Sớm 27/3 – ngày mà các đại học Ivy League trả kết quả, Nguyễn Quang Anh, học sinh trường Quốc tế St. Paul Hà Nội, hồi hộp ngồi trước màn hình máy tính. Nộp hồ sơ vào 5 trường ở nhóm này, nam sinh nhận bốn thông báo trượt. Ngỡ cơ hội đã khép lại, Quang Anh bất ngờ khi mở lá thư cuối từ Đại học Cornell và thấy dòng chữ “Congratulations” (Chúc mừng).
“Em vỡ òa”, Quang Anh nói.
Cornell hiện đứng thứ 12 trên bảng xếp hạng đại học Mỹ, với tỷ lệ chấp nhận 8%, theo US News. Ngoài trường này, Quang Anh cũng đỗ Đại học Nam California (top 28) và Đại học California ở San Diego (top 29).
Có định hướng du học từ những năm cuối THCS, Quang Anh đặt mục tiêu vào lớp chuyên Anh, trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam (Ams), nhưng trượt. Dù buồn vì “cú vấp” này, em không để tâm trạng ủ ê kéo dài, mà quyết định nhập học trường Quốc tế St. Paul Hà Nội, điều chỉnh lại lộ trình của mình.
Quang Anh theo học 10 môn AP (Advanced Placement) – chương trình nâng cao dành cho học sinh THPT, tập trung lĩnh vực khoa học tự nhiên như Giải tích, Khoa học môi trường, Sinh học, Vật lý và Hóa học. Kết quả, em đạt điểm tuyệt đối 5/5 ở bốn môn, còn lại đều được 4/5 điểm. Quang Anh cũng thi và đạt SAT 1540/1600, IELTS 8.0 khi còn học lớp 11.
Nam sinh nhìn nhận học các môn AP giúp sớm tiếp cận với kiến thức đại cương ở đại học, đồng thời nhận ra mình không thích Kỹ thuật cơ khí như định hướng. Thay vào đó, em thấy hứng thú với Kỹ thuật môi trường – lĩnh vực có thể ứng dụng khoa học để giải quyết các vấn đề phát triển bền vững.
Xác định được ngành học, Quang Anh có hướng hoạt động ngoại khóa rõ ràng hơn chứ không dàn trải như trước. Nam sinh tâm đắc với dự án chế tạo drone (máy bay không người lái) đo độ ô nhiễm không khí, tham gia cùng các sinh viên, giảng viên trường Đại học Thủy lợi vào giữa năm 2025.
Em kể được học lắp rắp drone, tìm hiểu về cảm biến và cách lập trình thu thập dữ liệu. Nam sinh thấy drone có thể áp dụng để giải quyết nhiều khâu trong các dự án về môi trường.
“Em không chỉ tham gia cho có, mà thực sự muốn hiểu về các giải pháp bảo vệ, phát triển môi trường bền vững”, nam sinh nói.
Những trải nghiệm thực tế trở thành chất liệu cho bài luận chính của Quang Anh. Nam sinh mở đầu bằng câu chuyện mà mình thấy thường ngày: ô nhiễm không khí ở Hà Nội, với hình ảnh bầu trời mờ đục do bụi mịn. Từ đó, Quang Anh bày tỏ khao khát được học về Kỹ thuật môi trường, để tìm ra giải pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững.
Giai đoạn sát hạn nộp hồ sơ là lúc Quang Anh chịu nhiều áp lực nhất, bởi ngoài học tập còn lo hoạt động ngoại khóa và viết luận, việc nào cũng “cần làm ngay”.
Em chia nhỏ công việc theo thứ tự ưu tiên, tập trung xử lý dứt điểm từng phần. Có những buổi, nam sinh chỉ viết luận, không làm thêm việc khác để tập trung.
Tự đánh giá, Quang Anh thấy điểm mạnh trong hồ sơ là “kể được một câu chuyện hay”, bài luận và hoạt động thể hiện rõ định hướng và mục tiêu khi tới Mỹ. Nam sinh cũng học thêm 4 môn AP khác, liên quan trực tiếp tới ngành Kỹ thuật môi trường để bắt nhịp chương trình đại học tốt hơn.
