Ngày 1-6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố lúc 23h đêm 31-5 (11h sáng 1-6 giờ Việt Nam), Mỹ đã đánh chặn thành công hai tên lửa đạn đạo Iran nhắm vào lực lượng Mỹ đồn trú ở Kuwait.
“Số tên lửa này đã bị đánh chặn và không có quân nhân Mỹ nào bị thương”, thông báo cho biết.
CENTCOM nhấn mạnh sẵn sàng bảo vệ lực lượng Mỹ khỏi các cuộc tấn công của Iran nhưng vẫn đảm bảo duy trì lệnh ngừng bắn.
Phía Tehran chưa lên tiếng về thông tin này.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-6, Iran đã lên tiếng sau khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ra lệnh tấn công vào khu vực do lực lượng Hezbollah kiểm soát ở vùng ngoại ô phía nam thủ đô Beirut, Lebanon.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi nhấn mạnh thỏa thuận ngừng bắn hiện nay giữa Iran và Mỹ phải bao gồm cả việc dừng tấn công ở Lebanon.
“Vi phạm ở một nơi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn trên mọi mặt trận. Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm về hậu quả của bất kỳ vi phạm nào”, ông Araqchi viết trên X.
Lebanon đã bị cuốn vào xung đột Mỹ – Israel với Iran từ tháng 3, sau khi lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tiến hành tấn công Israel để ủng hộ Tehran, dẫn đến các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon. Xung đột đến nay đã khiến hơn 1 triệu người ở Lebanon phải di dời.
Sau lệnh tấn công của Thủ tướng Netanyahu, người dân Lebanon ở vùng ngoại ô Beirut bắt đầu tháo chạy.
Theo Lebanon, hơn 3.400 người đã thiệt mạng do các cuộc tấn công của Israel kể từ đầu tháng 3. Israel cho biết nước này mất 24 binh sĩ và 4 dân thường trong cùng thời gian.
Hôm 16-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố lệnh ngừng bắn tại Lebanon, tuy nhiên giao tranh vẫn tiếp diễn ở miền nam nước này.
Cuối tuần qua, Mỹ đã đưa đề xuất về việc Hezbollah ngừng tấn công Israel trước, đổi lại Israel không mở rộng chiến dịch quân sự tại Beirut. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Lebanon Nabih Berri muốn Israel phải chấm dứt tấn công trước và kỳ vọng vào một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện thay vì từng bước.
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc dự kiến sẽ nhóm họp khẩn cấp trong ngày 1-6 về việc Israel mở rộng hoạt động quân sự ở Lebanon. Liên minh châu Âu cũng đã kêu gọi Israel ngừng leo thang các hành động quân sự.
Theo Hãng tin AFP, giá dầu đã bật tăng hơn 3% vào ngày 1-6 trong bối cảnh Mỹ và Iran tiến hành tấn công vào các mục tiêu quân sự của nhau và lời cảnh báo của Iran về mặt trận Lebanon.
Dầu Brent tăng 3,2% lên 94,03 USD/thùng, dầu WTI tăng 3,7% lên 90,60 USD/thùng.
Trên thị trường chứng khoán, các chỉ số diễn biến trái chiều. Chứng khoán châu Á đồng loạt đi lên với Hang Seng của Hong Kong tăng 1,1%, Nikkei 225 của Nhật Bản tăng 1% và Shanghai Composite tăng 0,4%.
Tại châu Âu, DAX của Đức tăng 0,4%, CAC 40 của Pháp tăng 0,1%, trong khi FTSE 100 của Anh giảm 0,2%.
Tại Đối thoại Shangri-La 2026 vừa diễn ra ở Singapore, liên minh AUKUS gồm Mỹ, Úc và Anh đã công bố dự án phát triển thiết bị lặn không người lái (UUV) thế hệ mới - đánh dấu lần đầu tiên trụ cột thứ hai của liên minh được hiện thực hóa bằng một chương trình hợp tác cụ thể sau thời gian dài chậm trễ.
Dự kiến triển khai từ năm 2027, dự án nhắm vào ba mục tiêu chiến lược: bảo vệ hạ tầng cáp ngầm biển, tăng cường giám sát khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và tấn công chính xác mục tiêu đối phương.
