Ngày 22-7, Tuổi Trẻ có phỏng vấn với ThS Nguyễn Thúy Uyên Phương, chuyên gia giáo dục, xoay quanh việc sáp nhập trường học.
* Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa có công văn gửi các địa phương trên toàn quốc về kế hoạch sắp xếp lại trường học từ mầm non đến phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập để phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp. Với kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực giáo dục, bà đánh giá như thế nào về chủ trương sáp nhập trường học?
– Đây là chủ trương đúng thời điểm và tôi đánh giá cao nhất ở đề án lần này là cách tiếp cận: gộp đầu mối quản lý, chứ không gộp chỗ học của trẻ, giữ được điểm trường ở nơi trẻ đang sống. Đó là một lựa chọn rất tỉnh táo và khác biệt đáng kể so với cách một số nước từng làm, đó là đóng hẳn trường nhỏ rồi đưa trẻ đi xa.
Đặc biệt có những ranh giới chuyên môn được giữ rất rõ: không sáp nhập mầm non với phổ thông, không gộp cơ sở giáo dục chuyên biệt vào trường đại trà. Đây là những ranh giới rất đúng, bởi trẻ ba tuổi và học sinh lớp chín không thể vận hành chung một logic sư phạm.
* Dưới góc nhìn của mình, bà thấy chủ trương mỗi xã có tối thiểu một trường mầm non và một trường phổ thông như thế nào?
– Tôi hiểu quy định này là một mức sàn – tức là không xã nào được để trắng trường. Đó là một mức sàn rất nhân văn.
Điều tôi mong là các địa phương đọc đúng tinh thần đó: đây là sàn, không phải là đích. Rủi ro lớn nhất, theo tôi là ở khâu triển khai. Khi một số nơi có thể vô tình hiểu thành “mỗi xã chỉ cần một trường” và gộp xuống đúng con số tối thiểu cho gọn.
Tôi xin nêu ba lưu ý cụ thể:
Thứ nhất, nên lấy thước đo là thời gian di chuyển của trẻ, chứ không phải ranh giới hành chính. Tôi đề xuất có một chuẩn tham chiếu về thời gian đi học tối đa theo từng cấp học và từng địa hình, để làm căn cứ khi quyết định giữ hay bỏ một điểm trường.
Thứ hai, với mầm non thì nguyên tắc gần nhà cần được ưu tiên gần như tuyệt đối, tránh ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, giấc ngủ và cả tỉ lệ trẻ ra lớp. Một đứa trẻ ba tuổi ngồi xe bốn mươi phút mỗi sáng là một chuyện hoàn toàn khác với một học sinh lớp tám.
Thứ ba, cần lưu ý chiều ngược lại ở khu vực đô thị và khu công nghiệp: quá tải sĩ số. Vì thế ở các nơi này cần đi kèm bài toán sĩ số lớp, nếu không chúng ta sẽ giảm được đầu mối nhưng lại tăng số học sinh trên mỗi lớp, và như vậy thì chất lượng không đi lên.
* Sau sáp nhập trường, hệ thống trường lớp quy mô lớn, vậy theo bà thì hiệu trưởng cần năng lực như thế nào để thích nghi tình hình mới?
– Đây chính là điều tôi quan tâm nhất trong toàn bộ câu chuyện này. Một hiệu trưởng hôm nay quản 300 học sinh, sang năm có thể quản 1.500 học sinh ở ba phân hiệu cách nhau cả chục cây số. Vẫn chức danh đó, vẫn con người đó. Nhưng thực chất đó là hai nghề khác nhau.
Theo tôi có ba nhóm năng lực cần được bồi đắp.
Thứ nhất là năng lực làm việc với con người. Hệ thống càng đông thì cảm xúc, mâu thuẫn và va chạm ngầm càng phức tạp. Sau sáp nhập, một trường có thể gồm hai, ba tập thể từng có lịch sử riêng, văn hóa riêng, thói quen riêng, và cả những băn khoăn riêng về vị trí của mình trong ngôi trường mới. Ghép hai tập thể trên giấy chỉ mất một chữ ký. Ghép họ thành một tập thể thật sự có khi mất ba năm. Hiệu trưởng cần được trang bị kỹ năng dẫn dắt sự thay đổi, chứ không chỉ kỹ năng điều hành.
