GS. TS Trần Thị Việt Nga, Viện trưởng – Viện Công nghệ cao Việt Nhật và giảng viên cao cấp tại khoa Kỹ thuật Môi trường, trường Đại học Xây dựng Hà Nội, được trao giải Kovalevskaia năm 2025, hồi tháng 3.
Giải thưởng mang tên nhà toán học người Nga – Sophia Kovalevskaia, để vinh danh những nhà khoa học nữ có thành tựu xuất sắc của Việt Nam.
Tại Đại học Xây dựng Hà Nội, chị Nga giảng dạy môn Xử lý nước thải, Hóa nước – Hóa môi trường, Công nghệ xử lý nước thải bậc cao và Quản lý tổng hợp nguồn nước. Hướng nghiên cứu của chị tập trung vào phát triển, cải tiến công nghệ xử lý nước và nước thải; quản lý nước và chất thải bền vững để đảm bảo an ninh năng lượng, thu hồi tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu.
“Giải Kovalevskaia là giải thưởng mà tôi ao ước từ khi còn đi học. Tôi xúc động vì mình đã có vinh dự này sau gần 30 năm”, chị Nga nói.
Chị Nga có bố là GS. TSKH Trần Hữu Uyển, chuyên gia khoa học hàng đầu ngành Kỹ thuật cấp thoát nước. Thừa hưởng tinh thần học tập, nghiên cứu từ gia đình, chị sớm đam mê khoa học, khát khao khám phá những kiến thức mới.
Năm 1991, cô nữ sinh chuyên Hóa trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam thi vào Đại học Xây dựng Hà Nội, khoa Kỹ thuật hạ tầng và cấp thoát nước. Khi ấy, lựa chọn của chị giản đơn – muốn tiếp bước cha trong lĩnh vực mà ông đã dành cả đời nghiên cứu.
Càng học, chị càng thấy mình phù hợp, nhờ tư duy logic về kỹ thuật, được rèn giũa từ môi trường khoa học trong gia đình. Nền tảng chuyên Hóa cũng giúp chị nắm bắt tốt các quá trình hóa sinh trong xử lý và kiểm soát ô nhiễm nước.
Bên cạnh đó, kỹ thuật cấp thoát nước vốn là tổng hòa liên ngành kỹ thuật-xã hội, liên quan con người và môi trường, đòi hỏi hiểu biết nhiều chiều và có hệ thống. Đây đều là những vấn đề thách thức mà chị quan tâm, thôi thúc chị tiếp tục học lên cao, theo con đường nghiên cứu, giảng dạy.
Năm 1996, chị Nga tốt nghiệp xuất sắc, sau đó nhận học bổng du học thạc sĩ tại Viện Kỹ thuật Châu Á (AIT), Thái Lan. Trước ngày lên đường, nhiều người “rào” rằng học sâu về ngành này rất nặng. Nhưng chị Nga không thấy áp lực mà còn học đầy say mê.
“Khó khăn là điều bình thường trong cuộc sống. Thậm chí, đó luôn là động lực, cảm hứng để tôi nỗ lực”, chị Nga tâm niệm.
Ba năm sau, chị nhận học bổng tiến sĩ tại Đại học Tokyo – ngôi trường top 1 Nhật Bản, rồi làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ ở Đại học Liên Hiệp Quốc (JSPS), lĩnh vực Môi trường và Phát triển bền vững.
Theo chị Nga, mỗi giai đoạn trên chặng đường học thuật đều có những khó khăn, đòi hỏi chị có giải pháp riêng. Thời đại học và cao học, khi mọi nhiệm vụ đều rõ ràng, chị luôn cố gắng mở rộng kiến thức đã học, hoàn thành tốt hơn yêu cầu để tự chinh phục tri thức mới.
Còn khi trở thành một nhà khoa học độc lập, cần tự tìm hiểu và giải quyết vấn đề, chị “lăn lộn” để nhìn thấu đáo một bài toán. Khi đã ra được định hướng tốt nhất, “việc còn lại là tập trung và nỗ lực hết mình”.
