Cuối tháng 4 vừa qua, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT ký ban hành Quyết định số 995 phê duyệt danh sách các chương trình đào tạo kỹ sư, thạc sĩ tài năng thuộc các lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học) tham gia Đề án Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025 – 2035 và định hướng tới năm 2045. Danh sách này gồm 90 chương trình kỹ sư, thạc sĩ tài năng, với 23 cơ sở giáo dục ĐH tham gia đào tạo. Đến đầu tháng 6, Bộ đã có công văn hướng dẫn triển khai thực hiện.
Đây được xem là bước đi cần thiết để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao lĩnh vực STEM, đặc biệt là các ngành công nghệ cốt lõi, công nghệ chiến lược như khoa học vật liệu, khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo, robot và tự động hóa, vi mạch bán dẫn… phục vụ chiến lược phát triển đất nước.
Trong danh sách, ĐH Công nghiệp Hà Nội (HaUI) được Bộ GD-ĐT giao đào tạo 3 ngành kỹ sư tài năng gồm khoa học máy tính, kỹ thuật cơ khí, kỹ thuật điện và 3 chương trình thạc sĩ tài năng gồm kỹ thuật điện tử (chuyên sâu thiết kế vi mạch bán dẫn), kỹ thuật cơ khí và kỹ thuật cơ điện tử.
Tiến sĩ Thân Thanh Sơn, Trưởng ban Đào tạo HaUI, cho biết các chương trình tài năng tại trường được thiết kế theo các tiêu chuẩn khắt khe dựa trên Quyết định 2627 của Bộ GD-ĐT về việc ban hành Chuẩn chương trình đào tạo kỹ sư, thạc sĩ tài năng thuộc các lĩnh vực STEM.
“Thời lượng và khối lượng học tập của chương trình kỹ sư tài năng tối thiểu 180 tín chỉ (tương đương bậc 7), chương trình thạc sĩ tối thiểu 60 tín chỉ với hàm lượng học thuật và thực hành chuyên sâu tại phòng thí nghiệm cao. Chúng tôi xây dựng theo định hướng đào tạo sâu về khả năng nghiên cứu, sáng tạo và thích ứng nhanh với các công nghệ lõi như chíp bán dẫn, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số”, tiến sĩ Sơn thông tin.
Trong khi đó, Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) được giao đào tạo 3 chương trình thạc sĩ gồm hóa học, vật lý nguyên tử và vật lý kỹ thuật. GS-TS Nguyễn Trung Nhân, Phó hiệu trưởng nhà trường, cho hay: “Chương trình đào tạo thạc sĩ tài năng ngành vật lý nguyên tử và hạt nhân, vật lý kỹ thuật được xây dựng theo quy định ở phương thức nghiên cứu, nghĩa là học viên cao học sẽ có tối thiểu một công bố thuộc danh mục Web of Science/Scopus”.
Đối với Trường ĐH Mở TP.HCM, GS-TS Nguyễn Minh Hà, Hiệu trưởng nhà trường, cho rằng điểm khác biệt cốt lõi của 4 chương trình tài năng tại trường so với chương trình chuẩn/đại trà là định hướng tiếp cận chuẩn quốc tế (tham chiếu tiêu chuẩn ABET) gắn với thực tiễn và phát triển tối đa thiên hướng cá nhân.
Theo PGS-TS Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Nha Trang, sinh viên chương trình tài năng các ngành STEM tại trường được đào tạo sâu hơn, sớm hơn khi ngay từ năm nhất đã được tiếp cận các học phần nâng cao, tham gia nghiên cứu khoa học, học tập theo dự án thực tế, tăng cường ngoại ngữ, kỹ năng số và có cơ hội tham gia các nhóm nghiên cứu mạnh, các chương trình trao đổi quốc tế.
