Bà Trần Thị Vân Anh, 71 tuổi, từng nghĩ không thể rời bỏ ngôi nhà xây từ năm 1990 trên phố Thái Hà (Hà Nội) dù ban ngày thiếu sáng, ban đêm ồn ào. Bà ở một mình trên tầng ba còn vợ chồng con trai và hai cháu nội ở tầng hai. Khi anh Nam Trung, 44 tuổi, đề nghị bán nhà dọn lên chung cư, bà Vân Anh lập tức phản đối.
“Tiếng là ba thế hệ ở cùng nhà nhưng sinh hoạt của gia đình chia cắt, mọi người hiếm khi nói chuyện. Tôi luôn lo lắng khi để mẹ ở nhà một mình”, anh Nam Trung nói.
Lý do không thích chung cư của bà Vân Anh là sợ cảnh chung đụng, xếp hàng chờ thang máy. Nhưng sau hai tuần dọn lên căn hộ mới, bà cho biết đã thay đổi suy nghĩ. Việc không phải leo cầu thang và có lực lượng bảo vệ giúp bà ngủ ngon hơn. Không gian một mặt sàn cũng giúp bà và hai cháu gặp nhau nhiều hơn trong ngày.
Căn hộ mới của gia đình nằm ở tầng 8 một dự án trên phố Láng Hạ, rộng 180 m2, thiết kế theo dạng chìa khóa đôi (dual-key). Loại hình này gồm hai không gian sống độc lập nhưng dùng chung một cửa chính.
Bà Vân Anh ở không gian có phòng ngủ hướng Đông Nam, ban công rộng, cạnh phòng thờ và phòng sinh hoạt chung. Vợ chồng anh Trung có không gian phòng ngủ và phòng làm việc tách biệt. “Giờ có khách ghé chơi, chính mẹ là người tự hào dẫn đi khoe từng góc ban công ngập nắng”, anh Trung chia sẻ.
Tại phường Xuân Đỉnh, Hà Nội, ông Trần Văn Khang, 78 tuổi và bà Lê Thị Hòa, 75 tuổi, đang ở căn hộ tầng 6, còn con gái sống ở tầng 20. Trước đó, ông Khang dự định sống trọn đời tại nhà vườn ở huyện Gia Lâm. Tuy nhiên, khi tuổi cao, không gian hai tầng trở nên rộng so với nhu cầu sử dụng, ngôi nhà trở thành “chiếc tổ cô đơn”.
“Hai con gái bận rộn nên dù cách nhà hơn 20 km, mỗi năm chúng chỉ về thăm được vài lần”, ông Khang nói. Khi con gái cả sinh hai cháu nhỏ, bà Hòa lên hỗ trợ chăm cháu và nảy ra ý tưởng mua chung cư.
Hai con gái góp tiền phụ bố mẹ mua căn hộ gần 80 m2. Giờ đây, ông Khang không còn lo trượt ngã cầu thang, hàng ngày lo cơm nước, chơi với cháu và luôn có bạn đánh cờ là các cụ ông trong khu.
Sự thay đổi trong cách chọn nhà với tiêu chí thân thiện với người cao tuổi và tăng cường gắn kết với con cháu của những gia đình như ông Khang hay bà Vân Anh nằm trong xu hướng toàn cầu và đang ngày càng rõ nét tại Việt Nam trong bối cảnh già hóa dân số.
Nửa đầu năm 2026, dữ liệu của Batdongsan.com.vn cho thấy 59% người mua nhà tại Hà Nội và 54% tại TP HCM ưu tiên chọn căn hộ chung cư. Sự dịch chuyển lên không gian phẳng cũng là cách nhiều gia đình chọn để bảo vệ sức khỏe cho người cao tuổi.
Theo ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội, có ba yếu tố cho thấy “người già rời nhà đất lên chung cư” không phải trào lưu ngắn hạn.
Thứ nhất, già hóa dân số diễn ra nhanh và không thể đảo ngược. Việt Nam đang đối mặt với một giai đoạn “già hóa trong điều kiện thu nhập chưa cao”, tạo ra nhu cầu thực về những mô hình sống an toàn, có hỗ trợ, thay vì chỉ là nhà ở thuần túy.
