Hoàn thành chuyến bay có người lái đầu tiên vượt khỏi quỹ đạo Trái Đất thấp sau 54 năm, tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II tái nhập khí quyển và đáp xuống Thái Bình Dương an toàn hôm 10/4.
Phi hành đoàn, gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA), sau đó đến sân bay Ellington tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA trong sự chào đón nhiệt liệt. Họ cũng gặp lại gia đình sau hành trình lịch sử kéo dài 10 ngày.
Tại cuộc họp báo do NASA tổ chức, Koch kêu gọi mọi người trân trọng thế giới chung. “Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là Trái Đất, mà còn là toàn bộ không gian tối đen xung quanh. Trái Đất giống như chiếc thuyền cứu sinh đang lơ lửng yên bình trong vũ trụ”, Koch nói, gọi hành tinh xanh là một “phi hành đoàn”.
Trong khi đó, Glover chia sẻ: “Điều lớn hơn cả sự khó khăn khi diễn tả những gì chúng tôi trải qua là lòng biết ơn khi được thấy những gì đã thấy, làm những gì đã làm và ở bên các đồng đội”.
Còn Hansen bày tỏ, chuyến bay là trải nghiệm phi thường với ông cùng đồng đội. Ông vui mừng khi biết những người theo dõi sứ mệnh dưới Trái Đất cũng có cảm nhận tương tự. “Những gì các bạn thấy là một nhóm người yêu thích cống hiến, tạo ra những cống hiến ý nghĩa và tìm thấy niềm vui trong đó. Chúng tôi nghe được rằng đó cũng là điều đặc biệt với các bạn. Tôi muốn nói khi nhìn lên đây, các bạn không chỉ đang nhìn chúng tôi. Chúng tôi là tấm gương phản chiếu các bạn”, ông nói
Xuyên suốt chuyến đi, các phi hành gia có thể trò chuyện với người thân qua cuộc gọi ngắn từ xa. Wiseman nhận xét, việc lắng nghe những cuộc trò chuyện của đồng đội khi cùng chen chúc trên tàu vũ trụ Orion rộng 5 m là trải nghiệm gắn kết đáng nhớ.
“Victor, Christina và Jeremy, chúng tôi sẽ mãi mãi gắn kết với nhau, và không ai ở đây biết được những gì bốn chúng tôi vừa trải qua. Đó sẽ là điều đặc biệt nhất xảy ra trong cuộc đời tôi”, ông nói.
Wiseman thừa nhận, việc cách xa nhà hơn 300.000 km không dễ dàng. “Trước khi phóng, cảm giác như đó là giấc mơ tuyệt vời nhất trên đời, nhưng khi ở ngoài đó, bạn lại muốn trở về với gia đình và bạn bè. Được làm người là một điều đặc biệt, sống trên hành tinh Trái Đất cũng vậy”, Wiseman xúc động chia sẻ. Bốn phi hành gia sau đó cùng ôm nhau trên sân khấu.
Đề cập đến công cuộc khám phá không gian trong tương lai, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II cho rằng đã đến lúc phải sẵn sàng và lên đường. “Điều đó cần lòng dũng cảm và sự quyết tâm. Các bạn rồi sẽ lên đường, còn chúng tôi sẽ ở đó, hỗ trợ các bạn trên mỗi bước đi bằng mọi cách có thể”.
Jared Isaacman, Giám đốc NASA, đánh giá Artemis II sẽ luôn được ghi nhớ vì đánh dấu thời khắc phi hành đoàn và mọi người trên khắp thế giới nhìn thấy Mặt Trăng một lần nữa, khi “giấc mơ thời thơ ấu trở thành những sứ mệnh”. Artemis II cũng mở đường cho các nhiệm vụ tương lai như Artemis III, dự kiến triển khai năm 2027.
Theo Isaacman, việc lắp ráp phương tiện và công bố phi hành đoàn cho Artemis III sẽ sớm diễn ra. “Phi hành đoàn tiếp theo sẽ bắt đầu chuẩn bị thực hiện vai trò của mình khi chúng ta quay lại bề mặt Mặt Trăng, xây dựng căn cứ và không bao giờ từ bỏ Mặt Trăng nữa”, ông tuyên bố.
Vanessa Wyche, Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Johnson, cho rằng niềm hạnh phúc mà phi hành đoàn lan tỏa sẽ tiếp thêm sức mạnh và truyền cảm hứng cho một thế hệ mới tin giấc mơ của họ hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
“Chuyến bay này sẽ giúp vô số học sinh trở thành nhà khoa học, kỹ sư, nhà phát minh, nhà toán học và phi hành gia tương lai, những người dám khai phá chân trời mới trong không gian và mở rộng giới hạn của những điều có thể vì lợi ích chung cho tất cả”, Wyche nói.