ĐH Công nghiệp Hà Nội thực hiện mô hình đào tạo cá thể hóa, học viên và sinh viên cũng sẽ tham gia trực tiếp vào các nhóm nghiên cứu mạnh, nghiên cứu tiềm năng; các dự án/đề tài dài hạn của nhà trường cùng doanh nghiệp ngay từ năm đầu, dưới sự dẫn dắt theo mô hình 1 giảng viên kèm 1-3 học viên/sinh viên.
Theo GS-TS Nguyễn Trung Nhân, học viên tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM sẽ được tham gia trực tiếp vào các nhóm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm trọng điểm và các đề tài nghiên cứu đang triển khai của giảng viên hướng dẫn sản phẩm công bố khoa học trước khi tốt nghiệp.
Lãnh đạo các trường ĐH nhìn nhận việc tuyển sinh và đào tạo chương trình tài năng để có thể cung cấp nhân lực chất lượng cao tương xứng với tên gọi “tài năng”, không phải dễ dàng.
Tiến sĩ Thân Thanh Sơn nhận định: “Việc thu hút các học sinh, sinh viên xuất sắc nhất, đặc biệt là trong các ngành khoa học cơ bản hay công nghệ số đòi hỏi tư duy cao luôn gặp sự cạnh tranh gay gắt từ xu hướng du học hoặc các ngành kinh tế có bộ nhận diện “hút tiền” nhanh hơn trước mắt”.
PGS-TS Tô Văn Phương cũng chỉ ra khó khăn và thách thức không nhỏ khi tuyển sinh các chương trình tài năng nói trên tại Trường ĐH Nha Trang. Đó là nhiều học sinh giỏi vẫn có xu hướng tập trung vào một số ngành “hot”, kinh tế và kinh doanh hoặc các trường ĐH lớn tại Hà Nội và TP.HCM.
Còn PGS-TS Nguyễn Minh Hà chia sẻ: “Chương trình hướng đến nhóm học sinh có thành tích học tập xuất sắc và năng lực nổi trội trên phạm vi cả nước, trong khi số lượng thí sinh đáp ứng đồng thời yêu cầu về năng lực STEM, ngoại ngữ và định hướng nghiên cứu không nhiều. Chưa kể trường cũng phải cạnh tranh với nhiều trường ĐH lớn trong thu hút người học tài năng”.
Tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM, theo GS-TS Nguyễn Trung Nhân, chương trình thạc sĩ tài năng ngành vật lý kỹ thuật có đối tượng tuyển sinh rộng, từ nhiều ngành liên quan như vật lý, vật lý kỹ thuật, khoa học vật liệu, điện tử, điện tử – viễn thông… Tuy nhiên, việc dự án điện hạt nhân tạm dừng năm 2016 rồi tái khởi động năm 2024 đã tạo tâm lý chờ đợi, “nghe ngóng” của người học. Trong khi đó, ngành hóa học còn hạn chế nguồn tuyển sinh đáp ứng các yêu cầu cao của chương trình, đặc biệt về năng lực ngoại ngữ và tiềm năng nghiên cứu khoa học của học viên.
Về đào tạo, các chương trình tài năng đòi hỏi mức đầu tư cao hơn đáng kể so với chương trình thông thường, đặc biệt về đội ngũ nhân sự và hạ tầng công nghệ. Theo quy định, tối thiểu 80% giảng viên tham gia giảng dạy phải có trình độ tiến sĩ; riêng đội ngũ cơ hữu chủ trì chương trình phải có ít nhất 9 tiến sĩ và 2 phó giáo sư thuộc chuyên môn STEM, đồng thời có sự tham gia của giảng viên quốc tế.
Do đó, ông Hà cho biết: “Xây dựng và duy trì đội ngũ đáp ứng các tiêu chuẩn này là bài toán rất thách thức, đòi hỏi chiến lược phát triển nhân sự dài hạn và nguồn lực tài chính đáng kể. Chương trình còn yêu cầu đầu tư các phòng thí nghiệm chuyên sâu cùng với các nền tảng học tập thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ cá thể hóa quá trình học tập. Việc tổ chức lớp học quy mô nhỏ, triển khai các phương pháp giảng dạy tiên tiến, bảo đảm thời lượng thực tập doanh nghiệp, gắn kết hoạt động đào tạo với nghiên cứu và đổi mới sáng tạo đều đòi hỏi nguồn lực lớn và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp và các đối tác”.
