Đây là nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Trong lĩnh vực công chứng, Nghị định 109 cũng siết chặt quy trình nhận diện người yêu cầu công chứng khi bổ sung một yêu cầu kỹ thuật mới mang tính bắt buộc để chống gian lận.
Cụ thể, nhà chức trách sẽ xử phạt tổ chức hành nghề công chứng 7-10 triệu đồng nếu không chụp ảnh người yêu cầu công chứng đang ký hoặc điểm chỉ vào văn bản trước sự chứng kiến của công chứng viên. Hai Nghị định hiện hành chưa đề cập hành vi này, do Luật Côngchứng cũ (2014) chưa bắt buộc việc chụp ảnh. Song Luật Công chứng 2024 đã bắt buộc nội dung này.
Vấn đề công chứng viên có cần thiết phải chụp ảnh với người yêu cầu công chứng, vừa qua một lần nữa được một số đại biểu Quốc hội đưa ra hôm 9/4, khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Nêu quan điểm, bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu, quy định này mới được bổ sung trong Luật Công chứng 2024, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc công chứng, bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng.
Bà phân tích, quy định bắt buộc chụp ảnh mới chỉ thực hiện được một năm, nên nếu bỏ cần có tổng kết, đánh giá. Hoạt động này thực tế không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho hay có những hợp đồng công chứng vô hiệu vì công chứng viên cũng không biết người đi công chứng là ai.
Do đó, việc chụp ảnh bảo đảm tính xác thực, chính xác, đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên. Trong khi thao tác chụp ảnh cũng rất đơn giản, không phiền hà cho người dân.
Công chứng di chúc trực tuyến có thể bị phạt 15-25 triệu đồng
Nghị định 109 cũng đã cập nhật nhiều nội dung mới nhằm phù hợp với Luật Công chứng 2024 và xu hướng chuyển đổi số.
Cụ thể, Luật Công chứng 2024 cho phép việc công chứng điện tử có thể thực hiện trực tuyến, khi các bên không có mặt tại cùng một địa điểm và giao kết giao dịch thông qua phương tiện trực tuyến, trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên.
Song công chứng điện tử không được áp dụng với di chúc và giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác (hứa thưởng, từ chối hưởng di sản, đơn phương chấm dứt hợp đồng…).
Theo luật, công chứng viên có trách nhiệm phải kiểm tra kỹ tình trạng sức khỏe tâm thần và năng lực nhận thức của người lập di chúc tại thời điểm công chứng. Việc thực hiện trực tuyến có thể làm hạn chế khả năng quan sát, đánh giá xem người lập di chúc có đang bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép hay không.
Công chứng viên cũng phải chứng kiến việc người lập di chúc tự mình ký hoặc điểm chỉ vào văn bản và phải thực hiện việc niêm phong bản di chúc ngay trước mặt người lập di chúc…
Vì vậy, công chứng di chúc điện tử trực tuyến có thể dẫn đến xác nhận không chính xác ý chí cuối cùng của người để lại di sản, kéo theo các tranh chấp hoặc sai sót pháp lý về sau.
Do đó, tại Nghị định mới đặt ra mức phạt 15-25 triệu đồng nếu công chứng viên, hoặc tổ chức hành nghề công chứng thực hiện hành vi này. Đây là quy định lần đầu xuất hiện, do các quy định hiện hành (Nghị định 82 và 117) dựa trên Luật Công chứng 2014 (cũ), nên chưa có hành lang pháp lý để xử phạt các hành vi liên quan đến môi trường điện tử trực tuyến này.
Cũng liên quan đến nội dung chuyển đổi số trong hoạt động công chứng, Nghị định 109 bổ sung mức phạt 10-20 triệu đồng với tổ chức hành nghề công chứng nếu không thực hiện việc chuyển đổi hồ sơ công chứng giấy thành thông điệp dữ liệu điện tử để lưu trữ điện tử theo quy định của pháp luật.
Do Luật Công chứng 2024 cho phép công chứng trực tiếp và trực tuyến. Giao dịch sau đó vẫn được công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận bằng chữ ký số để tạo ra văn bản công chứng điện tử.
Ngày 2/5, Công an tỉnh Bắc Ninh cho biết Phòng cảnh sát kinh tế vừa khởi tố 6 bị can về tội Giả mạo trong công tác và 26 người với cáo buộc Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.
