Trước đó, ngày 6/7, một người đàn ông 51 tuổi, quê Hà Tĩnh, được chuyển đến Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng sốt cao, rối loạn ý thức.
Các bác sĩ ghi nhận người bệnh bị suy đa tạng, tổn thương não, gan, thận, phổi… Tình trạng nguy kịch đòi hỏi phải hồi sức tích cực và lọc máu để duy trì sự sống.
Việc xác định nguyên nhân gây suy đa tạng ban đầu gặp nhiều khó khăn. Chỉ khi rà soát lại toàn bộ bệnh sử, các bác sĩ mới phát hiện chi tiết quan trọng: người bệnh vừa trở về từ Angola được 15 ngày trước khi xuất hiện sốt cao và hôn mê.
Angola là quốc gia có sốt rét lưu hành. Từ yếu tố dịch tễ này, các bác sĩ Viện Y học Nhiệt đới nghĩ đến khả năng người bệnh mắc sốt rét ác tính.
“Kết quả xét nghiệm tìm ký sinh trùng sốt rét đã khẳng định chẩn đoán. Mật độ ký sinh trùng sốt rét rất cao trên mẫu xét nghiệm”, TS.BS Bùi Văn Cường, Trưởng khoa Hồi sức tích cực, Viện Y học Nhiệt đới, cho biết.
Theo các bác sĩ, sốt rét hiện ít gặp tại Việt Nam nên chẩn đoán ban đầu có thể gặp khó khăn nếu chưa khai thác đầy đủ tiền sử đi lại của người bệnh. Các triệu chứng như sốt, mệt mỏi, đau đầu hay rối loạn tiêu hóa cũng dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác.
Sốt rét do ký sinh trùng Plasmodium falciparum có thể diễn biến rất nhanh, thay đổi theo từng giờ và gây tử vong nếu không được chẩn đoán, điều trị kịp thời.
Sau khi được điều trị theo đúng phác đồ, mật độ ký sinh trùng giảm dần, tình trạng người bệnh cải thiện.
Lãnh đạo Bệnh viện Bạch Mai cho biết thời điểm tiếp nhận người bệnh, bệnh viện vẫn còn đủ thuốc điều trị. Tuy nhiên, do sốt rét là bệnh hiếm gặp nên việc dự trữ, mua sắm và điều tiết thuốc gặp nhiều khó khăn. Trước nguy cơ xuất hiện thêm ca bệnh, bệnh viện đã báo cáo Bộ Y tế để có phương án hỗ trợ, điều tiết thuốc kịp thời.
Ngày 11/7, trong khi các bác sĩ vẫn đang điều trị cho bệnh nhân 51 tuổi, một nam bệnh nhân 38 tuổi, quốc tịch Trung Quốc, cũng được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng nguy kịch do sốt rét ác tính.
Theo khai thác bệnh sử, người bệnh từng sinh sống và làm việc hơn một năm tại Cộng hòa Guinea – quốc gia ở Tây Phi có sốt rét lưu hành. Sau khi trở về Trung Quốc, người này sang Việt Nam ngày 8/7 và lưu trú tại một khách sạn ở Bắc Ninh.
Ngày 11/7, khi đang ở khách sạn, người bệnh nôn ra máu đỏ tươi, không nói được và được nhân viên khách sạn phát hiện, đưa đi cấp cứu. Tại cơ sở y tế ban đầu, người bệnh được chẩn đoán xuất huyết tiêu hóa nặng trước khi chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng sốt và hôn mê.
Từ yếu tố dịch tễ và biểu hiện lâm sàng, các bác sĩ nhanh chóng chỉ định xét nghiệm máu và phát hiện người bệnh nhiễm Plasmodium falciparum với mật độ rất cao – tác nhân gây sốt rét ác tính.
“Người bệnh đã ở giai đoạn sốt rét ác tính nặng, có biến chứng não, gan, thận; kèm viêm phổi, thiếu máu, giảm tiểu cầu, nguy cơ xuất huyết tiêu hóa và nhiễm khuẩn huyết… phải đặt nội khí quản, thở máy và lọc máu liên tục”, TS.BS Bùi Văn Cường cho biết.
Điều trị thành công hai ca sốt rét ác tính
TS.BS Đỗ Văn Thành, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết người bệnh có mật độ ký sinh trùng rất cao, tổn thương nhiều cơ quan, nguy cơ tử vong lớn.
Dù tiên lượng rất nặng, ê-kíp điều trị vẫn kiên trì áp dụng các biện pháp hồi sức tích cực, kiểm soát ký sinh trùng sớm nhất có thể nhằm giành cơ hội sống cho người bệnh.
