn STEM (khoa học - công nghệ - kỹ thuật - toán học) như vật lý chỉ 31,84%, hóa học 20,75%, tin học 1,53%.

Ngược lại, TP.HCM có xu hướng nghiêng mạnh hơn về STEM và ngoại ngữ. Năm 2026, vật lý đạt 44,9% và ngoại ngữ đạt 45,82%, đều cao vượt trội so với mức trung bình cả nước. Hóa học tại TP.HCM cũng đạt 26,68%, cao hơn toàn quốc gần 6 điểm phần trăm.

Ngược lại, trong khi cả nước chọn lịch sử và địa lý rất cao thì TP.HCM thấp hơn đáng kể: lịch sử chỉ 28,77%, địa lý 24,9%. Điều này phản ánh đặc điểm của một đô thị lớn, nơi HS ưu tiên cho tuyển sinh đại học, tập trung cho các ngành nghề STEM, kinh tế và hội nhập.

Tuy nhiên, ngay cả ở TP.HCM, các môn gắn với công nghệ mới vẫn rất thấp. Tin học năm 2026 chỉ đạt 1,46%, công nghệ công nghiệp 0,19%, công nghệ nông nghiệp chỉ có 0,61% cho thấy khoảng cách lớn giữa nhân lực công nghệ với lựa chọn thực tế của HS.

Trên phạm vi toàn quốc, nhóm KHXH (sử, địa, giáo dục kinh tế và pháp luật) chiếm ưu thế áp đảo với gần 54% tổng số bài tự chọn trong cả 2 năm 2025 - 2026. Trong khi đó, nhóm KHTN-CN (lý, hóa, sinh, tin học, công nghệ công nghiệp, công nghệ nông nghiệp) chỉ khoảng 31 - 32%, còn ngoại ngữ khoảng 14 - 16%. Cơ cấu này cho thấy HS cả nước vẫn nghiêng mạnh về các môn xã hội và chiến lược "an toàn điểm thi", trong khi các lĩnh vực STEM và ngoại ngữ chưa thu hút tương xứng với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước.

Ngược lại, TP.HCM có cơ cấu cân bằng hơn giữa 3 nhóm môn. Nhóm KHTN-CN đạt trên 41%, cao hơn khoảng 10 điểm phần trăm so với toàn quốc; ngoại ngữ cũng đạt 23 - 25%, cao hơn trung bình cả nước gần 10%.

Đáng chú ý, dù KHTN-CN và ngoại ngữ phát triển mạnh, TP.HCM vẫn duy trì tỷ lệ nhóm KHXH ở mức 33 - 35%, tức vẫn có một bộ phận lớn HS chọn các môn xã hội - nhân văn. Điều đó cho thấy cơ cấu lựa chọn môn học của TP.HCM không quá lệch về STEM mà tương đối hài hòa giữa khoa học, công nghệ, ngoại ngữ và nền tảng KHXH.

Nhìn tổng thể, cơ cấu môn thi của cả nước phản ánh thế mạnh xã hội - nhân văn, trong khi TP.HCM gắn với nhu cầu nhân lực của một đô thị công nghệ và dịch vụ lớn. Kết quả này đến từ quá trình lâu dài đổi mới dạy học, nâng chất lượng các môn KHTN, công nghệ, ngoại ngữ và đẩy mạnh STEM, hướng nghiệp. Như ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, từng khẳng định, giáo dục TP.HCM không chỉ hướng đến một kỳ thi mà hướng đến đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển của thành phố.

Điều đáng nói là trong khi xu hướng lựa chọn của HS đang dịch chuyển theo hướng KHXH, thì định hướng phát triển quốc gia lại đi theo chiều ngược lại: tăng tốc vào công nghệ cao, AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, vật liệu mới, sinh học lượng tử và chuyển đổi số.

Hai dòng chảy này - một từ trên xuống và một từ dưới lên - đang chưa gặp nhau ở cùng một điểm.

Một quốc gia muốn phát triển công nghệ không thể chỉ dựa vào trung tâm nghiên cứu hay các trường đại học mạnh. Nền tảng thực sự phải được xây dựng từ giáo dục phổ phổ thông, nơi hình thành tư duy khoa học, khả năng ngoại ngữ và bản lĩnh nhân văn. Ngày 10.4 vừa qua, khi thảo luận ở Quốc hội, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh: Muốn có nhân lực chất lượng cao ở đại học và nghề nghiệp, gốc vẫn là giáo dục phổ thông.

