Ngày 13-4, Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học “Dạy và học toán trong kỷ nguyên công nghệ” quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước cùng mổ xẻ câu hỏi “Học toán để làm gì?”.
“AI có thể giải bài trong vài giây, thậm chí tốt hơn con người, vậy học toán còn cần thiết?” là câu hỏi được bàn luận sôi nổi tại hội thảo.
GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai – Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM – đặt ra 3 vấn đề: Học toán để làm gì? Làm thế nào để toán học trở thành động lực phát triển của các ngành? Cần đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy ra sao để đón đầu xu hướng toàn cầu?
Bà Mai nhấn mạnh trong bối cảnh khoa học – công nghệ tăng tốc chưa từng có và trở thành động lực cốt lõi của nền kinh tế tri thức, năng lực cạnh tranh quốc gia không còn nằm ở tài nguyên hay lao động, mà phụ thuộc vào khả năng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ.
Trong bức tranh đó, toán học không chỉ là nền tảng mà còn là “hạ tầng vô hình” nâng đỡ toàn bộ hệ sinh thái công nghệ.
Sáu nhóm công nghệ chiến lược như mô hình ngôn ngữ lớn, AI, robot tự hành đến blockchain, 5G hay thiết bị bay không người lái đều dựa trên các cấu trúc toán học.
Ngay cả những lĩnh vực mũi nhọn như bán dẫn, y sinh, vật liệu mới hay năng lượng cũng không thể tách rời toán học.
“Điều này cho thấy nếu không phát triển toán học một cách đúng mức và đúng hướng sẽ rất khó để tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế vẫn còn rõ rệt.
Việt Nam có nhiều học sinh giỏi toán nhưng việc kết nối toán học với công nghệ và ứng dụng thực tiễn trong đào tạo vẫn hạn chế. Trong khi đó, xu hướng quốc tế đang chuyển mạnh sang tích hợp liên ngành và đề cao khả năng vận dụng”, bà Mai cho biết.
Từ thực tế này, GS Thanh Mai cho rằng vấn đề đặt ra không còn là chỉnh sửa từng học phần riêng lẻ mà là “thiết kế lại con đường học toán”. Làm sao có một lộ trình xuyên suốt từ phổ thông đến sau đại học, giúp người học hình thành các năng lực cốt lõi như mô hình hóa, xác suất – thống kê, tối ưu, thuật toán, khoa học dữ liệu và tư duy liên ngành.
Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM cho rằng cần một sự chuyển dịch đồng bộ trên ba phương diện: từ dạy toán như một hệ thống tri thức khép kín sang dạy như một năng lực giải quyết vấn đề mở; từ đào tạo phân tách giữa các bậc học sang một lộ trình liên thông phát hiện – bồi dưỡng – phát triển nhân tài; từ tư duy cung cấp chương trình theo năng lực sẵn có sang đào tạo gắn với nhu cầu của các bài toán công nghệ chiến lược.
Các chuyên gia cho rằng toán học đang chuyển đổi vai trò từ một ngành khoa học nền tảng trở thành “ngôn ngữ thiết kế của công nghệ” và “hạ tầng tri thức của đổi mới sáng tạo”. Vấn đề không nằm ở việc có nên học toán hay không, mà là học như thế nào trong kỷ nguyên công nghệ.
Nếu toán học vẫn chỉ được dạy như một hệ thống công thức khép kín, Việt Nam sẽ khó đi nhanh trong cuộc đua công nghệ. Nhưng nếu được “thiết kế lại” đúng hướng, toán học có thể trở thành nền móng cho cả một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
GS Vũ Hà Văn – Đại học Hong Kong, Giám đốc khoa học VinIF – nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên AI và dữ liệu lớn, toán học hiện diện trong mọi đột phá, từ mô hình học sâu, phân tích dữ liệu đến tối ưu hệ thống.
Tuy nhiên nhiều chương trình đào tạo vẫn nặng lý thuyết, chậm cập nhật dẫn đến việc sinh viên phải “học lại” khi bước vào các lĩnh vực công nghệ cao. “Đổi mới cách dạy và học toán không còn là câu chuyện riêng của giáo dục mà trở thành một bài toán mang tầm quốc gia”, GS Văn nói.
Trường đại học Văn Lang công bố chính sách học bổng tuyển sinh năm 2026 dành cho tân sinh viên khóa 32. Tổng giá trị học bổng 330 tỉ đồng.
Đáng chú ý nhất là học bổng Tinh hoa. Học bổng này tuyển chọn những học sinh có thành tích xuất sắc cấp quốc gia, quốc tế hoặc đoạt giải nhất cấp tỉnh/thành phố.
