Trong hai ngày 11-12/4 (giờ Mỹ), SpaceX đã tiến hành loạt hoạt động kỹ thuật quan trọng tại cơ sở Starbase (bang Texas), tập trung vào tên lửa đẩy Super Heavy Booster 19 (B19) – phương tiện dự kiến phục vụ cho chuyến bay thử nghiệm Starship tiếp theo.
Theo các nguồn theo dõi hoạt động này, Booster 19 đã được dựng trở lại bệ phóng sau giai đoạn kiểm tra trước đó, với đầy đủ cụm 33 động cơ Raptor. Đây là cấu hình hoàn chỉnh của tầng đẩy Super Heavy, đánh dấu bước chuyển sang giai đoạn thử nghiệm tích hợp ở quy mô lớn hơn.
SpaceX chủ yếu triển khai các bài kiểm tra tiền đốt tĩnh (pre-static fire test), bao gồm nạp nhiên liệu siêu lạnh, kiểm tra áp suất hệ thống và đánh giá độ kín của các bồn chứa.
Quá trình nạp nhiên liệu bằng methane lỏng và oxy lỏng được xem là một trong những bước kiểm tra quan trọng, nhằm mô phỏng điều kiện vận hành thực tế trước khi kích hoạt động cơ.
Bên cạnh đó, các dấu hiệu từ bệ phóng cho thấy hệ thống mặt đất cũng được vận hành đồng bộ, với các hoạt động xả khí diễn ra liên tục, cùng sự điều phối của tháp phóng “Mechazilla”, cấu trúc hỗ trợ giữ và ổn định tên lửa trong quá trình chuẩn bị.
Những hoạt động này thường xuất hiện trong các giai đoạn thử nghiệm hệ thống trước khi tiến hành đốt tĩnh.
Tuy nhiên, tính đến hết ngày 12/4, chưa có thông báo chính thức từ SpaceX xác nhận việc đã thực hiện thành công một bài đốt tĩnh toàn bộ 33 động cơ đối với Booster 19.
Các dữ liệu ghi nhận cho thấy các thử nghiệm vẫn đang ở giai đoạn kiểm tra từng phần, có thể bao gồm việc cho máy bơm nhiên liệu quay thử hoặc kích hoạt ngắn một số động cơ, thay vì thực hiện một lần đốt tĩnh hoàn chỉnh với toàn bộ hệ thống.
Trước đó, vào giữa tháng 3/2026, Booster 19 từng thực hiện một bài thử đốt tĩnh với 10 động cơ Raptor.
Trong lần thử này, các động cơ đã khởi động thành công, nhưng quá trình bị dừng sớm do sự cố liên quan đến hệ thống mặt đất. SpaceX khi đó cho biết vấn đề không xuất phát từ bản thân tên lửa, mở ra cơ sở để tiếp tục các thử nghiệm ở quy mô lớn hơn.
Việc đưa Booster 19 trở lại bệ phóng với đầy đủ 33 động cơ cho thấy SpaceX đang tiến gần hơn tới mục tiêu thực hiện bài đốt tĩnh toàn phần, một trong những bước kiểm tra quan trọng nhất trước khi tiến hành bay thử.
Bài kiểm tra này khi được thực hiện, sẽ đánh giá khả năng vận hành đồng thời của toàn bộ hệ thống động cơ, cũng như độ ổn định của cấu trúc tên lửa dưới tải trọng lớn.
Booster 19 thuộc thế hệ Starship mới, phiên bản nâng cấp với nhiều cải tiến về động cơ, cấu trúc và hệ thống điều khiển so với các nguyên mẫu trước đó.
Đây cũng là cấu hình được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong các sứ mệnh không gian sâu của SpaceX trong tương lai.
Dù vậy, SpaceX hiện chưa công bố mốc thời gian cụ thể cho lần đốt tĩnh toàn bộ 33 động cơ, cũng như thời điểm diễn ra chuyến bay thử tiếp theo.
Các hoạt động trong ngày 11-12/4 vì vậy được giới quan sát đánh giá là bước chuẩn bị kỹ thuật quan trọng, nhưng vẫn nằm trong giai đoạn thử nghiệm trước khi bước vào các cột mốc lớn hơn.