Trong khi phần lớn sự chú ý của dư luận từ trước đến nay đổ vào trụ cột thứ nhất - kế hoạch cung cấp tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân cho Úc - thì trụ cột thứ hai, vốn tập trung phát triển công nghệ quân sự tinh vi, lại gần như bị bỏ ngỏ. Dự án UUV vừa công bố là chương trình đầu tiên thuộc trụ cột này được chính thức hóa, theo thông cáo từ Bộ Quốc phòng Anh.
Tuyên bố chung của ba Bộ trưởng Quốc phòng gồm Pete Hegseth (Mỹ), John Healy (Anh) và Richard Marles (Úc) sau cuộc họp bên lề Đối thoại Shangri-La cho biết dự án nhằm "nâng cao đáng kể năng lực của các đối tác AUKUS trong bảo vệ cơ sở hạ tầng quốc gia quan trọng dưới đáy biển; triển khai năng lực giám sát, trinh sát và tấn công tiên tiến; hoạt động hậu cần; và củng cố ưu thế trong tác chiến chống ngầm, chống tàu mặt nước, chống thủy lôi, tác chiến điện tử và diễn tập tác chiến vùng bờ biển tranh chấp".
Anh là nước đầu tiên công bố con số cụ thể: ít nhất 150 triệu bảng (khoảng 201,8 triệu USD) để trang bị cho các đối tác AUKUS năng lực phát hiện, răn đe và đối phó các mối đe dọa hàng hải, đặc biệt nhắm vào các tuyến cáp và đường ống dưới nước.
"Đây là bước đột phá chưa từng có trong quan hệ đối tác AUKUS", ông Healy phát biểu. Cả Úc và Mỹ đến nay vẫn chưa công khai cam kết con số tương tự.
Về mặt kỹ thuật, tài liệu do Bộ Quốc phòng Anh ấn hành cho biết dự án sẽ tăng cường năng lực tương tác thông qua các tiêu chuẩn chung, khái niệm khung cho hoạt động ba bên và hệ thống điều khiển chung, hướng tới thiết bị có thể hoán đổi cho nhau và tích hợp bởi từng quốc gia trước khi cùng phát triển và sản xuất.
Ông Marles gọi chương trình này là "vô cùng quan trọng" và xác nhận công nghệ mới sẽ được bàn giao từ năm 2027, trong khi ông Hegseth nhấn mạnh UUV thế hệ mới sẽ giúp ba nước duy trì "lợi thế tập thể" về công nghệ.
Tóm gọn tinh thần của cả dự án, ông Healy nói: "Trong một thời gian quá dài với AUKUS, chúng ta đã nói quá nhiều và làm quá ít".
Dù các quan chức AUKUS không gọi đích danh bất kỳ quốc gia nào, bối cảnh địa chính trị đằng sau dự án là khá rõ ràng. Ông Marles trước đó đã cảnh báo về hàng loạt vụ cắt cáp ngầm ở Biển Baltic và gần Đài Loan, và nói rằng nếu đây là hành vi cố ý, thì một số quốc gia có thể đang "thử thách ý chí chính trị của chúng ta trong việc đáp trả".
Người đứng đầu Viện Chính sách chiến lược Úc, ông Justin Bassi, nói với Đài ABC rằng tuyên bố mới "phát đi tín hiệu những hành vi phá hoại và gây hấn dưới đáy biển sẽ không còn được các quốc gia AUKUS dung thứ".
Cả hai trụ cột của AUKUS được nhìn nhận rộng rãi là nỗ lực do Mỹ dẫn đầu nhằm ứng phó với sự quyết liệt của Bắc Kinh ở các khu vực tranh chấp như Biển Đông.
Trung Quốc nhiều lần gọi AUKUS là "nguy hiểm" và cảnh báo các chương trình của liên minh có thể kích động chạy đua vũ trang khu vực.
Một lượng lớn dữ liệu và thông tin liên lạc toàn cầu lưu chuyển qua các tuyến cáp ngầm - nay đã trở thành huyết mạch thiết yếu với hầu hết quốc gia trên thế giới - khiến việc bảo vệ hạ tầng này ngày càng có tầm quan trọng chiến lược không thể xem nhẹ.