Theo điều tra ban đầu, từ năm 2022 đến 9/2025, nhóm bị can đã lợi dụng quy định của pháp luật về việc cho phép người bị kết án phạt tù được tạm hoãn chấp hành án khi mắc bệnh nặng, hiểm nghèo để "chạy tội". Một số người bị kết án tù sau đó đã thông qua người trung gian, gồm cả cán bộ nhà nước, để móc nối với Hoàng Văn Huấn, Phó giám đốc Bệnh viện Phổi Hà Nội.
Việc làm giả bệnh án lao phổi nặng độ 4, kháng đa thuốc nhằm hợp thức hóa điều kiện hoãn chấp hành án phạt tù. Mỗi hồ sơ bệnh án làm giả, người bị kết án phải chi phí vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng.
Theo cáo buộc, ông Huấn đã chỉ đạo bị canLã Đức Mạnh, điều dưỡng viên Khoa cấp cứu và hồi sức tích cực, Bệnh viện Phổi Hà Nội liên hệ, tiếp nhận các trường hợp có nhu cầu làm bệnh án giả. Tại đây, mặc dù không bị bệnh và không điều trị tại bệnh viện, ông yêu cầu kỹ thuật viên làm giả kết quả xét nghiệm.
Vị phó giám đốc còn chỉ đạo bị can Đặng Việt Phong, bác sĩ khoa cấp cứu cùng với Mạnh lập khống hồ sơ bệnh án, các phiếu chăm sóc của điều dưỡng trong hồ sơ điều trị. Tiếp đến, ông Huấn bị cáo buộc đưa cho người bị kết án các tài liệu như bản kết luận bệnh tật hoặc bệnh án photocoppy để họ làm thủ tục xin hoãn chấp hành án tại các toà án hoặc cơ quan thi hành án.
Thông thường, có bệnh án này, người phạm tội được quyết định hoãn chấp hành án phạt tù từ 6 đến 12 tháng. Khi hết thời hạn, nếu vẫn có nhu cầu muốn hoãn chấp hành án thì các nghi phạm tiếp tục làm giả hồ sơ bằng thủ đoạn như trên.
Công an đang điều tra, mở rộng vụ án để làm rõ vai trò, trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan; kêu gọi người có liên quan đến vụ án chủ động đến trình báo để được hưởng khoan hồng.
Nghị quyết 29/2026/QH16 của Quốc hội đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy lập pháp khi lần đầu tiên thiết lập cơ chế, chính sách đặc thù đối với các vi phạm đất đai xảy ra trong quá khứ, trước thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực.
Điểm cốt lõi của chính sách là phân định rạch ròi giữa vi phạm có yếu tố tham nhũng và vi phạm không có yếu tố tham nhũng.
Theo đó, chỉ những trường hợp không tham nhũng mới thuộc phạm vi điều chỉnh. Đây là "lằn ranh pháp lý" quan trọng nhằm ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách để hợp thức hóa các hành vi tiêu cực. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-5 và được xem là một giải pháp pháp lý mang tính chuyển tiếp, xử lý các tồn tại lịch sử.
Thay vì áp dụng chế tài hình sự một cách cứng nhắc, Nghị quyết 29 cho phép không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp vi phạm nhưng không gây thất thoát tài sản nhà nước, hoặc có gây thất thoát nhưng đã khắc phục toàn bộ hậu quả.
Điều kiện đặt ra là hành vi vi phạm phải xuất phát từ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, dự án đã hoàn thành, mang lại hiệu quả và không còn tranh chấp, khiếu kiện.
Đối với những trường hợp chưa thể khắc phục ngay, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự trong thời hạn tối đa 2 năm để tạo điều kiện khắc phục hậu quả. Nếu hết thời hạn mà hậu quả được khắc phục đầy đủ thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự; nếu không, vẫn bị xử lý nhưng được xem xét giảm nhẹ.
Cơ chế, chính sách này cho thấy rõ sự chuyển hướng từ tư duy "trừng phạt" sang "khắc phục", lấy hiệu quả kinh tế - xã hội và việc thu hồi, khôi phục tài sản làm trọng tâm.
Một điểm đáng chú ý khác là Nghị quyết 29 không chỉ dừng lại ở giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử, mà còn mở rộng sang cả giai đoạn thi hành án.
Theo đó, đối với người đã bị kết án nhưng chưa thi hành án, nếu đủ điều kiện, tòa án có thể quyết định hoãn chấp hành hình phạt trong thời hạn tối đa 2 năm để họ thực hiện nghĩa vụ khắc phục hậu quả.
Nếu khắc phục đầy đủ, người bị kết án có thể được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại.
