Ngày 13-4, Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học “Dạy và học toán trong kỷ nguyên công nghệ” quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước cùng mổ xẻ câu hỏi “Học toán để làm gì?”.
“AI có thể giải bài trong vài giây, thậm chí tốt hơn con người, vậy học toán còn cần thiết?” là câu hỏi được bàn luận sôi nổi tại hội thảo.
GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai – Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM – đặt ra 3 vấn đề: Học toán để làm gì? Làm thế nào để toán học trở thành động lực phát triển của các ngành? Cần đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy ra sao để đón đầu xu hướng toàn cầu?
Bà Mai nhấn mạnh trong bối cảnh khoa học – công nghệ tăng tốc chưa từng có và trở thành động lực cốt lõi của nền kinh tế tri thức, năng lực cạnh tranh quốc gia không còn nằm ở tài nguyên hay lao động, mà phụ thuộc vào khả năng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ.
Trong bức tranh đó, toán học không chỉ là nền tảng mà còn là “hạ tầng vô hình” nâng đỡ toàn bộ hệ sinh thái công nghệ.
Sáu nhóm công nghệ chiến lược như mô hình ngôn ngữ lớn, AI, robot tự hành đến blockchain, 5G hay thiết bị bay không người lái đều dựa trên các cấu trúc toán học.
Ngay cả những lĩnh vực mũi nhọn như bán dẫn, y sinh, vật liệu mới hay năng lượng cũng không thể tách rời toán học.
“Điều này cho thấy nếu không phát triển toán học một cách đúng mức và đúng hướng sẽ rất khó để tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế vẫn còn rõ rệt.
Việt Nam có nhiều học sinh giỏi toán nhưng việc kết nối toán học với công nghệ và ứng dụng thực tiễn trong đào tạo vẫn hạn chế. Trong khi đó, xu hướng quốc tế đang chuyển mạnh sang tích hợp liên ngành và đề cao khả năng vận dụng”, bà Mai cho biết.
Từ thực tế này, GS Thanh Mai cho rằng vấn đề đặt ra không còn là chỉnh sửa từng học phần riêng lẻ mà là “thiết kế lại con đường học toán”. Làm sao có một lộ trình xuyên suốt từ phổ thông đến sau đại học, giúp người học hình thành các năng lực cốt lõi như mô hình hóa, xác suất – thống kê, tối ưu, thuật toán, khoa học dữ liệu và tư duy liên ngành.
Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM cho rằng cần một sự chuyển dịch đồng bộ trên ba phương diện: từ dạy toán như một hệ thống tri thức khép kín sang dạy như một năng lực giải quyết vấn đề mở; từ đào tạo phân tách giữa các bậc học sang một lộ trình liên thông phát hiện – bồi dưỡng – phát triển nhân tài; từ tư duy cung cấp chương trình theo năng lực sẵn có sang đào tạo gắn với nhu cầu của các bài toán công nghệ chiến lược.
Các chuyên gia cho rằng toán học đang chuyển đổi vai trò từ một ngành khoa học nền tảng trở thành “ngôn ngữ thiết kế của công nghệ” và “hạ tầng tri thức của đổi mới sáng tạo”. Vấn đề không nằm ở việc có nên học toán hay không, mà là học như thế nào trong kỷ nguyên công nghệ.
Nếu toán học vẫn chỉ được dạy như một hệ thống công thức khép kín, Việt Nam sẽ khó đi nhanh trong cuộc đua công nghệ. Nhưng nếu được “thiết kế lại” đúng hướng, toán học có thể trở thành nền móng cho cả một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
GS Vũ Hà Văn – Đại học Hong Kong, Giám đốc khoa học VinIF – nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên AI và dữ liệu lớn, toán học hiện diện trong mọi đột phá, từ mô hình học sâu, phân tích dữ liệu đến tối ưu hệ thống.
Tuy nhiên nhiều chương trình đào tạo vẫn nặng lý thuyết, chậm cập nhật dẫn đến việc sinh viên phải “học lại” khi bước vào các lĩnh vực công nghệ cao. “Đổi mới cách dạy và học toán không còn là câu chuyện riêng của giáo dục mà trở thành một bài toán mang tầm quốc gia”, GS Văn nói.
Tại buổi họp báo thông tin về kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 của tỉnh Tuyên Quang hôm 9-7, ông Hoàng Minh Cảnh - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang - cho biết đã đề xuất với Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép 328 thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang thi lại môn toán sau những phản ánh điểm cao bất thường.
Theo ông Cảnh, đề xuất cho học sinh thi lại để công bằng, khách quan và đảm bảo quyền lợi chính đáng của thí sinh.