Thầy Gus Marantos, Cố vấn hướng nghiệp đại học, Điều phối viên chương trình AP của trường St. Paul, đánh giá Quang Anh trong nhóm học giỏi nhất trường bởi sự tò mò và kỷ luật.
“Các đại học Mỹ thích những học sinh dám thử thách bản thân. Quang Anh đã chứng minh được năng lực ở trình độ đại học ngay từ khi chưa tốt nghiệp phổ thông”, thầy Gus nhận xét.
Nhìn lại hành trình đã qua, Quang Anh cho rằng trượt trường chuyên không phải là thất bại mà là bước ngoặt quan trọng.
“Miễn là không từ bỏ, sẽ luôn có con đường khác để theo đuổi mục tiêu”, nam sinh đúc rút. Sau khi tốt nghiệp tại Mỹ, em dự định trở về Việt Nam, tham gia vào các dự án phát triển bền vững.
Sáng nay (24.5), ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực đợt 2 năm nay. Tham dự kỳ thi có hơn 173.000 thí sinh, trong đó riêng TP.HCM có tới trên 88.000 thí sinh dự thi. Tiếp theo đó, Đồng Nai và Đồng Tháp mỗi nơi có trên 11.000 thí sinh, Gia Lai và Đắk Lắk cũng trên 9.000 lượt dự thi mỗi nơi…
Theo đó, đợt thi diễn ra tại 15 địa điểm thi tính theo đơn vị hành chính sau sáp nhập, gồm: TP.HCM, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Tây Ninh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang và Cà Mau. Kỳ thi đợt này có sự tham gia phối hợp tổ chức của 38 đơn vị, trong đó riêng TP.HCM có 23 trường ĐH-CĐ.
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, Giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết so với đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực năm 2025 thì đợt 2 năm nay có số lượng thí sinh tăng gần 1,8 lần (173.000 năm nay so với 97.000 năm ngoái). Nhưng nếu so với đợt 1 năm nay thì đợt 2 chỉ tăng thêm 40.000 thí sinh.
Do đó, theo tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, số tỉnh thành tổ chức thi đợt 2 so với đợt 1 năm nay là không đổi. Tuy nhiên, đợt 2 tăng thêm số cụm thi ở một số tỉnh thành.
"Nói chung, kỳ thi tăng về quy mô nhưng quy trình được giữ nguyên. Công tác tổ chức luôn được cải tiến theo từng đợt thi. Đặc biệt là công tác tập huấn cho đội ngũ cán bộ tham gia kỳ thi được thực hiện chặt chẽ hơn", tiến sĩ Chính nói thêm.
Đáng chú ý, trong số trên 173.000 thí sinh đăng ký dự thi đợt 2 năm nay, có trên 63% thí sinh từng dự thi đợt 1 trước đó, đăng ký dự thi đợt 2 để cải thiện điểm số. Theo tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, mọi công tác đều được chuẩn bị theo đúng quy trình và kế hoạch đã xác định. "Đề thi luôn được giữ ổn định về cấu trúc, độ khó", Giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM) nói thêm.
Tham dự kỳ thi này, thí sinh làm một bài thi trong thời gian 150 phút gồm 120 câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn, được tổ chức theo hình thức thi trên giấy. Mỗi câu hỏi trắc nghiệm khách quan có 4 lựa chọn (A, B, C, D). Thí sinh lựa chọn một đáp án đúng cho mỗi câu hỏi và điền câu trả lời vào phiếu trả lời trắc nghiệm do ĐH Quốc gia TP.HCM quy định.
Nội dung thi được xây dựng dựa trên cơ sở kiến thức THPT nhằm đánh giá năng lực cơ bản cần thiết cho việc học ĐH của thí sinh, bao gồm: sử dụng ngôn ngữ, toán học, tư duy khoa học.