Thêm một thách thức không nhỏ khi chương trình yêu cầu tối thiểu 75% người học phải hoàn thành và tốt nghiệp đúng hạn với chuẩn đầu ra khá cao, nếu không đạt tỷ lệ này thì cơ sở đào tạo không được tiếp tục tuyển sinh khóa tiếp theo. Chưa kể sinh viên còn phải duy trì kết quả học tập từ mức khá trở lên để không bị sàng lọc khỏi chương trình. Đây là áp lực lớn cho cả người dạy lẫn người học. Đặc biệt là đối với các ngành STEM có khối lượng học tập nặng, lên tới 180 tín chỉ (chương trình kỹ sư thông thường là 150 tín chỉ).
Đề xuất đang được Sở GD&ĐT TPHCM lấy ý kiến các sở, ngành gồm Sở Tư pháp, Sở Tài chính, UBND các phường, xã và hiệu trưởng các trường THPT. Nếu được thông qua, chính sách sẽ mở rộng đáng kể phạm vi thụ hưởng so với phương án trước đây.
Trước đó, TPHCM dự kiến miễn phí sách giáo khoa cho học sinh lớp 1, lớp 6 và lớp 10 từ năm học 2026-2027, sau đó mở rộng theo lộ trình để bao phủ tất cả các khối lớp vào năm 2029. Riêng học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh là người dân tộc thiểu số được cấp miễn phí sách giáo khoa.
Theo phương án đang được lấy ý kiến, toàn bộ học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 tại các cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập trên địa bàn TPHCM đều thuộc diện được hưởng chính sách miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả. Chính sách cũng áp dụng đối với học sinh học chương trình giáo dục thường xuyên cấp THCS, THPT và chương trình xóa mù chữ.
Riêng việc miễn phí giáo trình Giáo dục quốc phòng và An ninh được đề xuất triển khai từ năm học 2027-2028.
Theo phương án đề xuất, Sở GD&ĐT TPHCM sẽ chủ trì, phối hợp với các địa phương tổng hợp nhu cầu sách giáo khoa trên toàn thành phố, trình UBND TPHCM phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu trước ngày 30/10 hằng năm, làm cơ sở lập dự toán ngân sách nhà nước cho năm học tiếp theo.
Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm tổ chức cho học sinh mượn sách giáo khoa tại thư viện trường vào đầu năm học hoặc đầu mỗi học kỳ, bảo đảm hoàn tất việc bàn giao chậm nhất 15 ngày trước ngày khai giảng.
Học sinh có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ bộ sách giáo khoa đã mượn cho thư viện nhà trường trong thời hạn không quá 15 ngày làm việc, kể từ ngày kết thúc năm học hoặc tại thời điểm làm thủ tục chuyển trường, thôi học.
Phương án cũng quy định, trường hợp sách giáo khoa bị mất hoặc hư hỏng không thể tiếp tục sử dụng do lỗi chủ quan, học sinh hoặc người giám hộ hợp pháp phải bồi hoàn cho nhà trường. Việc bồi hoàn được ưu tiên bằng sách giáo khoa mới cùng loại, đúng danh mục quy định.
Trường hợp không có hiện vật thay thế, mức bồi hoàn bằng tiền được tính theo thời gian sử dụng của sách: 80% giá trị sách nếu sử dụng dưới 1 năm; 50% nếu sử dụng từ 1 năm đến dưới 3 năm; 20% nếu sử dụng từ 3 năm đến 5 năm. Đối với sách đã sử dụng trên 5 năm, không thực hiện thu tiền bồi hoàn.