Trong bối cảnh chương trình Starship đóng vai trò trung tâm trong tham vọng phát triển hệ thống phóng tái sử dụng cỡ siêu nặng, những thử nghiệm như với Booster 19 không chỉ nhằm hoàn thiện phương tiện mà còn góp phần kiểm chứng toàn bộ hạ tầng kỹ thuật đi kèm.
Điều này đặc biệt quan trọng khi SpaceX hướng tới các mục tiêu dài hạn như vận chuyển hàng hóa và con người lên Mặt Trăng, cũng như các sứ mệnh liên hành tinh trong tương lai.
Theo nghiên cứu mới của Đại học British Columbia công bố hôm 17/7, các nhà khoa học đã xác định được loại thiên thạch liên quan đến sự kiện tuyệt chủng của khủng long cách đây 66 triệu năm. Đây là một loại thiên thạch với thành phần hiếm khi được tìm thấy trên Trái Đất.
Theo thuật ngữ khoa học, “thiên thạch” là những mảnh vỡ của tiểu hành tinh sống sót sau khi xuyên qua khí quyển và rơi xuống mặt đất; còn vật thể chấm dứt thời kỳ thống trị của khủng long thực chất là một tiểu hành tinh.
Cách đây 66 triệu năm, tiểu hành tinh Chicxulub có đường kính khoảng 10km va vào Trái Đất (ngày nay là bán đảo Yucatán của Mexico) và vỡ vụn, tạo ra hố va chạm khổng lồ và gây ra sự kiện tuyệt chủng kỷ Phấn trắng - Paleogen. Hậu quả là khoảng 75% các loài sinh vật bị quét sạch, trong đó có những loài khủng long không bay được.
Từ những dấu vết còn sót lại của Chicxulub, các nhà khoa học phát hiện vật thể gây ra thảm họa toàn cầu này thuộc nhóm carbonaceous chondrite, một trong những loại đá nguyên thủy và cổ xưa nhất từng được biết đến.
Loại thiên thạch này chỉ chiếm khoảng 5% số mẫu thiên thạch được tìm thấy trên Trái Đất và là một trong những vật chất nguyên thủy nhất trong Hệ Mặt Trời.
“Việc Trái Đất bị va chạm bởi một vật thể hiếm gặp và đến từ khoảng cách xa như vậy thực sự cho thấy khủng long đã ‘rất thiếu may mắn’”, Tiến sĩ Philippe Claeys, giáo sư thỉnh giảng tại Đại học British Columbia cho biết trong thông báo của nhóm nghiên cứu,
Ông lưu ý thêm, phát hiện mới không làm thay đổi giả thuyết hiện nay về những gì đã xảy ra khi tiểu hành tinh Chicxulub đâm xuống bán đảo Yucatán.
Kết quả này khiến giả thuyết cho rằng lưu huỳnh trong thiên thạch là nguyên nhân chính dẫn đến sự tuyệt chủng của 75% các loài sinh vật trở nên kém thuyết phục hơn. Lưu huỳnh có thể là nguyên tố tham gia vào các phản ứng cháy trong những điều kiện nhất định.
“Lượng bụi mịn bị tung lên khí quyển mới là yếu tố chủ yếu gây ra sự tuyệt chủng hàng loạt”, TS Claeys nhận định.
Nhóm nghiên cứu đã đo các nguyên tố vi lượng trong những mẫu vật được thu thập từ một lớp đất sét mỏng hình thành sau vụ va chạm thiên thạch.
Theo các nhà khoa học, Chicxulub có thể bắt nguồn từ vùng ngoài của vành đai tiểu hành tinh, gần sao Mộc, hoặc từ những khu vực xa xôi hơn của Hệ Mặt Trời.
Nhiều câu hỏi về tiểu hành tinh này và hậu quả của vụ va chạm vẫn chưa có lời giải. Nguyên nhân chính xác dẫn đến sự biến mất của phần lớn sự sống trên Trái Đất vào thời điểm đó vẫn đang được nghiên cứu.
