“Hải quân Iran đã bị xóa sổ hoàn toàn với 158 con tàu đang nằm dưới đáy biển. Những gì chúng tôi chưa nhắm đến là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là ‘xuồng tấn công nhanh’, vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn”, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 viết trên mạng xã hội Truth Social.
Xuồng tấn công nhanh là những phương tiện cỡ nhỏ có thể di chuyển với tốc độ cao, trang bị súng máy và một số loại tên lửa chống hạm. Đây được coi là vũ khí chính được lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dùng để tuần tra hoặc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, theo Chris Long, cựu sĩ quan hải quân Anh từng làm nhiệm vụ ở vịnh Ba Tư. Trước chiến sự, IRGC được cho là sở hữu 3.000-5.000 xuồng tấn công nhanh.
Báo WSJ của Mỹ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ – Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.
“Cảnh báo: Nếu bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc”, ông Trump cho biết.
Tổng thống Trump dường như đang đề cập đến hàng chục cuộc không kích mà Mỹ đã thực hiện nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, cắt đứt tuyến đường thủy huyết mạch vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, nhằm trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Bình luận của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h hôm nay (21h giờ Hà Nội).
“Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ”, thông báo cho hay. “Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran”.
Lệnh phong tỏa “bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cảng và kho dầu”, thông báo cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Các nguồn tin ngành vận tải cùng ngày cho hay lệnh phong tỏa từ Mỹ là một trở ngại khác cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
“Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng”, công ty môi giới tàu biển Clarksons nhận định.
Iran đe dọa sẽ trả đũa nhằm vào cảng của các nước láng giềng vùng Vịnh sau khi cuộc đàm phán cuối tuần qua không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, khiến lệnh ngừng bắn rơi vào tình thế mong manh.
Hai tàu chở dầu liên quan đến Iran đã rời vùng Vịnh qua eo biển Hormuz trong ngày 13/4, trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải Kpler.
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời các nguồn tin ngoại giao tiết lộ Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nói với chính phủ các nước châu Âu rằng Tổng thống Trump muốn có những cam kết cụ thể từ họ trong tương lai gần nhằm giúp đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, một số thành viên NATO hôm nay tuyên bố họ sẽ không tham gia vào kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump, thay vào đó đề xuất chỉ can thiệp sau khi xung đột kết thúc.
“Chúng tôi không ủng hộ lệnh phong tỏa”, Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu với BBC. “Quyết định của tôi rất rõ ràng, dù áp lực ra sao, và thực tế là đã có những áp lực đáng kể, chúng tôi sẽ không để mình bị lôi kéo vào cuộc chiến”.
Tổng thống Emmanuel Macron cho hay Pháp sẽ tổ chức một hội nghị cùng Anh và các quốc gia khác nhằm thiết lập một lực lượng đa quốc gia để khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển.
“Lực lượng phòng thủ thuần túy này, tách biệt với các bên tham chiến, sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép”, ông Macron viết trên X.
Một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết cuộc họp để lập kế hoạch cho phái đoàn có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 16/4 tại Paris hoặc London. Theo sáng kiến này, phái đoàn sẽ tập hợp khoảng 30 nước tham gia, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Thụy Điển, nhằm thiết lập các quy tắc di chuyển an toàn và phối hợp với tàu quân sự để hộ tống tàu dầu.
IRGC hôm nay cho biết lực lượng nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, cảnh báo “đối phương sẽ mắc kẹt trong vòng xoáy chết chóc nếu có tính toán sai lầm nào”.
Phi thuyền Orion chở theo 3 phi hành gia Mỹ và 1 người Canada được phóng lên bằng tên lửa đẩy SLS trước đó một ngày. Trong thời gian đó, phi thuyền bay quanh quỹ đạo trái đất để phi đội kiểm tra các hệ thống hỗ trợ sự sống trên tàu.
Đến sáng qua, trung tâm chỉ huy mặt đất mở nhạc đánh thức các nhà du hành và bật đèn xanh cho họ kích hoạt động cơ của phi thuyền để bứt ra khỏi quỹ đạo trái đất. Theo AFP, lực đẩy mạnh tương đương với việc tăng tốc một chiếc xe đứng yên lên vận tốc của xe chạy trên đường cao tốc trong chỉ 3 giây. Cú đề pa được thực hiện "hoàn hảo", đẩy con tàu lên vận tốc hơn 38.000 km/giờ để thoát khỏi lực hút của trái đất. Quan chức NASA Lori Glaze cho biết đây là lần đầu tiên từ năm 1972 con người rời khỏi quỹ đạo trái đất.
