Sáng 9/11/1888, khu phố Whitechapel ở phía đông London thức dậy bởi tiếng la hét của một người bán hàng. Trong căn phòng chật hẹp trên phố Dorset, thi thể Mary Jane Kelly, nạn nhân của kẻ giết người hàng loạt khét tiếng nhất thế kỷ 19, Jack the Ripper, nằm giữa khung cảnh kinh hoàng.
Chỉ ít phút sau, hàng trăm người đã kéo đến. Người dân chen nhau đứng sát cửa sổ, báo chí tràn vào khu vực, hàng xóm cố nhìn xem chuyện gì xảy ra. Cảnh sát chỉ còn cách dùng dây thừng căng quanh ngôi nhà và bố trí người đứng gác.
Cuối thế kỷ 19, đó là điều bình thường. Ngày nay, dải băng màu vàng in dòng chữ đen “POLICE LINE DO NOT CROSS” (Khu vực cảnh sát, cấm vượt qua) trở nên quen thuộc. Công chúng đều hiểu phía sau là một không gian bất khả xâm phạm.
Dải băng mỏng đó cũng là kết quả của hơn một thế kỷ thay đổi trong tư duy điều tra hình sự.
Trước khi dải băng này ra đời, nếu xảy ra án mạng trên đường phố, cảnh sát thường sử dụng bất cứ thứ gì có sẵn: dây thừng, hàng rào gỗ, xe ngựa, sau này là ô tô cảnh sát hoặc đơn giản là một nhóm cảnh sát đứng thành hàng để ngăn người dân hiếu kỳ.
Nhưng sau quá trình sử dụng, giới chức nhận ra dây thừng không tạo được cảm giác cảnh báo rõ ràng. Người dân vẫn có thể bước qua nếu tò mò. Cảnh sát cũng liên tục phải nhắc nhở từng người.
Đến cuối thế kỷ XIX, khi nhiếp ảnh bắt đầu được sử dụng trong điều tra, nhiều bức ảnh lịch sử còn cho thấy hàng chục người đứng ngay cạnh thi thể nạn nhân.
Một giáo sư người Pháp đã thay đổi mọi thứ
Bước ngoặt không đến từ cảnh sát, mà từ một giáo sư người Pháp. Năm 1910, bác sĩ và nhà tội phạm học Edmond Locard thành lập phòng thí nghiệm pháp y đầu tiên của cảnh sát tại Lyon.
Ông đưa ra nguyên lý nổi tiếng: “Mọi sự tiếp xúc đều để lại dấu vết.” Ngày nay, nguyên lý này được gọi là Locard’s Exchange Principle và vẫn được giảng dạy trong mọi trường đào tạo điều tra viên trên thế giới.
Hiểu đơn giản là mỗi khi một người bước vào hiện trường, họ không chỉ mang thứ gì đó đến mà còn lấy đi một thứ gì đó.
Một hung thủ có thể để lại tóc, sợi vải, đất bám trên giày, dấu vân tay, mồ hôi… Nhưng một cảnh sát bất cẩn hay bất cứ kẻ hiếu kỳ nào cũng có thể vô tình làm mất dấu giày của hung thủ hoặc mang tóc của mình vào hiện trường.
Đó là lý do Locard cho rằng nhiệm vụ đầu tiên của cảnh sát không phải là khám nghiệm mà là ngăn không cho bất kỳ ai tiếp xúc với hiện trường. Quan điểm này làm thay đổi hoàn toàn tư duy điều tra.
Những năm 1920-1950, dấu vân tay, nhiếp ảnh hiện trường, giám định máu và nhiều kỹ thuật pháp y phát triển rất nhanh. Hiện trường trở thành “kho chứng cứ” chứ không còn chỉ là nơi phát hiện thi thể.
Mỗi dấu chân đều có giá trị. Mỗi dấu bánh xe đều có thể dẫn tới hung thủ. Mỗi đầu lọc thuốc lá đều có thể giúp xác định người từng xuất hiện.
Điều đó khiến các lực lượng cảnh sát nhận ra rằng bảo vệ hiện trường phải trở thành bước đầu tiên trong mọi cuộc điều tra.
FBI sau này đưa nguyên tắc này vào cẩm nang đào tạo điều tra viên: Việc đầu tiên khi đến hiện trường là xác lập và bảo vệ khu vực, chỉ cho phép người có nhiệm vụ ra vào.
Dải băng vàng ra đời
Không có một cá nhân nào được ghi nhận là “cha đẻ” của băng niêm phong hiện trường.
Thứ xuất hiện trước lại là barrier tape – loại băng nhựa dùng để cảnh báo công trình xây dựng, khu vực nguy hiểm hoặc đường đang sửa chữa.