Một số nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu có thể đã ảnh hưởng đến các hệ sinh thái từ rất lâu trước vụ va chạm, nhưng nhiều người khác lại cho rằng do các hoạt động của núi lửa.
Khủng long đã trải qua “ngày tận thế” như thế nào?
Dù nguyên nhân cụ thể là gì, những gì có thể đã xảy ra vào thời điểm đó đều vô cùng khủng khiếp.
Trong một bài viết được đăng trên The Conversation, hai giáo sư người Anh Monica Grady và Michael Benton đã mô tả khung cảnh chết chóc trên diện rộng sau vụ va chạm.
Chỉ vài giây trước cú va chạm, các sinh vật ở gần khu vực bán đảo Yucatan có thể nhìn thấy một quả cầu lửa chói lòa, kèm những tiếng nổ lách tách và tiếng nổ siêu thanh. Tiểu hành tinh có đường kính 10km lao xuống nhanh đến mức không sinh vật nào kịp tìm nơi trú ẩn.
Năng lượng khổng lồ từ cú đâm lập tức làm đất đá vỡ vụn, nóng chảy và hóa hơi. Một cột hơi sáng rực có nhiệt độ hơn 9.700 độ C phun lên trời. Chỉ sau khoảng 20 giây, hố va chạm tạm thời đã sâu ít nhất 30km, gần gấp ba độ sâu của vực Challenger - nơi sâu nhất được biết đến trên Trái Đất. Vành hố cao hơn 20km, hơn gấp đôi đỉnh Everest, trước khi nhanh chóng sụp đổ.
Mọi sinh vật ở gần tâm va chạm bị thiêu cháy tức thì. Ngay cả ở khoảng cách 2.000km, bức xạ nhiệt và những luồng gió siêu thanh vẫn đủ sức hủy diệt các sinh vật chịu ảnh hưởng.
Năm phút sau vụ va chạm, sức gió dù đã giảm vẫn tương đương một cơn bão cấp 5, san phẳng mọi thứ trong phạm vi khoảng 1.500km. Nhiệt độ không khí vượt 226 độ C khiến cây cối bốc cháy, mặt đất như biến thành một lò nung khổng lồ.
Tiểu hành tinh đâm xuống biển còn tạo ra những đợt siêu sóng thần cao hơn 100m, cuốn phăng các vùng ven bờ. Đất đá nóng chảy, mảnh vỡ từ thiên thạch có kích thước lớn văng xa hàng trăm kilomet.
Khoảng một giờ sau, một vành đai bụi từ vụ va chạm đã bao quanh Trái Đất. Ngay cả những nơi cách xa tâm va chạm hàng nghìn kilomet, chưa chịu tác động của sóng thần hay biển lửa, bầu trời cũng bắt đầu tối dần, báo hiệu một thời kỳ hủy diệt kéo dài.
Theo nghiên cứu do mạng lưới khoa học World Weather Attribution (WWA) công bố, đợt nắng nóng liên tiếp phá vỡ hàng loạt kỷ lục tại châu Âu trong tuần qua gần như "không thể xảy ra" nếu quay trở lại 50 năm trước.
Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra là nguyên nhân chính khiến hiện tượng này trở nên cực đoan hơn.
WWA nhận định đây là một trong những đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận tại khu vực.
Phần lớn châu Âu đang chịu ảnh hưởng của hiện tượng "vòm nhiệt" (heat dome), khiến khối không khí nóng bị giữ lại phía trên lục địa trong nhiều ngày liên tiếp, làm nhiệt độ và độ ẩm tăng lên mức cực đoan.
Dù hiện tượng này không hiếm gặp, cường độ của đợt nắng nóng lần này được đánh giá là bất thường.
Hàng loạt kỷ lục nhiệt độ tiếp tục bị phá vỡ trong tuần qua. Pháp ghi nhận ngày nóng nhất trong lịch sử vào thứ Tư, vượt kỷ lục vừa được thiết lập một ngày trước đó.
