Vụ việc 300 tấn thịt heo bệnh đã tuồn vào chợ, bếp ăn của 26 trường tiểu học cùng nhiều trường mầm non tư thục tại Hà Nội và các tỉnh lân cận đã khiến cộng đồng bức xúc tột độ.
Trước đó, dư luận cũng đã rúng động khi phụ huynh Trường mầm non Hòa Bình, xã Văn Lăng, Thái Nguyên phát hiện bếp ăn bán trú của trường dùng thịt lợn, qua xét nghiệm của cơ quan chức năng cho thấy: thịt này dương tính với dịch tả lợn châu Phi.
Hồi cuối tháng 1-2026, rất nhiều phụ huynh ở TP.HCM đã “đứng ngồi không yên” khi hàng loạt trường tiểu học, THCS trên địa bàn TP dùng suất ăn bán trú từ doanh nghiệp bị tố sử dụng thực phẩm “bẩn”.
Những vụ việc trên như một lời cảnh tỉnh các cơ quan chức năng, rằng thực phẩm “bẩn” không chỉ xuất hiện ở chợ mà đã len lỏi vào trường học – nơi được yêu cầu phải kiểm soát nghiêm ngặt để bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhưng cũng có một lời cảnh tỉnh khác cho những người có trách nhiệm ở nhà trường.
Đúng là trách nhiệm của hiệu trưởng các trường từ mầm non đến THPT ngày càng nặng nề. Bởi họ không chỉ lo dạy học mà phải quản lý cả bữa ăn bán trú của học sinh, nhất là trong bối cảnh nhu cầu gửi con học bán trú của phụ huynh ngày càng tăng lên.
Tuy nhiên, nói đi cũng phải nói lại. Nếu người đứng đầu nhà trường làm hết sức mình, thể hiện cái “tâm” của mình đối với bữa ăn của học sinh thì chắc chắn tình hình sẽ không tệ như thế.
Không cần đợi đến phiên tòa của TAND tỉnh Bắc Ninh (xét xử công khai vụ án đưa, nhận hối lộ xảy ra tại một số cơ quan quản lý giáo dục và các trường mầm non trên địa bàn, liên quan việc cung cấp thực phẩm phục vụ bữa ăn bán trú, diễn ra từ 6 đến 10-4), người ta mới biết đến việc đưa “hoa hồng” cho cán bộ quản lý giáo dục từ các đơn vị cung cấp thực phẩm.
Bởi việc này nhiều khi đã thành “luật bất thành văn”, chỉ khác là có trường nhận “hoa hồng” như một lẽ đương nhiên, có trường không nhận mà yêu cầu làm bữa ăn tươm tất hơn, có trường đòi “hoa hồng” rất cao và ngược lại.
Doanh nghiệp kinh doanh phải thu lợi nhuận. Trong khi đó, tiền ăn thì phụ huynh đóng theo mức cố định. Lẽ thường, khi “hoa hồng” cho nhà trường nhiều lên thì chất lượng bữa ăn của học sinh sẽ giảm xuống.
Thế mới có chuyện cùng một mức tiền ăn nhưng ở trường A ăn ngon hơn, phần ăn nhiều đạm hơn; còn trường B thì ngược lại. Xin thưa, đó là do cái “tâm” của người hiệu trưởng và người chủ doanh nghiệp cung cấp suất ăn bán trú.
Nhưng sức khỏe thể chất của thế hệ mai sau – những chủ nhân tương lai của đất nước – không thể để phụ thuộc vào cái “tâm” của những người có trách nhiệm.
Những vụ việc đã bị đưa ra ánh sáng như là một lời nhắc nhở nghiêm khắc: “luật bất thành văn”, khoản chi “hoa hồng”, “lại quả” làm giảm chất lượng bữa ăn sẽ không còn đất sống, sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Cái lệ xấu ấy đang và sẽ bị xóa sổ.
Đừng để rơi vào cảnh “những người chưa bị lộ”. Nhân đây cũng rất cần có một quy chế cụ thể và rõ ràng về việc phối hợp kiểm tra giữa các ban ngành cùng biện pháp chế tài thật nặng.
Rất cần có một quy trình kiểm soát chặt chẽ để thực phẩm “bẩn” không thể lọt vào trường học. Để bữa ăn bán trú của học sinh đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, đủ chất dinh dưỡng và tương ứng với số tiền mà phụ huynh đã đóng cho con em mình.