Thứ hai là năng lực xây hệ thống. Trường càng đông thì việc làm sao để từng đứa trẻ vẫn được nhìn thấy, không bị hòa tan vào đám đông, lại càng khó. Khi đó người đứng đầu buộc phải xây dựng hệ thống đào tạo nội bộ, phân quyền và kiểm soát chất lượng cực kỳ tinh xảo, để định hướng giáo dục của mình đi được đến từng lớp học. Không thể lấy sức mình chạy vào từng lớp, từng giáo viên như trước nữa. Với mô hình có phân hiệu thì càng đúng, vì hiệu trưởng không thể có mặt ở ba nơi cùng lúc.
Thứ ba là năng lực quản trị nguồn lực. Tức là hiểu về tài chính, về chính sách nhân sự, về lương thưởng, về xây dựng văn hóa tổ chức. Đây là những thứ mà trước đây một hiệu trưởng trường nhỏ có thể xử lý bằng kinh nghiệm, nhưng ở quy mô lớn thì phải làm bằng hệ thống.
Những năng lực này tôi nghĩ đã đến lúc rất cần thiết, nhằm hướng đến đào tạo cho vai trò quản trị ở quy mô lớn.
* Là người nhiều kinh nghiệm trong giáo dục, để sáp nhập trường học hiệu quả, theo bà cần lưu ý thêm điều gì?
– Tôi xin chia sẻ một bài học từ khối tư và hai đề xuất.
Ở trường tư, áp lực từ phụ huynh rất cao, nên gần như hiệu trưởng nào được bổ nhiệm cũng phải trải qua một cuộc lột xác chật vật: từ tư duy “tôi làm chuyên môn, chuyện vận hành không phải việc của tôi” sang chỗ hiểu rằng cả những việc vặt vận hành cũng là việc của mình. Và không phải ai cũng lột xác thành công.
Mô hình trường sau sáp nhập sẽ đặt hiệu trưởng công lập vào đúng vị thế mà hiệu trưởng trường tư đã ngồi nhiều năm nay, nên tôi nghĩ bài học này rất đáng tham khảo.
Từ đó đề xuất thứ nhất của tôi là cần một đề án riêng về phát triển năng lực quản trị cho hiệu trưởng, chứ không phải vài đợt tập huấn. Đề án đó có một khung năng lực quản trị rõ ràng, giao quyền tự chủ cho hiệu trưởng, giao thêm quyền quyết về nhân sự, tài chính, thi đua; cần bồi dưỡng cả đội ngũ phó hiệu trưởng phụ trách phân hiệu, vì họ mới là người vận hành hằng ngày ở cơ sở.
Đề xuất thứ hai liên quan đến nhân sự dôi dư. Trường học không chỉ có giáo viên và học sinh. Còn người ở phòng tham vấn học đường, người quản trị công nghệ và hệ thống số, người hỗ trợ trẻ đặc biệt hòa nhập, người chăm sóc mối quan hệ với phụ huynh và xây dựng văn hóa trường học…
Đây là những mắt xích làm nên chất lượng thật sự, nhưng lâu nay ít được để ý ở khối công lập. Thay vì chỉ nghĩ theo hướng giảm người, cắt đi, tôi đề xuất đào tạo lại và chuyển những nhân sự dôi dư có năng lực phù hợp sang chính những vị trí này, chuyển nó thành năng lực mới mà trường quy mô lớn nào cũng sẽ cần. Đó cũng chính là cách để mục tiêu tăng tỉ lệ người trực tiếp làm chuyên môn trở nên thực chất.
Đại sứ quán Mỹ vài ngày trước thông báo gia hạn nộp hồ sơ chương trình Học bổng nghiên cứu sinh Fulbright ngành khoa học và công nghệ (VSR), năm học 2027-2028. Thời hạn sẽ tăng thêm một tháng, từ 15.5 đến 15.6. Đây là chương trình không cấp bằng, dành cho nghiên cứu sinh đang học chương trình tiến sĩ các ngành khoa học, công nghệ ở một trường tại Việt Nam.
Học bổng có giá trị toàn phần, trao tối đa 5 suất cho người Việt để nghiên cứu từ 6-10 tháng tại một ĐH Mỹ. Để dự tuyển, ứng viên cần đạt nhiều yêu cầu về học thuật và điểm thi tiếng Anh song song đó phải nộp thêm một bài luận và 3 thư giới thiệu. Học bổng ưu tiên những trường hợp có thành tựu trong nghiên cứu hoặc chuyên môn, ứng viên có thể tìm hiểu thêm về cách thức đăng ký TẠI ĐÂY.
