Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước mới công bố, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 6 tăng 0,4 điểm phần trăm so với tháng trước đó. Đây là giai đoạn các ngân hàng điều chỉnh lãi suất mạnh nhất trong một năm qua.
Hiện có gần 10 ngân hàng cho vay với lãi suất thực tế trên 10,5% một năm, tùy khách hàng, mức độ rủi ro, năng lực tài chính và tài sản đảm bảo. Tại TPBank, lãi suất bình quân áp dụng cho cá nhân là 10,95%, còn OCB 10,78% và BVBank 10,45%.
Một số nhà băng công bố lãi suất cho vay bình quân theo kỳ hạn. Điển hình như SeABank giải ngân các khoản vay ngắn hạn cho cá nhân với lãi suất 10,18%, còn trung dài hạn 10,44%. Mức này tại HDBank lần lượt là 8,5% và 10,4%.
Theo Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay ngắn hạn với các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu, nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp vừa và nhỏ, ứng dụng công nghệ cao… duy trì 3,9% một năm. Mức này gần tiệm cận trần lãi suất cho vay ngắn hạn theo quy định là 4%.
Đồng thuận với xu hướng biến động lãi suất cho vay, các ngân hàng đều nâng mặt bằng lãi suất tiền gửi ở hầu hết kỳ hạn. Các khoản tiết kiệm 6-12 tháng được trả lãi bình quân 6,1-7,6%; còn trên 24 tháng dao động 7,1-7,8%, đều tăng 0,2 điểm so với tháng trước đó. Đây cũng là mức cao nhất một năm qua.
Các ngân hàng đang giữ chênh lệch lãi suất huy động và cho vay bình quân khoảng 3-4%, nhích nhẹ so với đầu năm.
Phần đông chuyên gia và nhóm phân tích nghiêng về khả năng mặt bằng lãi suất còn neo cao trong những tháng tới. Trong báo cáo triển vọng đầu tư mới phát hành, nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định điều này xuất phát từ việc hệ thống đang thiếu thanh khoản. Việc tính thêm lượng tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) và nới tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn giúp hạ nhiệt phần nào áp lực, song chưa đủ giải quyết triệt để vấn đề.
Nói với VnExpress đầu tháng này, ông Trần Văn Tánh, Trưởng phòng phân tích Khách hàng tổ chức của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng Ngân hàng Nhà nước chủ trương hạ nhiệt lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng chi phí huy động neo ở mức cao nên các ngân hàng thương mại không có nhiều dư địa để giảm lãi.
Một trong những trở ngại với việc giảm lãi suất là mục tiêu ổn định tỷ giá được đặt lên trước. Theo VDSC, khi chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn (Mỹ, Nhật, EU) vẫn thận trọng và có phần thắt chặt, Ngân hàng Nhà nước có thể sẽ cần duy trì mức chênh lệch lãi suất USD-VND đủ hấp dẫn để giữ dòng tiền ngoại tệ trong hệ thống.
Dù vậy, nhóm phân tích này cho rằng kịch bản giảm lãi vẫn có khả năng xảy ra trong giai đoạn cuối năm. Mức độ và tốc độ có thể vừa phải do hệ thống cần thời gian cân đối lại nhằm điều chỉnh dần chi phí vốn khi đầu vào đã tăng cao trong 6 tháng đầu năm.
Chuyên gia của Ngân hàng United Overseas Bank (UOB), ngân hàng có trụ sở tại Singapore, cho rằng “kịch bản hợp lý nhất là Ngân hàng Nhà nước tiếp tục giữ nguyên lãi suất trong nửa cuối năm”. Theo nhóm này, việc tăng lãi suất điều hành sẽ khó phát huy hiệu quả với lạm phát xuất phát từ phía cung, chẳng hạn như giá năng lượng hay chi phí nhập khẩu đầu vào. Ngược lại, việc cắt giảm lãi suất cũng khó có cơ sở khi lạm phát vẫn ở gần ngưỡng mục tiêu điều hành.
Lạm phát cơ bản tăng 4,12% trong nửa đầu năm, còn mục tiêu của Ngân hàng Nhà nước là kiểm soát lạm phát bình quân cả năm khoảng 4,5%.
