Theo Space, trong nghiên cứu công bố hôm 14/7 trên tạp chí PNAS Nexus, các nhà khoa học tập hợp bộ dữ liệu lớn nhất từ trước tới nay bao gồm 4.405 vụ phóng từ năm 1960 đến năm 2025 với 330 cấu hình tên lửa khác nhau được phát triển bởi Mỹ, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, châu Âu, Nhật Bản, Australia, Brazil, Israel, Iran, Hàn Quốc và Ukraine. Nhóm nghiên cứu tính toán theo đồng USD năm 2024, chi phí trung bình để đưa một kilogram lên quỹ đạo đã giảm 96%. Theo Earth, dự kiến con số này sẽ giảm hơn 58% xuống 1.569 USD vào năm 2030 và 273 USD vào năm 2040.
Tốc độ cắt giảm chi phí của ngành công nghiệp vũ trụ thuộc hàng nhanh nhất trong lịch sử. Các nhà nghiên cứu tính toán mỗi khi tải trọng tích lũy của toàn bộ ngành công nghiệp vũ trụ tăng gấp đôi, chi phí trung bình để đưa một kilogram hàng lên quỹ đạo giảm 21,2%, vượt qua cả tốc độ giảm chi phí của pin mặt trời. Họ so sánh xu hướng giảm chi phí phóng tên lửa với sự ra đời của tàu hơi nước trong thế kỷ 19. Khi thương mại toàn cầu mở rộng, chi phí vận chuyển hàng bằng tàu hơi nước giảm khoảng 15,5% mỗi khi thể tích hàng tăng gấp đôi. Theo Singularity Hub, chi phí phóng tên lửa giảm mạnh nhanh chóng theo nguyên lý kinh tế mang tên Luật Wright. Theo nguyên lý này, các công nghệ sẽ trở nên rẻ hơn khi sản xuất tích lũy tăng lên.
Tiến sĩ Alessio Terzi ở Trường chính sách công thuộc Đại học Cambridge và tiến sĩ Francesco Nicoli đến từ Đại học Bách khoa Turin chỉ ra hai nguyên nhân chính dẫn tới chi phí phóng giảm mạnh sau 6 thập kỷ. Đầu tiên, Chiến tranh Lạnh chấm dứt thúc đẩy các quốc gia chuyển sang sử dụng không gian vì mục đích thương mại. Thứ hai, dữ liệu của nhóm nghiên cứu cho thấy tốc độ học hỏi trong lĩnh vực không gian tăng mạnh từ sau khi SpaceX phóng tên lửa Falcon 9, mở ra khả năng tái sử dụng ở quy mô lớn.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh có ít nhất ba yếu tố có thể làm chậm hoặc đảo ngược xu hướng cắt giảm chi phí này.
Thứ nhất, rác vũ trụ đang trở thành vấn đề ngày càng lớn đối với ngành công nghiệp phóng tên lửa. Những mảnh rác thường di chuyển với tốc độ khoảng 27.000 km/h, có thể gây thiệt hại lớn cho bất kỳ phương tiện nào trên quỹ đạo.
Thứ hai, hiện nay SpaceX đang chiếm khoảng 75% tổng tải trọng chở lên quỹ đạo. Nhóm nghiên cứu không loại trừ khả năng một công ty độc quyền có thể tính giá cao hơn đối với khách hàng tiềm năng, làm tăng chi phí phóng trung bình.
Cuối cùng, căng thẳng địa chính trị có thể khiến chính phủ các nước tỏ ra thận trọng khi phụ thuộc quá nhiều vào một công ty duy nhất để phóng vào không gian. Họ có thể theo đuổi khả năng bay lên quỹ đạo một cách độc lập, ngay cả khi phải sử dụng công nghệ tên lửa đắt đỏ hơn trong nước.
Theo nhóm nghiên cứu, chi phí phóng giảm mạnh nhanh chóng có thể mở đường cho công cuộc thuộc địa hóa không gian và hoạt động thương mại ở xa hơn ngoài quỹ đạo thấp của Trái Đất, thúc đẩy sản xuất điện mặt trời trong vũ trụ, khai khoáng tiểu hành tinh, sản xuất nhiên liệu, thực phẩm và cơ sở hạ tầng trên Mặt Trăng. Những ngành công nghiệp chính gây ô nhiễm cũng có thể được chuyển ra ngoài khí quyển Trái Đất.