Trưa 24.5, thí sinh đã hoàn tất kỳ thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức. Với sự tham gia của 170.127 thí sinh, kỳ thi có tỷ lệ thí sinh dự thi đạt 98,27% so với số đăng ký. Đây là số lượng thí sinh tham dự cao nhất từ trước đến nay của kỳ thi. Trong số trên 170.000 thí sinh dự thi đợt 2 năm nay, có trên 63% thí sinh từng dự thi đợt 1 trước đó, đăng ký dự thi đợt 2 để cải thiện điểm số. Tuy nhiên, bước ra khỏi phòng thi, học sinh chia sẻ kết quả khác nhau về bài làm của mình.
Thí sinh đầu tiên bước ra khỏi điểm thi Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), Gia khang (học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM), cho biết đã hoàn thành 100% bài thi đánh giá năng lực đợt 2. Ở đợt đầu, thí sinh này đạt 846 điểm nhưng đợt 2 cảm thấy khá nhẹ nhàng vì chỉ thi dự phòng bởi bản thân đã nhận kết quả trúng tuyển một ĐH tại Pháp. So với đợt đầu tiên, đợt này đề thi phần tiếng Việt dễ hơn, toán khó hơn, phần kiến thức lý-hóa-sinh đa số đọc hiểu không cần tính toán nhiều.
Cùng quan điểm trên, Huy Vũ (học sinh Trường THPT Trần Khai Nguyên, TP.HCM), cho rằng các câu hỏi trong phần tiếng Việt đã "dễ thở" hơn, tiếng Anh ở mức tương đương nhưng toán và phân tích số liệu khó hơn đợt 1. "Trong đó, phần tiếng Việt dù đề ngắn hơn nhưng vẫn có những câu khó. Em từng làm nhiều đề phần tiếng Việt nhưng vẫn có những câu hỏi em chưa thấy bao giờ, ví dụ câu hỏi luật gieo vần a-b trong thơ hiện đại", thí sinh này chia sẻ.
Huy Vũ chia sẻ thêm: "Nếu được hỏi phần nào trong đề dễ lấy điểm nhất, em cho rằng đó là 30 câu của phần thi tiếng Anh. Từ ngữ trong để tương đối dễ hiểu, không quá chuyên ngành và có thể đoán được. Riêng phần tư duy khoa học, các câu hỏi kiểm tra kiến thức rộng của nhiều lĩnh vực. Tùy thuộc mức độ hiểu biết của mỗi người mà có thể làm tốt phần hay không".
Theo thí sinh này, nếu các năm trước đề thi đợt 2 được đánh giá dễ hơn đợt 1 thì năm nay không phải như vậy. Ở đợt 1 đạt gần 800 điểm, thí sinh này hy vọng đợt 2 có thể đạt trên mức 800.
Sau khi bước ra khỏi phòng thi, một nhóm học sinh tranh luận sôi nổi về câu hỏi liên quan tới lợi nhuận của đề thi. "Lợi nhuận bằng doanh thu và chi phí, trong khi đề cho sẵn tỷ lệ lợi nhuận và yêu cầu tính lợi nhuận. Câu này em không biết cách tính, em nghĩ đây là một câu hỏi đánh giá hiểu biết cao của thí sinh", một học sinh Trường THPT Trần Khai Nguyên ( P.An Đông, TP.HCM) chia sẻ.
M.T (học sinh Trường Phổ thông Năng khiếu, ĐH Quốc gia TP.HCM) dự định thi để xét tuyển ngành vi mạch bán dẫn Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM). Thí sinh này cũng nhận định đề thi đợt 2 đặc biệt khó hơn đợt 1 ở phần toán học. Do đó, dù tiếng Việt và tư duy khoa học có phần dễ hơn đợt 1 nhưng sẽ không dễ lấy điểm cao. Ở đợt đầu tiên thí sinh này đạt gần 1.000 điểm nhưng khi dự đoán kết quả bài thi đợt này, thí sinh này cho biết "đề khó hơn nên khó đạt được điểm cao như đợt 1".
Cũng dự thi tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), A.Đ (học sinh Trường THPT Trần Hữu Trang, P.Chợ Lớn, TP.HCM) cho biết không dự thi đợt 1. "Đề thi khá khó, nhất là phần toán và tiếng Anh. Khả năng em chỉ làm chắc khoảng 50% bài thi".