Cùng ngày, trả lời đề xuất của sở, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết trên cơ sở quy chế thi, kết quả kiểm tra, xử lý của UBND tỉnh Tuyên Quang, kết quả xác minh của các cơ quan chức năng và đánh giá toàn diện tác động của vụ việc, bộ sẽ quyết định phương án xử lý phù hợp.
Đến 19h tối 13-7, một ngày trước khi cổng đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2026 sẽ đóng lại, vẫn chưa có công bố chính thức về phương án với các thí sinh này.
Trên một số diễn đàn mạng xã hội, một số người băn khoăn về quyền đặt nguyện vọng xét tuyển của nhóm thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang khi chưa có kết luận điều tra chính thức. Cũng có ý kiến lo ngại nếu thí sinh vì gian lận mà đạt điểm cao khi đặt nguyện vọng xét tuyển có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của các thí sinh khác.
Theo TS Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo), các thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang vẫn nên đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học lên hệ thống xét tuyển chung của bộ với kết quả hiện có, để không bỏ lỡ cơ hội xét tuyển.
Ông Vinh cho rằng quy trình xét tuyển đại học, lọc ảo khá dài, đến đầu tháng 8 các trường đại học mới bắt đầu công bố điểm chuẩn. Trong quá trình này, nếu cơ quan chức năng công bố kết quả điều tra, có kết luận những thí sinh nào vi phạm, bị hủy kết quả, bị trừ điểm thì hệ thống xét tuyển của bộ vẫn có thể cập nhật.
Còn trong trường hợp thí sinh đã trúng tuyển và đã nhập học mới phát hiện điểm số không đúng, không đủ điểm trúng tuyển, các trường vẫn có quyền cho thí sinh thôi học.
"Các thí sinh đã vi phạm quy chế thi nên tự giác dừng việc đăng ký nguyện vọng xét tuyển, tránh trường hợp đã trúng tuyển nhưng sau đó phát hiện điểm không đúng với năng lực lại bị đuổi học. Các em có thể tạm dừng một năm để năm sau thi lại", ông Vinh nói.
TS Lê Viết Khuyến - nguyên Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo - cho biết hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn chưa hủy kết quả 147 bài thi đạt điểm 10 môn toán tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, chưa có kết luận điều tra chính thức. Do vậy, các thí sinh vẫn có thể đặt nguyện vọng xét tuyển đại học bình thường.
Ông Khuyến dẫn chứng vụ gian lận thi cử năm 2018 tại Hà Giang, dù thí sinh đã nhập học nhưng khi có kết luận điều tra và điểm thật, những trường hợp không đủ điểm trúng tuyển đã được các trường cho thôi học.
Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, lãnh đạo một trường đại học khối ngành kinh tế phía Bắc cho rằng trong thời gian đợi kết quả chính thức từ cơ quan chức năng về sự việc, các thí sinh nên đăng ký nguyện vọng xét tuyển lên hệ thống chung của bộ để bảo vệ quyền lợi của mình.
"Trong trường hợp thí sinh đã trúng tuyển mới có kết quả điều tra, nếu kết quả của thí sinh bị ảnh hưởng, chắc chắn các trường và bộ sẽ có ứng phó tiếp theo để đảm bảo quyền lợi cho các thí sinh khác. Thí sinh và các phụ huynh có thể yên tâm về tính công bằng", vị này nói.
Chuyên gia tuyển sinh của một trường đại học khác thì cho biết khi chưa có kết luận chính thức, thí sinh không nên hoang mang. Điều quan trọng nhất lúc này là tập trung hoàn tất việc đăng ký và sắp xếp nguyện vọng trước thời điểm hệ thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo đóng cổng.
Theo vị này, tất cả các thí sinh hãy yên tâm về việc công bằng trong xét tuyển. Hệ thống tuyển sinh đại học hiện nay đã có cơ chế để xử lý những tình huống phát sinh sau tuyển sinh.
Nếu trong quá trình xác minh, cơ quan có thẩm quyền kết luận một thí sinh vi phạm quy chế thi đến mức phải hủy kết quả thi hoặc hủy kết quả trúng tuyển thì cơ sở pháp lý của việc nhập học cũng không còn hiệu lực.
Khi đó, các trường đại học sẽ thực hiện theo kết luận của cơ quan chức năng và các quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo để hủy kết quả trúng tuyển hoặc buộc thôi học đối với trường hợp vi phạm.