Mỗi suất học bổng trị giá 100% học phí toàn khóa (khoảng 800 triệu đồng). Hội đồng tuyển chọn ưu tiên những thí sinh có năng lực ngoại ngữ, tư duy thủ lĩnh và có tinh thần trách nhiệm với xã hội qua các dự án cộng đồng.
Bên cạnh giá trị tài chính, sinh viên nhận học bổng sẽ theo học lộ trình 7 học kỳ theo định hướng toàn cầu. Sinh viên được trải nghiệm 1 học kỳ học tập tại các đại học đối tác thuộc top 40 thế giới, và tham gia thực tập tại các tập đoàn lớn từ học kỳ 4 để sẵn sàng cho năng lực dịch chuyển nghề nghiệp quốc tế.
Học bổng Tài năng dành cho tân sinh viên có năng lực nổi bật trong học tập, ngoại ngữ, nghệ thuật, thể thao, hoạt động cộng đồng hoặc các lĩnh vực sáng tạo. Học bổng này có nhiều mức giá trị khác nhau.
Mức 1: trị giá 100 triệu đồng/suất dành cho 100 tân sinh viên có năng lực học tập xuất sắc và tiềm năng phát triển nổi bật trong học tập, nghệ thuật, thể thao hoặc các lĩnh vực sáng tạo.
Mức 2: trị giá 25 triệu đồng/suất dành cho 120 tân sinh viên có điểm đầu vào cao nhất thuộc các lĩnh vực kỹ thuật - công nghệ và luật, kinh doanh và quản lý.
Mức 3: trị giá 20 triệu đồng/suất dành cho top 300 tân sinh viên có điểm đầu vào cao nhất thuộc các ngành đào tạo khác tại Trường đại học Văn Lang.
Ngoài ra học bổng Phát triển năng lực dành cho 5.000 thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào trường và xác nhận nhập học theo quy định, mỗi suất trị giá 10 triệu đồng.
Học bổng bao gồm các khóa học cung cấp giá trị thực tiễn, trang bị cho sinh viên phương pháp học tập hiện đại, các kỹ năng cần thiết để thích nghi nhanh chóng với môi trường học tập đại học và phát triển năng lực toàn diện.
Theo thống kê của Phòng CSGT Công an tỉnh Gia Lai, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh xảy ra 65 vụ tai nạn giao thông liên quan học sinh, chiếm gần 24% tổng số vụ tai nạn. Các vụ việc khiến 34 học sinh tử vong và 27 em khác bị thương.
Không chỉ tai nạn giao thông gia tăng, tình trạng học sinh vi phạm quy định về an toàn giao thông cũng diễn biến đáng lo ngại, đặc biệt ở lứa tuổi THCS và THPT.
Dọc nhiều tuyến đường, không khó để bắt gặp hình ảnh học sinh chưa đủ điều kiện nhưng vẫn điều khiển xe máy điện, xe gắn máy, thậm chí mô tô đến trường. Nhiều em không đội mũ bảo hiểm, chạy quá tốc độ, lạng lách, đánh võng, vượt đèn đỏ hoặc không chấp hành hiệu lệnh giao thông.
Qua công tác tuần tra, kiểm soát trong 6 tháng đầu năm, lực lượng CSGT đã phát hiện và xử lý 1.310 trường hợp học sinh vi phạm giao thông. Các lỗi phổ biến gồm điều khiển phương tiện khi chưa đủ tuổi, không đội mũ bảo hiểm, lạng lách, nẹt pô…
Đáng chú ý, một bộ phận phụ huynh vẫn còn lơ là, thậm chí "tiếp tay" khi giao xe cho con em dù chưa đủ điều kiện điều khiển phương tiện theo quy định.
Theo cơ quan chức năng, một trong những nguyên nhân sâu xa dẫn đến thực trạng này là tác động tiêu cực từ mạng xã hội. Nhiều video "test tốc độ", "độ xe", "bốc đầu" lan truyền tràn lan trên TikTok, Facebook đã ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức của giới trẻ, khiến không ít học sinh xem đó là cách thể hiện cá tính và bản lĩnh.
Bên cạnh đó, tình trạng học sinh sử dụng xe đạp điện, xe máy điện độ, chế cũng đang trở thành vấn đề báo động, tiềm ẩn nguy cơ cao gây tai nạn giao thông.
Trước tình trạng vi phạm và tai nạn giao thông liên quan lứa tuổi học sinh diễn biến phức tạp, Phòng CSGT Công an tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh.