“Trong bối cảnh Israel tiếp tục các cuộc tấn công ở Li Băng và Li Băng là một trong những điều kiện tiên quyết cho một thỏa thuận ngừng bắn - điều kiện này hiện đã bị vi phạm trên mọi mặt trận, bao gồm cả Li Băng - nhóm đàm phán của Iran đang đình chỉ các cuộc đàm phán và trao đổi văn bản thông qua các bên trung gian hòa giải”, hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm nay 1/6 đưa tin.
Iran kêu gọi Israel ngay lập tức chấm dứt các cuộc chiến ở Gaza và Li Băng, cùng với việc quân đội Israel rút toàn bộ quân khỏi Li Băng. Tasnim cho biết thêm rằng “cho đến khi lập trường của Iran và lực lượng kháng chiến về những vấn đề này được đáp ứng, sẽ không có cuộc đàm phán nào diễn ra”.
Tasnim cũng đưa tin Tehran và các nhóm vũ trang đồng minh trong khu vực đã đưa vào chương trình nghị sự “việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz và kích hoạt các mặt trận khác”, bao gồm eo biển Bab el-Mandeb ở phía nam Biển Đỏ, nơi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen trước đây đã tiến hành một số cuộc tấn công vào các tàu thuyền đi qua.
Cùng ngày, Iran tuyên bố lệnh ngừng bắn ở Li Băng vẫn là điều kiện then chốt cho bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Trung Đông.
“Chúng tôi khẳng định lệnh ngừng bắn ở Li Băng là điều kiện then chốt cho bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt chiến tranh”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei phát biểu tại cuộc họp báo trong bối cảnh Israel mở rộng cuộc tấn công ở Li Băng.
Ông Baqaei nói rằng Iran “sẽ thực hiện mọi biện pháp để hỗ trợ Li Băng và lực lượng kháng chiến chống lại sự xâm nhập bất hợp pháp” của Israel.
Trưởng đoàn đàm phán của Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, hôm nay cho biết việc Mỹ phong tỏa hải quân các cảng của Iran kể từ ngày 13/4 và căng thẳng leo thang ở Li Băng là “bằng chứng rõ ràng về việc Mỹ không tuân thủ lệnh ngừng bắn”.
Vào ngày 31/5, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố ông đã ra lệnh cho các binh sĩ tiến sâu hơn vào lãnh thổ Li Băng trong cuộc chiến chống lại Hezbollah, lực lượng do Iran hậu thuẫn ở Li Băng, bất chấp một lệnh ngừng bắn đã được công bố hơn 6 tuần trước.
Trong bước tiến quân mới nhất, theo thông báo vào đầu ngày 31/5, quân đội Israel đã kiểm soát lâu đài cổ Beaufort có tuổi đời 900 năm và một dải rặng núi chiến lược ở miền Nam Li Băng.
Động thái này diễn ra một ngày sau khi Israel hứng chịu một trong những ngày giao tranh dữ dội nhất từ các đợt nã hỏa lực của Hezbollah vào miền Bắc nước này kể từ lệnh ngừng bắn có hiệu lực hồi tháng 4, buộc các trường học phải đóng cửa và nhiều lệnh hạn chế được áp đặt.
Quan chức Mỹ nhấn mạnh, Washington không muốn Israel sẽ phải chấp nhận và chịu đựng các cuộc tấn công liên tục từ Hezbollah nhằm vào dân thường của mình.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã có cuộc điện đàm với cả Tổng thống Li Băng Joseph Aoun và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về các cuộc đàm phán ngoại giao giữa hai nước, đồng thời đề xuất một kế hoạch cho phép "hạ nhiệt căng thẳng dần dần".
Một quan chức Mỹ ngày 31/5 cho biết, Mỹ đã đề xuất bước đi đầu tiên là nhóm vũ trang Hezbollah phải chấm dứt mọi cuộc tấn công vào Israel, và đổi lại, Israel sẽ kiềm chế không leo thang quân sự tại Beirut.
Tổng thống Li Băng Joseph Aoun được cho là đã nỗ lực thúc đẩy đề xuất này nhằm đạt được một thỏa thuận.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Li Băng Nabih Berri, người tuyên bố sẽ "đảm bảo" cam kết của Hezbollah đối với lệnh ngừng bắn, lại đặt gánh nặng lên phía Israel khi yêu cầu quốc gia này phải là bên "ngừng bắn trước".