Trong khoảng một ngày trước đó, các phi hành gia đã thoải mái tận hưởng khung cảnh hùng vĩ của trái đất từ cửa sổ của tàu Orion. "Tôi phải nói rằng đây là sự kiện phi thường. Đưa 4 người đi xa 250.000 dặm (402.336 km) vào vũ trụ là nỗ lực phi thường", chỉ huy trưởng Reid Wiseman nói.
Trước đó, một sự cố nhỏ đã xảy ra ở buồng vệ sinh của tàu khi phi thuyền vừa lên quỹ đạo, buộc phi hành gia phải sử dụng túi đựng nước tiểu dự phòng. Trung tâm chỉ huy mặt đất cũng yêu cầu phi đội cho nước vào các túi dự trữ vì lo thiếu nước uống sau khi vòi nước trên tàu bị trục trặc lúc vừa phóng. Các sự cố đã được hướng dẫn khắc phục.
Trong những ngày tới, phi thuyền sẽ bay vòng qua mặt trăng và trở về trái đất, hoàn thành đường bay theo hình số 8 với tổng hành trình dài nhất từ trước đến nay của một sứ mệnh không gian có người. Phi thuyền sẽ dựa vào lực hấp dẫn của trái đất và mặt trăng để hoàn thành chuyến bay kéo dài 10 ngày mà không cần kích hoạt động cơ thêm.
Cột mốc lớn tiếp theo sẽ diễn ra vào đầu tuần sau, khi tàu Orion vòng qua phía xa của mặt trăng và cũng là điểm xa nhất trong hành trình. Khi đó, phi đội sẽ có dịp chứng kiến cảnh nhật thực toàn phần, khi mặt trăng che hết mặt trời theo góc nhìn trên tàu. Khi trở về vào ngày 10.4, tàu Orion có thể thiết lập thêm kỷ lục là tàu vũ trụ tái nhập bầu khí quyển với tốc độ cao nhất.
Artemis 2 là chuyến bay có người đầu tiên trong đại kế hoạch của NASA nhằm đưa con người đặt chân trở lại mặt trăng, dự kiến vào năm 2028, và xa hơn là xây dựng căn cứ cũng như hiện diện lâu dài trên đó.
Nga đang nhanh chóng tăng cường khả năng phòng thủ cho một trong những trung tâm hàng không quân sự quan trọng nhất bằng cách xây dựng các hầm trú ẩn kiên cố dành cho máy bay ngay tại vị trí đỗ của các tiêm kích. Động thái này được cho là nhằm bảo vệ các khí tài chiến lược trước các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine.
Theo tạp chí Military Watch, những hình ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy hoạt động xây dựng quy mô lớn đang diễn ra tại Nhà máy Hàng không Komsomolsk-on-Amur và Căn cứ Không quân Dzemgi ở vùng Viễn Đông của Nga.
Các hình ảnh cho thấy lực lượng công binh đang xây dựng các hầm trú ẩn kiên cố bao quanh những máy bay đã đỗ sẵn trên đường băng, thay vì di chuyển chúng đến vị trí khác. Cách làm này cho phép các hoạt động bay vẫn được duy trì trong khi tăng cường khả năng bảo vệ máy bay.
Tạp chí Military Watch đưa tin, nhà máy Komsomolsk-on-Amur là cơ sở duy nhất của Nga sản xuất các tiêm kích Su-57 và Su-35, trong khi Căn cứ Không quân Dzemgi là nơi đồn trú của các phi đội tác chiến được trang bị Su-57, Su-35 và Su-30SM2.
Theo Military Watch, hình ảnh vệ tinh cũng cho thấy một nhà xưởng sản xuất mới quy mô lớn sắp hoàn thành, cùng nhiều hầm trú ẩn kiên cố khác, trong đó có những hầm đủ sức chứa từ 2 đến 3 máy bay chiến đấu.
Hoạt động xây dựng diễn ra trong bối cảnh Nga tìm cách bảo vệ tốt hơn các tài sản quân sự có giá trị cao sau hàng loạt cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhằm vào các căn cứ không quân nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Ukraine ngày càng tăng cường sử dụng máy bay không người lái và tên lửa tầm xa để tấn công cơ sở hạ tầng không quân của Nga, nhắm vào các sân bay cách tiền tuyến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km.