Để hoàn thành những nghiên cứu mà nhiều người gọi là “thành tựu”, theo chị Nga, là hàng trăm, hàng nghìn lần thử nghiệm thất bại. Hiểu rằng đó là điều tất yếu trong khoa học, khi nghiên cứu không đạt kỳ vọng ban đầu, chị quay lại “lục lọi”, đánh giá phương pháp và thử từ đầu. Cứ như vậy, sau mỗi lần một thí nghiệm thành công là một lần chị được “thắp” thêm sự tự tin để đi tiếp.
Tới nay, chị đã thực hiện 21 đề tài, nhiệm vụ khoa học công nghệ các cấp, trong đó làm chủ nhiệm hai đề tài cấp Nhà nước, 6 cấp bộ. Mỗi nghiên cứu đều là “đứa con khoa học” mà chị dành nhiều tâm huyết, tiêu biểu là công trình phát triển công nghệ màng lọc MBR và AnMBR trong xử lý nước thải.
Theo chị Nga, công nghệ này có hiệu quả cao và mở ra nhiều tiềm năng ngoài xử lý và loại bỏ ô nhiễm. Nó giúp tái sử dụng nước cho những mục đích phi ăn uống (như nông nghiệp), đồng thời cho phép thu hồi những vật chất có ích để tái tạo sản phẩm phục vụ cuộc sống, ví dụ khí sinh học từ nguồn thải.
Trong lĩnh vực kỹ thuật, công nghiệp, môi trường, chị Nga nhận định hành trình đưa kết quả từ phòng thí nghiệm tới thực tế là rất dài. Nó đòi hỏi nguồn lực lớn để triển khai trên quy mô rộng, cùng sự hợp lực từ các cơ quan nhà nước và ý thức doanh nghiệp để môi trường được đặt vào đúng vị thế quan trọng.
Vì vậy, giải thưởng Kovalevskaia không chỉ là sự ghi nhận cho một cá nhân, mà còn cho một lĩnh vực đời sống rất quan trọng. Đây cũng là động lực để chị tiếp tục nghiên cứu, cống hiến cho phát triển xanh, sạch và bền vững.
Chị Nga cho rằng chất lượng nước luôn là vấn đề quan trọng ở tất cả cấp độ phát triển của xã hội, nên những nghiên cứu về nó sẽ không bao giờ dừng lại. Nữ giảng viên dự định tiếp tục tìm hiểu ứng dụng công nghệ màng trong xử lý nước thải để giải quyết những bài toán ngoài khả năng của công nghệ truyền thống.
Nhìn lại hành trình, chị Nga tin rằng nỗ lực trau dồi kiến thức nền tảng, mở rộng tri thức, và học cách bắt nhịp với những xu hướng nghiên cứu của thế giới chính là chìa khóa cho các bạn trẻ dấn thân vào con đường học thuật lâu dài.
“Nghiên cứu là gian lao, nhưng rất thú vị. Nếu yêu thích, không gì là không thể vượt qua”, chị Nga tâm niệm.
Chị cũng tin rằng, trong những nghiên cứu kỹ thuật liên quan tới đời sống, các nhà khoa học nữ có lợi thế ở khả năng thấu cảm, sự phối hợp hài hòa trong nhóm nghiên cứu và khả năng nhìn nhận thấu đáo. Dù phải gánh vác nhiều trách nhiệm, đó cũng là cơ hội quý để rèn luyện nỗ lực, sự kiên trì và khả năng tổ chức công việc hiệu quả.
“Khoa học rất bình đẳng. Có sự nỗ lực và tập trung sẽ giúp chúng ta thành công”, chị nói.
Ông Hoàng Đạt (Đà Nẵng) phản ánh, theo Thông tư số 05/2024/TT-BGDĐT ngày 19/3/2024 của Bộ GD&ĐT quy định tiêu chuẩn, điều kiện xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập và trường cao đẳng sư phạm, viên chức giảng dạy được đăng ký dự xét thăng hạng khi có đủ tiêu chuẩn, điều kiện.
Trong đó có nội dung: Cơ sở giáo dục đại học công lập có nhu cầu, có vị trí việc làm còn thiếu" tương ứng với chức danh nghề nghiệp đăng ký xét thăng hạng.
