Tôi có nên nộp 700 nghìn đồng để vào nhóm chat ‘đọc lệnh chứng khoán’?

Mỗi lần thấy người ta tranh luận về trường chuyên, tôi lại thấy xuất hiện một cụm từ quen thuộc: "gà chọi". Nhiều người nghĩ những đứa trẻ ở đó chỉ biết học, chỉ biết đi thi, giỏi giành giải, nhưng thiếu kỹ năng sống, thiếu trải nghiệm, lớn lên khó hòa nhập xã hội.

Tôi không biết trường chuyên bây giờ đã thay đổi đến đâu. Nhưng tôi từng học trường thường, rồi vào trường chuyên. Bây giờ tôi có hai con, một học trường công, một học trường tư. Tôi không cho rằng trường chuyên là con đường duy nhất để thành công. Nhưng tôi cũng thấy không công bằng nếu chỉ nhìn vài ví dụ tiêu cực rồi phủ nhận cả một môi trường đã giúp rất nhiều đứa trẻ thay đổi cuộc đời.

Nhiều người cho rằng học trường chuyên quá khổ, con cái không có thời gian phát triển thể lực hay các hoạt động khác. Ít nhất với trải nghiệm của mình cách đây hơn 20 năm thì không phải vậy. Quanh tôi, các lớp chuyên khác rất mạnh về thể thao. Ngày nào tôi cũng thấy các bạn trai cao trên 1,7 m chơi bóng rổ ngoài sân. Cuối tuần, các lớp, các khối đá bóng, cổ vũ rất hoành tráng.

Nói về văn hóa thì, tôi học chuyên Anh. Hồi đó, ai cũng biết học sinh chuyên Anh khá "chịu chơi". Tôi vẫn nhớ cảm giác rất choáng của một đứa nhóc 15 tuổi mới vào trường khi cả khối tự tổ chức một đêm ca nhạc ở nhà văn hóa. Hàng trăm học sinh các trường khác đến xem. Ca nhạc, tạp kỹ, biểu diễn thời trang... tất cả đều do học sinh tự làm.

Khối tôi cũng rất cập nhật văn hóa phương Tây lúc đó: bóng đá, âm nhạc, phim ảnh... cái gì cũng biết. Đến các dịp quan trọng, chúng tôi cũng đi bán hoa, kinh doanh gây quỹ, tham gia cắm hoa, văn nghệ, nhạc cụ... hoạt động nào cũng có mặt. Đấy là những thứ học sinh không được dạy ở trong trường. Đơn giản vì chúng tôi được bao quanh bởi những con người cũng thích tìm hiểu, khám phá, thích cạnh tranh và dám nghĩ dám làm.

>> Con tôi học trường tư 10 triệu một tháng không phải để chạy đua trường chuyên

Điều mình thấy may mắn nhất khi học trường chuyên không chỉ là cơ sở vật chất, mà còn là thầy cô. Phải công nhận các thầy cô ở trường chuyên được đầu tư nên rất giỏi. Không chỉ giỏi chuyên môn mà họ còn rất tâm lý, hiểu và thương học sinh. Tôi cũng không thấy mình bị thiệt thòi gì khi học trong môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Bây giờ, tôi thấy càng ngày người ta càng đầu tư cho các trường chuyên để cơ sở vật chất tốt hơn. Trường tư thì những gia đình có điều kiện mới dễ tiếp cận. Còn với trường chuyên, những học sinh có năng lực mới có cơ hội vào. Nếu trường chuyên được đầu tư tốt, thì những đứa trẻ có khả năng nhưng điều kiện kinh tế hạn chế vẫn có cơ hội học trong một môi trường chất lượng. Chỉ riêng điều đó thôi, theo tôi đã rất đáng.

Nhà tôi ngày ấy không khá giả. Có những lúc tôi thấy hơi lạc lõng giữa nhiều bạn có điều kiện hơn. Nhưng nhìn lại, tôi thấy đó là một giai đoạn rất may mắn. Nhờ học lực, tôi được học trong một môi trường mà nếu phải đóng học phí như trường tư thời đó, gia đình chắc chắn không thể kham được. Nếu không có kỳ thi tuyển ấy, có lẽ tôi đã không có nhiều cơ hội như sau này.

Tất nhiên, phải thừa nhận để vào được trường chuyên rất vất vả. Đúng là tôi phải học thêm và tự học rất nhiều, cả ở trường lẫn ở nhà. Tôi mất gần cả mùa hè để ôn thi chuyển cấp. Có điều, quanh tôi lúc ấy ai cũng học như vậy nên cũng thấy bình thường. Đổi lại, tôi rèn được sự tập trung, tinh thần cạnh tranh và quan trọng nhất là không bỏ cuộc. Môi trường chuyên rèn cho tôi "resilience" - sự kiên cường và khả năng phục hồi sau thất bại.

