Các nhà phân tích cho rằng động thái này nhằm gây áp lực lên Tổng thống Mỹ Donald Trump mà không mở rộng phạm vi chiến tranh.
Trong khi Mỹ tấn công các ga đường sắt, cơ sở điện lực, mạng lưới viễn thông và hạ tầng nước uống ở Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đáp trả bằng cách nhắm vào các mục tiêu ở Kuwait và Bahrain.
“Nước cờ” chiến lược của Iran
Ông Elias Hanna – Thiếu tướng nghỉ hưu người Li Băng và hiện là nhà phân tích quân sự – giải thích rằng việc nhắm vào các mục tiêu hải quân của Mỹ sẽ dẫn đến “phản ứng tàn khốc” từ Washington. Hơn nữa, các mục tiêu hải quân được bảo vệ nghiêm ngặt với hệ thống phòng không tinh vi, khiến xác suất đánh trúng rất thấp.
Atifeh Taghiani, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Tehran, lập luận rằng Mỹ đang đặt vũ khí ở các quốc gia Vùng Vịnh, đặc biệt là Kuwait, để nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự của Iran. Giới chức Iran đã lý giải về các cuộc tấn công vào các quốc gia Vùng Vịnh bằng cách cáo buộc các hoạt động của Mỹ được phát động từ những căn cứ quân sự trên lãnh thổ của họ.
Giáo sư Taghiani nhấn mạnh rằng “luật pháp quốc tế cho phép Tehran có quyền trả đũa bất kỳ quốc gia nào phát động các cuộc tấn công”.
Tuy nhiên, Abdullah al-Shayji, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Kuwait, bác bỏ lập luận của Iran, coi đó là “tuyên truyền” cũ rích. Ông khẳng định, tất cả các cuộc tấn công của Mỹ đều xuất phát từ 2 tàu sân bay George W. Bush và Abraham Lincoln, chỉ cách bờ biển quốc gia Hồi giáo không quá 150km.
Ông Al-Shayji cho biết các quốc gia Vùng Vịnh đã đồng ý với Washington rằng lực lượng Mỹ đóng quân ở nước họ sẽ chỉ phục vụ mục đích phòng thủ và đã thông báo với Tehran rằng lãnh thổ của họ sẽ không được sử dụng để phát động các cuộc tấn công chống lại Iran.
Ông chỉ rõ, Iran biết tên lửa hành trình Tomahawk được phóng từ các tàu chiến Mỹ nhưng lo sợ hậu quả nếu phản đòn gây thương vong, dù chỉ một binh sĩ Mỹ. Thay vào đó, Tehran tiếp tục chiến lược nhắm mục tiêu vào các quốc gia Vùng Vịnh với hy vọng họ sẽ gây áp lực lên Washington để chấm dứt chiến tranh, một chiến lược mà ông cho là “không hiệu quả”.
Tehran sợ “mở cửa địa ngục”?
Cuộc chiến bắt đầu vào cuối tháng 2 sau khi Tổng thống Trump ra lệnh cho quân đội Mỹ phối hợp với Israel tấn công vào Iran. Mặc dù đã nhất trí thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào tháng 6, cả hai bên đều cáo buộc nhau vi phạm.
Ông Al-Shayji nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khôi phục đàm phán thông qua các trung gian hòa giải, các quốc gia Vùng Vịnh kiềm chế trả đũa Tehran và phát triển một chiến lược phối hợp tập thể, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào Mỹ để tránh một cuộc chiến tranh lan rộng ngoài ý muốn.
Abdullah Bandar al-Otaibi, trợ lý giáo sư tại khoa Quan hệ quốc tế thuộc Đại học Qatar, đồng ý rằng cả Washington và Tehran đều không muốn một cuộc chiến tranh toàn diện và cả hai bên đều đang lựa chọn mục tiêu một cách chọn lọc. Ông cũng cho rằng Iran tránh tấn công các tài sản hải quân của Mỹ vì sợ “mở cửa địa ngục cho chính mình”. Thay vào đó, họ đi nước cờ chiến lược là gây áp lực lên Washington thông qua Vùng Vịnh.
Ông Al-Otaibi cũng cho rằng việc Iran không muốn nhắm mục tiêu vào các máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ hoạt động từ sân bay Ben Gurion của Israel là do Tehran muốn tránh làm leo thang xung đột, thay vào đó chọn nhắm mục tiêu vào các quốc gia Vùng Vịnh nhằm “xoa dịu dư luận trong nước”.
Về việc Washington tập trung vào eo biển Hormuz, ông lập luận rằng mục tiêu là biến eo biển này từ một con bài chiến lược trong tay Tehran thành một gánh nặng chính trị.
Ông cũng lưu ý rằng lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen cho đến nay vẫn đứng ngoài cuộc đối đầu, nhằm tránh những tổn thất mà Hezbollah ở Li Băng và các phe phái thân Iran ở Iraq đang phải gánh chịu, điều này càng làm gia tăng áp lực lên Tehran.