Chứng khoán chỉ giữ sắc xanh khi thực hiện các lệnh giao dịch giá mở cửa. Ngay sau đó, chỉ số chung mất 1.700 điểm - mốc tâm lý quan trọng chỉ vừa lấy lại ở phiên hôm qua. Thị trường giảm về dưới tham chiếu và giữ sắc đỏ cả ngày.
Trong buổi sáng, VN-Index chủ yếu dao động trên vùng 1.690 điểm. Sang buổi chiều, chỉ số này lùi sâu thêm, có lúc về gần khu vực 1.680 điểm nhưng nhanh chóng phục hồi trở lại. VN-Index đóng cửa giảm hơn 8 điểm, về gần 1.695 điểm.
Bên bán chiếm ưu thế tuyệt đối trong phiên hôm nay, có lúc toàn sàn HoSE có gần ba phần tư cổ phiếu bị nhuộm đỏ. Chốt phiên ghi nhận 242 mã giảm, chiếm khoảng hai phần ba toàn sàn và nhiều gấp 3 lần số lượng mã tăng giá.
Xét theo ngành, các cổ phiếu ngân hàng, công nghiệp, dầu khí và bán lẻ là những nhóm gây ảnh hưởng xấu nhất cho thị trường. Riêng ngân hàng có 6 đại diện vào nhóm 10 mã khiến VN-Index giảm nhiều nhất, bao gồm VCB, VPB, BID, CTG, TCB và STB.
Ngoài ra, chỉ số chung còn chịu áp lực từ VIC. Cổ phiếu Vingroup giảm 0,8% nhưng khiến VN-Index sụt tới gần 2 điểm vì có tỷ trọng vốn hóa lớn. Thanh khoản hôm nay của VIC cũng cao, đạt gần 580 tỷ đồng, đứng thứ 6 trên thị trường.
Cùng "họ" Vin, nhưng VHM lại có diễn biến trái ngược hoàn toàn. Từ 10h30, cổ phiếu Vinhomes đã tăng hết biên độ lên 117.900 đồng và giữ giá trần suốt cả phiên. Mã này góp gần 7 điểm cho VN-Index hôm nay, trở thành bệ đỡ giúp chỉ số này không giảm quá sâu. Thanh khoản VHM đứng đầu thị trường với gần 1.923 tỷ đồng. Tuy nhiên, hơn 66% khớp lệnh đến từ bên bán chủ động.
Cổ phiếu Vinhomes đã tăng trần hai phiên liên tiếp sau thông tin kế hoạch lợi nhuận sau thuế năm nay được đề ra lên tới 50.000 tỷ đồng, mức cao kỷ lục. Ngoài ra, doanh nghiệp này cũng dự kiến chi trả cổ tức tiền mặt tỷ lệ 60%, tức sẽ dành gần 1 tỷ USD lợi nhuận chia sẻ với cổ đông. Họ cũng muốn chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 100%. Đây sẽ là đợt chi trả cổ tức có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, cả về tiền mặt lẫn cổ phiếu.
Trong phiên chứng khoán đi lùi, thanh khoản cũng có diễn biến cùng chiều. Tổng giá trị giao dịch sàn HoSE đạt gần 27.400 tỷ đồng, giảm gần 1.900 tỷ so với hôm qua. Tuy nhiên, đây là phiên thứ hai liên tiếp thanh khoản duy trì trên tỷ USD.
Khối ngoại dứt chuỗi bán ròng kéo dài 15 phiên liên tiếp khi hôm nay mua ròng khoảng 3.082 tỷ đồng. Tuy nhiên, con số này chịu ảnh hưởng lớn từ giao dịch thỏa thuận ở mã VPL của Vinpearl (mua ròng hơn 3.900 tỷ đồng). Còn lại chỉ có MSN là cổ phiếu duy nhất được mua ròng trên trăm tỷ. Ở chiều ngược lại, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 800 tỷ đồng ở VHM và hơn 181 tỷ đồng ở MBB.
Ngày 9/4, Thống đốc Phạm Đức Ấn chủ trì cuộc họp với đại diện các ngân hàng thương mại, quán triệt định hướng điều hành lãi suất.