Trong trường hợp đang chấp hành án phạt tù, người vi phạm cũng có thể được tạm đình chỉ thi hành án để khắc phục hậu quả.
Kết quả khắc phục sẽ là căn cứ quan trọng để xem xét miễn, giảm hình phạt hoặc rút ngắn thời gian chấp hành án.
Ngoài ra, nghị quyết đã nêu còn mở ra khả năng xóa án tích đối với những người đã chấp hành xong bản án nếu đáp ứng đủ điều kiện. Quy định này mang tính nhân văn rõ rệt, góp phần tạo điều kiện cho người vi phạm sớm tái hòa nhập xã hội, đồng thời giải quyết các hệ quả pháp lý kéo dài từ những sai phạm trong quá khứ.
Quốc hội đã giao Chính phủ, các bộ, ngành và cơ quan tố tụng khẩn trương rà soát, lập danh sách các vụ việc, vụ án, bản án liên quan đến vi phạm đất đai không có yếu tố tham nhũng xảy ra trước ngày 1-8-2024 để tổ chức thực hiện hiệu quả Nghị quyết 29 này.
Thực tiễn tại nhiều tỉnh, thành, trong đó có tỉnh Khánh Hòa, cho thấy rõ nhu cầu cấp thiết của một cơ chế như Nghị quyết 29. Trong giai đoạn 2010 - 2020, nhiều sai phạm trong quản lý đất đai tại địa phương đã được phát hiện qua các kết luận của cơ quan kiểm tra, thanh tra Trung ương.
Các sai phạm chủ yếu liên quan đến việc giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, sử dụng đất không đúng mục đích, vi phạm quy hoạch…
Chính các sai phạm đó, nhiều cựu lãnh đạo UBND tỉnh và các sở, ngành đã bị truy tố, xét xử qua nhiều bản án có hiệu lực pháp luật. Nhiều cựu lãnh đạo địa phương đã phải chấp hành tổng hợp hình phạt tù từ hơn 10 năm đến gần 30 năm tù do liên quan đến nhiều vụ án khác nhau về quản lý đất đai và tài sản nhà nước.
Tuy nhiên, theo các bản án và kết luận thanh tra, điểm chung của các vụ việc này là không phát hiện yếu tố tham nhũng, vụ lợi cá nhân. Nguyên nhân sai phạm chủ yếu xuất phát từ bối cảnh pháp luật trước đây còn chồng chéo, thiếu thống nhất, cùng với áp lực phát triển kinh tế - xã hội khiến một số lãnh đạo địa phương đã nôn nóng, "vượt rào" trong quá trình điều hành. Một số dự án liên quan đến các sai phạm này trên thực tế đã được triển khai, hoàn thành và mang lại hiệu quả nhất định cho địa phương.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 29 mở ra một hướng tiếp cận mới mang tính điều chỉnh chính sách. Nếu các trường hợp đã bị kết án đáp ứng đủ điều kiện, đặc biệt là không có yếu tố tham nhũng và có khả năng hoặc đã khắc phục hậu quả, thì có thể được xem xét hoãn, miễn hoặc giảm hình phạt theo quy định.
Có thể thấy Nghị quyết 29 phản ánh một bước chuyển quan trọng trong chính sách pháp luật từ cách tiếp cận xử lý vi phạm thuần túy sang hướng tiếp cận toàn diện hơn, chú trọng khắc phục hậu quả, ổn định xã hội và phục vụ phát triển kinh tế.
Các sai phạm được VKSND Tối cao nêu trong cáo trạng mới ban hành, truy tố hai "ông trùm" sữa giả là Hoàng Mạnh Hà và Vũ Mạnh Cường về tội Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ.
Trong 27 bị can còn lại của vụ án, ông Bùi Quốc Hưng, cựu Phó phòng cảnh sát hình sự Công an tỉnh Vĩnh Phúc (cũ) bị truy tố về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo cáo trạng, nhận thấy việc kinh doanh sữa có lợi nhuận cao nên năm 2021, Hà và Cường thành lập Công ty Rance Pharma do Hoàng Mạnh Hà làm giám đốc, người đại diện theo pháp luật. Sau đó, hai người mở thêm Hacofood cho Vũ Mạnh Cường làm giám đốc.
Nhóm này thống nhất xây dựng một nhà máy sản xuất đặt tại cụm công nghiệp Phú Nghĩa, xã Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ (cũ), Hà Nội. Nhà máy được giao cho Hồ Sỹ Ý điều hành, hoạt động dưới danh nghĩa pháp nhân của Công ty Rance Pharma và Hacofood Group.