Thứ hai, quá trình đô thị hóa, xu hướng sống tách thế hệ và áp lực lên gia đình hạt nhân khiến mô hình “con cái chăm sóc cha mẹ tại nhà” ngày càng khó duy trì. Trong khi 80% người cao tuổi mong muốn được chăm sóc tại nhà, hệ thống dịch vụ hiện tại mới chỉ đáp ứng được một phần rất nhỏ.
Thứ ba, chăm sóc người cao tuổi đã là một phân khúc bất động sản trưởng thành trên toàn cầu. Ở các thị trường phát triển, đây là lĩnh vực kết hợp bất động sản – y tế – dịch vụ – phúc lợi xã hội với quy mô hàng trăm tỷ USD.
Với hơn 30 năm kinh nghiệm quốc tế, TS. KTS Ngô Viết Nam Sơn cùng quan điểm với ông Matthew Powell. Ông Sơn cho biết tại Nhật Bản, Singapore, Australia hay châu Âu, nhà ở cho người cao tuổi đa dạng nhưng có điểm chung là thường kết hợp với phòng khám, trung tâm phục hồi chức năng và công viên.
Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên nhận định xu hướng này đang định hình lại sản phẩm bất động sản. Nhu cầu căn hộ nhiều phòng ngủ, các mô hình hai không gian riêng biệt như duplex thông tầng hay dual-key sẽ gia tăng mạnh mẽ để đáp ứng mô hình gia đình đa thế hệ, hoặc nhiều anh chị em, cha mẹ cùng sinh sống.
Bà Hải Vân, 72 tuổi, cựu cán bộ ngành hàng không, là một ví dụ. Trước đây, mỗi lần gia đình tụ họp, các con phải lái xe qua nhiều tuyến phố để đón bà, có khi hủy hẹn vì mưa. Hiện tại, từ ba tòa tháp trong cùng tổ hợp chung cư tại phường Nghĩa Đô, các thành viên di chuyển bằng thang máy xuống bãi đỗ xe thông nhau dưới tầng hầm để gặp mặt.
Con gái lớn của bà Vân là người đề xuất việc chuyển nhà do nơi ở cũ chật hẹp. Hai chị em rủ mẹ góp vốn mua căn hộ cùng khu. Tại căn hộ 75 m2, bà Vân tham gia câu lạc bộ dân vũ, tập yoga và bơi lội. Tần suất gặp con cháu duy trì 3-5 ngày mỗi tuần. “Đến giờ tôi hoàn toàn ủng hộ người già lên sống chung cư”, bà Vân nói.
Từ góc nhìn chăm sóc người cao tuổi, bà Trần Thúy Nga, Phó tổng giám đốc Viện dưỡng lão Diên Hồng, cho rằng nhiều người vẫn lãng mạn hóa tuổi già trong những căn nhà mặt đất có sân vườn. Thực tế, sau khi nghỉ hưu, không ít người chỉ quanh quẩn trong vài căn phòng, ngày càng ít vận động và đối mặt nguy cơ té ngã. Dữ liệu của WHO cho thấy mỗi năm khoảng 30% người trên 65 tuổi và gần 50% người trên 80 tuổi bị ngã; một nửa trong số đó sẽ tái ngã nhiều lần.
“Có những người khỏe mạnh nhưng trượt ở bậc tam cấp hoặc cầu thang. Một cú ngã có thể làm mất khả năng tự lập”, bà Nga nói. Bà cho biết thêm, điều người cao tuổi cần là không gian phẳng, an toàn và cơ hội tham gia các hoạt động cộng đồng để không bị cô đơn.
Tuy nhiên, theo bà Nga, điều người già cần không chỉ là một mặt sàn phẳng. Quan trọng hơn là họ có cơ hội bước ra khỏi căn hộ, gặp gỡ hàng xóm, tham gia câu lạc bộ, duy trì cảm giác mình vẫn là một phần của cộng đồng. “Một khu chung cư tốt không chỉ giúp người già sống an toàn mà còn giúp họ không sống cô đơn”, bà nói.