Cấu trúc bài thi gồm 3 phần: sử dụng ngôn ngữ gồm 60 câu hỏi (30 câu tiếng Việt và 30 câu tiếng Anh); toán học gồm 30 câu hỏi; tư duy khoa học gồm 30 câu hỏi. Cách phân bổ này nhằm đánh giá toàn diện các năng lực cốt lõi như tư duy logic, phân tích số liệu và suy luận khoa học, thay vì kiểm tra kiến thức đơn lẻ theo từng môn học. Độ khó của các câu hỏi trong đề thi được phân thành 3 mức độ và được phân bố theo tỷ lệ: mức độ 1 chiếm 30%, mức độ 2 chiếm 40%, mức độ 3 chiếm 30%.
Trước đó, ngày 5.4, kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 ĐH Quốc gia TP.HCM thu hút 133.489 thí sinh dự thi. Phổ điểm có dạng gần phân bố chuẩn với điểm trung bình và trung vị đều bằng 682 điểm. Phổ điểm trải rộng với độ lệch chuẩn bằng 141,2 thể hiện khả năng phân loại thí sinh tốt. Khoảng 30% thí sinh đạt dưới 600 điểm, 55% dưới 700 điểm và chỉ khoảng 6% đạt từ 900 điểm trở lên, cho thấy sự phân tầng rõ rệt giữa các nhóm năng lực.
Tại buổi làm việc gần đây với các phường phía nam thành phố, lãnh đạo UBND TP Đà Nẵng đã nêu đề xuất từng bước hình thành trung tâm giáo dục đào tạo tại Tam Kỳ.
Theo đó, các trường đại học có thể được bố trí về khu vực này, trong khi các cơ sở đào tạo chất lượng cao và sau đại học tiếp tục đặt tại khu vực trung tâm Đà Nẵng cũ, nơi gắn với hệ sinh thái tài chính, công nghệ và chuyển đổi số.
Theo ghi nhận hiện nay, phần lớn các trường đại học công lập và tư thục vẫn tập trung tại khu vực Đà Nẵng cũ, phân bố rải rác ở nhiều quận. Trong khi đó, một số cơ sở đã bắt đầu chuyển về khu vực Làng đại học Đà Nẵng tại Hòa Quý và Điện Bàn Đông theo quy hoạch.
Dự án này đang được đẩy nhanh tiến độ để tiếp nhận thêm các đơn vị thành viên của Đại học Đà Nẵng trong sự chờ đợi của rất nhiều người dân trong vùng quy hoạch treo trước đây.
Trong khi đó theo quy hoạch thành phố thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đà Nẵng định hướng phát triển hai "đô thị đại học".
Trong đó, khu phía bắc gắn với chiến lược phát triển Đại học Quốc gia Đà Nẵng, còn khu phía nam gắn với Khu kinh tế mở Chu Lai và đô thị Tam Kỳ. Mục tiêu là đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm giáo dục - đào tạo chất lượng cao của cả nước và khu vực Đông Nam Á.
Tuy nhiên đề xuất di dời đại học cũng làm dấy lên nhiều băn khoăn. Không ít ý kiến lo ngại việc "dịch chuyển cơ học" có thể ảnh hưởng đến hệ sinh thái học thuật vốn cần thời gian dài để tích lũy.
PGS.TS Võ Văn Minh cho rằng việc di dời các trường đại học cần được cân nhắc thận trọng, dựa trên nhận thức đúng về vai trò của đại học như một thiết chế của tri thức, văn hóa và thời gian.
Theo ông Minh, một đại học có thể xây dựng trong vài thập niên, nhưng để hình thành một không gian học thuật đúng nghĩa cần cả thế kỷ tích tụ.
Từ thực tiễn quốc tế, các đại học lớn đều phát triển trên nền tảng ổn định, mở rộng theo thời gian thay vì di dời. "Đại học không lớn lên bằng cách dịch chuyển, mà bằng sự tích tụ bền bỉ trong một không gian ổn định" - ông Minh nhận định.
Ở góc nhìn quy hoạch, KTS Hoàng Quang Huy - nguyên Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Đà Nẵng - cho rằng việc di dời hay hình thành làng đại học phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là nguồn lực và khả năng tổ chức thực hiện.
Ông Huy cho biết nếu định hướng, quy hoạch lâu dài thì vẫn có khả thi nếu muốn hình thành đô thị đại học.