Vương quốc Anh ghi nhận mức nhiệt cao nhất từng có trong tháng 6 vào thứ Tư và tiếp tục phá kỷ lục này vào thứ Năm. Tây Ban Nha trải qua hai ngày tháng 6 nóng nhất lịch sử vào thứ Hai và thứ Ba, trong khi Thụy Sĩ cũng ghi nhận nhiệt độ tháng 6 cao nhất từ trước đến nay vào thứ Năm.
Để đánh giá vai trò của biến đổi khí hậu, các nhà khoa học WWA kết hợp dữ liệu quan trắc và dữ liệu dự báo, phân tích ba ngày và ba đêm nóng nhất trong đợt nắng nóng trên phạm vi rộng ở châu Âu. Kết quả được so sánh với các đợt nắng nóng lớn năm 1976 và 2003 - thời điểm nhiệt độ trung bình toàn cầu thấp hơn hiện nay.
Theo nhóm nghiên cứu, trong 50 năm qua, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng khoảng 1,1 độ C, làm gia tăng đáng kể khả năng xuất hiện các đợt nắng nóng cực đoan.
Nghiên cứu cũng cho thấy nhiệt độ ban đêm đang tăng lên ở mức đáng lo ngại. Từ đêm thứ Tư sang sáng thứ Năm, Pháp trải qua đêm nóng nhất từng được ghi nhận. Nắng nóng ban đêm đặc biệt nguy hiểm vì cơ thể không có đủ thời gian để hạ nhiệt và phục hồi.
Theo báo cáo, các đợt nóng ban đêm với cường độ như hiện nay ở châu Âu có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 100 lần so với năm 2003 - thời điểm đợt nắng nóng lịch sử khiến hơn 70.000 người thiệt mạng.
WWA cũng đánh giá tác động của độ ẩm đối với sức khỏe con người. Phân tích dữ liệu tại 854 thành phố thuộc 30 quốc gia châu Âu cho thấy 45% số thành phố đã hoặc dự kiến sẽ phá kỷ lục về chỉ số nhiệt độ cầu ướt (Wet Bulb Globe Temperature - WBGT).
WBGT phản ánh tổng hợp ảnh hưởng của nhiệt độ không khí, độ ẩm, bức xạ mặt trời và gió, qua đó đánh giá mức độ căng thẳng nhiệt đối với cơ thể. Chỉ số này càng cao, khả năng cơ thể tự làm mát thông qua tiết mồ hôi càng suy giảm, làm tăng nguy cơ kiệt sức do nóng và sốc nhiệt.
Các nhà khoa học nhận định mùa hè năm nay cho thấy khi mức nóng lên toàn cầu đạt khoảng 1,4 độ C, nắng nóng cực đoan đã tiến gần giới hạn ứng phó của xã hội.
Dù chưa có thống kê chính thức, nhiều quốc gia đã ghi nhận hàng trăm trường hợp tử vong liên quan đến nắng nóng.
Tại Tây Ban Nha, hệ thống giám sát tử vong của nước này ghi nhận 212 trường hợp tử vong liên quan đến nắng nóng trong bốn ngày, theo số liệu công bố hôm thứ Năm. Tại Pháp, ít nhất 48 người chết đuối trong tuần qua khi tìm cách giải nhiệt.
Đợt nắng nóng cũng khiến hàng nghìn trường học phải đóng cửa, làm gián đoạn giao thông đường sắt, gây mất điện và buộc nhiều điểm du lịch phải tạm ngừng đón khách.
Các nhà khoa học cảnh báo châu Âu hiện là lục địa nóng lên nhanh nhất thế giới. Nếu việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch không sớm được cắt giảm, những đợt nắng nóng cực đoan sẽ tiếp tục xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn và khắc nghiệt hơn.
Khi nói đến bí quyết sống lâu, nhiều người thường nghĩ đến chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục đều đặn hoặc duy trì các mối quan hệ xã hội. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới cho thấy tính cách cũng có thể liên quan đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống khi về già.
Theo nghiên cứu công bố trên International Journal of Applied Positive Psychology, những người cao tuổi sinh sống tại Vùng Xanh Sardinia, Italy, có mức độ cởi mở với trải nghiệm cao hơn so với những người cùng độ tuổi sống ở khu vực lân cận.