Nghiên cứu công bố năm 2026 trên 1.000 người cao tuổi ở Trung Quốc cho thấy môi trường sống với thiết kế phẳng và thang máy giúp người già duy trì sự độc lập. Việc có thể tự đi dạo, mua sắm hay giao lưu cộng đồng tác động tích cực đến sức khỏe tinh thần của họ.
Để đón đầu làn sóng chuyển dịch này tại Việt Nam, TS. KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng cần thay đổi tư duy thiết kế chung cư, chuyển từ việc chỉ phục vụ gia đình trẻ sang đáp ứng cư dân mọi độ tuổi. Các yếu tố như sàn chống trượt, tay vịn, hệ thống cảnh báo khẩn cấp cần sớm trở thành tiêu chuẩn.
Với bà Vân Anh, định nghĩa về một tuổi già viên mãn giờ đã đổi khác. “Nếu trước kia mảnh vườn, khoảng sân là biểu tượng an cư, thì nay, một không gian phẳng để mở cửa thấy con cháu, bước xuống sảnh gặp bạn bè là điều chúng tôi thực sự cần”, bà nói.
Nhiều người tận dụng các cài đặt ẩn, ứng dụng ngụy trang và tính năng tự xóa trên điện thoại thông minh để giấu lịch sử liên lạc.
Kerry, một nữ nhân viên văn phòng ở Los Angeles, Mỹ nhận ra điểm bất thường khi các đoạn trò chuyện trên điện thoại của chồng biến mất. "Anh ấy xóa mọi thứ trên điện thoại nhưng quên chiếc iPad đặt trên tủ đầu giường", cô kể.
Khi mở iPad, Kerry tìm thấy lịch sử nhắn tin suốt nhiều tháng, từ việc sắp xếp các cuộc hẹn đến những chuyến đi nhà hàng chưa từng được nhắc tới. Chồng của Kerry dùng tính năng tự xóa tin nhắn trên WhatsApp. Cô còn phát hiện một tài liệu Google Docs chung giữa chồng và người phụ nữ khác, ghi rõ các kế hoạch gặp gỡ.
Chuyên gia công nghệ Kim Komando cho biết hiện tượng này được gọi là "chế độ ngoại tình". Bà chỉ ra các thủ thuật phổ biến và cách nhận diện.
Ứng dụng ngụy trang
Các ứng dụng như Calculator Pro+, Calculator Vault có giao diện giống ứng dụng máy tính mặc định. Khi người dùng nhập mã PIN, thiết bị mở ra một kho ảnh ẩn hoặc ứng dụng nhắn tin riêng tư.
Để kiểm tra, người dùng có thể xem dung lượng trong phần Cài đặt. Ứng dụng máy tính thông thường chỉ nặng dưới 5 MB. Nếu ứng dụng chiếm từ 30 MB trở lên hoặc yêu cầu quyền truy cập danh bạ, máy ảnh, đó không phải là công cụ làm toán. Tính năng ẩn ứng dụng cũng cho phép người dùng che khuất biểu tượng trên màn hình chính và khóa các ứng dụng mặc định bằng Face ID.
Lịch sử định vị
Trên iPhone, mục "Vị trí" quan trọng lưu trữ chi tiết những nơi thiết bị đã đến theo ngày giờ. Tính năng Dòng thời gian của Google Maps hoạt động tương tự trên Android. Google lưu dữ liệu trên đám mây, cho phép truy cập từ các thiết bị đăng nhập cùng tài khoản.
Tin nhắn tự xóa và khóa cuộc trò chuyện
Trên iPhone, nếu thiết lập thời gian giữ tin nhắn là 30 ngày, các cuộc trò chuyện cũ sẽ tự động biến mất. Tuy nhiên, iMessage đồng bộ hóa giữa các thiết bị nên tin nhắn bị xóa trên điện thoại vẫn tồn tại trên máy Mac hoặc iPad. Với WhatsApp, cuộc trò chuyện có thể tự xóa sau 24 giờ, 7 ngày hoặc 90 ngày.
