Về nguyên tắc, giảm cân xảy ra khi cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn lượng calo nạp vào. Tuy nhiên, trên thực tế, cơ thể có nhiều cơ chế giúp duy trì cân nặng, khiến hiệu quả của việc tập luyện không đơn giản như phép tính “ăn ít – vận động nhiều”.
Theo Rachel Woods, nhà nghiên cứu tại Đại học Lincoln (Anh), trong bài phân tích đăng trên The Conversation, dựa trên các bằng chứng khoa học về giảm cân và chuyển hóa: Một trong những nguyên nhân là tập thể dục có thể làm tăng cảm giác đói, khiến nhiều người vô tình ăn nhiều hơn sau khi tập.
Bên cạnh đó, sau một buổi tập cường độ cao, một số người lại ít vận động hơn trong phần còn lại của ngày, làm giảm tổng lượng năng lượng tiêu hao.
Theo thời gian, cơ thể cũng trở nên “tiết kiệm năng lượng” hơn. Khi đã quen với một bài tập, cơ bắp sẽ thực hiện cùng một hoạt động với mức tiêu hao năng lượng thấp hơn trước.
Các nhà khoa học gọi hiện tượng này là sự thích nghi chuyển hóa, một cơ chế từng giúp con người sinh tồn trong thời kỳ khan hiếm thực phẩm nhưng ngày nay lại khiến việc giảm cân trở nên khó khăn hơn.
Mặc dù hiệu quả giảm cân không quá lớn, nhiều nghiên cứu cho thấy tập thể dục là một trong những yếu tố quan trọng giúp ngăn cân nặng tăng trở lại.
Trong một nghiên cứu trên hơn 1.100 người, mức độ hoạt động thể chất không ảnh hưởng nhiều đến lượng cân giảm ban đầu, nhưng lại liên quan chặt chẽ đến khả năng duy trì kết quả giảm cân trong thời gian dài.
Theo các chuyên gia, đây mới là giá trị lớn nhất của việc tập luyện.
Sau khi giảm cân, cơ thể thường bước vào trạng thái “tiết kiệm năng lượng”. Lượng calo tiêu hao khi nghỉ ngơi giảm xuống, khiến việc tăng cân trở lại dễ xảy ra hơn.
Hoạt động thể chất có thể giúp bù đắp phần nào sự thay đổi này bằng cách tăng tổng năng lượng tiêu hao mỗi ngày.
Đặc biệt, các bài tập sức mạnh như nâng tạ hoặc Pilates giúp duy trì và phát triển khối cơ. Vì cơ bắp tiêu hao nhiều năng lượng hơn mô mỡ, việc giữ được khối cơ sẽ góp phần duy trì tốc độ trao đổi chất sau khi giảm cân.
Ngoài ra, tập luyện còn giúp cơ thể sử dụng chất béo hiệu quả hơn để tạo năng lượng, đồng thời cải thiện độ nhạy insulin – yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát đường huyết và hạn chế tích trữ mỡ.
Theo chuyên gia, ngay cả khi cân nặng thay đổi không nhiều, tập thể dục vẫn mang lại nhiều lợi ích đã được chứng minh như: cải thiện sức khỏe tim mạch, giảm cholesterol xấu và tăng cholesterol tốt, giảm tình trạng viêm trong cơ thể, kiểm soát đường huyết tốt hơn, giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đái tháo đường type 2.
Bên cạnh đó, vận động thường xuyên còn giúp ngủ ngon hơn, cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng và hỗ trợ kiểm soát cảm giác thèm ăn.
Các nhà nghiên cứu cho biết không có một bài tập nào phù hợp với tất cả mọi người.
Các bài tập aerobic như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe hoặc bơi lội giúp tiêu hao nhiều calo hơn trong lúc tập.
Trong khi đó, tập sức mạnh giúp duy trì khối cơ và hỗ trợ quá trình trao đổi chất về lâu dài. Việc kết hợp cả hai hình thức tập luyện cùng với chế độ ăn uống hợp lý sẽ mang lại hiệu quả tốt nhất cho việc kiểm soát cân nặng và bảo vệ sức khỏe.
Các tác giả kết luận rằng tập thể dục không phải là “chìa khóa duy nhất” để giảm cân.
Tuy nhiên, đây vẫn là một trong những thói quen quan trọng nhất giúp duy trì thành quả giảm cân, cải thiện sức khỏe thể chất, tinh thần và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
Nói cách khác, nếu mục tiêu là sống khỏe lâu dài, giá trị của việc tập thể dục còn lớn hơn nhiều so với những con số hiển thị trên chiếc cân.
