Gần đây, khi các cảnh báo về an toàn thực phẩm liên tục vang lên, nhiều người thường lập tức nghi ngờ khâu vệ sinh của cửa hàng hoặc chất lượng nguyên liệu. Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng Vương Tuấn Bình, Trung Quốc, cảnh báo rằng, an toàn thực phẩm không chỉ nằm ở người bán, mà chính những thói quen sinh hoạt hàng ngày đang “khiến thực phẩm trở nên nguy hiểm hơn”.
Bác sĩ Vương Tuấn Bình lưu ý, có những món ăn nếu dùng ngay thì không sao, nhưng chỉ cần để lại một lúc hoặc ăn muộn hơn, rủi ro sẽ bắt đầu tích tụ. Một khi thực phẩm rơi vào “vùng nhiệt độ nguy hiểm” từ 7-60 độ C, chỉ cần để ngoài 1 giờ, lượng vi khuẩn có thể tăng trưởng gấp 8 lần.
“Vùng nhiệt độ nguy hiểm” khiến vi khuẩn sinh sôi
Trên trang cá nhân, bác sĩ Vương Tuấn Bình chia sẻ, rất nhiều người sau khi mua cơm hộp về thường có thói quen để đó, mải mê lướt điện thoại hoặc xử lý công việc rồi mới ăn. Tuy nhiên, ngay khi thức ăn rời khỏi nguồn nhiệt và tiếp xúc với nhiệt độ phòng, chúng sẽ rơi vào “vùng nhiệt độ nguy hiểm” (7-60 độ C).
Trong khoảng nhiệt độ này, các loại vi khuẩn phổ biến (như Salmonella) ở điều kiện phù hợp có thể nhân đôi số lượng sau mỗi 20 phút. Cứ như vậy, sau 1 giờ vi khuẩn tăng khoảng 8 lần, và sau 2 giờ con số này lên tới 64 lần. Nói cách khác, chỉ cần để thực phẩm ở nhiệt độ phòng từ 1 đến 2 giờ, rủi ro đã tăng lên đáng kể.
Thói quen “ủ kín” thực phẩm: Môi trường lý tưởng cho vi khuẩn
Bên cạnh thời gian chờ, trạng thái “ủ kín” còn nguy hiểm hơn. Đồ ăn mang về thường được đóng gói trong các hộp kín hoặc túi nilon. Dù trông có vẻ như đang giữ ấm, nhưng thực tế cách này khiến nhiệt độ giảm xuống rất chậm, khiến thức ăn lưu lại trong vùng nhiệt độ nguy hiểm lâu hơn.
Cộng thêm độ ẩm và không khí không lưu thông, “đây chính là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn”, đặc biệt là với các món như cơm hộp, rau xào, trứng hay các sản phẩm từ đậu nành vốn có hàm lượng nước cao. Bác sĩ khuyên nếu chưa ăn ngay, bạn nên mở nắp hộp để hơi nóng thoát ra, tránh để thực phẩm duy trì lâu trong khoảng nhiệt độ từ 30-50 độ C.
Đừng đợi thức ăn nguội hẳn mới cho vào tủ lạnh
Đối với thức ăn thừa, chìa khóa nằm ở “tốc độ làm mát”. Thông thường, thực phẩm không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ (với môi trường nắng nóng là dưới 1 giờ). Thay vì để nguyên nồi lớn, bạn nên chia nhỏ thức ăn vào các hộp đựng để chúng nhanh chóng đạt đến nhiệt độ an toàn. Nếu nhiệt độ ở tâm thực phẩm duy trì mức ấm nóng quá lâu, vi khuẩn vẫn sẽ tiếp tục sinh sôi.
Giải đáp thắc mắc về việc “đồ nóng bỏ trực tiếp vào tủ lạnh có làm hỏng tủ không”, bác sĩ cho biết các dòng tủ lạnh hiện đại đều có cơ chế kiểm soát nhiệt độ tốt, việc thỉnh thoảng cho đồ nóng vào sẽ không làm hỏng tủ. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, vẫn nên chia nhỏ phần ăn để tăng tốc độ tản nhiệt.
Sai lầm khi nghĩ “đun nóng lại là xong”
Nhiều người chủ quan cho rằng “lát nữa đun nóng lại là không sao”, nhưng bác sĩ Vương Tuấn Bình cảnh báo: một số loại vi khuẩn (như Tụ cầu vàng – Staphylococcus aureus) có thể sản sinh ra độc tố chịu nhiệt. Ngay cả khi bạn đun nóng lại, độc tố vẫn tồn tại. Hơn nữa, nếu hâm nóng bằng lò vi sóng không đều, vi khuẩn vẫn có khả năng sống sót.