Suốt nhiều năm, giới khoa học đã tìm kiếm những cách thức để không cần dùng đến chân tay giả, hướng tới khôi phục chức năng, cảm giác và chuyển động tự nhiên cho người bị tổn thương chi. Trong nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences tháng này, nhóm tác giả tiến hành nghiên cứu kỳ giông Mexico, cá ngựa vằn và chuột vì mỗi loài đều cung cấp thông tin độc đáo về quá trình tái tạo. Kết quả, họ phát hiện nhóm gene chung mang tên SP có thể giúp phát triển liệu pháp tái tạo chi cho con người trong tương lai.
Kỳ giông Mexico nổi tiếng với "siêu năng lực" tái tạo toàn bộ chi, đuôi, hàm, mô tủy sống và các phần cơ quan gồm tim, não, phổi, gan. Cá ngựa vằn cũng có khả năng chữa lành mạnh mẽ như tái tạo vây đuôi bị tổn thương nhiều lần, phục hồi tim, não, tủy sống, thận, võng mạc, tuyến tụy. Trong khi đó, chuột là động vật có vú giống con người, có thể tái tạo phần đầu ngón. Con người đôi khi cũng có thể mọc lại đầu ngón tay nếu nền móng vẫn còn nguyên vẹn sau chấn thương, cho phép da, thịt và xương phục hồi.
Phó giáo sư sinh học Josh Currie tại Đại học Wake Forest, thành viên nhóm nghiên cứu, cùng đồng nghiệp phát hiện lớp biểu bì tái tạo ở cả ba loài đều kích hoạt hai gene SP6 và SP8. Họ điều tra cách các gene này tham gia tái tạo và nhận thấy, SP8 đặc biệt quan trọng với quá trình mọc lại chi ở kỳ giông Mexico.
Sử dụng công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR, nhóm của Currie thử loại bỏ SP8 khỏi bộ gene của kỳ giông Mexico. Kết quả, chúng không thể tái tạo xương chi trọn vẹn. Họ cũng nhận thấy vấn đề tương tự ở chuột khi thiếu gene SP6 và SP8 trong quá trình tái tạo ngón.
Phòng thí nghiệm của bác sĩ David A. Brown tại Đại học Duke, thành viên nhóm nghiên cứu, thiết kế một liệu pháp gene virus dựa trên chất tăng cường tái tạo mô. Liệu pháp cung cấp cho cơ thể phân tử tín hiệu FGF8, thường được kích hoạt bởi SP8. Ở chuột, thử nghiệm giúp thúc đẩy tái tạo xương ở những ngón tổn thương và phục hồi một phần khả năng tái tạo bị mất khi thiếu các gene SP.
Chi người không thể tự tái tạo như kỳ giông, nhưng nhóm nghiên cứu tin rằng các liệu pháp tương lai có thể bắt chước một số cơ chế sinh học do gene SP điều khiển. Họ cảnh báo, nghiên cứu mới vẫn đang trong giai đoạn đầu và cần thêm nhiều phân tích, đánh giá, trước khi ứng dụng trên người. Dù vậy, Currie nhận định, đây vẫn là nền tảng quan trọng cho phương pháp điều trị tái tạo.
Nhân vật chính là Lindsey Hall, một nhà văn và chuyên gia tư vấn quan hệ công chúng. Câu chuyện của cô được lan truyền mạnh sau khi đăng tải trên nền tảng Substack.
Theo Hall, sự việc xảy ra khi cô sử dụng máy tính của bạn trai để hoàn thành công việc và vô tình nhìn thấy một cuộc trò chuyện có tiêu đề liên quan đến “những vấn đề và sự không chắc chắn trong mối quan hệ”.
Trong đoạn trò chuyện với ChatGPT, người bạn trai bày tỏ sự khó chịu về lối sống, quá khứ và cả ngoại hình của Hall.
“Tôi vốn biết anh ấy không thích việc tôi nuôi ba con mèo. Tôi cũng biết anh ấy không hoàn toàn thoải mái với quá khứ của tôi như chuyện từng sống trong xe van, theo đuổi lối sống du mục. Nhưng tôi không hề biết anh ấy khó chịu với những điều đó đến vậy”, Hall chia sẻ.
Điều khiến Hall sốc nhất là khi người bạn trai cũ nói về ngoại hình của cô với câu nói “Tôi không tự hào về cô ấy”.
Hall kể rằng chatbot AI sau đó đã phản hồi theo hướng khuyên bạn trai cũ của cô nên cân nhắc kết thúc mối quan hệ.