Ruột không thể suy nghĩ hay ghi nhớ như não bộ nhưng ảnh hưởng đến tiêu hóa, cảm xúc và sức khỏe. Nhiều người bị đau bụng, đầy hơi hoặc chán ăn khi căng thẳng, trong khi các vấn đề tiêu hóa cũng có thể tác động ngược đến tâm trạng và giấc ngủ. Theo chuyên gia, đây là biểu hiện của mối liên hệ giữa não và đường ruột.
Hệ thần kinh đặc biệt bên trong đường ruột
Theo Healthline, bên trong thành ruột là hệ thần kinh ruột (enteric nervous system - ENS), mạng lưới gồm hàng trăm triệu tế bào thần kinh trải dài dọc theo đường tiêu hóa. Hệ thần kinh này có thể tự điều phối nhiều hoạt động như co bóp ruột, vận chuyển thức ăn, tiết enzyme tiêu hóa và điều hòa lưu lượng máu đến đường ruột mà không cần não chỉ đạo từng bước.
Chính khả năng hoạt động tương đối độc lập này khiến ENS được ví như "bộ não thứ hai". Tuy nhiên, ENS không thể tư duy, ghi nhớ hay đưa ra quyết định như não bộ, mà chủ yếu đảm nhiệm việc điều phối các chức năng của hệ tiêu hóa.
Não và đường ruột tác động lẫn nhau
Theo Medical News Today, trục não - ruột (gut-brain axis) là hệ thống kết nối não với đường tiêu hóa, cho phép hai cơ quan trao đổi tín hiệu theo cả hai chiều. Sự giao tiếp này diễn ra theo nhiều con đường khác nhau, bao gồm dây thần kinh phế vị, các hormone, hệ miễn dịch và hệ vi sinh vật đường ruột.
Nhờ sự kết nối này, những thay đổi ở não có thể ảnh hưởng đến hoạt động của đường tiêu hóa. Đây là lý do nhiều người bị đau bụng, đầy hơi hoặc tiêu chảy khi căng thẳng, hồi hộp trước kỳ thi hay một sự kiện quan trọng.
Ngược lại, tình trạng của đường ruột cũng có thể tác động đến não. Trang Healthline chỉ ra hệ vi sinh vật đường ruột tạo ra nhiều hợp chất tham gia vào quá trình truyền tín hiệu giữa ruột và não. Các nghiên cứu cho thấy sự mất cân bằng hệ vi sinh vật có liên quan đến một số rối loạn về tâm trạng và chức năng não.
Đường ruột có thể ảnh hưởng đến tâm trạng
Khoảng 90-95% lượng serotonin của cơ thể được sản xuất tại đường tiêu hóa. Tuy nhiên, phần lớn lượng serotonin này tham gia điều hòa hoạt động của ruột và không trực tiếp đi vào não để kiểm soát cảm xúc.
Các chuyên gia cho rằng tác động của đường ruột lên tâm trạng là kết quả của sự phối hợp giữa hệ thần kinh ruột, hệ vi sinh vật, hệ miễn dịch và các tín hiệu hóa học trao đổi với não, thay vì chỉ do một chất dẫn truyền thần kinh. Vì vậy, sức khỏe đường ruột và sức khỏe tinh thần có mối liên hệ chặt chẽ.
Khi hệ tiêu hóa gặp vấn đề, một số người có thể đồng thời xuất hiện các triệu chứng như lo âu, căng thẳng hoặc khó ngủ. Ngược lại, stress kéo dài cũng có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột, từ đó ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa.
Theo các chuyên gia, chăm sóc đường ruột không chỉ giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả mà còn góp phần duy trì sự cân bằng của trục não - ruột. Ưu tiên chế độ ăn giàu chất xơ từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu để nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột. Có thể bổ sung sữa chua, kim chi nếu phù hợp, đồng thời hạn chế thực phẩm siêu chế biến và nhiều đường.
Duy trì vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng và chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ nhằm hạn chế ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột.
Bệnh nhân là trong 14 công dân Tây Ban Nha có mặt trên tàu MV Hondius, được cách ly tại Bệnh viện Quốc phòng Trung ương Gómez Ulla ở Madrid từ ngày 10/5, theo Reuters. Giới chức y tế ngày 26/5 cho hay đây là trường hợp tiếp xúc gần, được xác định thông qua hệ thống giám sát dịch tễ kích hoạt ngay sau phát hiện ổ dịch đầu tiên trên tàu du lịch. Sau khi có kết quả chẩn đoán chính xác, người này được chuyển đến Đơn vị Cách ly Cấp độ cao (UATAN) của bệnh viện để theo dõi y tế chuyên khoa.