Theo phương án đang được lấy ý kiến, Sở GD&ĐT TPHCM cũng sẽ chủ trì điều phối việc luân chuyển sách giáo khoa giữa các thư viện trường học cùng cấp trên địa bàn thông qua cơ chế liên thông, nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng tài sản công trước khi phê duyệt phương án mua sắm mới.
Ngân sách nhà nước sẽ bố trí kinh phí mua sắm bổ sung hằng năm trong dự toán chi thường xuyên để thay thế kịp thời số sách giáo khoa hư hỏng do hao mòn tự nhiên trong quá trình sử dụng. Đồng thời, cho phép mua sắm dự phòng với số lượng không vượt quá 10% tổng nhu cầu thực tế.
Sau sáp nhập, TPHCM trở thành địa phương có quy mô giáo dục lớn và đa dạng nhất cả nước. Toàn thành phố hiện có hơn 3.500 cơ sở giáo dục trong và ngoài công lập, từ mầm non đến THPT, GDTX, với trên 2,52 triệu học sinh.
Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa rộng hơn 8.800 m2, nổi bật với màu xanh da trời đang hoàn thiện những công đoạn cuối.
Cách trung tâm thành phố khoảng 12 km, Bình Hưng Hòa từng là nghĩa trang lớn nhất TP HCM (53 ha), xây dựng trước năm 1975 với khoảng 70.000 ngôi mộ. Công tác bồi thường và di dời dân cư bắt đầu từ năm 2014 với mục tiêu cải thiện mỹ quan, giải quyết các vấn đề về môi trường và an ninh trật tự.
Nơi đây được đề xuất cải tạo thành trường học, công viên thay vì dành một phần để làm dự án thương mại.
Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa rộng hơn 8.800 m2, nổi bật với màu xanh da trời đang hoàn thiện những công đoạn cuối.
Cách trung tâm thành phố khoảng 12 km, Bình Hưng Hòa từng là nghĩa trang lớn nhất TP HCM (53 ha), xây dựng trước năm 1975 với khoảng 70.000 ngôi mộ. Công tác bồi thường và di dời dân cư bắt đầu từ năm 2014 với mục tiêu cải thiện mỹ quan, giải quyết các vấn đề về môi trường và an ninh trật tự.
Nơi đây được đề xuất cải tạo thành trường học, công viên thay vì dành một phần để làm dự án thương mại.
Khối nhà có ba tầng với 30 phòng học cùng các phòng chức năng, khu hành chính, sân chơi.
Khối nhà có ba tầng với 30 phòng học cùng các phòng chức năng, khu hành chính, sân chơi.
Khu hành lang rộng, nối liền 4 dãy phòng, giúp học sinh, giáo viên đi lại thuận tiện.
Khu hành lang rộng, nối liền 4 dãy phòng, giúp học sinh, giáo viên đi lại thuận tiện.
Bàn ghế, bảng đã được trang bị cho các phòng học. Ngoài bảng viết dùng phấn còn có bảng tương tác 65 inch để thầy trò tăng trải nghiệm trong các bài học.
Bàn ghế, bảng đã được trang bị cho các phòng học. Ngoài bảng viết dùng phấn còn có bảng tương tác 65 inch để thầy trò tăng trải nghiệm trong các bài học.
Bốn phòng máy tính, 4 phòng học tiếng Anh, thư viện, phòng âm nhạc, thể chất..., đang được lắp đặt các trang thiết bị.
Bốn phòng máy tính, 4 phòng học tiếng Anh, thư viện, phòng âm nhạc, thể chất..., đang được lắp đặt các trang thiết bị.
Bốn phòng máy tính, 4 phòng học tiếng Anh, thư viện, phòng âm nhạc, thể chất..., đang được lắp đặt các trang thiết bị.
Hội trường được bài trí đơn giản, gọn gàng.
Hội trường được bài trí đơn giản, gọn gàng.