Khi sang nước ngoài học, tôi chẳng có ai ở bên cạnh. Có những lúc tôi cảm thấy lạc lõng, thậm chí đôi khi như bị "cô lập". Nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện bỏ cuộc. Đến bây giờ nhìn lại, mình vẫn nghĩ phần nào đó là nhờ ba năm học trong một môi trường luôn buộc mình phải cố gắng thêm một chút nữa.

Dĩ nhiên bây giờ khác ngày xưa rất nhiều. Các em học sinh có Internet, có AI, có rất nhiều nguồn học liệu. Không học trường chuyên vẫn có thể giỏi Tiếng Anh, giỏi STEM hay săn học bổng. Nhưng theo mình vẫn có một khác biệt. Một học sinh giỏi ở trường thường vẫn có thể rất giỏi. Chỉ là các em phải tự tạo động lực cho mình. Điều đó không hề dễ, nhất là ở tuổi mới lớn, khi các em còn đang loay hoay đi tìm mình là ai.

Ở trường chuyên thì khác. Thầy cô và bạn bè chính là sợi dây kéo tôi đi tiếp. Có những lúc tôi nản, nhìn quanh, ai cũng đang học, ai cũng đang cố, thế là tôi lại tiếp tục. Việc phải cố gắng mỗi ngày dần trở thành một thói quen. Theo tôi, đó mới là giá trị lớn nhất của trường chuyên.

Thời bây giờ, bố mẹ lo cho con nhiều hơn ngày xưa rất nhiều. Sợ con áp lực, sợ con trầm cảm, sợ con không phát triển toàn diện, sợ con thấp bé, sợ con bị bắt nạt. Tôi hiểu tất cả những nỗi lo ấy. Nhưng đôi khi tôi có cảm giác, chúng ta đang kỳ vọng ba năm cấp ba phải biến các con thành một con người hoàn thiện: vừa học giỏi, vừa giỏi thể thao, vừa giỏi nghệ thuật, vừa có kỹ năng xã hội, vừa hạnh phúc.

Tin Gốc: Vnexpress

Vợ chồng tôi dành dụm được một số tiền, năm nay được bố mẹ hai bên hỗ trợ một số tiền nên đủ tự tin mua nhà. Lo chuyện nhà cửa xong, tự tin năm tới sẽ sinh con.

Tôi đi xem nhiều nơi, đang ưng ý một căn hộ được chủ rao bán với giá 2,7 tỷ đồng. Nhược điểm duy nhất của căn hộ này, theo tôi là nằm ở hướng Tây. Chủ rao bán bảo ở hướng Tây, buổi sáng ra ban công hít thở không khí rồi đi làm, buổi chiều về có thể ngắm hoàng hôn...

Tôi có hỏi thăm một người bạn, cũng ở căn hộ hướng Tây thì người này bảo ngắm hoàng hôn kiểu mặt trời trứng muối thì chỉ độ một vài tháng trong năm. Cực hình nhất là mùa nắng nóng, khi đi làm về, mở cửa ra thì không khí nóng trong căn nhà hực ra như lò nướng.

Mở máy lạnh suốt từ tối đến sáng hôm sau mới ngủ nổi, khiến tiền điện những tháng này tăng vọt. Nghe xong tôi cũng "rén ngang" vì thời sinh viên thuê đúng phòng trọ hướng Tây, lại sống không điều hòa.

Tôi băn khoăn rằng liệu căn hộ hướng Tây có nóng như mô tả của người bạn không? Nhà có diện tích lớn hơn phòng trọ bí bách, chẳng lẽ thoát nhiệt lại như nhau? Một điều quan trọng là tài chính của tôi chỉ vừa đủ, tôi có nên thương lượng để bớt giá?

Tin Gốc: Vnexpress

Sau khi đọc bài viết Cặp vợ chồng dắt con vào nhà sách mua đồ chơi làm tôi chột dạ và tình cờ xem được một chia sẻ của một bạn trẻ. Bạn cho biết mở nhà sách hai năm và lỗ hơn nửa tỷ đồng, dường như đang thanh lý đồ đạc.

Bằng một cách lạc quan nhất, tôi nghĩ trong thời gian hai năm và số tiền lỗ nửa tỷ đồng chưa phải là quá nhiều. Tác giả trong bài viết trên cho biết chột dạ khi thấy một cặp vợ chồng dắt con vào nhà sách nhưng lại mua đồ chơi. Nhưng ít ra, việc bán được đồ chơi cho trẻ em vẫn tạo ra doanh thu, góp phần duy trì hoạt động của nhà sách.