Trước đó vào cuối tháng 4, Đại sứ quán Nhật Bản thông tin bắt đầu tuyển sinh nhiều chương trình theo diện học bổng Chính phủ Nhật Bản (MEXT), bao gồm học bổng nghiên cứu sinh (thạc sĩ, tiến sĩ) cho sinh viên đã hoặc sắp tốt nghiệp và học bổng ĐH, CĐ kỹ thuật và trung cấp chuyên nghiệp cho học sinh THPT đã hay sắp tốt nghiệp. Mỗi chương trình sẽ yêu cầu bộ tiêu chí khác nhau, điểm chung là đài thọ toàn phần cho người trúng tuyển.
Thời hạn nộp hồ sơ sẽ kéo dài đến 29.5. Ứng viên đủ tiêu chuẩn tiếp tục thi viết và vấn đáp vào tháng 6, tháng 7 trước khi nhận thông báo kết quả vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027 tùy chương trình ứng tuyển. Bạn đọc có thể tìm hiểu học bổng MEXT năm 2027 TẠI ĐÂY.
Nếu quan tâm cơ hội du học ở châu Âu, Cơ quan Đầu tư và ngoại thương Romania (ARICE) đầu tuần trước mở đơn đăng ký học bổng toàn phần các bậc cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ và bác sĩ nội trú tại các trường công lập nước này, kéo dài tới ngày 12.6. Chương trình ưu tiên các ngành kinh tế và quản trị kinh doanh, nông nghiệp, kỹ thuật và dầu khí đồng thời không hỗ trợ hai ngành nha khoa và dược.
Chương trình học bổng sẽ miễn phí hồ sơ, thi tiếng, thi đầu vào; miễn học phí; trợ cấp sinh hoạt hằng tháng, hỗ trợ ký túc xá, bảo hiểm y tế, di chuyển trong Romania, tuy nhiên không cung cấp vé máy bay khứ hồi. Tiêu chí ứng tuyển không quá phức tạp, chỉ cần nộp thư giới thiệu, bằng cấp, bảng điểm, đơn xin học bổng cùng một số giấy tờ tùy thân. Tìm hiểu thêm TẠI ĐÂY.
Ngoài ra, Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD-ĐT) mới đây đăng tin tuyển sinh người Việt du học Morocco (Bắc Phi) và Kazakhstan (Trung Á) theo diện học bổng hiệp định, phủ rộng nhiều bậc từ ĐH tới tiến sĩ. Ứng viên trúng tuyển sẽ được cấp vé máy bay khứ hồi, lệ phí làm hộ chiếu, visa, phí đi đường, học phí, phụ cấp hằng tháng, hỗ trợ y tế, ăn uống và nơi ở.
Tùy vào bậc học ứng viên phải đáp ứng các yêu cầu khác nhau, hạn chót ứng tuyển là trước ngày 15.6 với cả hai chương trình. Chi tiết chương trình học bổng, ứng viên có thể tìm hiểu TẠI ĐÂY (với Morocco) và TẠI ĐÂY (với Kazakhstan).
Hết ngày 17/4, thí sinh Hà Nội kết thúc thời gian đăng ký thi lớp 10.
Theo ghi nhận của VnExpress lúc 23h45 ngày 17/4, bốn trường chuyên tuyển 2.730 học sinh, nhận tổng hơn 20.000 lượt đăng ký (mỗi thí sinh được đăng ký tối đa hai trường/hai nguyện vọng nếu không trùng lịch thi).
Hầu hết lớp chuyên Ngoại ngữ có lượng nguyện vọng 1 áp đảo, kéo theo tỷ lệ chọi tăng cao.
Lớp chuyên tiếng Trung, trường THPT chuyên Chu Văn An, có tỷ lệ chọi cao nhất 1/27. Lớp này chỉ tuyển 35 học sinh, song có tới hơn 960 em đăng ký. Xếp sau là lớp chuyên tiếng Nga, trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, với mức độ cạnh tranh 1/24.
Nhiều lớp chuyên có tỷ lệ chọi 1/19, gồm tiếng Nga (chuyên Hà Nội - Amsterdam), tiếng Anh, tiếng Pháp (chuyên Nguyễn Huệ), tiếng Anh (chuyên Chu Văn An). Mặt khác, hai lớp tiếng Pháp ở trường Ams và Chu Văn An lần lượt có tỷ lệ chọi thấp nhất, đều chưa được 1/2.