Công nhân hoàn thiện hệ thống đèn, dọn dẹp, dự kiến hoàn tất những công đoạn cuối trong tháng 4.
Công nhân hoàn thiện hệ thống đèn, dọn dẹp, dự kiến hoàn tất những công đoạn cuối trong tháng 4.
Công nhân hoàn thiện hệ thống đèn, dọn dẹp, dự kiến hoàn tất những công đoạn cuối trong tháng 4.
Sân trường có các chậu, hố trồng cây để tạo không gian xanh.
Sân trường có các chậu, hố trồng cây để tạo không gian xanh.
Bức họa chân dung giáo sư - viện sĩ Trần Đại Nghĩa, truyền cảm hứng về tinh thần học tập, sáng tạo, yêu nước...
Bức họa chân dung giáo sư - viện sĩ Trần Đại Nghĩa, truyền cảm hứng về tinh thần học tập, sáng tạo, yêu nước...
Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa dự kiến khánh thành vào ngày 19/5, tuyển sinh trong đầu tháng 6 với khoảng 10 lớp 1, đồng thời tiếp nhận học sinh trên địa bàn phường Bình Hưng Hòa và các khu vực lân cận.
Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa dự kiến khánh thành vào ngày 19/5, tuyển sinh trong đầu tháng 6 với khoảng 10 lớp 1, đồng thời tiếp nhận học sinh trên địa bàn phường Bình Hưng Hòa và các khu vực lân cận.
Nghị định quy định một số điều của Luật Nhà giáo, được Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ 31/3.
Trong đó, 7 nhóm giáo viên được hưởng chính sách thu hút, trọng dụng. Ngoài nhóm tài năng theo quy định của nhà nước (tốt nghiệp thủ khoa hoặc loại giỏi trở lên, chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành...), 6 nhóm khác gồm:
Một là giáo sư, phó giáo sư hoặc người được công nhận đạt tiêu chuẩn hai chức danh này.
Hai là người đạt thành tích cao cấp quốc gia, quốc tế trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, các ngành nghề truyền thống.
Ba là nghệ nhân, nghệ sĩ, thầy thuốc có danh hiệu ưu tú, nhân dân; người có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bậc 4/5 hoặc có chứng nhận kỹ năng nghề xuất sắc, đạt giải tại các kỳ thi kỹ năng nghề khu vực, quốc tế.
Nhóm bốn là người đến làm việc tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Nhóm năm là giáo viên trong lĩnh vực trọng yếu, thiết yếu theo nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Cuối cùng là giáo viên dạy các ngành, nghề khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu; các ngành nghề đặc thù thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, y tế, quốc phòng và an ninh.
Trong 6 nhóm trên, giáo viên thuộc nhóm 4 được tuyển dụng theo hình thức tiếp nhận, không yêu cầu thời gian công tác tối thiểu như các nhóm khác, đồng thời được hưởng chính sách cho những người làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Với 5 nhóm còn lại, các ưu đãi được thực hiện theo quy định chung của Chính phủ, hưởng 100% lương trong thời gian tập sự, hưởng phụ cấp tăng thêm hàng tháng bằng 150% mức lương hiện hưởng; được ưu tiên thuê nhà công vụ hoặc vay tiền mua nhà trả góp...
Hồi tháng 12/2025, trong dự thảo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất đưa sinh viên tốt nghiệp loại khá các ngành trọng điểm, thiết yếu, khó tuyển sinh vào danh mục thu hút, trọng dụng. Tuy nhiên, Nghị định ban hành không đề cập nhóm này.
Luật Nhà giáo được Quốc hội thông qua giữa tháng 6, được đánh giá sẽ góp phần nâng cao vị thế xã hội của thầy cô, thiết lập khung tiêu chuẩn nghề nghiệp thống nhất, tạo nền tảng cho các chính sách đãi ngộ và thu hút nhân lực chất lượng cao.