Người bệnh được thở máy, lọc máu liên tục, kiểm soát nhiễm khuẩn, điều chỉnh rối loạn đông máu, bảo vệ chức năng gan, thận và được theo dõi sát.
Ngày 22/7, sau thời gian điều trị tích cực, cả hai bệnh nhân đủ điều kiện xuất viện.
Tại lễ ra viện, anh Tong Q. (38 tuổi, quốc tịch Trung Quốc) xúc động gửi lời cảm ơn tới ê-kíp điều trị.
“Cảm ơn vì tôi được sống để trở về, đó là nhờ bàn tay của quý vị”, anh nói.
PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, ghi nhận nỗ lực của các y, bác sĩ trong quá trình điều trị hai ca bệnh có tiên lượng rất nặng. Ông cũng biểu dương tinh thần trách nhiệm và sự phối hợp của các đơn vị chuyên môn trong việc cứu chữa người bệnh.
Nhân dịp này, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cũng trao giấy khen đến các tập thể, cá nhân đã nỗ lực trong cứu chữa người bệnh.
Chiều tối 24.4, trao đổi với PV Thanh Niên, bác sĩ chuyên khoa 1 Phạm Xuân Duy, Trưởng khoa Ngoại - Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Quảng Ngãi, cho biết đơn vị vừa phẫu thuật thành công, lấy ra một búi tóc lớn trong dạ dày của bé gái 7 tuổi, ở xã Trà Giang.
Theo bác sĩ Duy, bệnh nhi nhập viện trong tình trạng xuất huyết tiêu hóa, da xanh, mệt mỏi kéo dài. Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện vùng thượng vị của trẻ xuất hiện một khối bất thường, giới hạn rõ, mật độ chắc.
Bệnh nhi sau đó được chỉ định thực hiện các cận lâm sàng, gồm: Siêu âm, chụp MRI và nội soi tiêu hóa. Kết quả cho thấy trong dạ dày có một búi tóc kích thước lớn, chiếm gần toàn bộ thể tích.
Sau khi hội chẩn, các bác sĩ quyết định phẫu thuật để lấy dị vật. Ca mổ diễn ra thuận lợi, khối tóc lớn được lấy ra an toàn, với trọng lượng gần 0,3 kg.
Theo bác sĩ Duy, đây là một dạng rối loạn tâm lý liên quan đến hành vi ăn tóc, thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là bé gái. Điểm đáng chú ý là người mắc vẫn sinh hoạt, ăn uống bình thường nên rất khó phát hiện sớm.
"Tình trạng này còn được gọi là hội chứng Rapunzel, lấy theo tên nhân vật công chúa tóc mây trong truyện cổ Grimm. Nếu không được can thiệp kịp thời, búi tóc sẽ lớn dần, gây tắc nghẽn và nhiều biến chứng nguy hiểm", bác sĩ Duy cho biết.
Các bác sĩ khuyến cáo, việc điều trị hội chứng này không chỉ dừng lại ở phẫu thuật lấy dị vật mà cần kết hợp can thiệp tâm lý. Nếu không điều trị tận gốc hành vi, nguy cơ tái phát là rất cao.
Phụ huynh cần theo dõi sát các biểu hiện bất thường ở trẻ, như: Hay nhai, nuốt tóc, đau bụng kéo dài, nôn ói hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân để kịp thời đưa đi khám, tránh những hậu quả đáng tiếc.
TS điều dưỡng Nguyễn Thị Thu Hiền, khoa da liễu và bỏng - Bệnh viện Bạch Mai, cho biết theo khuyến cáo, việc nhận biết sớm và chăm sóc đúng ngay từ những ngày đầu có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả điều trị.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như nóng rát, đau trên da, kèm theo mảng đỏ, mụn nước hoặc bọng nước thành chùm, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị, đặc biệt trong 72 giờ đầu.
Người bệnh không tự ý dùng thuốc, nhất là corticoid, kháng sinh, thuốc nam hoặc các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc, cũng như không đắp lá lên vùng tổn thương. Những biện pháp này có thể khiến bệnh nặng hơn, tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo.
TS Hiền khuyến cáo tổn thương da do zona cần được giữ sạch - khô - thoáng, tắm rửa nhẹ nhàng, tránh nước quá nóng hoặc xà phòng gây kích ứng. Có thể che phủ bằng gạc sạch, mềm, không dính khi cần.
Không gãi, chà xát, chích vỡ mụn nước hoặc cạy vảy. Mặc quần áo rộng, thấm hút mồ hôi. Sử dụng riêng khăn tắm, quần áo, chăn ga trong thời gian còn mụn nước.
Những nguyên tắc đơn giản này giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và hạn chế sẹo.