Khi hâm nóng lại, nhiệt độ ở tâm thực phẩm phải đạt ít nhất trên 75 độ C. Nên khuấy đều hoặc chia thành nhiều giai đoạn nhiệt để thực phẩm nóng đều hoàn toàn.
Bác sĩ Vương chia sẻ, trong lâm sàng không hiếm trường hợp “phản ứng của cơ thể thường chậm một nhịp”. Thời gian ủ bệnh của ngộ độc thực phẩm thường rơi vào khoảng 6 đến 48 giờ. Nhiều người vài tiếng sau, thậm chí sang ngày hôm sau mới phát triệu chứng, nên hoàn toàn không liên tưởng đến “suất đồ ăn mang về từ hôm qua”. Đây là lý do khiến nhiều người xác định sai nguồn gốc gây bệnh.
Ngoài các vấn đề tiêu hóa cấp tính, người bệnh còn có thể bị mệt mỏi toàn thân, mất nước hoặc mất cân bằng điện giải. Bác sĩ nhấn mạnh: “Vấn đề không nhất thiết xảy ra ngay lúc ăn, mà là kết quả của sự tích tụ dần dần sau đó”.
An toàn thực phẩm không chỉ nằm ở trách nhiệm của nhà hàng, mà còn nằm ở mỗi quyết định của chúng ta sau khi mang đồ ăn về nhà. “Nhiều khi, rủi ro không đến từ những món ăn kỳ lạ, mà đến từ chính những quy trình sinh hoạt rất đỗi quen thuộc hàng ngày”, bác sĩ Vương Tuấn Bình kết luận.
Ngày 18-6, một lãnh đạo UBND phường Đạo Thạnh, tỉnh Đồng Tháp cho biết đã nhận được báo cáo kết quả cập nhật thông tin số ca nghi ngộ độc thực phẩm xảy ra trên địa bàn của Chi cục An toàn thực phẩm (Sở Y tế Đồng Tháp).
Theo đó số ca nhập viện hiện nay đã tăng lên 218 ca. Trong đó, Trung tâm Y tế khu vực Mỹ Tho 18 trường hợp; Bệnh viện Quân y 120 81 trường hợp; Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang 113 trường hợp, Khu điều trị theo yêu cầu 2 trường hợp và 4 trường hợp điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM).
Sự việc bắt đầu từ trưa 16-6 và kéo dài đến chiều tối ngày hôm sau, khiến hàng loạt người dân có biểu hiện bất thường về sức khỏe phải nhập viện cấp cứu đồng loạt.
Theo báo cáo nhanh từ UBND phường Đạo Thạnh, vụ nghi ngộ độc thực phẩm xuất phát từ việc người dân ăn bánh mì thịt tại cơ sở bánh mì Hồng Ngọc 37 (phường Đạo Thạnh, tỉnh Đồng Tháp).
Những ca bệnh đầu tiên được ghi nhận vào lúc 11h30 ngày 16-6. Chỉ trong vòng chưa đầy 24 giờ, số lượng bệnh nhân đã tăng vọt tới 93 người.
Các bệnh nhân nhập viện đều có chung các triệu chứng điển hình của ngộ độc thực phẩm như: đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, sốt, tê tay, mệt mỏi và đau đầu.
Ngay sau khi sự việc xảy ra, UBND phường Đạo Thạnh đã ban hành quyết định kiểm tra liên ngành đột xuất đối với hộ kinh doanh bánh mì Hồng Ngọc 37. Cơ quan chức năng đã yêu cầu cơ sở này tạm ngừng sản xuất, kinh doanh kể từ 19h ngày 16-6 để phục vụ công tác điều tra.
Tại thời điểm kiểm tra, đoàn liên ngành đã test nhanh hàn the đối với 3 mẫu thực phẩm gồm: chả lụa Bakey, chả Jambon J2 và xúc xích tỏi thịt của Công ty TNHH Thương mại Sản xuất Thực phẩm Sông Trăng. Kết quả các mẫu này đều âm tính.
Tuy nhiên, công tác điều tra nguyên nhân đang gặp khó khăn khi đoàn kiểm tra không thể lấy được mẫu thực phẩm mà các bệnh nhân đã ăn.
Lý do là các nguyên liệu như chả, xúc xích đã hết hạn sử dụng hoặc đã dùng hết, cơ sở cũng không xác định được mẫu thực phẩm đã sử dụng trong ngày hôm đó. Riêng đối với mặt hàng pate, chủ cơ sở cam đoan tự sản xuất và đã bán hết sạch trong ngày 15-6, không còn mẫu lưu tại thời điểm kiểm tra.
Theo nghiên cứu, công bố trên tạp chí y khoa The Lancet Planetary Health, các yếu tố khí hậu như nhiệt độ tăng và thay đổi lượng mưa có liên quan đến mức tăng khoảng 10% số gene kháng kháng sinh ở vi khuẩn salmonella trong giai đoạn 1940 - 2023.