Khoảng giữa thế kỷ XX, ngành công nghiệp nhựa phát triển mạnh giúp polyethylene trở nên rất rẻ. Các công ty bắt đầu sản xuất những cuộn băng mỏng, nhẹ, chống nước và có thể in chữ. Lực lượng cảnh sát Mỹ nhanh chóng nhận ra đây là giải pháp hoàn hảo.
Chỉ cần vài phút, một cảnh sát có thể mang theo cả trăm mét băng trong cốp xe, căng quanh một khu vực rộng mà trước đây phải cần rất nhiều người đứng canh.
Đến cuối thập niên 1960 và đặc biệt trong những năm 1970, hình ảnh dòng chữ “Police line, do not cross” đã xuất hiện phổ biến trên đường phố phương Tây.
Vì sao gần như luôn là màu vàng?
Các nghiên cứu về thị giác và an toàn lao động từ giữa thế kỷ XX cho thấy màu vàng nằm trong nhóm màu con người nhận biết nhanh nhất ở khoảng cách xa.
Đó cũng là màu được sử dụng trên biển cảnh báo, xe cứu hộ, xe công trình và áo phản quang. Màu vàng tạo cảm giác “chú ý” nhưng không mang ý nghĩa cấm tuyệt đối như màu đỏ.
Đối với cảnh sát, điều quan trọng là người dân nhận ra ngay phía trước là khu vực đặc biệt. Bởi vậy, vàng trở thành màu tiêu chuẩn.
Dù sau này cảnh sát một số nước dùng thêm màu đỏ – trắng như ở Đức, Pháp xanh-trắng như ở Nhật; hoặc màu cam được một số lực lượng cảnh sát Bắc Âu sử dụng nhưng băng vàng in chữ đen vẫn là hình ảnh biểu tượng và phổ biến nhất.
Cảnh sát ngày nay không chỉ dùng nó để đánh dấu hiện trường án mạng, mà còn để cảnh báo các khu vực tai nạn, rò rỉ hóa chất, cây đổ, nhà sập và các sự kiện nguy hiểm tương tự.
Cuộn băng này được cánh sát dùng nhiều nhất nhưng không phải vật phẩm quản lý đặc biệt của ngành tư pháp. Người dân có thể mua cho mục đích làm phim sự kiện, Halloween… nhưng sẽ bị xử lý nếu lợi dụng để giả danh cảnh sát, phong tỏa đường, cản trở giao thông trái phép.
Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ra kết luận điều tra, đề nghị truy tố Hoàng Mạnh Hà và Vũ Mạnh Cường về tội Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ.
Cùng vụ án, C01 đề nghị truy tố 27 bị can khác về một trong các tội danh: Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Đưa hối lộ, Môi giới hối lộ, Nhận hối lộ.
Theo kết luận, nhận thấy việc kinh doanh sữa có lợi nhuận cao nên năm 2021, Hà và Cường thành lập Công ty Rance Pharma do Hoàng Mạnh Hà làm Giám đốc, người đại diện theo pháp luật. Sau đó, hai người mở thêm Hacofood cho Vũ Mạnh Cường làm giám đốc.
Để bắt đầu phi vụ sản xuất sữa, nhóm này thống nhất xây dựng một nhà máy sản xuất đặt tại cụm công nghiệp Phú Nghĩa, xã Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ (cũ), Hà Nội. Nhà máy được giao cho Hồ Sỹ Ý điều hành, hoạt động dưới danh nghĩa pháp nhân của Công ty Rance Pharma và Hacofood Group.
Trước khi sản xuất các sản phẩm sữa bột giả, Cường và Hà còn liên kết thành lập ra 9 công ty khác tạo nên một hệ sinh thái. Các công ty này sẽ đứng tên hồ sơ công bố nhãn thương hiệu sản phẩm và trực tiếp kinh doanh, phân phối tiêu thụ sữa được sản xuất tại nhà máy.
Công an xác định, sản phẩm của nhóm này chủ yếu là các loại sữa dành cho người bị tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, thiếu tháng và phụ nữ có thai. Các thành phần công bố sản phẩm như chiết xuất tổ yến, đông trùng hạ thảo, bột macca, bột óc chó. Thế nhưng thực tế hoàn toàn không có những chất này. Nhóm Cường và Hà đã bỏ một số nguyên liệu đầu vào và thay thế, bổ sung thêm một số chất phụ gia.
Các sản phẩm được Cường và Hà cho nhân viên thực hiện thủ tục công bố sản phẩm tại Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố Hà Nội và tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình (cũ). Tùy từng giai đoạn, việc lập hồ sơ công bố được thực hiện thông qua các nhóm khác nhau. Hồ sơ sau đó được một số cán bộ Chi cục vệ sinh an toàn thực phẩm giúp đỡ chỉnh sửa.