Theo TS Hiền, zona không lây trực tiếp giữa người với người, nhưng dịch từ mụn nước có thể chứa vi rút Varicella-Zoster - vi rút gây bệnh thủy đậu - ở người chưa có miễn dịch.
Để phòng lây nhiễm, người bệnh cần che phủ vùng tổn thương; rửa tay thường xuyên; không dùng chung đồ cá nhân.
Đồng thời tránh tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người suy giảm miễn dịch. Các biện pháp này cần duy trì đến khi tổn thương khô và đóng vảy hoàn toàn.
Người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm nếu có các dấu hiệu zona xuất hiện ở vùng mắt, mặt; đau nhiều, sốt, tổn thương lan rộng; có dấu hiệu nhiễm trùng: sưng, nóng, đỏ, chảy dịch.
Việc thăm khám kịp thời giúp phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là ảnh hưởng đến thị lực.
Bên cạnh đó, đau do zona liên quan đến tổn thương thần kinh, thường có cảm giác bỏng rát, nhói từng cơn và có thể kéo dài.
"Người bệnh cần tuân thủ đơn thuốc của bác sĩ, không tự ý tăng/giảm liều. Đồng thời, nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống cân đối, uống đủ nước. Có thể chườm mát bằng khăn sạch trong thời gian ngắn (không chườm đá trực tiếp)", TS Hiền khuyến cáo.
Cơ thể tiêu hóa tinh bột, chuyển thành đường glucose và hấp thụ vào máu. Hoóc môn insulin từ tuyến tụy tiết ra sẽ đưa glucose từ máu vào tế bào. Tế bào sẽ sử dụng nguồn glucose này làm nhiên liệu hoạt động, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Sau bữa ăn tinh bột, đường huyết và insulin sẽ tăng. Đây là một quá trình sinh lý hoàn toàn bình thường, cho thấy cơ thể đang huy động năng lượng nhanh chóng.
Do đó, đường huyết tăng sau bữa ăn có tinh bột không phải là điều gây hại. Vấn đề chỉ xảy ra khi lượng tinh bột vượt quá nhu cầu hoặc khi cơ thể không sử dụng hết đường glucose, khiến phần dư thừa bị chuyển thành mỡ thừa.
Cơ thể người hoạt động theo nhịp sinh học. Nhịp sinh học sẽ ảnh hưởng đến cách xử lý đường glucose và calo trong ngày. Buổi sáng, cơ thể thường nhạy hơn với hoóc môn insulin, giúp xử lý glucose hiệu quả. Ngược lại, vào buổi tối, độ nhạy insulin giảm, khiến đường huyết sau ăn dễ tăng cao hơn.
Điều này có nghĩa là nếu ăn cùng một lượng tinh bột, cơ thể có thể xử lý tốt hơn vào ban ngày và kém hiệu quả hơn vào ban đêm. Đây là lý do vì sao thời điểm ăn lại ảnh hưởng đến nguy cơ tích mỡ.
Tuy nhiên, không phải cứ ăn tinh bột buổi tối là sẽ tăng cân và tích mỡ. Nguy cơ tích mỡ sẽ cao nếu ăn nhiều và ít vận động. Buổi tối là thời điểm cơ thể giảm hoạt động, nhu cầu năng lượng thấp hơn và khả năng xử lý glucose cũng kém hơn.
Vận động cũng ảnh hưởng lớn đến lượng đường glucose trong máu. Đường huyết thường lên đỉnh khoảng 30 đến 60 phút sau bữa ăn chính hoặc ăn nhẹ. Nếu đi bộ, vận động trong thời điểm này thì cơ bắp sẽ tận dụng hiệu quả đường glucose trong máu, tránh tình trạng glucose dư thừa và tích thành mỡ.
Cách đơn giản để hạn chế tích mỡ khi ăn tinh bột là phân bổ phần lượng tinh bột này theo nhịp sinh học và mức độ vận động của cơ thể. Buổi sáng và buổi trưa nên là thời điểm ăn phần lớn lượng tinh bột trong ngày. Đây là lúc cơ thể sử dụng calo hiệu quả nhất.
Nếu có tập luyện, người tập có thể ăn nhẹ với một lượng tinh bột vừa phải trước khi tập. Lượng tinh bột này sẽ cung cấp năng lượng để cơ bắp hoạt động hiệu quả. Sau buổi tập cũng có thể ăn tinh bột để cơ bắp phục hồi. Trong khi đó, buổi tối nên giảm lượng tinh bột, đặc biệt là tránh ăn nhiều vào sát giờ ngủ. Cách ăn tinh bột này giúp đồng bộ giữa lượng năng lượng nạp vào và khả năng sử dụng của cơ thể, từ đó hạn chế việc tích trữ mỡ thừa, theo Healthline.