Salmonella là một trong những loại vi khuẩn gây bệnh phổ biến nhất thế giới, thường liên quan đến ngộ độc thực phẩm và các bệnh đường ruột. Ước tính kháng kháng sinh gây ra hơn 1 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu.
Nghiên cứu mới, do các nhà khoa học từ Anh, Pháp, Úc, Thụy Sĩ và Trung Quốc thực hiện, đã phân tích bộ gene của hơn 480.000 mẫu vi khuẩn salmonella thu thập tại 139 quốc gia trong hơn 80 năm.
Nhóm nghiên cứu so sánh mức độ xuất hiện của các gene kháng kháng sinh với dữ liệu về nhiệt độ trung bình và lượng mưa theo thời gian, theo báo Guardian ngày 26-5.
Kết quả cho thấy nhiệt độ cao hơn cùng những thay đổi bất thường về mưa có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh tồn, đột biến và lây lan của vi khuẩn. Những điều kiện này cũng làm tăng số lượng gene kháng thuốc.
Trước đây, nhiều nghiên cứu từng ghi nhận mối liên hệ giữa thời tiết nóng hơn và sự xuất hiện của vi khuẩn kháng thuốc. Nghiên cứu mới được xem là một trong những nghiên cứu toàn cầu đầu tiên phân tích định lượng quy mô lớn về vấn đề này.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh nguyên nhân chính của kháng kháng sinh vẫn là việc lạm dụng và sử dụng sai thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang trở thành "yếu tố thúc đẩy" khiến vấn đề diễn biến nhanh và phức tạp hơn.
Nghiên cứu cho thấy 82% nước được khảo sát ghi nhận sự gia tăng gene kháng thuốc ở salmonella. Những khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất gồm Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á và khu vực châu Phi hạ Sahara.
Các tác giả lưu ý rằng nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ chứ chưa chứng minh biến đổi khí hậu trực tiếp gây ra tình trạng kháng kháng sinh. Tuy vậy, họ cho rằng kết quả này là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy cuộc khủng hoảng khí hậu cần được xem là một phần trong chiến lược toàn cầu chống kháng thuốc.
Giới chuyên gia kêu gọi kết hợp các chính sách giảm phát thải khí nhà kính với việc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, tăng cường giám sát dịch bệnh... Nếu không hành động sớm, kháng kháng sinh có thể trở thành một trong những cuộc khủng hoảng y tế lớn nhất thế kỷ này.
Một cậu bé 14 tuổi, con trai duy nhất trong gia đình khá giả, được đưa đến Bệnh viện Tâm thần TP.HCM khám vì cha mẹ không thể tiếp tục chịu được sự đòi hỏi của con.
Từ nhỏ, cậu bé đã được cha mẹ cưng chiều gần như tuyệt đối. Điều kiện duy nhất gia đình đặt ra là học giỏi. "Ban đầu chỉ là đòi mua đồ chơi, điện thoại. Sau đó các yêu cầu ngày càng lớn hơn. Có lúc em đòi mua xe hơi, căn hộ để ra ở riêng, đòi hàng tỉ đồng và xem đó là chuyện bình thường" - bác sĩ Nguyễn Thị Kiều Tiên, Trưởng khoa tâm lý tâm thần trẻ em Bệnh viện Tâm thần TP.HCM - kể.
Đỉnh điểm là khi cậu bé yêu cầu cha mẹ mua cho mình bộ sưu tập nước hoa đắt tiền giống một người nổi tiếng. Khi bị từ chối, cậu bé dọa tự tử. Gia đình hoảng loạn đưa con đi khám nhiều nơi, chụp chiếu thần kinh, kiểm tra não bộ nhưng không phát hiện bất thường. Sau cùng, họ được giới thiệu đến chuyên khoa tâm thần nhi.
"Cha mẹ đến bệnh viện trong trạng thái kiệt sức và bất lực. Nhưng vấn đề không xuất hiện trong một ngày. Đó là kết quả của quá trình nuông chiều kéo dài", bác sĩ Tiên nói.
Bác sĩ Tiên cho biết hiện mỗi tháng khoa tâm lý tâm thần trẻ em Bệnh viện Tâm thần TP.HCM tiếp nhận khoảng 2.000-3.000 trẻ đến khám vì bị chứng rối loạn bướng bỉnh chống đối do được gia đình chiều chuộng quá mức.
Theo bác sĩ Nguyễn Thanh Sang - Trưởng khoa tâm lý lâm sàng - phục hồi chức năng - y học cổ truyền Bệnh viện Nhi đồng 2, thời gian gần đây số lượng trẻ đến khám vì tình trạng này ngày càng nhiều, trung bình mỗi tháng tiếp nhận hơn 100 trường hợp.