Theo Quy trình xét thăng hạng được thực hiện theo Quyết định số 1280/QĐ-BGDĐT ngày 17/4/2024, cơ sở giáo dục đại học có thẩm quyền xét thăng hạng phải xây dựng Đề án tổ chức xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp.
Trong đó cần xác định: Số lượng, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp hiện có của đơn vị sự nghiệp công lập; số lượng viên chức còn thiếu theo yêu cầu của vị trí việc làm; đề xuất chỉ tiêu thăng hạng chức danh nghề nghiệp tương ứng.
Tuy nhiên, tại Công văn số 64/BNV-CCVC ngày 5/1/2024 của Bộ Nội vụ về việc xác định cơ cấu ngạch công chức và cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp viên chức có quy định: "Đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (đơn vị tự chủ nhóm 1) và đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên (đơn vị tự chủ nhóm 2), thì cơ cấu chức danh nghề nghiệp của đơn vị không bao gồm viên chức quản lý".
Từ đó, ông Đạt hỏi, đối với viên chức đang giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý (như hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, trưởng khoa, phó trưởng khoa, trưởng bộ môn, phó trưởng bộ môn...) nhưng vẫn đang giữ chức danh nghề nghiệp giảng viên, khi xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp, việc xác định "cơ cấu chức danh nghề nghiệp" của đơn vị có được tính đến các viên chức này hay không?
Đồng thời, việc xác định "chỉ tiêu còn thiếu" căn cứ theo vị trí việc làm trong Đề án xét thăng hạng được thực hiện theo nguyên tắc, căn cứ, tiêu chí cụ thể nào để bảo đảm thống nhất, tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các đơn vị sự nghiệp công lập?
Về vấn đề này, Bộ GD&ĐT cho biết hiện nay hướng dẫn về vị trí việc làm lãnh đạo, quản lý và vị trí việc làm chức danh nghề nghiệp chuyên ngành GD&ĐT trong các cơ sở giáo dục đại học và các trường cao đẳng sư phạm công lập được quy định tại Thông tư số 04/2024/TT-BGDĐT ngày 29/3/2024.
Quy trình xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp được thực hiện theo Quyết định số 1280/QĐ-BGDĐT ngày 17/4/2024 của Bộ GD&ĐT về việc công bố thủ tục hành chính nội bộ trong lĩnh vực chế độ, chính sách đối với nhà giáo thuộc phạm vi quản lý của Bộ GD&ĐT.
Các quy định về cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp trong các cơ sở giáo dục đại học và các trường cao đẳng sư phạm công lập chưa được ban hành.
Vì vậy, đề nghị cơ sở giáo dục đại học báo cáo cấp có thẩm quyền quản lý quyết định phê duyệt Đề án vị trí việc làm của cơ sở giáo dục đại học căn cứ vào nhu cầu sử dụng viên chức (bao gồm cả viên chức giữ chức vụ cán bộ quản lý), xác định cơ cấu viên chức theo chức danh trong cơ sở giáo dục đại học bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn của cơ sở giáo dục đại học.
Bộ GD-ĐT cho biết đã nhận được đề nghị chính thức của UBND tỉnh Tuyên Quang về việc tổ chức thi lại môn toán đối với các thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang.
Về việc này, Bộ GD-ĐT đề nghị UBND tỉnh Tuyên Quang tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương xác minh đầy đủ, khách quan bản chất vụ việc; làm rõ hành vi vi phạm, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm Quy chế thi và vi phạm pháp luật theo đúng quy định.
Trên cơ sở Quy chế thi, kết quả kiểm tra, xử lý của UBND tỉnh Tuyên Quang, kết quả xác minh của các cơ quan chức năng và đánh giá toàn diện tác động của vụ việc, Bộ GD-ĐT sẽ quyết định phương án xử lý phù hợp; bảo đảm khách quan, công bằng, công khai, đúng quy định của pháp luật.
