Chỉ vài năm trước, phần lớn xe chạy dịch vụ tại Việt Nam vẫn là các mẫu sedan, MPV hay SUV sử dụng động cơ xăng. Những cái tên như Toyota Vios, Hyundai Accent, Mitsubishi Xpander, Toyota Innova… từng là lựa chọn gần như mặc định của tài xế taxi công nghệ và các doanh nghiệp vận tải. Tuy nhiên, những năm gần đây bức tranh của ngành vận tải dịch vụ hành khách tại Việt Nam đang thay đổi rất nhanh theo xu hướng xanh hóa.
Sự phát triển của thị trường ô tô điện cùng các dòng xe hybrid, plug-in hybrid đã mở ra một xu hướng mới, khi ngày càng nhiều cá nhân, doanh nghiệp chuyển từ xe xăng sang ô tô điện để khai thác dịch vụ nhằm tối ưu bài toán kinh tế.
Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu, chi phí vận hành và áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, việc tối ưu hiệu quả kinh doanh đang trở thành ưu tiên hàng đầu của các tài xế công nghệ và doanh nghiệp vận tải. Chính vì vậy, các cá nhân, doanh nghiệp sử dụng ô tô kinh doanh dịch vụ vận chuyển hành khách cần là một phương tiện tiết kiệm hơn, bên cạnh một hệ sinh thái đồng bộ giúp giảm chi phí đầu tư, tối ưu vận hành và phát triển kinh doanh bền vững.
Tham dự sự kiện BYD Fest 102 – mùa 2 khai mạc hôm 23.7 tại TP.HCM, nhiều cá nhân cũng như doanh nghiệp vận tải cho biết quyết định chuyển đổi không đơn thuần xuất phát từ xu hướng “xanh hóa” mà chủ yếu đến từ hiệu quả kinh tế.
Trao đổi với PV Thanh Niên bên thềm sự kiện BYD Fest 102 mùa 2, anh Hoàng Tâm, ngụ TP.HCM hiện đang sử dụng chiếc BYD M6 chạy dịch vụ cho biết: “Chi phí điện cho mỗi km vận hành hiện thấp hơn đáng kể so với chi phí sử dụng xăng. Ngoài ra, ô tô điện có cấu tạo đơn giản hơn xe động cơ đốt trong khi không cần thay dầu động cơ, ít chi tiết hao mòn, giúp giảm đáng kể chi phí bảo dưỡng định kỳ”.
Trong khi đó, một doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ cho thuê xe tại TP.HCM cũng cho biết, đơn vị đã bắt đầu bổ sung xe điện vào đội xe từ năm ngoái. Ban đầu chỉ nhằm thăm dò thị trường, nhưng lượng khách thuê tăng nhanh tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp tiếp tục mở rộng quy mô. Đến nay, đội xe của doanh nghiệp này đã có hơn 40 xe ô tô điện, trong đó chủ yếu là mẫu BYD M6.
Thực tế, với nhu cầu di chuyển trong đô thị hoặc các hành trình ngắn, xe điện đang đáp ứng khá tốt, đồng thời mang lại trải nghiệm vận hành êm ái và chi phí sử dụng thấp hơn đáng kể so với xe xăng.
Trực tiếp sử dụng xe điện chạy dịch vụ taxi công nghệ hơn 1 năm nay, anh Nguyễn Thanh Bình, ngụ phường Bình Đông, TP.HCM, chia sẻ. “So với xe xăng, nếu sử dụng để chạy dịch vụ vận chuyển hành khách, mỗi ngày có thể tiết kiệm được khoảng 500.000 đồng chi phí nhiên liệu. Bên cạnh đó, chu kỳ bảo dưỡng xe điện lại dài hơn nhưng chi phí bảo dưỡng lại ít hơn xe xăng đáng kể. Do đó, về tổng thể hiệu quả kinh tế khi sử dụng xe điện chạy dịch vụ cao hơn xe xăng truyền thống. Việc sạc pin cũng khá thuận tiện khi hiện đã có nhiều đơn vị cung cấp trạm sạc”.
Thưc tế, xu hướng chuyển đổi xanh cũng đang được chính quyền các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM quan tâm và đang từng bước xây dựng lộ trình, chính sách để tạo thuận lợi cho người dân doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi nhằm giảm phát thải ra môi trường. Qua đó, từng bước hình thành những khu vực không khói bụi.