Bác sĩ Tiên cho hay tình trạng "trẻ làm chủ cả gia đình" đang trở thành vấn đề đáng báo động trong xã hội hiện đại, nhất là ở các gia đình ít con, có điều kiện kinh tế hoặc chỉ có một con trai duy nhất.
Tại phòng khám, bác sĩ Tiên gặp nhiều trường hợp trẻ đi khám cùng cả đại gia đình. Người cầm đồ chơi, người cầm thức ăn, người cầm quạt, người cầm điện thoại để phục vụ riêng cho trẻ, thậm chí dù bệnh nhi ở tỉnh, cách xa TP.HCM nhưng cả đại gia đình bệnh nhi cùng đặt vé máy bay để đưa "con cưng", "cháu cưng" đi khám.
Không ít phụ huynh đến bệnh viện trong trạng thái kiệt sức và bất lực vì không còn kiểm soát được con nhưng vẫn khó chấp nhận rằng chính cách nuôi dạy của mình đã tạo ra vấn đề. Có những em bé khiến cả nhà kiệt sức vì phải xoay quanh cảm xúc của trẻ suốt ngày.
Trẻ không chịu được việc bị từ chối dù là chuyện nhỏ nhất, nếu không sẽ có biểu hiện bỏ học, đập phá, dọa tự tử hoặc sử dụng hành vi cực đoan để gây áp lực tâm lý với cha mẹ. Ở tuổi lớn hơn, một số trường hợp bắt đầu liên quan đến cờ bạc online, chất kích thích hoặc các hành vi lệch chuẩn khác.
Bác sĩ Sang cho biết rối loạn bướng bỉnh chống đối (ODD) là rối loạn hành vi và cảm xúc thường khởi phát ở trẻ nhỏ, chủ yếu trước 8 tuổi, với các biểu hiện như hay cáu gắt, chống đối, không nghe lời, dễ nổi nóng và khó kiểm soát cảm xúc. Trẻ mắc rối loạn bướng bỉnh chống đối thường chống đối ở một hoặc nhiều môi trường khác nhau như ở nhà và ở trường học.
Tuy nhiên điều khiến nhiều bác sĩ lo ngại hiện nay là nhiều trẻ lại được "nuôi lớn" bởi chính sự nuông chiều kéo dài của gia đình. Ban đầu trẻ chỉ đòi hỏi những điều nhỏ nhặt như món đồ chơi mới, điện thoại, được đáp ứng mọi sở thích cá nhân. Mỗi lần bị từ chối, trẻ la hét, lăn lộn hoặc đập phá. Thay vì thiết lập giới hạn, người lớn lại tìm cách dỗ dành hoặc nhượng bộ để trẻ "nín cho yên nhà".
Lâu dần trẻ hình thành suy nghĩ chỉ cần phản ứng là sẽ đạt được yêu cầu, trong khi nhiều gia đình tin rằng trẻ "chưa biết gì", lớn lên tự nhiên sẽ ngoan. "Thực tế lâm sàng cho thấy điều ngược lại. Nếu một đứa trẻ không được dạy giới hạn từ sớm thì càng lớn càng khó điều chỉnh", bác sĩ Tiên khẳng định.
Hiện nay các gia đình sinh ít con hơn, điều kiện kinh tế tốt hơn nhưng cha mẹ lại bận rộn hơn. Cảm giác thiếu thời gian cho con khiến nhiều người chọn cách bù đắp bằng vật chất hoặc nhượng bộ. Ở nhiều gia đình châu Á, đặc biệt với con trai duy nhất hoặc cháu đích tôn, áp lực kỳ vọng càng lớn. Đứa trẻ được xem như "trung tâm" của cả gia đình, dẫn đến việc mọi nhu cầu đều được ưu tiên tuyệt đối.
"Yêu thương không sai. Nhưng nếu tình thương đi kèm việc xóa bỏ mọi giới hạn thì hậu quả cuối cùng chính đứa trẻ sẽ gánh", bác sĩ Tiên khuyến cáo.
Nhiều phụ huynh thường né tránh việc thiết lập nguyên tắc vì sợ con buồn, khóc hoặc nghĩ rằng yêu thương đồng nghĩa với đáp ứng mọi nhu cầu của trẻ. Trong khi đó trẻ em cần được học cách chờ đợi, chấp nhận thất vọng và hiểu rằng không phải điều gì mình muốn cũng sẽ có được.
"Nếu từ nhỏ trẻ luôn được phục vụ và ưu tiên tuyệt đối, các kỹ năng kiểm soát cảm xúc sẽ không phát triển đầy đủ", bác sĩ Tiên phân tích.