Hệ điều hành Android và WhatsApp cho phép lưu trữ hoặc khóa các cuộc trò chuyện. Các đoạn trò chuyện bị khóa yêu cầu Face ID hoặc mã bí mật để truy cập.
Ứng dụng chạy ngầm
Các ứng dụng bị ẩn vẫn chạy ngầm và tiêu thụ pin. Người dùng có thể kiểm tra danh sách ứng dụng hoạt động gần đây trong phần cài đặt pin.
Nhiều người cũng ẩn chi tiết thông báo trên màn hình khóa hoặc dùng chế độ Tập trung để nhận liên lạc từ một số người cụ thể vào những khung giờ nhất định.
Bà Kim Komando lưu ý, không phải mọi thư mục bị khóa đều là bằng chứng ngoại tình, vì nhiều người cần bảo mật thông tin y tế, tài chính. "Công nghệ không tạo ra sự lừa dối, nguyên nhân nằm ở hành vi", bà nói.
Bên trong, thợ ảnh đang đi lại cùng những tấm hắt sáng đặt sát lối đi. Nhiều người đang thay trang phục hay dặm lại lớp trang điểm. Delima đợi 30 phút mới có chỗ ngồi "Tôi định ra về vì tưởng đây là sự kiện của các KOL quảng bá thương hiệu", nữ du khách Malaysia nói.
Cô tìm đến quán cà phê này theo gợi ý trên mạng xã hội và phải đợi 30 phút mới có chỗ ngồi. Delima nói bất ngờ khi được nhân viên giải thích đó là khách tới check-in. Ở Malaysia, quán cà phê là không gian để làm việc hoặc trò chuyện. Việc thuê thợ trang điểm, thợ ảnh riêng thường chỉ dành cho đám cưới hoặc sự kiện lớn.
Aleksandra Sorokina, 24 tuổi, giáo viên tiếng Nga, sau một năm ở Hà Nội đã quen với việc người trẻ xếp hàng chụp ảnh từ đường phố đến quán cà phê hay những con ngõ nhỏ. "Tôi từng nghĩ những nơi đó mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt, nhưng hóa ra không phải", cô nói.
Tại quê nhà của Aleksandra, cô không gặp cảnh này vì mọi người đề cao quyền riêng tư. Việc chụp ảnh quá lâu ở nơi công cộng bị coi là thiếu lịch sự. Dù vậy, cô vẫn coi đây là một nét văn hóa bởi người Việt thể hiện sự tự tin, sáng tạo khi biến mỗi góc phố thành bối cảnh nghệ thuật.
Thời gian qua, "văn hóa check-in" của người trẻ Việt là đề tài được thảo luận trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Các video thể hiện góc nhìn của người nước ngoài thu hút hàng nghìn lượt tương tác. "Tôi hỏi nhiều người và được giải thích thói quen này xuất phát từ nhu cầu lưu giữ kỷ niệm", Delima nói. Một số ý kiến khác cho rằng sự bùng nổ của các công việc tự do như sáng tạo nội dung, đánh giá dịch vụ (reviewer) hay tâm lý "sợ bỏ lỡ" (FOMO) trước các địa điểm xu hướng đã thúc đẩy trào lưu này.
"Nhưng chủ yếu là nhu cầu xây dựng hình ảnh trên mạng xã hội. Họ đầu tư để có ảnh đẹp đăng lên mạng", Aleksandra nói.
Với những người có sở thích check-in, quán cà phê là "studio lý tưởng". "Thay vì chi 250.000 - 500.000 đồng mỗi giờ thuê studio chuyên nghiệp, tôi chọn các quán có không gian đẹp, ánh sáng tự nhiên", Lê Thùy, 27 tuổi, mẫu ảnh tại Hà Nội, nói.
Điểm bất tiện của việc chụp ảnh tại quán cà phê là thiếu không gian để đạo cụ. Thùy cho biết thường mang theo nhiều đồ, nhưng sẽ ý thức để gọn gàng và xin phép quán. Với những nơi thu phí, cô sẵn sàng chi trả.