Mới đây, ngày 11.5, Phòng CSGT Công an tỉnh đã có công văn gửi Sở GD-ĐT đề nghị phối hợp chặt chẽ trong công tác quản lý, xử lý nghiêm học sinh vi phạm, đặc biệt là các trường hợp sử dụng xe máy, xe điện độ chế.
Lực lượng chức năng cũng tăng cường tuyên truyền, yêu cầu phụ huynh không giao xe mô tô cho con em sử dụng khi chưa đủ điều kiện và chưa đủ tuổi theo quy định pháp luật.
Những năm qua, công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về an toàn giao thông cho học sinh, sinh viên được các nhà trường chú trọng triển khai. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, trong đó có nhận thức của một bộ phận học sinh còn hạn chế nên tình trạng vi phạm luật Giao thông đường bộ vẫn xảy ra.
Thượng tá Lương Thị Thu Quỳnh, Trưởng phòng CSGT Công an tỉnh Gia Lai, cho biết song song với công tác tuyên truyền, lực lượng CSGT sẽ tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp học sinh vi phạm trật tự an toàn giao thông.
"Đặc biệt là các trường hợp học sinh chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện, không đội mũ bảo hiểm, chạy quá tốc độ quy định; các trường hợp phụ huynh giao xe hoặc để cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông", thượng tá Lương Thị Thu Quỳnh nhấn mạnh.
Theo các cơ quan chức năng, để kéo giảm tai nạn giao thông học sinh, ngoài sự vào cuộc của lực lượng công an, rất cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Cha mẹ cần quản lý chặt việc sử dụng phương tiện của con em, nhà trường cần đẩy mạnh giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, trong khi mỗi học sinh phải nhận thức rõ hậu quả của hành vi vi phạm giao thông.
Theo kế hoạch mới này, ngành Giáo dục chuyển định hướng từ hỗ trợ các hoạt động khởi nghiệp riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đồng bộ trong toàn ngành. Chương trình đào tạo 1.000 doanh nhân công nghệ được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, gắn với các lĩnh vực kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Song song với chương trình này, Bộ GD&ĐT thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ trọng yếu, trong đó lần đầu tiên triển khai mô hình doanh nghiệp trong cơ sở đào tạo theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).
Mô hình này nhằm mục đích thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu khoa học. Hỗ trợ mô hình có các hướng dẫn của Bộ liên quan đến sở hữu trí tuệ cho cơ sở đào tạo nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý khi chuyển giao, khai thác kết quả nghiên cứu của giảng viên, học sinh, sinh viên.
Để tạo nền tảng cho mục tiêu đào tạo 1.000 doanh nhân công nghệ, Bộ GD&ĐT sẽ đầu tư phát triển 5 vườn ươm công nghệ số tại một số trường đại học và viện nghiên cứu có tiềm lực mạnh. Các trung tâm này được định hướng trở thành nơi ươm tạo startup công nghệ, kết nối nghiên cứu với thị trường.
Bộ GD&ĐT cũng đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp mẫu tại 15 cơ sở đào tạo nòng cốt song song với triển khai đề án mô hình đại học đổi mới sáng tạo, đại học khởi nghiệp.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc hình thành mạng lưới cố vấn, nhà đầu tư thiên thần, cựu sinh viên và doanh nghiệp nhằm hỗ trợ thương mại hóa các dự án khởi nghiệp trong nhà trường.
Đáng chú ý, Bộ GD&ĐT sẽ hướng dẫn tổ chức hoạt động phát hiện, bồi dưỡng và ươm tạo các dự án đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp dành cho học sinh, sinh viên tài năng.
Các chương trình này ưu tiên những lĩnh vực kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược cũng như các mô hình khởi nghiệp đặc thù như công nghiệp văn hóa, khởi nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn
Ở bậc phổ thông, Bộ sẽ biên soạn tài liệu hướng dẫn phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp để tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và phát triển năng lực khởi nghiệp cho học sinh. Giáo dục khởi nghiệp tiếp tục được triển khai gắn với STEM/STEAM nhưng không làm thay đổi tổng thời lượng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Một điểm mới khác là việc chuẩn hóa đội ngũ hỗ trợ khởi nghiệp trong trường học. Theo kế hoạch, đội ngũ cán bộ tư vấn, cố vấn khởi nghiệp sẽ được bồi dưỡng, công nhận năng lực và bảo đảm định mức tối thiểu 1 cán bộ trên 500 hoặc 800 học sinh, sinh viên tùy cấp học.
Toàn bộ hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp sẽ được quản trị trên nền tảng số dùng chung của ngành Giáo dục. Hệ thống này tích hợp cổng thông tin, danh mục dự án, mạng lưới cố vấn và cơ chế theo dõi, báo cáo định kỳ.