Tuy nhiên theo ông Huy, yếu tố quyết định không nằm ở vị trí mà là con người. Nếu không tập trung được đội ngũ giảng viên, sinh viên và các điều kiện hỗ trợ đi kèm, việc di dời có thể không đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Cùng quan điểm thận trọng, PGS.TS Bùi Quang Bình (Trường đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng) cho rằng việc quy hoạch, di dời các trường đại học vào Tam Kỳ cần được tính toán kỹ lưỡng trên các khía cạnh pháp lý, kinh tế, xã hội và đào tạo.
"Không thể làm theo cảm tính hay ý chí, mà phải có cơ sở khoa học và lộ trình rõ ràng" - ông nói.
Theo ông Bình, hiện vị trí của Đại học Đà Nẵng đã được xác định trong quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch thành phố.
Đồng thời đơn vị này đang thực hiện sứ mệnh trở thành một trong những đại học trọng điểm, hướng đến mục tiêu đưa một số ngành đào tạo vào top 100 thế giới. Việc di dời, nếu có, sẽ rất phức tạp, tốn kém và có thể ảnh hưởng đến tiến trình này.
Ngoài ra bài toán tài chính cũng là thách thức lớn. Việc di dời đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn trong khi chủ trương chung là hạn chế sử dụng vốn đầu tư công cho xây dựng trụ sở.
"Giáo dục và y tế chất lượng cao là hai trụ cột dịch vụ quan trọng của Đà Nẵng. Nếu di dời các trường đại học ra khỏi nội đô, hệ sinh thái dịch vụ này có thể bị xáo trộn, ảnh hưởng đến thương hiệu thành phố.
Chưa kể, với lịch sử hàng chục năm, Đại học Đà Nẵng đã gắn bó với sự phát triển của miền Trung, thu hút người học từ nhiều nơi. Nếu chuyển đến khu vực chưa có môi trường học tập và giao lưu tương xứng, liệu sinh viên có sẵn sàng theo học?" - ông Bình đặt vấn đề.
Ngày 14.7, Đại học Duy Tân phối hợp với STEAM for Vietnam tổ chức sự kiện "AI for Impact 2026 - Khởi động hành trình phổ cập trí tuệ nhân tạo (AI) tại miền Trung", chính thức triển khai chương trình đào tạo kỹ năng AI quy mô lớn tại khu vực miền Trung, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên AI.
AI for Impact là chương trình đào tạo kỹ năng AI hướng đến mục tiêu phổ cập kiến thức AI cho 100.000 người Việt Nam, tập trung vào 3 lĩnh vực có tác động lớn đến sự phát triển của xã hội gồm giáo dục, y tế, truyền thông.
Theo ban tổ chức, chương trình không chỉ trang bị kiến thức nền tảng về AI mà còn giúp học viên hình thành tư duy sử dụng AI như một "trợ lý thông minh", biết khai thác hiệu quả các công cụ AI trong học tập, nghiên cứu và công việc. Đồng thời, khóa học chú trọng nâng cao nhận thức về đạo đức nghề nghiệp, bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư và trách nhiệm khi ứng dụng AI.
Ở lĩnh vực giáo dục, chương trình tập trung nâng cao năng lực giảng dạy, thiết kế học liệu, xây dựng bài giảng và quản lý đào tạo thông qua ứng dụng AI tạo sinh (Generative AI - GenAI). Trong lĩnh vực y tế, AI được giới thiệu như công cụ hỗ trợ tóm tắt bệnh án, hỗ trợ ra quyết định lâm sàng, cá nhân hóa thông tin chăm sóc người bệnh, góp phần nâng cao hiệu quả chuyên môn.
Đối với lĩnh vực truyền thông, học viên được trang bị kỹ năng ứng dụng AI trong sản xuất nội dung, kiểm chứng thông tin, nhận diện nội dung giả mạo (deepfake) và sử dụng AI có trách nhiệm trong hoạt động báo chí, truyền thông số.
Trong khuôn khổ sự kiện, tọa đàm giữa các chuyên gia AI với đông đảo giảng viên, sinh viên cũng thu hút nhiều trao đổi sôi nổi.