Dù vậy cô thừa nhận người chụp ảnh khiến việc tìm không gian yên tĩnh để gặp gỡ bạn bè trở nên khó khăn. "Giờ muốn yên tĩnh, tôi chỉ có thể vào các quán chuyên để làm việc", cô nói.
Hoàng Hải Anh, 21 tuổi, TP HCM, kể việc xuất hiện chỉn chu để chụp ảnh ở nơi công cộng là cách tăng sự tự tin. Cô dành nhiều giờ chờ đợi tại những địa điểm đang "hot". "Chụp ảnh tại nơi đang thu hút cộng đồng giúp tôi cảm thấy bắt kịp xã hội. Việc chờ đợi để có bức ảnh đẹp cũng là một trải nghiệm", Hải Anh nói.
Xu hướng này buộc nhiều hộ kinh doanh thay đổi quy định. Tại Hà Nội và TP HCM, hàng chục quán treo biển "Cấm máy ảnh chuyên dụng" hoặc thông báo thu phí chụp ảnh từ 300.000 đến 600.000 đồng mỗi giờ.
Chị Nguyễn Thu Hường, 43 tuổi, chủ một quán cà phê tại phường Hoàn Kiếm, cho biết thường xuyên gặp những nhóm khách mang theo vali quần áo, chiếm dụng nhà vệ sinh 30 phút, thậm chí cả tiếng để thay đồ.
"Để bảo vệ khách hàng cần sự yên tĩnh, chúng tôi buộc phải giới hạn thiết bị. Khách ngồi trang điểm tại chỗ quá lâu cũng bị tính phí 150.000 đồng mỗi giờ. Với êkíp chụp ảnh chỉ được ngồi 1-2 tiếng", chị Hường nói.
Nhưng một số chủ quán coi đây là cơ hội quảng bá miễn phí. Anh Duy Nam, 32 tuổi, chủ một quán cà phê tại TP HCM, nói việc đầu tư trang trí theo mùa giúp quán thu hút lượng lớn khách hàng trẻ. "Khách đến chụp ảnh đông giúp quán được biết đến nhiều hơn", anh nói.
PGS TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Văn hóa Phát triển (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), cho biết "văn hóa check in" của người trẻ Việt phản ánh nhu cầu khẳng định giá trị cá nhân khi chất lượng cuộc sống tăng cao. Đây là kênh quảng bá hiệu quả cho các điểm đến, giúp phát triển kinh tế dịch vụ.
"Tuy nhiên, người phương Tây đề cao sự riêng tư và khoảng cách cá nhân. Việc chiếm dụng không gian chung quá lâu để chụp ảnh dễ tạo ra ấn tượng về sự thiếu tinh tế", ông Trung nói. Chuyên gia đề xuất người trẻ nên thiết lập quy tắc ứng xử văn minh: chụp ảnh có ý thức tại không gian chung, tránh gây phiền hà cho người xung quanh.
Monica Niebrit, 26 tuổi, người Mỹ, nói nhờ có xu hướng này mà cô khám phá thêm nhiều điểm đến tại Hà Nội và TP HCM. Nữ du khách từng thuê dịch vụ chụp ảnh để trải nghiệm như một người bản địa và bất ngờ khi việc trang điểm diễn ra ngay tại bàn cà phê. "Ai cũng thích có ảnh đẹp, nhưng ở phương Tây mọi người thường e ngại vì xung quanh không có thói quen đó", Monica nói.
Cô gái người Nga Aleksandra nói mình đã bị "Việt hóa" khi cũng mặc áo dài đi chụp ảnh cùng đồng nghiệp vào mỗi dịp lễ. "Giờ tôi thấy đây là một hoạt động tích cực, miễn là không làm phiền ai. Chụp ảnh đăng mạng xã hội cũng là cách họ chia sẻ cuộc sống", cô giáo tiếng Nga nói.
Quen nếp sống nhà mặt đất, chị Hà cho rằng "cửa nhà mình, mở cũng không ảnh hưởng đến ai" nên giữ thói quen để không gian trong nhà được thông thoáng. "Có hôm tôi mở cửa được mười phút, bảo vệ đã lên nhắc nhở, yêu cầu đóng kín để tránh thất thoát nhiệt của hệ thống điều hòa hành lang", chị kể.