"Đối với những chỉ tiêu phát sinh do hủy kết quả trúng tuyển, phương án xử lý sẽ do Bộ Giáo dục và Đào tạo và các trường đại học xem xét trên cơ sở quy định hiện hành và tình hình thực tế, với nguyên tắc cao nhất là bảo đảm sự công bằng, minh bạch và quyền lợi chính đáng của các thí sinh tuân thủ đúng quy chế", vị này cho biết.
Theo hãng tin AFP, Bộ trưởng Giáo dục Singapore ngày 5-5 cho biết hình phạt đánh roi có thể được áp dụng đối với học sinh có hành vi bắt nạt hoặc bạo lực học đường theo hướng dẫn mới, nhưng chỉ được sử dụng như biện pháp cuối cùng và phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt.
Vấn đề đánh roi được đưa ra thảo luận tại Quốc hội Singapore ngày 5-5 sau khi các nghị sĩ đặt câu hỏi về cách áp dụng hình phạt này trong các vụ bắt nạt, bạo lực học đường.
Cuộc tranh luận diễn ra sau khi Bộ Giáo dục Singapore công bố hướng dẫn nghiêm khắc hơn đối với các hành vi sai phạm nghiêm trọng của học sinh, bao gồm bắt nạt vào tháng 4.
Theo hướng dẫn, học sinh vi phạm có thể bị từ một đến ba roi.
Bộ trưởng Giáo dục Singapore Desmond Lee cho biết: "Các trường học sử dụng hình phạt đánh roi như một biện pháp kỷ luật nếu các biện pháp khác không đủ hiệu quả, xét đến mức độ nghiêm trọng của hành vi sai phạm".
Ông Lee nói thêm các trường sẽ tuân thủ quy trình nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn cho học sinh. Ví dụ, việc đánh roi phải được hiệu trưởng phê duyệt và chỉ do giáo viên được ủy quyền thực hiện.
"Các trường sẽ xem xét các yếu tố như mức độ trưởng thành của học sinh và liệu việc đánh roi có giúp học sinh rút ra bài học từ sai lầm cũng như hiểu được mức độ nghiêm trọng của hành vi hay không", ông Lee nói.
Sau khi học sinh bị đánh roi, nhà trường sẽ theo dõi tình trạng sức khỏe và sự tiến bộ của học sinh, bao gồm hỗ trợ tư vấn tâm lý.
Theo ông Lee, hình phạt này chỉ áp dụng với nam sinh, theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự Singapore, trong đó nêu rõ phụ nữ không bị xử phạt bằng hình thức đánh roi.
Các tổ chức nhân quyền thường xuyên chỉ trích Singapore về việc sử dụng hình phạt thân thể.
Tuy nhiên, giới chức nước này cho rằng đây là biện pháp răn đe đối với tội phạm và hành vi sai phạm nghiêm trọng.
Đánh roi tại Singapore được xem như là một "di sản" từ thời thuộc địa Anh, dù nước Anh đã bãi bỏ hình phạt thân thể từ lâu.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới vào năm 2025, hiện có bằng chứng khoa học áp đảo cho thấy việc trừng phạt thân thể trẻ em gây ra nhiều nguy cơ tổn hại và không mang lại lợi ích nào để giáo dục trẻ.
Lê Võ Thiên Kim, học sinh lớp 12 Trường THPT Trần Phú (TP.HCM), là một trong 137.376 thí sinh sẽ dự thi V-ACT vào sáng mai, 5.4. Trao đổi với Thanh Niên, Kim kể nội dung thi em thấy thử thách nhất là tư duy logic do có nhiều dạng bài nữ sinh chưa từng tiếp xúc bao giờ. Phần sử dụng ngôn ngữ, gồm tiếng Việt, tiếng Anh, cũng khiến nữ sinh lo lắng bởi đề yêu cầu thí sinh phải vững kiến thức căn bản suốt 3 năm THPT.
Phần tư duy khoa học cũng là một rào cản đáng kể với Kim khi em chỉ đăng ký học tổ hợp có các môn lý, hóa, địa và tin. Còn với những môn không học nhưng đề vẫn ra thi như sinh, điều nữ sinh sợ nhất là "có các dạng bài yêu cầu tính toán và cần dùng đến kiến thức chuyên môn".
"Hiện em và bạn bè rất lo vì thấy mình học chưa đủ để đi thi, nhất là khi đề còn yêu cầu thêm cả kiến thức xã hội", nữ sinh bộc bạch, cho biết thêm em nhắm tới mốc 800 đến 900 điểm sau thời gian học trực tuyến và tự luyện đề trong sách tham khảo.