Nga đang nhanh chóng tăng cường khả năng phòng thủ cho một trong những trung tâm hàng không quân sự quan trọng nhất bằng cách xây dựng các hầm trú ẩn kiên cố dành cho máy bay ngay tại vị trí đỗ của các tiêm kích. Động thái này được cho là nhằm bảo vệ các khí tài chiến lược trước các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine.
Theo tạp chí Military Watch, những hình ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy hoạt động xây dựng quy mô lớn đang diễn ra tại Nhà máy Hàng không Komsomolsk-on-Amur và Căn cứ Không quân Dzemgi ở vùng Viễn Đông của Nga.
Các hình ảnh cho thấy lực lượng công binh đang xây dựng các hầm trú ẩn kiên cố bao quanh những máy bay đã đỗ sẵn trên đường băng, thay vì di chuyển chúng đến vị trí khác. Cách làm này cho phép các hoạt động bay vẫn được duy trì trong khi tăng cường khả năng bảo vệ máy bay.
Tạp chí Military Watch đưa tin, nhà máy Komsomolsk-on-Amur là cơ sở duy nhất của Nga sản xuất các tiêm kích Su-57 và Su-35, trong khi Căn cứ Không quân Dzemgi là nơi đồn trú của các phi đội tác chiến được trang bị Su-57, Su-35 và Su-30SM2.
Theo Military Watch, hình ảnh vệ tinh cũng cho thấy một nhà xưởng sản xuất mới quy mô lớn sắp hoàn thành, cùng nhiều hầm trú ẩn kiên cố khác, trong đó có những hầm đủ sức chứa từ 2 đến 3 máy bay chiến đấu.
Hoạt động xây dựng diễn ra trong bối cảnh Nga tìm cách bảo vệ tốt hơn các tài sản quân sự có giá trị cao sau hàng loạt cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhằm vào các căn cứ không quân nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Ukraine ngày càng tăng cường sử dụng máy bay không người lái và tên lửa tầm xa để tấn công cơ sở hạ tầng không quân của Nga, nhắm vào các sân bay cách tiền tuyến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km.
Một trong những chiến dịch đáng chú ý nhất là Chiến dịch Spider's Web (Mạng Nhện) ngày 1/6/2025, khi Ukraine đồng loạt tấn công nhiều căn cứ không quân của Nga. Giới chức Ukraine tuyên bố chiến dịch này đã phá hủy nhiều máy bay chiến lược, bao gồm máy bay ném bom Tu-95MS và Tu-22M3.
Lực lượng Ukraine cũng nhiều lần tập kích các sân bay triển khai máy bay chiến thuật như tiêm kích cường kích Su-34 và tiêm kích đánh chặn MiG-31. Trong khi đó, bán đảo Crimea do Nga kiểm soát vẫn thường xuyên trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng quân sự.
Giới phân tích quân sự cho rằng Nga tránh đưa Su-57 bay vào không phận Ukraine vì lo ngại mẫu tiêm kích đắt giá này có thể bị các hệ thống phòng không của Ukraine bắn hạ.
Thủ tướng Campuchia Hun Manet hôm 30/5 tuyên bố phải lên tiếng sau khi nhiều người dùng mạng xã hội Thái Lan "bình luận sai sự thật" bên dưới bài đăng kỷ niệm 27 năm ngày ông tốt nghiệp Học viện Lục quân West Point, một trong những cơ sở đào tạo quân sự danh giá nhất của quân đội Mỹ.
"Câu trả lời ngắn gọn là tôi không theo học West Point bằng suất của quân đội Thái Lan", ông cho hay.
Phát biểu được đưa ra sau khi một số người dùng mạng xã hội Thái Lan cho rằng ông Hun Manet nhập học tại West Point bằng "chỉ tiêu tuyển sinh dành cho quân đội Thái Lan". Thủ tướng Campuchia khẳng định những cáo buộc tương tự từng xuất hiện trong quá khứ và ông thường không phản hồi, nhưng lần này quyết định làm rõ để chấm dứt hiểu lầm kéo dài.
Lãnh đạo Campuchia giải thích rằng các quốc gia được cấp chỉ tiêu nhập học West Point sẽ không thể chuyển nhượng suất cho nước thứ ba. Chỉ Mỹ mới có quyền quyết định quốc gia nào được cấp chỉ tiêu và bao nhiêu ứng viên được nhập học mỗi năm. Ứng viên quốc tế phải được Bộ Quốc phòng sở tại đề cử và được đại sứ quán Mỹ tại quốc gia đó xác nhận mới có thể nộp đơn.
Thủ tướng Hun Manet khẳng định bằng tốt nghiệp West Point của ông ghi rõ là học viên Campuchia. "Nếu tôi sử dụng suất của quân đội Thái Lan để theo học, chắc chắn tôi phải nhận được đề cử từ Bộ Quốc phòng Thái Lan và được đại sứ quán Mỹ tại Bangkok xác nhận", ông cho hay.