Việc này, theo chị Hà, nhằm đáp ứng nhu cầu thông gió, không phải để lấy khí lạnh chung. Khi chị chia sẻ câu chuyện trên mạng xã hội, hơn nửa số bình luận cho rằng hành động của chị là sai.
Chuyện mở hay đóng cửa căn hộ ở chung cư là sự va chạm giữa hai nếp sống. Một bên quen với những ngôi nhà luôn rộng cửa đón gió, bên kia xem cánh cửa khép kín là ranh giới của quyền riêng tư, sự văn minh và an toàn.
Những khác biệt ấy đang là nguyên nhân xung đột khi hàng triệu người Việt chuyển từ nhà đất lên chung cư, nơi nhiều gia đình cùng chia sẻ một hành lang và hệ thống không gian chung.
Sự va chạm giữa hai nếp sống
Chị Lê Thanh Mai, 38 tuổi, sống tại một chung cư ở phường Từ Liêm, Hà Nội cho rằng quy định cấm mở cửa khiến nhiều gia đình có trẻ nhỏ bị thiếu không gian. Chị cho biết việc mở cửa lấy gió hoặc trò chuyện với hàng xóm là một phần của nếp sống cộng đồng, không nên ngăn cấm.
Ở góc nhìn khác, chị Thu Phương, 47 tuổi, chọn mua căn hộ tại phường Tây Mỗ, Hà Nội vì nội quy ở đây cấm mở cửa. Theo chị Phương, việc này giúp hành lang không ám mùi thức ăn và vọng tiếng ồn, giữ đúng tiêu chuẩn của một khu chung cư cao cấp.
Chị Phương từng tranh cãi với hàng xóm do gia đình này thường xuyên để cửa hở khi nấu ăn, khiến mùi bay vào nhà chị. Khi được góp ý, người hàng xóm đáp: "Chị thấy mùi thì đi mua đồ chặn khe cửa". Sau nhiều lần bị ban quản lý lập biên bản, gia đình này đã chuyển đi nơi khác.
Tại một chung cư cao cấp ở phường Yên Hòa, chị Phương Trang, 31 tuổi, cho biết nhiều lần phản ánh việc hàng xóm mở cửa để trẻ em chạy nhảy ngoài hành lang đêm khuya hoặc thú cưng gây ồn. "Ở khu tôi có nội quy cấm mở cửa thời gian dài, đặc biệt phải đóng cửa khi nấu ăn", chị nói. Tuy nhiên, do chưa có hệ thống camera hành lang, bảo vệ chỉ lên nhắc nhở và lập biên bản khi có phản ánh. Việc xử phạt chưa được thực hiện do Hội nghị nhà chung cư chưa thông qua.
Khảo sát với 5.000 độc giả VnExpress cho thấy 55% ý kiến cho rằng mở cửa là "mất lịch sự", trong khi 45% xem đó là điều "bình thường".
Bài toán vận hành và thiết kế
Với ban quản lý các tòa nhà, vấn đề mở cửa căn hộ không phải chuyện sở thích cá nhân mà là một bài toán vận hành đau đầu.
Bà Trần Thị Hoa, đại diện ban quản lý một chung cư ở Long Biên (Hà Nội), cho biết các khiếu nại "hàng xóm mở cửa" chiếm 10% tổng số phản ánh. Tình trạng này tăng vào mùa hè. Để xử lý, chung cư áp dụng chế tài theo từng cấp: nhắc nhở lần đầu, cắt dịch vụ nếu tái phạm và phạt 450.000 đồng ở lần thứ ba.
Khảo sát với một số chung cư ở Hà Nội và TP HCM cho thấy quy định này hiện chia làm hai nhóm: nhóm đưa quy định cấm mở cửa vào nội quy ngay từ khâu thiết kế và nhóm bổ sung sau khi phát sinh tranh chấp thực tế.