Là thủ khoa khối D07 trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, Trần Vĩnh Khang, sinh viên ĐH Bách khoa Hà Nội, đã từng lần lượt đạt 1.006 điểm và 1.024 điểm trong hai đợt thi V-ACT. Khang thẳng thắn cho biết việc làm được hết 120 câu trong 150 phút là "nhiệm vụ bất khả thi". Thế nên, cần lưu ý câu dễ làm trước, câu khó làm sau và bắt đầu làm từ phần thi mình giỏi nhất chứ không nên mặc định làm từ trên xuống.
"Nếu làm các câu quá khó ngay khi mới bắt đầu, thí sinh sẽ thấy 'ngộp', ảnh hưởng tới phong độ", anh nói.
Thực tế, ở cả hai đợt thi V-ACT, Khang đều chọn làm tư duy khoa học trước, sau đó tới sử dụng ngôn ngữ và cuối cùng mới là toán học - phần thi được Khang cho là "tốn nhiều dung lượng não nhất". Riêng với tư duy khoa học, dù học tổ hợp khoa học tự nhiên nhưng Khang cũng không gặp nhiều khó khăn với các câu sử, địa, kinh tế và pháp luật. "Câu hỏi có những gợi ý nhất định và dữ kiện cũng được cung cấp sẵn", anh nói.
Khang cũng nhấn mạnh, bí quyết quan trọng để đạt điểm cao là thí sinh phải duy trì trạng thái ổn định, bắt đầu từ lúc bước vào phòng thi để làm thủ tục và chờ phát đề, kéo dài cho tới khi hết giờ làm bài. Đó là lý do Khang chia thời gian trong phòng thi ra làm hai, gồm 60 phút đầu chuẩn bị và 150 phút làm bài thực tế.
"Thông thường mọi người không quá tập trung vào 60 phút này và đa số sẽ dành thời gian ôn lại bài hay đi ngủ. Theo tôi cả hai đều không nên vì nó sẽ khiến thí sinh hoặc lo lắng hoặc mất tập trung, tất cả đều dẫn đến việc không phát huy phong độ tốt nhất", anh kể.
Trong một tiếng ngồi chờ, Khang khuyên thí sinh hãy làm những điều để giúp các bạn thư giãn và giảm lo âu, như trong trường hợp của anh là ngồi vẽ. Khang còn mang theo "bùa hộ mệnh" là chiếc đồng hồ may mắn được thầy giáo cũ tặng để cảm thấy tự tin nhất.
Chia sẻ thêm về việc điền đáp án, Khang nhận định thí sinh thường có hai cách phổ biến là làm hết đề rồi mới bắt đầu tô trắc nghiệm hay làm xong câu nào tô ngay câu đó. Tuy nhiên, anh cho rằng cả hai đều có những nhược điểm, như cách đầu dễ tô sót còn cách sau lại tốn công. Để trung hòa, Khang chọn làm xong phần thi nào tô hết phần đó, chỉ bỏ trống các câu chưa giải được để dành làm vào cuối giờ.
Đạt 1.022 điểm thi V-ACT ở đợt 1, Nguyễn Nhật Nam, sinh viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), thú nhận anh không có bí quyết cao siêu, chủ yếu là nỗ lực đều đặn. Nam kể trong giai đoạn nước rút, mỗi ngày anh đều làm một đề thi thử và khi làm xong đều dò kết quả và đúc kết lại những lỗi sai để khắc phục. Trong khi đó, ở những tháng trước, mỗi tuần anh cũng đều luyện một đề.
"Tôi dành đủ thời gian để ăn uống, nghỉ ngơi chứ không thức khuya ôn tập", Nam nói. Anh chia sẻ thêm rằng, khi vào phòng thi sẽ ưu tiên làm phần thế mạnh của mình là toán sau đó mới tới các phần khác.
"Riêng với những môn không học mà vẫn thi, tôi chỉ thuần túy dựa vào suy luận chứ không cần phải đọc thêm kiến thức bên ngoài. Bởi đề thi đã cho sẵn công thức hoặc nội dung cần áp dụng chứ không ra câu hỏi theo hướng không học là không biết làm", anh nhấn mạnh.
Nam sinh này cho biết trong quá trình luyện đề, anh thường dư cỡ 20 - 30 phút cuối giờ để kiểm tra lại những câu chưa làm. Tuy nhiên, khi thi thực tế thì chỉ còn 10 phút. Đây là điểm thí sinh cần lưu ý để phân bổ thời gian làm bài phù hợp. Cũng theo Nam, giải xong câu nào anh đều tô ngay đáp án câu đó vào phiếu trả lời trắc nghiệm không đợi tới cuối giờ mới bắt đầu làm.