Theo Thủ tướng Campuchia, ông được Bộ Quốc phòng Campuchia đề cử năm 1995 và đại sứ quán Mỹ tại Phnom Penh xác nhận, qua đó đủ điều kiện nộp hồ sơ vào West Point. "Điều này xác nhận rõ ràng rằng chỉ tiêu tôi dùng để học tại West Point là suất mà Mỹ cấp cho Campuchia, không phải cho Thái Lan", ông nhấn mạnh.
Ông cho rằng bất kỳ ai muốn kiểm chứng thông tin đều có thể liên hệ với Bộ Quốc phòng Thái Lan, Đại sứ quán Mỹ tại Bangkok hoặc Học viện West Point. "Tôi hy vọng lời giải thích này sẽ chấm dứt hiểu lầm cho rằng tôi theo học West Point bằng chỉ tiêu tuyển sinh của quân đội Thái Lan, bởi điều đó không đúng sự thật", Thủ tướng Campuchia nói.
Hun Manet tốt nghiệp West Point năm 1999, tiếp tục theo học chương trình nâng cao tại Mỹ và Anh, trước khi bước vào sự nghiệp quân sự và chính trị. Ông là người Campuchia đầu tiên tốt nghiệp học viện này, cũng là một trong 7 học viên nước ngoài hoàn tất khóa học tại West Point năm 1999.
Trang web của West Point cho biết học viên quốc tế theo học tại trường thông qua các thỏa thuận được chính phủ Mỹ và học viện phê duyệt.
Đại tá Dougall McMillan, cựu tùy viên quốc phòng tại đại sứ quán Australia ở Campuchia cuối thập niên 1990 và đầu những năm 2000, xác nhận tuyên bố của Thủ tướng Campuchia.
"Đại tá Bill McMillan, tùy viên quốc phòng phụ trách mảng lục quân của Mỹ tại Campuchia thời điểm đó, chính là người khởi xướng và phụ trách các thủ tục liên quan quá trình ông Hun Manet theo học tại West Point", đại tá Dougall McMillan cho biết.
“Ông Trump còn khoảng 20 giờ để đầu hàng Iran, hoặc các đồng minh của Iran sẽ đưa ông ta trở về thời kỳ đồ đá”, ông Mahdi Mohammadi viết trên mạng xã hội X.
Ông Mohammadi nhấn mạnh Tehran “rõ ràng và thực chất đã giành chiến thắng trong cuộc chiến, và sẽ chỉ chấp nhận một cái kết giúp củng cố các lợi ích đạt được, đồng thời thiết lập trật tự an ninh mới trong khu vực”, theo Al Jazeera.
Trước đó, cùng ngày 6-4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei đã kêu gọi người dân Mỹ buộc chính phủ của họ phải chịu trách nhiệm cho điều mà ông mô tả là một “cuộc chiến tranh xâm lược” nhằm vào Iran.
“Người dân Mỹ cần phải biết rằng những gì chính phủ của họ đang làm chống lại Iran ở Tây Á là một sự bất công lớn, và là một cuộc chiến tranh phi nghĩa, mang tính xâm lược”, ông Esmaeil Baghaei nói với truyền thông Iran.
Ông cũng kêu gọi người dân Mỹ phải buộc chính phủ của họ “chịu trách nhiệm về những hành động và tội ác được thực hiện nhân danh người Mỹ”.
Trước đó trong buổi họp báo vào chiều 6-4 (giờ Mỹ), ông Trump đã liên tục nhắc về hạn chót để Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ).
“Họ có thời hạn đến ngày mai, 20h giờ miền Đông. Sau đó họ sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào. Sẽ là thời kỳ đồ đá”, ông chủ Nhà Trắng cảnh báo.
Ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã lên phương án phá hủy toàn bộ cầu và nhà máy điện của Iran trong vỏn vẹn 4 giờ.
Ngoài ra, ông cũng kể lại việc đã ra lệnh phá hủy cây cầu lớn nhất Iran chỉ trong 10 phút sau khi được báo cáo rằng phía Iran có vẻ phá vỡ thỏa thuận.
Về diễn biến xung đột, Hãng tin Mehr của Iran ngày 7-4 đưa tin một quả đạn do Mỹ và Israel phóng đã đánh trúng một giáo đường Do Thái ở trung tâm thủ đô Tehran.
Vụ tấn công đã gây thiệt hại cho giáo đường này. Hiện lực lượng cứu hộ đang tiến hành dọn dẹp và giải cứu những người bị mắc kẹt.
Ở phía ngược lại, quân đội Israel thông báo đã hoàn tất một đợt không kích mới nhằm vào các mục tiêu cơ sở hạ tầng trên khắp Iran, bao gồm cả Tehran.
Đồng thời, hệ thống phòng không của Israel đang trong quá trình đánh chặn các tên lửa phóng từ Iran.