Ông Phạm Văn Chương, đại diện đơn vị quản lý vận hành tòa nhà PSE, cho biết nhiều dự án tại Nam Từ Liêm, Cầu Giấy (Hà Nội) hay TP Thủ Đức, Quận 7 (TP HCM) đã phải đưa quy định đóng cửa vào nội quy sau khi cư dân phản ánh về mùi, tiếng ồn và tình trạng lấn chiếm hành lang. Lý do phải siết chặt quy định, theo ông Chương, là để hạn chế sự lây lan của khói thuốc, tiếng ồn sinh hoạt, và đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC).
"Hành lang chung cư hiện đại là không gian kín, được thiết kế hệ thống cấp gió tươi, hút khói và thoát nạn. Khi cửa căn hộ mở, nếu xảy ra hỏa hoạn, khói sẽ lan nhanh và làm vô hiệu hóa hệ thống tăng áp, ngăn khói của tòa nhà", ông Chương nói.
Phân tích nguyên nhân mâu thuẫn, ông Phạm Xuân Điệp, Thư ký Hiệp hội nhà quản lý chung cư Hà Nội, cho rằng vấn đề xuất phát từ thiết kế tòa nhà. Tại các dự án tiêu chuẩn cao, cửa ra vào được bố trí so le với mật độ thấp nên nếu có mở cửa cũng ít ảnh hưởng đến cộng đồng. Ở nhiều dự án khác, việc tăng mật độ và để cửa chính đối diện nhau trên hành lang hẹp khiến việc mở cửa lập tức ảnh hưởng đến nhà đối diện.
"Trong chung cư, không phải cứ nằm trong nhà mình thì đều là tài sản riêng, và cũng không phải cứ nằm ngoài hành lang thì đều là tài sản chung", ông nói. Hệ thống báo khói, đầu phun chữa cháy đặt trong căn hộ thuộc hệ thống PCCC chung. Ngược lại, đồng hồ nước đặt ở hành lang là tài sản riêng của từng căn hộ.
Luật sư Lê Hồng Hiển (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết chủ sở hữu căn hộ có quyền đóng hoặc mở cửa theo nhu cầu, nhưng không được gây ảnh hưởng đến lợi ích của người khác theo quy định của Bộ luật Dân sự. Luật Nhà ở 2023 và Thông tư 05/2024 của Bộ Xây dựng cũng quy định các giới hạn đối với việc sử dụng căn hộ.
Nếu hành vi mở cửa làm phát tán mùi, tiếng ồn hoặc ảnh hưởng hệ thống chung, ban quản lý có quyền yêu cầu cư dân dừng thực hiện. Ngược lại, quy định cấm mở cửa chỉ có hiệu lực khi được thông qua đúng trình tự. Luật sư Hiển cho biết ban quản trị cần công khai cơ sở pháp lý và kỹ thuật trước khi áp dụng các quy định này vào nội quy.
Anh Kim, chồng chị Phương Trang, người Hàn Quốc sống lâu năm tại Hà Nội, cho biết 20 năm trước chung cư ở nước anh cũng duy trì nếp sống cởi mở, thân thiện. Nhưng khi áp lực đô thị hóa tăng lên, nhu cầu nghỉ ngơi trong không gian riêng tư được đặt lên hàng đầu. Khi sống ở Việt Nam, nhiều lần anh và bạn bè ngoại quốc của mình đã phải chuyển nhà vì vẫn có những hàng xóm xung quanh mở cửa.
"Việt Nam nhiều khả năng cũng sẽ đi theo quỹ đạo tương tự. Sự thay đổi này không hẳn vì con người ích kỷ hơn, mà do họ đề cao tính cá nhân và chất lượng sống", anh nói.
Ông Chương cũng dự báo xu hướng hạn chế mở cửa ngày càng phổ biến, khi quy định PCCC được siết chặt sau các sự cố hỏa hoạn, tiêu chuẩn quản lý vận hành ngày càng khắt khe, và nhận thức của người dân về quyền riêng tư ngày càng nâng cao.
"Việc thiết lập quy tắc rõ ràng ngay từ khâu bàn giao nhà chính là chìa khóa để cân bằng quyền lợi cá nhân với sự an toàn chung", ông nói.