Nhiều người dùng hiện nay có thể dễ dàng tin rằng mọi thiết bị gia dụng mới đều cần kết nối internet để trở nên hiện đại. Các nhà tiếp thị thường quảng bá rằng tủ lạnh thông minh hay bàn chải đánh răng có ứng dụng đi kèm mang lại sự tiện lợi chưa từng có. Tuy nhiên, thực tế cho thấy những tính năng này thường không đáng được thổi phồng và chỉ là những bổ sung nhằm mục đích thu thập dữ liệu cho các nhà quảng cáo.
Chẳng hạn, tủ lạnh thông minh có khả năng thu thập thông tin cá nhân của người dùng và gửi cho các nhà bán lẻ thực phẩm. Việc kết nối tủ lạnh với internet chỉ để xem danh sách mua sắm kỹ thuật số thực sự là lãng phí băng thông, khi mà bút và giấy hay ứng dụng ghi chú trên điện thoại đã hoạt động hiệu quả trong nhiều năm. Hơn nữa, các thiết bị lớn như tủ lạnh thường gây ra vùng chết tín hiệu trong nhà, làm giảm hiệu suất kết nối internet.
Tương tự, máy giặt và máy sấy thông minh cũng không mang lại nhiều lợi ích. Việc nhận thông báo từ máy giặt qua điện thoại không thực sự cần thiết, vì người dùng chỉ cần nghe tiếng chuông để biết quần áo đã giặt xong. Hơn nữa, máy giặt có thể ghi lại tần suất giặt giũ và bán thông tin đó cho các nhà môi giới dữ liệu, tạo ra một nguồn thu nhập bổ sung cho các công ty.
Mặc dù có thể điều chỉnh nhiệt độ qua ứng dụng, nhưng việc này không thực sự cần thiết đối với lò nướng thông minh vì người dùng vẫn phải đến gần để kiểm tra thực phẩm. Việc kết nối lò nướng với internet chỉ làm tăng thêm nhiễu cho mạng gia đình mà không thay đổi cách thức nấu nướng.
Các thiết bị nhỏ như bàn chải đánh răng thông minh cũng không cần thiết phải kết nối internet. Chúng chỉ đơn giản là công cụ làm sạch răng và không cần theo dõi thói quen vệ sinh cá nhân của người dùng. Việc tích hợp Wi-Fi và Bluetooth vào các thiết bị này không chỉ lãng phí băng thông mà còn tiềm ẩn rủi ro bảo mật, khi những thiết bị giá rẻ thường được chế tạo bằng chip chất lượng thấp và không được cập nhật phần mềm.
Cuối cùng, không phải mọi thiết bị đều cần trở nên thông minh. Nhiều thiết bị gia dụng như tủ lạnh hay máy giặt được thiết kế để sử dụng trong nhiều thập kỷ, nhưng lại phụ thuộc vào các dịch vụ kỹ thuật số mà các nhà cung cấp thường ngừng hỗ trợ sau vài năm. Khi một công ty ngừng hỗ trợ ứng dụng hoặc máy chủ đám mây, người dùng có thể phải đối mặt với thiết bị không còn hoạt động đúng cách, tạo ra rủi ro bảo mật trong gia đình.
Tóm lại, việc lựa chọn thiết bị gia dụng thông minh cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh rơi vào bẫy tiếp thị và đảm bảo an toàn cho mạng lưới gia đình.
Nhiều người dùng Windows thường xuyên đau đầu vì ổ cứng báo đỏ một cách vô lý. Sự thật là hệ điều hành này đang âm thầm tích tụ hàng chục Gigabyte (GB) dữ liệu 'rác' bên trong các thư mục ẩn sâu mà các công cụ dọn dẹp thông thường không thể quét sạch.
Một chuyên gia công nghệ mới đây đã chia sẻ trải nghiệm bất ngờ khi sử dụng phần mềm quét ổ cứng và phát hiện thư mục hệ thống mang tên Installer (nằm tại đường dẫn C:\Windows\Installer) trên chiếc laptop của mình đã phình to lên tới hàng chục GB. Đây là nơi Windows lưu trữ các tệp sao lưu .MSI và .MSP để phục vụ cho việc sửa lỗi hoặc gỡ cài đặt ứng dụng. Tuy nhiên, theo thời gian, thư mục này trở thành một 'bãi rác' khổng lồ chứa đầy những tệp dữ liệu của các phần mềm đã bị xóa từ lâu.