Nếu HS ngày càng tránh xa vật lý, hóa học, sinh học, công nghệ, tin học và tiếng Anh, thì khoảng cách giữa mục tiêu quốc gia và năng lực xã hội sẽ ngày càng lớn. Đây không chỉ là câu chuyện giáo dục, mà là của nguồn nhân lực tương lai.

Vấn đề hiện nay không phải HS chọn KHXH nhiều hơn STEM, mà là làm sao tạo được sự cân bằng hợp lý giữa các nhóm môn học để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Thứ nhất, Bộ GD-ĐT cần có chiến lược điều tiết cơ cấu môn học trong chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo hướng hài hòa hơn giữa KHXH và KHTN-CN. Ngoài 4 môn bắt buộc là toán, ngữ văn, ngoại ngữ và lịch sử, cơ cấu lựa chọn môn học nên hướng tới khoảng 40 - 50% KHXH và 50 - 60% KHTN-CN để phù hợp định hướng nguồn nhân lực quốc gia trong tương lai.

Thứ hai, cần tiếp tục đổi mới chương trình, thi cử và tuyển sinh lớp 10 theo hướng tăng giá trị thực tiễn của STEM và ngoại ngữ, đồng thời giữ vai trò nền tảng của KHXH trong hình thành tư duy, văn hóa và trách nhiệm công dân. Môn thi thứ ba vào lớp 10 có thể có bài thi tổ hợp giữa ngoại ngữ, KHTN và KHXH để thúc đẩy giáo dục toàn diện ở THCS.

Thứ ba, các sở GD-ĐT cần đầu tư đồng đều hơn về giáo viên, phòng thí nghiệm, thực hành, ngoại ngữ và chuyển đổi số, nhất là ở nông thôn, miền núi để HS có cơ hội tiếp cận STEM công bằng hơn.

Thứ tư, các trường THCS và THPT phải tăng cường hướng nghiệp sớm, tư vấn lựa chọn môn học dựa trên năng lực và nhu cầu phát triển đất nước thay vì tâm lý "dễ học, dễ thi". Dạy học STEM cần gắn với trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo; còn KHXH phải hiện đại, giàu tính phản biện và nhân văn hơn.

Một quốc gia muốn trở thành cường quốc khoa học công nghệ không thể chỉ dựa vào một nhóm nhỏ nhân tài STEM, nhưng cũng không thể thiếu nền tảng nhân văn. Mục tiêu của giáo dục phổ thông vì vậy không phải chọn STEM hay KHXH, mà là đào tạo thế hệ công dân vừa có năng lực khoa học công nghệ, vừa có chiều sâu văn hóa và trách nhiệm xã hội.

Tin Gốc: Thanh Niên

Sáng 17-7, tại phiên chất vấn kỳ họp HĐND tỉnh khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031, bà Lê Thị Hương - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Trị - cho biết kết thúc năm học 2025 - 2026, các chỉ tiêu giáo dục của tỉnh đều đạt và vượt kế hoạch. Tỉ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông đạt 98,25%, xếp thứ 3/34 tỉnh, thành phố.

Theo bà Hương, áp lực tuyển sinh năm học này gia tăng khi số học sinh THCS tăng 6.600 em, học sinh thi vào lớp 10 tăng 4.400 em.

"Việc phát triển trường ngoài công lập sẽ góp phần giảm áp lực về biên chế, ngân sách, cơ sở vật chất, tạo thêm cơ hội học tập cho học sinh", bà Hương nói.

Vì vậy ngành giáo dục xác định đẩy mạnh xã hội hóa, tạo điều kiện để nhà đầu tư mở rộng hệ thống giáo dục ngoài công lập, đặc biệt ở bậc trung học phổ thông. Đồng thời nâng cao chất lượng các trung tâm giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp nhằm đa dạng lựa chọn cho học sinh.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Trị cho biết ngành vẫn đối mặt nhiều khó khăn như thiếu giáo viên, cơ cấu đội ngũ chưa hợp lý và hạn chế về nguồn lực tài chính.

Liên quan chính sách miễn học phí, bà Đặng Mai Nhi - Phó trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Quảng Trị - cho rằng việc cấp bù học phí vẫn chưa được thực hiện tại các trường tư thục, tạo ra sự thiếu công bằng giữa học sinh trong và ngoài công lập.