Đồng thời, bảo đảm tính nhân văn trong giáo dục, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của thí sinh, không để những thí sinh có năng lực thực chất bị ảnh hưởng đến cơ hội học tập, đồng thời giữ vững kỷ cương, sự công bằng và uy tín của kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Tại họp báo chiều nay 9.7, ông Hoàng Minh Cảnh, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Tuyên Quang, thông tin về công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 trên địa bàn tỉnh. Ông Cảnh cho biết, kỳ thi tốt nghiệp THPT của tỉnh Tuyên Quang có hơn 17.000 thí sinh học lớp 12 ở 92 trường học với 62 điểm thi. Hơn 3.600 cán bộ được huy động để tham gia các khâu.
Sau khi nhận được phản ánh về điểm 10 toán bất thường ở Trường THPT chuyên Tuyên Quang, Sở GD-ĐT đã giao tất cả điểm thi rà soát các khâu và tất cả môn thi.
Đồng thời, Sở GD-ĐT chỉ đạo phân tích kết quả thi, đối chiếu học bạ, tập trung vào các thí sinh đạt điểm cao (từ 9 điểm trở lên) hoặc có chênh lệch lớn với học bạ.
Kết quả kiểm tra điểm thi trung bình ở các môn thi đều thấp hơn điểm học bạ, song phù hợp năng lực học tập của học sinh, trừ trường hợp về điểm môn toán.
Tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang, môn ngữ văn có 11/326 học sinh đạt từ 9 điểm, mức chênh lệch là 0,1 điểm so với học bạ. Môn ngoại ngữ có 207 thí sinh đạt từ 9 điểm trở lên, với 1 điểm 10. Mức chênh lệch trung bình là 0,31 so với học bạ. Kết quả trên là phù hợp, không phát hiện dấu hiệu bất thường.
Riêng môn toán, 147 thí sinh đạt điểm 10 ở 13/15 phòng thi là "bất thường". Cơ quan chức năng xác định là bất thường trong công tác coi thi và đang xử lý.
Sở GD-ĐT phối hợp Bộ GD-ĐT, cơ quan chức năng rà soát trình cấp thẩm quyền phương án xử lý, đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của thí sinh.
Về giải pháp, Sở GD-ĐT đã phối hợp gặp mặt cha mẹ học sinh và học sinh trường chuyên Tuyên Quang, thí sinh tự do. Trên cơ sở đảm bảo quyền lợi hợp pháp, Sở GD-ĐT báo cáo trình UBND tỉnh bố trí thi lại môn toán tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang.
Đại tá Trần Anh Tuấn, Trưởng phòng Tham mưu Công an tỉnh Tuyên Quang, cho biết Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 4 bị can để điều tra tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Trong đó, có ông Nguyễn Hà Duy, sinh năm 1998, giáo viên toán Trường THPT chuyên Tuyên Quang, thư ký tại hội đồng thi; bà Trần Thị Thu Hằng, Hiệu phó Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, Trưởng điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Hai bị can còn lại chưa công bố danh tính.
Theo xác minh của cơ quan điều tra, bà Hằng đã chỉ đạo, định hướng một số cán bộ, giám thị làm sai quy định. Từ chỉ đạo của bà Hằng, ông Duy đã vào phòng thi hướng dẫn, nhắc bài cho một số thí sinh khi làm bài môn toán.
Bước đầu cơ quan điều tra xác định, hội đồng thi tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang đã vi phạm quy chế thi. Cơ quan an ninh điều tra đang tiếp tục điều tra làm rõ diễn biến vụ án, xác định đầy đủ vai trò, tính chất mức độ và hành vi các bị can, làm rõ động cơ, mục đích phạm tội. Xem xét trách nhiệm các cá nhân, tổ chức cá nhân có liên quan để xử lý.
Ông Nguyễn Bá Phương (55 tuổi, ở xã Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị) bắt xe khách hơn 500km từ Quảng Trị ra Hà Nội, để cùng con trai thực hiện ước mơ khoác lên mình màu áo công an nhân dân. Hai bố con tìm phòng nghỉ gần Học viện An ninh nhân dân (phường Hà Đông) để sĩ tử thuận tiện dự thi đánh giá năng lực của Bộ Công an năm 2026.