“Cởi mở với trải nghiệm” là một trong 5 nhóm tính cách lớn thường được sử dụng trong tâm lý học. Đặc điểm này thể hiện ở sự tò mò, ham học hỏi, sẵn sàng tiếp nhận những ý tưởng mới và hứng thú với các hoạt động khác nhau.
Nhóm nghiên cứu của Đại học Cagliari, Italy, khảo sát 125 người từ 71 đến 101 tuổi. Trong đó, 55 người sống tại Vùng Xanh Sardinia và 70 người sống tại một khu vực nông thôn gần đó.
Hai khu vực có nhiều điểm tương đồng về điều kiện kinh tế, văn hóa và khả năng tiếp cận hệ thống chăm sóc sức khỏe. Điều này giúp nhóm nghiên cứu hạn chế một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả so sánh.
Những người tham gia được đánh giá về sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, chất lượng cuộc sống, khả năng ứng phó với khó khăn, hoạt động giải trí và các đặc điểm tính cách.
Theo ScienceAlert, nhóm nghiên cứu sử dụng mô hình 5 yếu tố tính cách, gồm cởi mở với trải nghiệm, tận tâm, hướng ngoại, hòa đồng và bất ổn cảm xúc.
Kết quả cho thấy người cao tuổi sống trong Vùng Xanh có điểm số về sự cởi mở cao hơn đáng kể so với nhóm còn lại. Họ cũng thể hiện khả năng điều chỉnh cảm xúc và ứng phó với khó khăn tốt hơn.
Dành nhiều thời gian hơn cho sở thích
Sự khác biệt về tính cách cũng được thể hiện trong sinh hoạt hàng ngày.
Theo Medical Xpress, người cao tuổi sống tại Vùng Xanh dành trung bình khoảng 11,3 giờ mỗi tuần cho các sở thích và hoạt động kích thích thể chất hoặc trí não, trong khi nhóm sống ngoài Vùng Xanh dành khoảng 6,8 giờ.
Các hoạt động này có thể bao gồm đọc sách, làm vườn, vận động, gặp gỡ người khác hoặc tham gia những công việc mang lại cảm giác hứng thú và có mục đích.
Nhóm nghiên cứu nhận định người có tính cách cởi mở thường sẵn sàng thử những hoạt động mới, duy trì sự tò mò và tiếp tục học hỏi khi tuổi cao. Những hành vi này có thể giúp họ duy trì đời sống tinh thần phong phú, vận động nhiều hơn và tránh sự thu hẹp các mối quan hệ xã hội.
Kết quả phân tích cũng cho thấy sự cởi mở có liên quan tích cực đến sức khỏe tinh thần, mức độ hạnh phúc và thời gian dành cho các hoạt động giải trí.
Trong khi đó, tính tận tâm có liên quan đến mức độ hài lòng với cuộc sống và khả năng ứng phó với căng thẳng tốt hơn. Ngược lại, người có mức độ bất ổn cảm xúc cao, thường biểu hiện qua lo âu, dễ căng thẳng hoặc nóng nảy, có xu hướng đánh giá chất lượng cuộc sống thấp hơn.
Theo các nhà nghiên cứu, sự cởi mở có thể tác động gián tiếp đến sức khỏe thông qua hành vi. Người tò mò và sẵn sàng trải nghiệm thường có xu hướng duy trì sở thích, vận động, giao tiếp xã hội và thích nghi tốt hơn trước những thay đổi của tuổi già.
Những yếu tố này từ lâu đã được xem là có lợi cho sức khỏe thể chất và tinh thần.
Các nghiên cứu trước đây tại Vùng Xanh Sardinia cũng từng ghi nhận vai trò của khả năng phục hồi tâm lý, mối quan hệ xã hội và sự hài lòng với cuộc sống đối với sức khỏe của người cao tuổi.
Nhóm tác giả cho rằng bên cạnh dinh dưỡng, vận động và chăm sóc y tế, các yếu tố tâm lý cần được quan tâm nhiều hơn trong những chương trình thúc đẩy lão hóa khỏe mạnh.