Mối quan hệ của cô và bạn trai vẫn cố gắng tiếp tục thêm vài tháng sau đó. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi kể từ thời điểm cô đọc được tin nhắn.
“Thật đau lòng khi nhìn thấy hình ảnh của bản thân qua góc nhìn chân thực của người mà mình nghĩ là yêu thương mình”, cô chia sẻ.
Không phản đối hoàn toàn AI, Hall nhận định việc sử dụng chatbot cho công việc khác với việc xem AI như nơi giải tỏa cảm xúc cá nhân.
Cô tiết lộ từng nhận ra nhiều tin nhắn tình cảm mà bạn trai gửi cho mình mang giọng điệu ChatGPT, thiếu sự chân thành và cảm xúc tự nhiên.
Sau biến cố, Hall cũng từng thử sử dụng AI để phân tích cảm xúc của bản thân nhưng nhanh chóng từ bỏ vì không tin tưởng và lo ngại sự phụ thuộc vào chatbot.
Cô cho rằng AI có xu hướng phản hồi theo chiều hướng người dùng muốn nghe, đặc biệt khi thông tin cung cấp mang tính phiến diện.
Câu chuyện của Hall đã tạo ra nhiều tranh luận trên mạng xã hội. Một bộ phận chỉ trích cô vì xâm phạm quyền riêng tư của bạn trai, trong khi nhiều ý kiến khác cho rằng đây là ví dụ điển hình cho việc AI đang dần trở thành “người thay thế” trong các cuộc trò chuyện cảm xúc.
Bốn công ty công nghệ lớn gồm Meta, Snap, ByteDance và Google đã đồng ý chi khoảng 27 triệu USD để dàn xếp vụ kiện của một học khu tại bang Kentucky (Mỹ), liên quan đến cáo buộc các nền tảng mạng xã hội góp phần gây ra cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở học sinh.
Theo hồ sơ tòa án, Meta - công ty mẹ của Facebook - sẽ chi 9 triệu USD. Snap (chủ sở hữu Snapchat) và ByteDance (chủ sở hữu TikTok) mỗi bên đóng góp 8 triệu USD. Google, công ty sở hữu YouTube, sẽ trả khoảng 2 triệu USD tiền mặt cùng các gói đào tạo và giấy phép phần mềm trị giá khoảng 900.000 USD.
Vụ kiện được khởi xướng bởi học khu Breathitt County, một học khu nông thôn ở phía đông bang Kentucky. Đây là vụ án thí điểm trong hơn 1.200 vụ kiện tương tự do các học khu trên khắp nước Mỹ đệ trình nhằm yêu cầu các công ty công nghệ chịu trách nhiệm về tác động của mạng xã hội đối với học sinh.
Nguyên đơn yêu cầu bồi thường hơn 60 triệu USD để triển khai chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần kéo dài 15 năm, đồng thời khắc phục những hệ lụy mà học sinh phải đối mặt như mất ngủ, căng thẳng cảm xúc và gia tăng xung đột.
Phiên tòa dự kiến diễn ra vào cuối tháng này tại Oakland, bang California, nhưng đã không còn cần thiết sau khi bốn công ty chấp nhận dàn xếp.
Ngoài khoản tiền mặt, Google cam kết hỗ trợ học khu bằng các chương trình đào tạo chuyên môn tại chỗ, giấy phép sử dụng phần mềm Google AI for Education trong ba năm, chương trình học tập cảm xúc - xã hội kéo dài bốn năm và hỗ trợ kỹ thuật cho các công cụ Google Workspace. Các bên đều không thừa nhận hành vi sai phạm trong thỏa thuận.
Giới quan sát nhận định thỏa thuận này có thể làm gia tăng áp lực buộc các công ty mạng xã hội phải giải quyết hàng loạt vụ kiện tương tự khác đang được thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers giám sát.
Các thỏa thuận dàn xếp được đưa ra trong bối cảnh các công ty công nghệ liên tiếp đối mặt với những phán quyết pháp lý bất lợi. Tháng 3 vừa qua, một bồi thẩm đoàn tại Los Angeles kết luận Meta và Google phải chịu trách nhiệm đối với tính chất gây nghiện của Instagram và YouTube.
Cùng tháng, một bồi thẩm đoàn ở bang New Mexico yêu cầu Meta bồi thường 375 triệu USD vì để trẻ vị thành niên tiếp xúc với nội dung không phù hợp và các đối tượng xâm hại tình dục.
Ngoài ra, hơn 30 bang của Mỹ cũng đang theo đuổi một vụ kiện riêng đối với Meta với các cáo buộc tương tự. Vụ việc có thể được đưa ra xét xử vào tháng 8 tới tại Oakland.