Một số thành phần quan trọng của sữa bị thay thế
Quá trình sản xuất diễn ra theo dây chuyền, đó là nguyên liệu được đưa vào phòng trộn để phối trộn. Sau đó chuyển qua hệ thống chiết rót, đóng lon, dập nắp, in hạn sử dụng và hoàn thiện đóng gói trước khi nhập kho thành phẩm. Toàn bộ hồ sơ sản xuất được lưu trữ tại nhà máy.
Tuy nhiên, từ khoảng tháng 11/2021, nhằm giảm chi phí và tăng lợi nhuận, nhóm lãnh đạo công ty đã thống nhất thay đổi công thức sản phẩm so với hồ sơ đã công bố. Họ cho thay thế một số thành phần quan trọng như chất MCT bằng Non Dairy Creamer, thay axit béo bằng Omega 369, thay vitamin và khoáng chất riêng lẻ bằng hỗn hợp tổng hợp và cắt giảm hàm lượng nhiều nguyên liệu khác.
Dù nhận thức rõ việc này làm giảm chất lượng sản phẩm nhưng các bị can vẫn tiếp tục sản xuất, dẫn đến thiếu nhiều chỉ tiêu chất lượng. Từ năm 2021 đến 2025, Hồ Sỹ Ý là người trực tiếp xây dựng công thức, ban hành lệnh sản xuất và điều hành quy trình.
Công an kết luận, bằng thủ đoạn thay thế và cắt giảm nguyên liệu, Công ty Rance Pharma và Hacofood Group đã sản xuất tổng cộng hơn 187.000 hộp sữa giả. Sau đó, đã tiêu thụ gần 170.300 hộp, thu về gần 18 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, nhóm này thu lợi bất chính hơn 11 tỷ đồng.
Ở khâu phân phối, các công ty thương mại đã bán ra thị trường gần 160.000 hộp, thu về hơn 44 tỷ đồng và hưởng lợi bất chính 28 tỷ đồng. Tổng giá trị hàng hóa tính theo giá thị trường là hơn 54 tỷ đồng, với tổng tiền thu lợi bất chính hơn 39,5 tỷ đồng.
Quá trình điều tra, công an đã tạm giữ 27.100 hộp thuộc 426 sản phẩm sữa dạng bột. Kết quả giám định cho thấy toàn bộ số sản phẩm này đều là hàng giả, do hàm lượng các chất không đạt 70% so với công bố trên nhãn.
Theo đó, qua quá trình điều tra, Công an tỉnh An Giang xác định Vũ Thị Hương - một giáo viên ở phường Tô Châu (tỉnh An Giang) - có hành vi: dù vụ việc khiếu nại, tố cáo không liên quan nhưng Hương vẫn lợi dụng quyền tự do ngôn luận gửi đơn đến nhiều cơ quan ở trung ương và địa phương.
Dù các cơ quan chức năng có thẩm quyền giải quyết theo đúng quy định pháp luật nhưng Hương vẫn không đồng tình mà yêu cầu các cơ quan phải xử lý theo yêu cầu của Hương.
Tuy nhiên khi yêu cầu không được đáp ứng, Hương tiếp tục khiếu nại, tố cáo với nội dung xuyên tạc, vu khống, bôi nhọ, xúc phạm các tổ chức, cá nhân. Qua đó làm suy giảm uy tín của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân, gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh trật tự tại địa phương.
Công an tỉnh An Giang tiếp tục điều tra, xác minh xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Ngày 28/6, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk, cho biết đã khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Viết Lãm (33 tuổi, trú tại xã Cư Pơng, Đắk Lắk) để điều tra về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo điều tra của cơ quan công an, Lãm là giám đốc, người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH TM&ĐT Ngọc Lâm Khang Group (trụ sở chính tại phường Thủ Đức, TPHCM).
Từ năm 2023, Lãm về tỉnh Đắk Lắk, sử dụng tư cách pháp nhân của công ty để huy động nhiều người góp tiền và góp bất động sản để hợp tác kinh doanh. Đối tượng hứa hẹn khi đầu tư với công ty, mức lợi nhuận 15-20% và được chi trả hàng ngày.
Bản thân đang trong tình trạng nợ nần nhưng Lãm vẫn tạo dựng hình ảnh mình là một người giàu có, sở hữu nhiều bất động sản ở các thành phố lớn để lấy được lòng tin của các nhà đầu tư.
Sau khi huy động được tiền, bất động sản của người dân, Lãm đã sử dụng vào mục đích cá nhân dẫn đến mất khả năng thanh toán.
Bước đầu, cơ quan công an xác định Nguyễn Viết Lãm đã nhận, chiếm đoạt hơn 3,3 tỷ đồng cùng 9 thửa đất của các bị hại trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk và các tỉnh lân cận.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk kêu gọi những người đã giao tiền hoặc bất động sản cho Nguyễn Viết Lãm để góp vốn đầu tư nhanh chóng đến trình báo, phối hợp cung cấp thông tin nhằm phục vụ công tác điều tra và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của mình theo quy định.