Bài thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2026 tiếp tục được xây dựng trên cơ sở cấu trúc đã điều chỉnh từ năm 2025, phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Thí sinh làm bài trong thời gian 150 phút với 120 câu hỏi trắc nghiệm gồm 3 phần: sử dụng ngôn ngữ (60 câu gồm tiếng Việt và tiếng Anh), toán học (30 câu) và tư duy khoa học (30 câu). Cấu trúc bài thi hướng đến đánh giá các năng lực cốt lõi như: tư duy logic, phân tích số liệu, giải quyết vấn đề và suy luận khoa học, qua đó đánh giá năng lực học tập ĐH của thí sinh thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức. Kết quả bài thi được 118 trường ĐH-CĐ trên cả nước sử dụng trong tuyển sinh năm nay.
"Có lần dông lốc, cây cầu đứt đôi, học sinh phải nghỉ học, không đi qua được", thầy Trần Văn Phi - Hiệu trưởng Trường phổ thông bán trú THCS Sơn Hải, xã Sơn Hải (Bắc Ninh) - kể khi đứng trên cây cầu phao bằng gỗ tạm, tròng trành trên hồ Cấm Sơn.
Với thầy Phi, cây cầu phao dập dềnh trên sóng nước này vừa là đường đi lại hằng ngày của gần 60 học sinh trong số gần 1.300 nhân khẩu, đa số là người đồng bào dân tộc, của hai thôn Đấp và Đồng Mậm thuộc xã Sơn Hải, vừa là nỗi thấp thỏm mỗi khi trời nổi gió, có mưa. Bởi nếu muốn đến lớp an toàn, các em phải đi đường bộ vòng qua đỉnh đèo hàng chục cây số.
"Tôi mong các cấp chính quyền đầu tư xây dựng một cây cầu kiên cố cho bà con nhân dân và học sinh đi qua an toàn", thầy Phi bộc bạch.
Ngày ngày đi bộ tới trường qua cầu phao, Vi Thị Nhật Lệ - học sinh lớp 8B Trường phổ thông bán trú THCS Sơn Hải - chia sẻ cây cầu phao hẹp chỉ vừa hai xe máy tránh nhau, không có lan can kiên cố này là đường đi ngắn nhất đến trường. Nếu gặp xe đi ngược chiều, Lệ phải đứng nép mình một bên, phía dưới là hồ nước sâu thăm thẳm.
"Hôm trước có một trận mưa rất to, cây cầu bị đứt, cháu phải nghỉ học. Cháu chỉ mong ước có cây cầu mới, kiên cố hơn để đến trường an toàn", Lệ bày tỏ.
Không chỉ có học sinh, hơn 1.000 nhân khẩu thuộc hai thôn miền núi của xã Sơn Hải cũng phụ thuộc vào cây cầu phao tạm để đi lại, giao thương. Ông Nông Văn Hạnh - Trưởng thôn Đấp - cho biết nhiều năm về trước, có 5 hộ dân đã hùn tiền để xây dựng nên chiếc cầu tạm để mọi người thuận tiện qua lại. Song theo thời gian, cầu xuống cấp nghiêm trọng. Việc đi lại càng ngày càng khó khăn, nhất là khi vụ vải thiều sắp tới.
"Không chỉ học sinh, hàng hóa và nông sản đều phải đi qua đây. Những xe vải thiều lớn không thể đi được vì cầu không đảm bảo an toàn. Bà con trong thôn rất mong muốn Nhà nước quan tâm, đầu tư xây dựng một cây cầu kiên cố để người dân bớt đi sự vất vả", ông Hạnh bày tỏ.
Đó cũng là mong muốn của anh Hoàng Văn Việt - Phó bí thư Đoàn xã Sơn Hải (Bắc Ninh). Là một thầy giáo, anh Việt thấu hiểu nỗi lo của phụ huynh khi vào những ngày mưa, cây cầu phao "mong manh như sợi tơ" trước sóng nước Cấm Sơn. Sợ nhất là những khi mưa to, cầu trơn trượt, các em đi học về có thể bị té xuống nước. "Vào mùa nước cao, chỗ sâu nhất khoảng chừng 10m", anh Việt trăn trở.