Trước cổng Học viện An ninh nhân dân, ông Phương đứng lặng giữa dòng phụ huynh đang chờ con làm bài thi. Trên vai là chiếc ba lô tối màu đựng quần áo và vài vật dụng cá nhân của hai cha con, đôi mắt người đàn ông liên tục hướng về phía cổng trường với vẻ thấp thỏm.
"Ba tiếng thi nhưng tôi thấy dài lắm. Chỉ mong con bình tĩnh, làm được bài và đạt kết quả như mong muốn", ông nói.
Người đàn ông có nước da ngăm đen đặc trưng của miền Trung cho biết, Nguyễn Bá Hòa là con út trong gia đình có ba anh chị em. Dù điều kiện kinh tế không khá giả, hai vợ chồng ông luôn cố gắng để các con được học hành đến nơi đến chốn.
Nhắc đến các con, ánh mắt người cha ánh lên niềm tự hào. Người con trai cả, Nguyễn Bá Khánh (SN 2000), đã tốt nghiệp Học viện Kỹ thuật quân sự và hiện công tác tại một đơn vị quân đội ở tỉnh Khánh Hòa.
Năm nay, tiếp bước anh trai vào lực lượng vũ trang, Nguyễn Bá Hòa đăng ký xét tuyển vào Học viện An ninh nhân dân. Với người cha đã dành phần lớn cuộc đời lam lũ trên đồng ruộng để nuôi ba con ăn học, kỳ thi lần này mang theo rất nhiều kỳ vọng.
Theo ông Phương, Hòa có học lực khá, nhiều năm liền đạt kết quả học tập và rèn luyện tốt. Đặc biệt, nam sinh đã được kết nạp Đảng ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Điều đặc biệt, đây không phải lần đầu gia đình ông Phương có con theo đuổi màu áo lực lượng vũ trang. Người con thứ hai của ông là Nguyễn Khánh Huyền (SN 2002) từng là nhân vật trong bài báo "Gác bằng đại học, nữ dược sĩ xung phong lên đường nhập ngũ" được Dân trí đăng tải hồi tháng 3/2026.
Tốt nghiệp ngành Dược học, Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế năm 2025, đầu năm 2026, Khánh Huyền khiến nhiều người bất ngờ khi viết đơn tình nguyện nhập ngũ, trở thành nữ tân binh duy nhất của xã Vĩnh Linh thực hiện nghĩa vụ tham gia công an nhân dân trong đợt giao quân năm nay.
Theo ông Phương, từ nhỏ Huyền đã nuôi dưỡng ước mơ trở thành nữ chiến sĩ công an. Dù bén duyên với ngành y dược, cô vẫn quyết định lên đường thực hiện nghĩa vụ trong lực lượng công an nhân dân khi có cơ hội.
Nhìn lại hành trình của ba người con, người cha quê Quảng Trị không giấu được niềm xúc động. "Các con từ nhỏ đều có ý thức học tập, luôn tự nhắc mình phải cố gắng. Vợ chồng tôi chỉ là nông dân, chẳng có gì ngoài sự động viên và quyết tâm cho các con ăn học đến nơi đến chốn.” ông Phương tâm sự.
Kết thúc buổi thi đánh giá của Bộ Công an, chia sẻ với phóng viên Dân trí, Nguyễn Bá Hòa cho biết em làm khá tốt ở phần tiếng Anh và tự luận. Tuy nhiên, một số câu hỏi ở phần trắc nghiệm, nhất là môn Toán, khá khó và mất nhiều thời gian suy nghĩ. Nam sinh hi vọng sẽ có kết quả tốt để thực hiện ước mơ trở thành học viên của Học viện An ninh nhân dân.
Đã hoàn thành kỳ thi quan trọng nhất, hai cha con không vội trở về Quảng Trị. Ông Phương cùng con trai dự định đến thăm người con gái thứ hai là Nguyễn Khánh Huyền - nữ tân binh công an nhân dân đang thực hiện nghĩa vụ tại một đơn vị ở Hà Nội.
Đối với ông Phương, chuyến đi lần này vì thế mang nhiều ý nghĩa đặc biệt, khi một người con đang bước những ngày đầu trong môi trường công an, một người con khác vừa hoàn thành bài thi để theo đuổi giấc mơ khoác lên mình màu áo ấy.