Các chuyên gia thống nhất rằng AI là công cụ hỗ trợ mạnh mẽ nhưng không thể thay thế hoàn toàn tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và trách nhiệm của con người. Việc ứng dụng AI cần đi kèm với ý thức tôn trọng bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm chứng thông tin và tuân thủ các chuẩn mực đạo đức trong học tập cũng như hoạt động nghề nghiệp.
Giải đáp câu hỏi của sinh viên về những kỹ năng cần có để làm chủ AI, TS Trần Việt Hùng, nhà sáng lập kiêm CEO STEAM for Vietnam, cho rằng trong kỷ nguyên AI, điều quan trọng nhất không phải là sử dụng thành thạo một công cụ cụ thể mà là sở hữu 3 kỹ năng cốt lõi gồm xác định đúng mục tiêu, biết giao việc cho AI, biết đánh giá kết quả.
Theo ông, kỹ năng đầu tiên là xác định đúng bài toán và mục tiêu cần giải quyết. "AI có giỏi đến đâu thì cũng được đào tạo từ dữ liệu chung của thế giới. Nó không thể hiểu bài toán của Đà Nẵng, của Đại học Duy Tân hay của doanh nghiệp mình bằng chính những người đang làm việc ở đó", ông nói.
Vì vậy, con người vẫn là người hiểu rõ nhất bối cảnh, nhu cầu và mục tiêu của công việc. Nhiệm vụ của người sử dụng AI là xác định đúng vấn đề, định hướng tổng thể và đưa ra yêu cầu rõ ràng để AI triển khai. Khi người dùng mô tả đúng yêu cầu, AI sẽ tiếp tục tương tác để làm rõ những thông tin còn thiếu trước khi thực hiện nhiệm vụ.
"Khi mình hiểu rõ mục tiêu, đề xuất được hướng đi ở mức tổng thể thì phía dưới có thể coi như có hàng nghìn "nhân viên AI" đang làm việc cho mình. Điều quan trọng là mình phải biết giao đúng việc", TS Hùng chia sẻ.
Đặc biệt, TS Trần Việt Hùng nhấn mạnh kỹ năng thứ 3 – cũng là kỹ năng nhiều người thường bỏ qua: đánh giá và kiểm chứng kết quả do AI tạo ra. "AI dù rất mạnh thì vẫn chỉ là mô hình xác suất. Nó vẫn có thể đưa ra những câu trả lời chưa chính xác hoặc "bị ngáo" như mọi người vẫn hay nói", ông nhận định.
Ông ví việc sử dụng AI giống như giao việc cho một em bé 6 tuổi. "Em bé 6 tuổi ấy nói "con làm xong rồi" thì mình không thể tin ngay được. Mình phải kiểm tra rất kỹ, phải hỏi lại, phản biện, thậm chí "tra tấn" bằng nhiều câu hỏi cho đến khi thực sự yên tâm thì mới chấp nhận kết quả", ông nói.
Theo TS Trần Việt Hùng, đây là năng lực quyết định hiệu quả của người sử dụng AI bởi AI không thể thay thế hoàn toàn tư duy phản biện của con người.
Trả lời câu hỏi về việc sử dụng AI để sản xuất video ngắn và những rủi ro liên quan đến bản quyền, tiêu chuẩn cộng đồng hay quy định pháp luật, TS Trần Việt Hùng cho rằng AI hoàn toàn có thể trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho người sáng tạo nội dung; có khả năng rà soát nội dung trước khi xuất bản, phát hiện nguy cơ vi phạm bản quyền, điều khoản sử dụng của các nền tảng hoặc những quy định pháp luật liên quan.
AI cũng có thể đóng vai trò như một "cố vấn" giúp người sáng tạo kiểm tra kịch bản, hình ảnh, âm thanh, câu chữ và các yếu tố có nguy cơ vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng trước khi đăng tải.
Tuy nhiên, TS Hùng khuyến khích các nhà sáng tạo nội dung nên xem AI là một "trợ lý pháp lý và biên tập", giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng sản phẩm; không nên phụ thuộc hoàn toàn vào những kết quả mà AI tạo ra.