Do các tệp trong thư mục Installer được đặt tên bằng các chuỗi ký tự mã hóa ngẫu nhiên, người dùng hoàn toàn không thể phân biệt được đâu là tệp của ứng dụng đang chạy và đâu là rác. Việc tự ý vào xóa thủ công tại đây được các chuyên gia khuyến cáo là hành động nguy hiểm, có thể khiến các phần mềm hiện tại không thể cập nhật, thậm chí gây lỗi hệ thống nghiêm trọng.
Để lấy lại không gian lưu trữ quý giá mà không làm ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ điều hành, người dùng có thể áp dụng các giải pháp can thiệp thông minh sau:
Bên cạnh thư mục Installer, Windows còn vô số mục chiếm dụng dung lượng khác như dữ liệu cập nhật cũ, tệp ngủ đông hay bộ nhớ đệm. Người dùng được khuyên nên kích hoạt tính năng tự động Storage Sense có sẵn trong cài đặt Windows để hệ thống tự động tối ưu hóa không gian lưu trữ định kỳ, giúp máy tính luôn trong trạng thái nhẹ nhàng và mượt mà nhất.
Mỗi năm, các hãng công nghệ lại giới thiệu những bộ xử lý mạnh hơn, nhanh hơn, có khả năng xử lý đồ họa tiệm cận máy tính cá nhân và vận hành các tựa game nặng với tốc độ khung hình ngày càng cao.
Tuy nhiên, phía sau những con số benchmark ấn tượng đó là một vấn đề đang âm thầm trở thành thách thức lớn với toàn ngành: nhiệt độ và mức tiêu thụ điện năng.
Các bài kiểm tra gần đây cho thấy smartphone hiện đại đang tiến gần tới giới hạn mà các hệ thống tản nhiệt truyền thống không còn đủ khả năng kiểm soát. Hiệu năng càng cao, lượng nhiệt sinh ra càng lớn, nhưng không gian bên trong thân máy gần như không thể mở rộng thêm.
Một trong những trường hợp gây chú ý là chip Exynos 2600 của Samsung, bộ xử lý này được sản xuất trên tiến trình 2nm và được ghi nhận có thể tiêu thụ tới 30W điện năng khi chạy tác vụ nặng. Đây là mức điện năng vốn thường thấy trên các mẫu laptop nhỏ gọn, thay vì một thiết bị có thể bỏ gọn trong túi quần.
Trên thực tế, nhiều chip smartphone hiện nay có thể hoạt động ở mức công suất trên 15W trong thời gian ngắn để xử lý các tác vụ nặng. Tuy nhiên, giới hạn vật lý của thân máy khiến điện thoại chỉ có thể tản khoảng 6W nhiệt trước khi nhiệt độ trở nên quá nóng để cầm nắm thoải mái.
Trong khi Apple hay Samsung vẫn theo đuổi thiết kế mỏng nhẹ truyền thống, một số hãng điện thoại gaming Trung Quốc lại lựa chọn hướng đi hoàn toàn khác.
Ví dụ như các mẫu điện thoại gaming của REDMAGIC hiện nay thường được tích hợp quạt tản nhiệt chủ động cùng hệ thống làm mát bằng chất lỏng ngay bên trong thân máy. Đây là giải pháp hiếm thấy trên smartphone phổ thông vì nó đi ngược triết lý thiết kế mà nhiều hãng lớn đang theo đuổi.
Theo đó, một câu hỏi đang được đặt ra là liệu smartphone có nên dày hơn để cải thiện khả năng tản nhiệt hay không. Về lý thuyết, việc tăng độ dày đồng nghĩa có thêm không gian cho buồng hơi lớn hơn, vật liệu dẫn nhiệt tốt hơn hoặc thậm chí quạt tản nhiệt mạnh hơn.
Tuy nhiên, điều đó cũng kéo theo việc thiết bị trở nên nặng hơn và kém thoải mái hơn khi sử dụng hằng ngày.
Bởi vậy, bài toán lớn nhất của ngành smartphone hiện nay không còn đơn thuần là tăng hiệu năng, mà là làm sao duy trì hiệu năng đó trong thời gian dài mà không khiến thiết bị quá nóng. Điều đó đồng nghĩa với việc tạo ra những bộ xử lý mạnh hơn nhưng tiêu thụ ít điện hơn và sinh nhiệt thấp hơn.
Trong cuộc đua này, Apple hiện được xem là bên đi đúng hướng. Trong khi đó, phần còn lại của thị trường vẫn đang phải tìm lời giải cho giới hạn vật lý ngày càng hiện rõ bên trong những chiếc smartphone cao cấp hiện đại.