Ngân hàng Nhà nước nhận định bối cảnh quốc tế nhiều biến động, đặc biệt căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu tăng, gây áp lực lên lạm phát. Nhu cầu vốn cao trong khi một số ngân hàng cạnh tranh huy động đã đẩy mặt bằng lãi suất tăng thời gian qua.
Tuy nhiên để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, tại cuộc họp, các ngân hàng thống nhất thực hiện chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về việc giảm mặt bằng lãi suất. Các nhà băng theo đó cam kết sẽ điều chỉnh giảm cả lãi suất huy động và cho vay ngay sau cuộc họp.
Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt diễn biến lãi suất trên thị trường, yêu cầu các ngân hàng minh bạch việc công bố lãi suất trên website, đồng thời sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản khi cần thiết. Cơ quan quản lý đồng thời cũng tăng cường thanh tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm trong hoạt động huy động vốn, cấp tín dụng.
Thông tin tại cuộc họp, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Chính sách tiền tệ, cho biết trong 3 tháng đầu năm, chính sách tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.
Ngân hàng Nhà nước theo ông Quang, điều hành nghiệp vụ thị trường mở linh hoạt, chào mua giấy tờ có giá với kỳ hạn đa dạng để hỗ trợ thanh khoản hệ thống. Tỷ giá và thị trường ngoại tệ cũng được điều hành phù hợp với diễn biến thị trường, kết hợp các công cụ để ổn định vĩ mô.
Về tín dụng, cơ quan này định hướng tăng trưởng khoảng 15%, đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát dòng vốn vào lĩnh vực rủi ro như bất động sản. Tín dụng cần được ưu tiên cho sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng, hạn chế nợ xấu.
Ngân hàng Nhà nước khẳng định tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp, qua đó hỗ trợ nền kinh tế.
Trong báo cáo mới đây, SGI Capital - công ty quản lý quỹ The Ballad Fund - cho rằng lãi suất đang bước vào chu kỳ tăng khi một số ngân hàng đã đưa lãi suất huy động lên tới 9% một năm. Chiếu theo những gì đã diễn ra trong các chu kỳ lãi suất tăng trước đây, nhóm phân tích này nhận định cơ hội mua cổ phiếu tốt với giá rẻ đang đến gần.
Lãi suất thực trên thế giới đang có xu hướng neo cao do nhu cầu vốn cho hạ tầng AI bùng nổ và việc đảo nợ lãi suất thấp phát hành từ thời Covid-19 của các chính phủ và khối doanh nghiệp. Song song đó, dòng vốn đang trở lại Mỹ, buộc nhiều nước phải ưu tiên bảo vệ đồng nội tệ bằng cách tăng lãi suất. Xu hướng phổ biến này sẽ tạo áp lực lên tỷ giá và lãi suất đối với các quốc gia đang phát triển khác như Việt Nam. Kết hợp với bối cảnh thế giới, nhu cầu vốn trong nước cao để tài trợ cho các đại dự án hạ tầng và siêu đô thị sẽ tiếp tục chèn ép, kéo mặt bằng lãi suất tăng.
Định giá rẻ không chỉ đến từ chu kỳ, mà còn từ sự kết hợp giữa khối ngoại rút ròng, lãi suất tăng cao thu hút tiền gửi khỏi các kênh đầu tư, trong khi đòn bẩy nợ ở mức kỷ lục trên thị trường chứng khoán. Theo tính toán của SGI Capital, tổng mức margin tính trên free float (khối lượng cổ phiếu lưu hành tự do) ước tính đã tăng lên ngưỡng vượt 14%, tức cứ 100 đồng cổ phiếu đang thực sự lưu hành thì có khoảng 14 đồng được tài trợ bằng tiền vay margin. Đây là mức chưa từng thấy ở các thị trường lớn và khu vực.
Lãi suất nếu tiếp tục tăng sẽ kích hoạt quá trình hạ nợ vay trên thị trường chứng khoán, đưa mức định giá tài sản về mức rẻ hơn. Lãi suất quá thấp đã từng khiến nhà đầu tư FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) vay nợ để đầu cơ tài sản bất chấp chất lượng và định giá cao. Do đó, SGI Capital dự đoán rằng lãi suất tăng sẽ là quá trình đảo ngược ép người vay phải bán rẻ, kể cả những tài sản tốt nhất để trả nợ.