Một trong những chiến dịch đáng chú ý nhất là Chiến dịch Spider's Web (Mạng Nhện) ngày 1/6/2025, khi Ukraine đồng loạt tấn công nhiều căn cứ không quân của Nga. Giới chức Ukraine tuyên bố chiến dịch này đã phá hủy nhiều máy bay chiến lược, bao gồm máy bay ném bom Tu-95MS và Tu-22M3.
Lực lượng Ukraine cũng nhiều lần tập kích các sân bay triển khai máy bay chiến thuật như tiêm kích cường kích Su-34 và tiêm kích đánh chặn MiG-31. Trong khi đó, bán đảo Crimea do Nga kiểm soát vẫn thường xuyên trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng quân sự.
Giới phân tích quân sự cho rằng Nga tránh đưa Su-57 bay vào không phận Ukraine vì lo ngại mẫu tiêm kích đắt giá này có thể bị các hệ thống phòng không của Ukraine bắn hạ.
Trong thông cáo ngày 2/7, các công tố viên Đức cho biết Serhii Kuznietsov cùng một số binh sĩ Ukraine "đã hành động theo lệnh từ chính quyền nhà nước Ukraine" trong vụ tấn công bằng chất nổ ở biển Baltic, phá hủy ba trong số 4 đường ống thuộc tuyến Nord Stream vào tháng 9/2022.
Nghi phạm Serhii Kuznietsov, công dân Ukraine, bị bắt ở tỉnh Rimini của Italy vào tháng 8/2025 và sau đó bị dẫn độ sang Đức. Người này bị cáo buộc là thành viên của nhóm người Ukraine đã "đặt các thiết bị nổ trên đường ống dẫn khí Nord Stream 1 và Nord Stream 2".
Các công tố viên Đức ngày 2/7 cho biết người đàn ông này "là một sĩ quan quân đội Ukraine". Sau khi chiến sự Nga - Ukraine bùng phát, nghi phạm cùng một số thành viên quân đội Ukraine lên kế hoạch phá hủy đường ống Nord Stream để cắt nguồn thu từ khí đốt của Nga.
Kuznietsov dẫn đầu nhóm gồm một số thợ lặn chuyên nghiệp, một thuyền trưởng và một chuyên gia chất nổ. Họ thuê du thuyền tại thành phố cảng Rostock ở đông bắc nước Đức bằng giấy tờ tùy thân giả mạo.
"Kuznietsov cùng các đồng phạm dùng thuyền chở lượng lớn thuốc nổ quân sự qua vùng biển quốc tế tới khu vực gần đảo Bornholm của Đan Mạch. Số thuốc nổ này cùng kíp hẹn giờ sau đó được gắn vào các đường ống dẫn khí ngày 22/9/2022, loạt vụ nổ xảy ra 4 ngày sau đó", theo công tố viên Đức.
Nga và Ukraine chưa bình luận về thông tin trên. Ukraine từng tuyên bố những cáo buộc về việc nước này có liên quan đến vụ phá hoại đường ống Nord Stream là "hoàn toàn vô lý".
Sự việc gây ra tình thế khó xử giữa Berlin và Kiev vào thời điểm Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang là một trong những bên ủng hộ lớn nhất của Ukraine trong xung đột với Nga.
Nord Stream 1 và Nord Stream 2 được xây dựng dưới biển Baltic để vận chuyển khí đốt tự nhiên của Nga đến Đức và Tây Âu. Cả hai đường ống đều bị hư hại nghiêm trọng sau các vụ nổ hồi tháng 9/2022. Vào thời điểm đó, các đường ống đều đang không hoạt động.
Đan Mạch, Thụy Điển và Đức, ba quốc gia gần hiện trường vụ nổ nhất, đã mở cuộc điều tra. Giới chức Đức tháng 7/2023 phát hiện một du thuyền có dấu vết chất nổ, nghi có thể liên quan sự việc.
Theo cuộc điều tra của cảnh sát Đức, có 6 người thực hiện vụ tấn công, gồm 5 đàn ông và một phụ nữ, đều đến từ Ukraine, 4 người trong số này có kinh nghiệm lặn. Họ sử dụng loại thuốc nổ mạnh được gọi là HMX, nối chúng với các ngòi nổ điều khiển bằng bộ hẹn giờ và gắn vào đường ống.