Trong một diễn biến đáng quan ngại giữa lúc Washington và Tehran thảo luận khuôn khổ chấm dứt cuộc xung đột, quân đội Mỹ hôm qua thông báo đã triển khai các đợt không kích mang tính phòng vệ tại Iran.
Hôm qua, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố bảo lưu quyền đáp trả "chính đáng và chắc chắn" đối với bất kỳ hành động nào vi phạm thỏa thuận ngừng bắn của Mỹ, theo Reuters. IRGC bổ sung các đơn vị phòng không của mình đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 của Mỹ và khai hỏa vào một tiêm kích xâm nhập không phận nước này.
Thông báo trên được đưa ra sau khi quân đội Mỹ cho biết đã tiến hành các đợt tấn công mang tính phòng vệ ở miền nam Iran, với các mục tiêu bao gồm những địa điểm tập trung bệ phóng tên lửa và tàu bè rải thủy lôi. Những hành động quân sự trên nhằm "bảo vệ lực lượng Mỹ trước những mối đe dọa từ phía Iran", AFP dẫn lời đại úy Tim Hawkins, người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Phát ngôn viên này cũng khẳng định quân đội Mỹ vẫn thi hành chính sách kiềm chế hành động trong thời gian ngừng bắn.
Trang tin Tabnak (Iran) ghi nhận 4 binh sĩ IRGC tử vong trong các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào tàu bè. Còn Đài truyền hình quốc gia Iran đưa tin về những vụ nổ xung quanh Bandar Abbas, thành phố bên bờ eo biển Hormuz với quân cảng và một phi trường lưỡng dụng. Sau hành động quân sự trên của CENTCOM, Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei cảnh báo Washington sẽ không còn nơi trú ẩn an toàn trong khu vực, và các căn cứ quân sự Mỹ sẽ đánh mất lá chắn tại các nước vùng Vịnh, theo Hãng thông tấn Tasnim.
Vẫn chưa rõ mức độ ảnh hưởng của những diễn biến mới ở thực địa đối với cuộc đàm phán, mà theo cập nhật của Tổng thống Donald Trump là đang diễn ra một cách thuận lợi. Al Jazeera hôm qua dẫn lời ông Samir Puri, giảng viên thỉnh giảng của ĐH Kings College London (Anh), nhận định các đợt không kích mới nhất của Mỹ tại Iran đã tạo ra một tình huống vô cùng nguy hiểm mà các nhà đàm phán buộc phải vượt qua.
Tuy nhiên, tín hiệu đáng mừng là Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf đã đến Qatar để tham gia nỗ lực đàm phán nhằm chấm dứt xung đột. Reuters dẫn lời một quan chức nắm thông tin về chương trình nghị sự ở Qatar tiết lộ các cuộc thảo luận tập trung vào eo biển Hormuz và kho làm giàu uranium cao của Iran.
Hãng tin Fars News cho hay Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnasser Hemmati cũng đến Qatar tham gia cuộc thảo luận nhằm dỡ bỏ lệnh phong tỏa tài sản của Iran như là một phần của thỏa thuận cuối cùng. Giá trị tài sản được đề cập lên đến 24 tỉ USD, theo các nguồn thạo tin. Và Tasnim đưa tin đến hôm qua cuộc đàm phán ở Qatar đã thu được kết quả tích cực.
Còn theo AP, ông Trump nói rằng bất kỳ thỏa thuận nào đạt được cũng nên bao gồm yêu cầu bắt buộc một số nước khác, trong đó có Ả Rập Xê Út và Pakistan, tham gia Hiệp định Abraham. Đây là hiệp định do Mỹ làm trung gian trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump với mục tiêu bình thường hóa quan hệ với Israel.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cập nhật diễn biến đàm phán rằng các cuộc thương thuyết có thể mất vài ngày, theo Reuters. Còn người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nói rằng các bên đạt được kết luận về nhiều vấn đề trong dự thảo bản ghi nhớ gồm 14 điểm, nhưng điều đó không có nghĩa là một thỏa thuận chấm dứt xung đột đang trong tầm với.