"Thói quen vay nợ lớn đã giúp nhà đầu tư kiếm lợi nhuận trong giai đoạn lãi suất thấp, nhưng sẽ trở thành con dao hai lưỡi khi lãi suất bước vào chu kỳ tăng, khiến tài sản giảm giá", nhóm phân tích nêu quan điểm.
Gần đây, nhiều công ty chứng khoán cùng nêu thông điệp rằng nhiều cổ phiếu vẫn ở mức giá hấp dẫn, trước khi các chất xúc tác tăng trưởng xuất hiện. Trong báo cáo chiến lược tháng 7, Chứng khoán SSI cho rằng định giá vẫn ở mức hợp lý. Thị trường đang giao dịch ở P/E dự phóng năm 2026 chỉ hơn 10 lần, gần với mức bình quân dài hạn, tạo dư địa cho việc chọn lọc vị thế bất chấp diễn biến mạnh trước đó của chỉ số.
Tương tự, Chứng khoán Thiên Việt (TVS) ước tính P/E của VN-Index vào cuối tháng 6 đạt 13,8 lần, tăng nhẹ so với mức 13,7 lần vào cuối tháng 5. Mức định giá hiện tại của thị trường phản ánh khoảng trống thông tin hỗ trợ trong tháng 6 khi nhà đầu tư không có nhiều động lực để mua mới.
Nhóm phân tích đánh giá rằng kết quả kinh doanh quý II tích cực của toàn thị trường sẽ giúp điều chỉnh định giá VN-Index về mức hấp dẫn hơn trong tháng 7 và mở ra cơ hội mua mới trong ngắn hạn. TVS lưu ý thêm P/E của phần lớn nhóm ngành vẫn duy trì dưới mức trung bình 5 năm.
Cùng quan điểm, Chứng khoán Tiên Phong (TPS) chỉ ra nhiều nhóm ngành tăng trưởng lợi nhuận tích cực trong quý I nhưng vẫn đang giao dịch dưới mức định giá trung bình 5 năm theo P/B, cho thấy dư địa tái định giá vẫn còn hiện hữu nếu xu hướng tăng trưởng lợi nhuận tiếp tục được duy trì trong quý II và các quý tiếp theo. Điều này tạo cơ sở để dòng tiền tiếp tục tìm kiếm cơ hội trên thị trường.
Song, định giá rẻ không đồng nghĩa với việc mọi quyết định giải ngân đều nắm chắc phần thắng. Trong bối cảnh thanh khoản còn yếu, TVS đưa ra khuyến nghị theo dõi diễn biến chỉ số tại mức 1.800 điểm và có thể mở mua sau khi VN-Index xác nhận tạo "đáy" quanh mức hỗ trợ này. Nếu giải ngân, nhà đầu tư được khuyên cân nhắc các nhóm cổ phiếu thu hút dòng tiền và dẫn dắt thị trường hay các nhóm có kết quả kinh doanh quý II tích cực.
Trước các tín hiệu vĩ mô trái chiều và giai đoạn ít thông tin trong tháng 7, SSI khuyến nghị chuyển trọng tâm từ diễn biến của chỉ số sang các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp. Nhà đầu tư cần ưu tiên doanh nghiệp có khả năng duy trì lợi nhuận rõ ràng đến nửa cuối năm, nhóm vốn hóa vừa có định giá hấp dẫn với động lực tăng trưởng riêng biệt, bảng cân đối vững mạnh và cổ tức ổn định. Các cơ hội tái định giá gắn với thoái vốn, IPO hoặc tái cấu trúc doanh nghiệp cũng có thể cân nhắc theo dõi.
Còn theo SGI Capital, nhà đầu tư nên tiếp tục ưu tiên quản trị tốt thanh khoản và kiên nhẫn chờ đợi các điều kiện quan trọng xảy ra trước khi tiến hành giải ngân với quy mô lớn. Mặc dù mục tiêu và yêu cầu về lợi nhuận khi đầu tư vào các tài sản rủi ro như chứng khoán luôn cao, quản lý rủi ro hiệu quả vẫn là ưu tiên hàng đầu. Đây cũng là điều kiện cần thiết để vượt qua những thời điểm khó khăn và tận dụng tốt nhất các cơ hội lớn trên thị trường chứng khoán.