Giải trình nội dung này, bà Lê Thị Hương cho biết phản ánh của cử tri và chất vấn của đại biểu về việc chưa cấp bù học phí cho học sinh ngoài công lập là hoàn toàn đúng thực tế.

Hiện toàn tỉnh có 10.358 học sinh học tại các cơ sở giáo dục ngoài công lập. Tổng kinh phí cần cấp bù học phí trong năm học 2025 - 2026 là khoảng 18,4 tỉ đồng.

Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục phối hợp với Sở Tài chính để hoàn thành việc cấp bù trước năm học mới, bảo đảm công bằng giữa học sinh công lập và ngoài công lập.

Kết luận nội dung này, ông Nguyễn Đăng Quang - Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Trị - đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo khẩn trương làm việc với Sở Tài chính để sớm cấp bù kinh phí, dù học sinh đã hoàn thành năm học.

Cũng tại phiên họp, ông Lê Hồng Vinh - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị - cho biết tỉnh đang hoàn thiện các thủ tục để đưa 4 trường nội trú liên cấp khu vực biên giới vào hoạt động từ đầu năm học 2026 - 2027.

Theo ông Vinh, cơ sở hạ tầng của các trường đã hoàn thành hơn 72%, tỉnh phấn đấu hoàn thành trước 31-8 để học sinh có thể nhập học, cam kết bảo đảm chất lượng công trình để tạo môi trường học tập khang trang, an toàn, giúp phụ huynh yên tâm gửi con em đến trường.

Ông cũng yêu cầu ngành giáo dục lựa chọn đội ngũ giáo viên có năng lực, kinh nghiệm tại các ngôi trường này.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 13.7, một lãnh đạo Sở GD-ĐT Đắk Lắk cho biết nội dung lan truyền trên mạng xã hội cho rằng một nam sinh Trường THPT số 1 Phan Chu Trinh (xã Ea Drăng) sử dụng điện thoại trong phòng thi để gian lận thi cử là sai sự thật.

Theo vị lãnh đạo, sau khi bài viết xuất hiện trên mạng xã hội, gia đình nam sinh đã đến cơ quan công an trình báo và đề nghị làm rõ vụ việc. Sau đó, người đăng tải bài viết đã chủ động gỡ nội dung và gửi lời xin lỗi gia đình nam sinh.

"Trường hợp phát hiện những dấu hiệu bất thường trong quá trình thi cử, học sinh cần phản ánh trực tiếp đến Sở GD-ĐT hoặc cơ quan chức năng", vị lãnh đạo này nhấn mạnh.

Liên quan đến vụ việc, đại diện Ban giám hiệu Trường THPT số 1 Phan Chu Trinh khẳng định các thông tin lan truyền trên mạng chỉ là suy diễn, không có căn cứ. Người đăng bài tố cáo là một nữ sinh đang học tại trường.

Nhà trường đã mời học sinh cùng người thân của cả hai bên đến làm việc. Qua xác minh, không phát hiện bất kỳ hành vi gian lận thi cử hay vi phạm quy chế thi nào. Nữ sinh đã trực tiếp xin lỗi nam sinh, thừa nhận do bồng bột, suy nghĩ chưa thấu đáo và chịu "áp lực về điểm số" nên đã đăng tải thông tin sai sự thật.

Theo đại diện Ban giám hiệu Trường THPT số 1 Phan Chu Trinh, Đ. là học sinh có thành tích học tập tốt, điểm trung bình môn tiếng Anh lớp 12 đạt 8,5 điểm. Do đó, việc nam sinh đạt 9,75 điểm môn tiếng Anh không phải là điều bất thường. Trong khi đó, nữ sinh đăng bài tố cáo cũng là một học sinh xuất sắc của trường và thi môn tiếng Anh đạt 7,75 điểm.

Trước đó, ngày 10.7, một tài khoản mạng xã hội đăng tải bài viết tố cáo nam sinh Đ. sử dụng điện thoại và AI để giải đề trong kỳ thi môn tiếng Anh. Nội dung này đã gây xôn xao dư luận và được chia sẻ nhanh chóng trên mạng xã hội.

Sau khi thông tin lan truyền, anh trai của nam sinh Đ. đã lên tiếng phản bác. Người này cho biết bản thân đã đưa em đi thi và giữ điện thoại của em trong suốt thời gian diễn ra bài thi.

Anh cho biết mình là giáo viên tiếng Anh, trực tiếp kèm cặp em trai nên hiểu rõ năng lực học tập của em và khẳng định em không hề gian lận.

Tin Gốc: Thanh Niên