Thực tế ở Việt Nam, hầu như chẳng ai mở một tiệm sách để chỉ bán sách. Người ta thường bán thêm văn phòng phẩm, bút viết, quà lưu niệm, gấu bông, đồ chơi giáo dục... Không bán được sách chưa hẳn là điều tệ nhất, nhưng không bán được cả những mặt hàng phụ trợ này mới thực sự đáng lo.

Tôi nhớ hơn chục năm trước, tiệm sách gần nhà tôi mỗi mùa tựu trường bán cặp sách học sinh rất chạy. Nhưng vài năm trở lại đây, mặt hàng này gần như biến mất. Nhiều trường học bây giờ cung cấp đồng phục, balo in logo trường theo hình thức "trọn gói".

Văn phòng phẩm, đồ chơi hay quà tặng cũng khó cạnh tranh với các sàn thương mại điện tử, nơi người mua chỉ cần vài thao tác là có thể tìm được sản phẩm đa dạng hơn và giá rẻ hơn.

Đó là lý do tôi cho rằng khó khăn của các nhà sách hiện nay không chỉ nằm ở việc người ta đọc ít sách hơn. Vấn đề lớn hơn là mô hình kinh doanh truyền thống của nhà sách đang bị cạnh tranh từ nhiều phía.

Người tiêu dùng mua sách trực tuyến ngày càng nhiều. Một cuốn sách trên mạng thường được giảm giá, khuyến mãi. Trong khi đó, một nhà sách vật lý phải trả tiền thuê mặt bằng, tiền điện nước, tiền nhân viên, chi phí tồn kho và rất nhiều khoản chi khác. Chỉ riêng việc duy trì cửa hàng đã là một áp lực lớn.

Nhiều người thường trách giới trẻ không đọc sách. Tôi nghĩ nhận định này chưa hoàn toàn chính xác. Người trẻ vẫn đọc, nhưng cách họ tiếp cận tri thức đã thay đổi. Họ đọc ebook, nghe sách nói, xem video tóm tắt kiến thức, tham gia các khóa học trực tuyến hoặc tiếp nhận thông tin qua những nền tảng số. Sách giấy không còn là lựa chọn gần như duy nhất như cách đây 15 hay 20 năm.

Điều đáng suy nghĩ là không ít nhà sách hiện nay đã trở thành nơi bán đủ thứ, ngoại trừ sách là mặt hàng nổi bật nhất. Khi doanh thu từ sách không đủ nuôi cửa hàng, người ta buộc phải mở rộng sang những sản phẩm khác để tồn tại. Đây không hẳn là sự xuống cấp của văn hóa đọc, mà là phản ứng tự nhiên của thị trường.

Tôi từng thấy nhiều phụ huynh đưa con đến nhà sách, nhưng đứa trẻ chỉ chăm chú vào khu đồ chơi, còn cha mẹ lại mua vài món quà lưu niệm hoặc văn phòng phẩm rồi ra về. Nhiều người xem đó là tín hiệu đáng buồn. Nhưng nhìn ở góc độ kinh doanh, nếu những món hàng đó giúp nhà sách có thêm doanh thu để tiếp tục mở cửa, thì cũng không phải điều tiêu cực.

Bởi nếu không bán được đồ chơi, quà tặng hay văn phòng phẩm, có thể nhà sách ấy đã đóng cửa từ lâu. Khi đó, người ta sẽ không còn nơi nào để đưa con đến tiếp xúc với sách nữa.

Theo tôi, điều đáng lo không phải là một đứa trẻ được dẫn vào nhà sách để mua một món đồ chơi. Điều đáng lo là ngày càng ít nhà sách có thể tồn tại đủ lâu để đứa trẻ ấy còn cơ hội quay lại.

Muốn cứu nhà sách, có lẽ không thể chỉ kêu gọi mọi người đọc nhiều sách hơn. Các nhà sách cũng phải thay đổi cách vận hành, tạo ra những trải nghiệm mà mua sắm trực tuyến không thể thay thế. Đó có thể là không gian đọc, khu sinh hoạt cộng đồng, các buổi giao lưu tác giả, hoạt động dành cho trẻ em hoặc những dịch vụ gia tăng khác.

Một nhà sách tồn tại được trước hết phải là một doanh nghiệp tồn tại được. Chỉ khi còn sống sót trên thị trường, họ mới có thể thực hiện sứ mệnh lan tỏa văn hóa đọc.

Vì thế, thay vì chột dạ khi thấy một cặp vợ chồng dắt con vào nhà sách mua đồ chơi, có lẽ chúng ta nên tự hỏi một điều rằng nếu ngay cả doanh thu từ đồ chơi cũng không còn, liệu bao nhiêu nhà sách sẽ còn trụ lại trong vài năm tới?

Tin Gốc: Vnexpress