Với ngành vận tải dịch vụ chủ yếu là xe công nghệ, taxi… theo nhận định của đại diện hãng xe BYD, xu hướng chuyển đổi xanh đang diễn ra rất nhanh. Trao đổi với PV Thanh Niên liên quan đến vấn đề này, ông Võ Minh Lực – Giám đốc Điều hành BYD Việt Nam, cho rằng: “Phải nói rằng nhu cầu cũng như tốc độ chuyển đổi từ xe xăng sang ô tô điện trong ngành kinh doanh dịch vụ vận tải đang gia tăng đột biến những năm gần đây. Đây cũng là xu hướng tất yếu, bởi hiện nay việc sở hữu một chiếc ô tô điện khá đơn giản từ giải pháp cho đến các vấn đề tài chính”.
Sự phối hợp giữa các nhà sản xuất, phân phối ô tô điện cũng như các đối tác tài chính, ngân hàng, hạ tầng sạc… đang góp phần hình thành hệ sinh thái toàn diện hỗ trợ tối đa cho các cá nhân, doanh nghiệp chuyển đổi sang sử dụng xe điện. Đây cũng là yếu tố quan trọng, góp phần thúc đẩy tốc độ chuyển đổi xanh trong ngành vận tải dịch vụ.
Ông Huỳnh Tấn Mỹ, Giám đốc Khối khách hàng doanh nghiệp BYD Việt Nam, cho biết: “Chỉ trong vòng 2 năm, tính từ 2024 – 2026, lượng xe điện, xe hybrid mà các bác tài cũng như doanh nghiệp vận tải đã chuyển đổi tăng khoảng 48% – 50%. Theo khảo sát của BYD, khi chuyển đổi sang xe điện, các tài xế dùng ô tô chạy dịch vụ có thể tiết kiệm trung bình 10 triệu mỗi tháng, tương đương với 120 triệu mỗi năm”.
Thực tế, nhóm khách hàng chạy dịch vụ luôn là những người tính toán rất kỹ hiệu quả đầu tư. Khi nhận thấy xe điện giúp giảm đáng kể chi phí nhiên liệu và bảo dưỡng, họ sẵn sàng thay đổi nếu sản phẩm đáp ứng được yêu cầu về quãng đường, độ bền và khả năng khai thác liên tục.
Trong thời gian tới, khi giá xe điện tiếp tục giảm do áp lực cạnh tranh, hạ tầng sạc được mở rộng và công nghệ pin ngày càng hoàn thiện, xu hướng chuyển từ xe xăng sang ô tô điện chạy dịch vụ được dự báo sẽ diễn ra mạnh mẽ hơn. Theo ông Võ Minh Lực, điều này sẽ mang lại nhiều lợi ích cho cá nhân, doanh nghiệp kinh doanh vận tải dịch vụ cũng như cho toàn xã hội.
“Xu hướng chuyển đổi xanh diễn ra mạnh mẽ sẽ mở ra cơ hội gia tăng thu nhập cho các bác tài chạy xe taxi công nghệ và hơn hết sẽ góp phần giảm ô nhiễm môi trường. Bởi khi xe điện chiếm tỷ lệ ngày càng cao trong tổng số phương tiện lưu thông trên đường, lượng khí thải ra môi trường sẽ giảm đáng kể”, ông Lực chia sẻ thêm.
Mới đây, BYD Việt Nam cũng đã phối hợp cùng Grab và các đối tác tài chính, ngân hàng, hạ tầng sạc tổ chức chuỗi chương trình BYD Fest 102 – mùa 2 với sự kiện đầu tiên diễn ra tại TP.HCM. Trong khuôn khổ chương trình này, BDY cùng các đối tác đã cung cấp các gói hỗ trợ tài chính đặc quyền trị giá 85 triệu đồng cho BYD M6 và 125 triệu đồng cho BYD Seal 5. Ngoài ra, các đối tác đồng hành cùng BYD trong chương trình này còn cung cấp gói tài chính hỗ trợ hạn mức vay lên tới 85% giá trị xe, thời gian vay linh hoạt kéo dài đến 96 tháng. Đây được xem là cầu nối trực tiếp để đội ngũ chuyên gia của BYD, Grab và các đối tác tài chính lắng nghe, tư vấn chuyên sâu và tháo gỡ từng nút thắt cụ thể cho khách hàng.
Tình huống giao thông: Hai người chở nhau trên xe máy không đội mũ bảo hiểm đi vào cao tốc, nơi chỉ dành riêng cho ôtô. Luồn lách qua nhiều ôtô ở giữa đường, tránh một xe tải, xe máy đâm sầm vào đuôi một xe tải khác. Cú va chạm mạnh khiến hai người ngã lăn ra đường. Chưa rõ thương vong.
Kỹ năng lái xe: Người đi xe máy tuyệt đối không được đi vào đường chỉ dành riêng cho ôtô đi tốc độ cao. Việc đi vào phần đường không dành cho xe máy vô cùng nguy hiểm cho những người đi xe máy và ảnh hưởng đến an toàn của những người đi ôtô.