Nhảy vọt về tỷ lệ chọi là lớp chuyên tiếng Hàn, với 111 em đăng ký so với 30 em của năm ngoái, dù chỉ tiêu đều là 35.
Ở các lớp chuyên còn lại, mức độ cạnh tranh phổ biến từ 1/4-1/6. Một số lớp cũng có tỷ lệ chọi vượt 1/10, là Ngữ văn, Toán, Tin, Hóa học (chuyên Chu Văn An).
Dưới đây là thống kê số nguyện vọng, tỷ lệ chọi của 4 trường THPT chuyên theo từng lớp (con số mang tính tham khảo, tính toán theo dữ liệu trên hệ thống của Sở Giáo dục và Đào tạo từ 23h45 đến 23h50 ngày 17/4):
Năm nay, 147.000 học sinh Hà Nội tốt nghiệp THCS, tăng 20.000 so với năm ngoái. Chỉ tiêu lớp 10 công lập là hơn 78.300, tương đương 55%.
Kỳ thi diễn ra ngày 30-31/5, thí sinh đăng ký trường chuyên sẽ thi thêm môn chuyên vào ngày 1/6. Điểm xét tuyển lớp 10 chuyên là tổng điểm ba môn Toán, Văn, Ngoại ngữ, cộng với môn chuyên nhân hệ số hai, tối đa 50.
Dự kiến từ ngày 19 đến 22/6, Sở sẽ công bố điểm thi, điểm chuẩn lớp 10.
Theo đó, Trường THCS Bình Trưng (phường Bình Trưng) được cải tạo từ cơ sở Trường mầm non 19/5, theo dự án đầu tư xây dựng được UBND TP.Thủ Đức (trước sáp nhập) phê duyệt vào tháng 3.2025. Việc đưa công trình vào hoạt động là dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống giáo dục trên địa bàn phường, đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng của người dân TP.HCM.
Tên gọi "Trường THCS Bình Trưng" mang ý nghĩa ghi dấu tên gọi của đơn vị hành chính mới được thành lập theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trường có quy mô 23 phòng học, khả năng tiếp nhận khoảng 1.050 học sinh, được đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất hiện đại, các phòng chức năng phục vụ học tập, thực hành và ứng dụng công nghệ nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục. Trong năm học đầu tiên 2026 - 2027, nhà trường dự kiến tuyển sinh 6 lớp 6 với khoảng 270 học sinh.
Nhà trường được định hướng xây dựng theo mô hình trường tiên tiến, hiện đại, hội nhập quốc tế và đạt chuẩn chất lượng giáo dục. Ban giám hiệu cùng đội ngũ giáo viên được tuyển chọn từ các trường có chất lượng trên địa bàn phường. Trong đó, ông Nguyễn Hữu Thanh, Hiệu phó Trường THCS Trần Quốc Toản, một trong 4 trường của TP.HCM đạt chuẩn "Trường tiên tiến, hiện đại, hội nhập quốc tế", được điều động, bổ nhiệm giữ chức vụ Hiệu trưởng Trường THCS Bình Trưng.
Phát biểu tại lễ khánh thành, bà Cao Đoàn Ngọc Thủy, Phó chủ tịch UBND phường Bình Trưng, cho biết việc đưa Trường THCS Bình Trưng vào hoạt động không chỉ góp phần giải quyết tình trạng quá tải trường lớp cục bộ trên địa bàn mà còn là dấu ấn quan trọng trong đợt thi đua cao điểm "150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học" phục vụ năm học 2026 - 2027 do TP phát động. Qua đó thể hiện quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc thực hiện mục tiêu đạt 300 phòng học/10.000 dân.
Theo Phó chủ tịch Cao Đoàn Ngọc Thủy, thực hiện chỉ đạo của UBND TP.HCM về triển khai Chương trình hành động của Chính phủ và Chương trình hành động của Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, phường Bình Trưng đã chủ động rà soát, đánh giá nhu cầu trường lớp tại địa phương, đặc biệt tại các khu dân cư mới. Trên cơ sở đó, địa phương đã đề xuất xây dựng thêm 3 trường công lập ở các cấp tiểu học và THCS từ nguồn vốn đầu tư công của TP.HCM giai đoạn 2025 - 2030 nhằm từng bước giải quyết tình trạng quá tải cơ sở giáo dục, đáp ứng nhu cầu học tập của người dân trong thời gian tới.