Trước mùa mưa, anh cùng lực lượng chức năng, đoàn thể tăng cường tuyên truyền đến bà con nhân dân và học sinh về việc đảm bảo an toàn đi lại qua cầu phao, nhưng chỉ là giải pháp tạm thời. "Đối với các em, vào mùa mưa bão thì phải có người lớn đi cùng, mặc theo áo phao để đảm bảo an toàn, nhưng chỉ là giải pháp tình thế", Phó bí thư Đoàn xã Sơn Hải quan ngại.
Theo ông Hoàng Minh Phương - Chủ tịch UBND xã Sơn Hải (Bắc Ninh), cây cầu tạm do người dân tự làm, giúp người dân đi lại từ thôn Đấp và thôn Đồng Mậm sang UBND xã Sơn Hải gần hơn.
Song cây cầu bằng gỗ tạm, thùng phuy nhiều năm xuống cấp, tiềm ẩn nguy hiểm. Do vậy chính quyền đã kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét, đầu tư đường và cầu kết nối từ trung tâm xã đến các thôn Đấp và Đồng Mậm.
Ngày 12/5, Sở GD&ĐT TPHCM ban hành kết luận của Phó Giám đốc Sở Nguyễn Văn Phong tại hội nghị tập huấn công tác chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027.
Nội dung siết chặt trách nhiệm của các trường trong đăng ký dự thi, điều động nhân sự và tổ chức điểm thi.
Đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT, Sở GD&ĐT TPHCM yêu cầu lãnh đạo các trường THPT và cơ sở giáo dục thường xuyên bám sát quy chế thi của Bộ GD&ĐT và các văn bản hướng dẫn của Sở, tuyệt đối không tự ý điều chỉnh hoặc áp dụng theo cách hiểu riêng.
Sở nhấn mạnh không để xảy ra sai sót hoặc thiếu thông tin ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của học sinh.
Các trường phải triển khai đầy đủ, kỹ lưỡng đến giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh và học sinh về quy trình đăng ký dự thi, các yêu cầu và lưu ý quan trọng đối với thí sinh. Đồng thời, các đơn vị phải thực hiện đúng khung thời gian quy định, không để xảy ra tình trạng đăng ký trễ hạn làm ảnh hưởng tiến độ chung của thành phố.
Liên quan công tác điều động cán bộ coi thi và chấm thi, Sở GD&ĐT yêu cầu các cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm quy định về quản lý và xét duyệt đi nước ngoài đối với viên chức, người lao động trong thời gian diễn ra kỳ thi.
Ban giám hiệu các trường có trách nhiệm bảo đảm đầy đủ nhân sự tham gia công tác thi khi được điều động; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng từ chối nhiệm vụ với lý do cá nhân, kể cả đối với thành viên ban giám hiệu.
Quy định này áp dụng cho cả kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Sở cũng yêu cầu các trường tổ chức phổ biến quy chế thi đến toàn bộ cán bộ, giáo viên, nhân viên được điều động làm nhiệm vụ thi trước khi kỳ thi diễn ra, bảo đảm mỗi cá nhân nắm rõ quy định và thực hiện đúng quy trình, tránh xảy ra sai sót do không nắm chắc quy chế.
Đối với kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027, Sở GD&ĐT TPHCM lưu ý các cơ sở giáo dục thuộc khu vực 2 (tỉnh Bình Dương cũ) và khu vực 3 (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) về một số thay đổi trong quy định tuyển sinh năm nay so với trước đây.
Sở đề nghị các trường tổ chức phổ biến đầy đủ hướng dẫn tuyển sinh đến giáo viên để tư vấn chính xác cho học sinh THCS; không trả lời theo nhận định cá nhân gây hoang mang cho phụ huynh và học sinh.
Các trường cũng được yêu cầu cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin tuyển sinh lên hệ thống tuyển sinh lớp 10 của thành phố tại địa chỉ ts10.hcm.edu.vn để phụ huynh và học sinh tra cứu trong suốt quá trình đăng ký.
Sở nhấn mạnh các trường chỉ tiếp nhận học sinh có tên trong danh sách trên hệ thống do Sở quản lý và không tiếp nhận học sinh ngoài danh sách dưới bất kỳ hình thức nào.
Đây là kỳ tuyển sinh đầu tiên của TPHCM sau sáp nhập và có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Trong đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT dự kiến có khoảng 130.000 thí sinh tham gia, còn kỳ thi tuyển sinh lớp 10 ghi nhận hơn 151.000 thí sinh đăng ký dự thi.