Đặc biệt, người đi xe máy bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm, đây là giới hạn cuối cùng bảo vệ vùng đầu khi xảy ra va chạm. Nghị định 168/2024 quy định xử phạt 4-6 triệu đồng đối với người đi xe máy vào đường cấm xe máy, trừ 6 điểm trên giấy phép lái xe và phạt tiền 600.000-800.000 đồng đối với người không đội mũ bảo hiểm.
Trong đợt nắng nóng kéo dài vừa qua tại Mỹ, khi nhu cầu sử dụng điều hòa tăng vọt khiến lưới điện đứng trước nguy cơ quá tải, nhiều ý kiến từng lo ngại số lượng xe điện ngày càng lớn sẽ càng làm tình hình thêm nghiêm trọng.
Tuy nhiên, thực tế lại diễn ra theo hướng ngược lại. Thay vì chỉ tiêu thụ điện, nhiều xe điện đã trở thành những "cục pin di động", cung cấp điện ngược trở lại lưới thông qua công nghệ Vehicle-to-Grid (V2G), giúp các công ty điện lực duy trì nguồn cung trong những thời điểm nhu cầu đạt đỉnh.
Theo Sáng kiến Xe buýt điện học đường (Electric School Bus Initiative) của Viện Tài nguyên Thế giới (WRI), khoảng 230 xe buýt điện đang tham gia các dự án V2G đã có thể đồng thời cung cấp khoảng MWh điện trở lại lưới điện.
Lượng điện này đủ đáp ứng nhu cầu của khoảng 1.600 hộ gia đình Mỹ trong khoảng 4 giờ, đồng thời góp phần giảm đáng kể áp lực lên hệ thống điện vào giờ cao điểm.
Đáng chú ý, dù học sinh đã nghỉ hè, các xe buýt điện vẫn tiếp tục phát huy giá trị khi không phải đưa đón học sinh mà được sử dụng như những hệ thống lưu trữ năng lượng phục vụ lưới điện.
Ông Steve Letendre, cố vấn cấp cao của Hiệp hội Hội đồng Tích hợp Xe - Lưới điện (Vehicle Grid Integration Council), nhận định công nghệ này mới chỉ ở giai đoạn đầu phát triển, nhưng xe buýt học đường sẽ trở thành một trong những trụ cột quan trọng nhất của hệ thống V2G trong tương lai.
Bang California hiện là địa phương dẫn đầu Mỹ trong triển khai mô hình này. Dự án lớn nhất thuộc Học khu Oakland đang vận hành 74 xe buýt điện, mỗi năm bổ sung khoảng 2,1 GWh điện sạch trở lại lưới điện của bang.
Theo WRI, những con số hiện nay mới chỉ phản ánh một phần nhỏ tiềm năng của V2G.
Nếu 230 xe buýt điện có thể cung cấp khoảng 8 MWh điện, thì chỉ cần mở rộng mô hình này đến một nửa trong số khoảng 6.700 xe buýt điện đang hoạt động tại Mỹ cũng sẽ tạo ra hơn 100 MWh nguồn điện linh hoạt để hỗ trợ lưới điện vào những thời điểm nhu cầu tiêu thụ tăng cao.
Không chỉ giúp ổn định hệ thống điện, nguồn điện từ xe điện còn có thể giúp giảm chi phí cho người tiêu dùng. Khi có thêm nguồn cung từ pin xe điện, các công ty điện lực sẽ giảm nhu cầu mua điện giá cao trên thị trường trong giờ cao điểm, qua đó tiết kiệm chi phí truyền tải và phân phối, tạo điều kiện để giảm giá điện trong dài hạn.
Ngoài lợi ích kinh tế, công nghệ V2G còn phát huy hiệu quả trong các tình huống khẩn cấp.
Bà Angie White-Banda, giám sát vận tải của Học khu Glades County (bang Florida), cho biết nếu xảy ra bão hoặc mất điện diện rộng, các xe buýt điện có thể được điều động đến các điểm tập trung để người dân sạc điện thoại, các thiết bị thiết yếu hoặc vào xe nghỉ ngơi trong môi trường có điều hòa.
Quy mô các dự án cũng đang tiếp tục mở rộng. Học khu San Francisco dự kiến đưa vào hoạt động dự án V2G mới ngay trong tháng tới với 104 xe buýt điện, có khả năng cung cấp khoảng 3 GWh điện mỗi năm trong các khung giờ cao điểm.
Theo kế hoạch, đến năm 2028, đội xe sẽ được mở rộng lên hơn 238 chiếc.