Trước khi sản xuất các sản phẩm sữa bột giả, Cường và Hà còn liên kết thành lập ra 9 công ty khác tạo nên một hệ sinh thái. Các công ty này sẽ đứng tên hồ sơ công bố nhãn thương hiệu sản phẩm và trực tiếp kinh doanh, phân phối tiêu thụ sữa được sản xuất tại nhà máy.
Khi hành vi sản xuất sữa giả bị phát hiện, Cường cùng đồng phạm đã tìm cách kết nối với các đầu mối để nhờ giúp đỡ, tạo điều kiện cho Rance Pharma và Hacofood không bị xử lý hình sự. Do đang bị Cục cảnh sát môi trường (C05 Bộ Công an) thu giữ sữa, nhóm này tìm đến Nguyễn Văn Hòa, cựu giám đốc một chi nhánh ngân hàng và Nguyễn Văn Quân, Chủ tịch Công ty Đầu tư xây dựng Bắc Á, nhờ hỗ trợ.
Việc "chạy án" sau đó được ông Hòa và Quân đem đến nhờ ông Bùi Quốc Hưng, khi đó là Phó phòng cảnh sát hình sự Công an tỉnh Vĩnh Phúc (cũ). Ông Hưng nhận lời và nhiều lần gặp gỡ nhóm ông Hòa, Quân "bàn công việc".
VKS cáo buộc, ông Hưng đã nhận 100 triệu đồng từ ông Hòa và 140.000 USD (khoảng 3,4 tỷ đồng) từ ông Quân, cùng vào tháng 1/2025. Sau đó, Hưng cùng Hòa đã đến gặp người có thẩm quyền tại C05 Bộ Công an để hỏi thông tin và nhờ giúp đỡ.
Mặc dù Hưng chỉ khai đã nhận 100 triệu đồng từ ông Hòa, nhưng kết quả điều tra có đủ căn cứ xác định vị cựu Phó phòng hình sự đã nhận 140.000 USD và 100 triệu đồng, cáo trạng nêu.
Sữa giả chủ yếu dành cho người bị tiểu đường, suy thận
Theo cáo buộc, sản phẩm do nhóm Cường sản xuất chủ yếu là các loại sữa dành cho người bị tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, thiếu tháng và phụ nữ có thai. Trong thành phần công bố sản phẩm có chiết xuất tổ yến, đông trùng hạ thảo, bột macca, bột óc chó. Thế nhưng thực tế hoàn toàn không có những chất này. Nhóm Cường và Hà đã bỏ một số nguyên liệu đầu vào và thay thế, bổ sung thêm một số chất phụ gia.
Các sản phẩm được Cường và Hà cho nhân viên thực hiện thủ tục công bố sản phẩm tại Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố Hà Nội và tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình (cũ). Tùy từng giai đoạn, việc lập hồ sơ công bố được thực hiện thông qua các nhóm khác nhau. Hồ sơ sau đó được một số cán bộ Chi cục vệ sinh an toàn thực phẩm giúp đỡ chỉnh sửa.
Từ khoảng tháng 11/2021, nhằm giảm chi phí và tăng lợi nhuận, nhóm lãnh đạo công ty đã thống nhất thay đổi công thức sản phẩm so với hồ sơ đã công bố. Họ cho thay thế một số thành phần quan trọng như chất MCT bằng Non Dairy Creamer, thay axit béo bằng Omega 369, thay vitamin và khoáng chất riêng lẻ bằng hỗn hợp tổng hợp và cắt giảm hàm lượng nhiều nguyên liệu khác.
Công an kết luận, bằng thủ đoạn thay thế và cắt giảm nguyên liệu, Công ty Rance Pharma và Hacofood Group đã sản xuất tổng cộng hơn 187.000 hộp sữa giả. Sau đó, đã tiêu thụ gần 170.300 hộp, thu về gần 18 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, nhóm này thu lợi bất chính hơn 11 tỷ đồng.
Ở khâu phân phối, các công ty thương mại đã bán ra thị trường gần 160.000 hộp, thu về hơn 44 tỷ đồng và hưởng lợi bất chính 28 tỷ đồng. Tổng giá trị hàng hóa tính theo giá thị trường là hơn 54 tỷ đồng, với tổng tiền thu lợi bất chính hơn 39,5 tỷ đồng.
Quá trình điều tra, công an đã tạm giữ 27.100 hộp thuộc 426 sản phẩm sữa dạng bột. Kết quả giám định cho thấy toàn bộ số sản phẩm này đều là hàng giả, do hàm lượng các chất không đạt 70% so với công bố trên nhãn.