Telo, start-up xe điện có trụ sở tại Mỹ, công bố thêm nhiều thông tin kỹ thuật đáng chú ý về mẫu bán tải điện cỡ nhỏ MT1. Trong đó, nổi bật nhất là khả năng sạc nhanh với công suất duy trì lên tới 400kW - mức công suất hiện chỉ xuất hiện trên một số ít mẫu xe điện cao cấp trên thị trường.
Theo CTO Forrest North, MT1 được phát triển với hệ thống pin điện áp kép gồm hai cụm pin 400V. Khi vận hành, hai cụm pin này có thể hoạt động song song ở mức 400V hoặc chuyển sang kết nối nối tiếp để đạt điện áp 800V khi sạc.
Giải pháp này giúp xe tận dụng tối đa các trạm sạc siêu nhanh 800V, đồng thời vẫn duy trì hiệu suất cao tại các trạm sạc nhanh 400V vốn đang chiếm phần lớn mạng lưới sạc hiện nay.
"Những chiếc xe chỉ tập trung vào nền tảng 800V thường gặp bất lợi khi sử dụng các trạm sạc 400V. Trong khi số lượng trạm sạc 400V vẫn nhiều hơn đáng kể, đó là hạn chế lớn đối với khách hàng", ông North cho biết.
Điều đáng chú ý là Telo áp dụng hệ thống này trên một mẫu xe có kích thước rất nhỏ. MT1 chỉ dài khoảng 3,86m, tương đương một chiếc Hyundai Grand i10 (3.815mm).
Telo khẳng định đây không chỉ là một con số công suất sạc cực đại xuất hiện trong vài giây. Theo công ty, MT1 có thể duy trì công suất 400kW trong thời gian dài, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian sạc thực tế.
Đây là tuyên bố táo bạo trong bối cảnh nhiều hãng xe thường quảng bá mức công suất sạc cực đại nhưng chỉ đạt được trong thời gian rất ngắn rồi giảm mạnh để bảo vệ pin.
Hiện nay, một trong những mẫu xe điện nổi bật về tốc độ sạc là Lucid Gravity cũng chỉ duy trì công suất khoảng 400kW trong gần 90 giây trước khi giảm dần. Trong khi đó, Tesla Model Y đạt công suất sạc tối đa khoảng 250kW.
Theo Telo, bước tiến này đến từ thế hệ pin mới với mật độ năng lượng cao hơn khoảng 20% và điện trở trong thấp hơn đáng kể so với các loại pin mà hãng tiếp cận cách đây một năm.
Điện trở trong thấp giúp giảm nhiệt lượng phát sinh trong quá trình sạc nhanh, cho phép duy trì công suất cao lâu hơn.
Bên cạnh thông tin về công nghệ sạc, Telo cũng cho biết đã ký kết hợp tác với Schwab Industries - nhà cung cấp linh kiện ô tô cấp 1 tại bang Michigan (Mỹ) - để sản xuất phần thân xe.
Start-up này hiện đã huy động khoảng 30 triệu USD vốn đầu tư, trong đó có vòng gọi vốn Series A trị giá 20 triệu USD với sự tham gia của Marc Tarpenning, đồng sáng lập Tesla.
Theo công bố của công ty, MT1 đã nhận hơn 12.000 đơn đặt trước, tương đương doanh thu tiềm năng trên 600 triệu USD.
Dù sở hữu kích thước nhỏ gọn, MT1 vẫn có thùng hàng dài khoảng 1,52m, tương đương mẫu bán tải Toyota Hilux.
Xe có hai tùy chọn pin gồm bản tiêu chuẩn 77kWh cho phạm vi hoạt động khoảng 418km và bản 106kWh có thể chạy hơn 563km sau mỗi lần sạc.
Phiên bản dẫn động bốn bánh sử dụng hai mô-tơ điện, cho công suất 500 mã lực và khả năng tăng tốc từ 0 - 100km/h trong khoảng 4 giây.
Telo đặt mục tiêu bàn giao khoảng 500 xe đầu tiên vào cuối năm 2026 trước khi tăng dần sản lượng lên khoảng 5.000 xe mỗi năm.
Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng tuyên bố về khả năng duy trì công suất sạc 400kW vẫn cần được kiểm chứng bằng các thử nghiệm thực tế.
Trong lịch sử ngành xe điện, không ít startu-p từng đưa ra những mục tiêu đầy tham vọng nhưng gặp khó khăn khi bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt.
Bên cạnh đó, mức vốn khoảng 30 triệu USD hiện nay vẫn được đánh giá là khá khiêm tốn so với chi phí thường lên tới hàng trăm triệu USD để đưa một mẫu xe du lịch hoàn toàn mới ra thị trường.