Đây là công dân Tây Ban Nha thứ hai trên tàu Hondius mắc bệnh Hantavirus. Tính đến ngày 26/5, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác nhận 11 ca liên quan ổ dịch này.
Bộ Y tế Tây Ban Nha khẳng định việc phát hiện ca bệnh trong hệ thống kiểm soát và cách ly nghiêm ngặt sẵn có không làm thay đổi mức độ rủi ro đối với cộng đồng, đồng thời không ảnh hưởng đến các biện pháp ứng phó dịch tễ đang triển khai.
WHO ghi nhận ca Hantavirus đầu tiên trên du thuyền Hondius vào ngày 2/5. Virus này có tỷ lệ tử vong 40-50%, nguy hiểm đặc biệt cho người cao tuổi, trong khi độ tuổi trung bình của khách trên tàu Hondius là 65.
Theo WHO, virus Hanta khu trú ở các loài gặm nhấm nhưng có khả năng đã lây truyền từ người sang người trên tàu. Đây là căn bệnh hiếm gặp với các triệu chứng ban đầu giống cúm như mệt mỏi, sốt, ớn lạnh và đau nhức. Theo thời gian, virus có thể hủy hoại tim, phổi hoặc thận, khiến bệnh nhân rơi vào tình trạng khó thở nghiêm trọng, suy đa tạng và tử vong.
Cơ quan y tế nhiều quốc gia đã chạy đua với thời gian để truy vết và kiểm soát ổ dịch sau khi 3 hành khách tử vong kể từ khi tàu MV Hondius rời Argentina vào tháng 4. Hàng chục hành khách đã xuống tàu tại hòn đảo xa xôi Saint Helena ở Nam Đại Tây Dương vào cuối tháng 4. Số còn lại rời tàu tại quần đảo Canary (Tây Ban Nha) vào tháng 5 trước khi bay về nước, trong khi các thành viên thủy thủ đoàn xuống tàu sau đó tại Hà Lan. Nhiều quốc gia đã cử chuyên cơ tới đón công dân về nước.
Các chuyên gia bệnh truyền nhiễm nhận định những hành khách có mặt trên tàu từ đầu tháng 5 đang trong giai đoạn dễ khởi phát triệu chứng nhất. Thời gian ủ bệnh trung bình của virus (khoảng thời gian từ khi nhiễm mầm bệnh đến khi xuất hiện triệu chứng) là 3 tuần và có thể kéo dài tới 6 tuần. Do đó, hầu hết quốc gia đang tiến hành giám sát y tế hành khách trong tối thiểu 42 ngày kể từ ngày rời tàu.
Bệnh thận mạn tính được định nghĩa là tình trạng cấu trúc hoặc chức năng của thận bị bất thường kéo dài ít nhất 3 tháng, từ đó gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Do giai đoạn đầu của bệnh hầu như không có triệu chứng cụ thể, nếu người dân chủ quan bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo, đến khi cơ thể thực sự cảm thấy vô cùng khó chịu thì chức năng thận thường đã suy giảm nghiêm trọng, thậm chí đã cận kề ranh giới phải chạy thận nhân tạo.
Bác sĩ Lăng Thái Khiết, Chuyên khoa Thận học tại Bệnh viện Đại học Quốc gia Thành Công (Đài Loan), chỉ ra rằng khi thận gặp trục trặc, cơ thể sẽ phát ra các tín hiệu. Người dân cần đặc biệt lưu ý những dấu hiệu sau:
Dễ mệt mỏi, tinh thần uể oải
Khi chức năng thận kém, sự tích tụ của độc tố urê trong máu kết hợp với tình trạng thiếu máu sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái kiệt sức bất thường.
Sưng phù cổ chân vào buổi tối
Triệu chứng này thường bị nhầm lẫn là do uống quá nhiều nước hoặc ăn quá mặn. Tuy nhiên, đây rất có thể là lời cảnh báo cho thấy khả năng đào thải nước của thận đang bị suy giảm.
Nước tiểu nổi nhiều bọt
Nếu nước tiểu xuất hiện lớp bọt lâu tan, đó có nguy cơ cao là dấu hiệu của tình trạng "protein niệu" (có đạm trong nước tiểu).
Tiểu đêm thường xuyên
Tần suất thức dậy đi tiểu vào ban đêm tăng lên phản ánh khả năng cô đặc nước tiểu của thận đã bị giảm sút.
Lượng nước tiểu giảm bất thường
Đây là dấu hiệu cho thấy chức năng lọc của quả thận đang gặp trục trặc.
Để phát hiện sớm bệnh thận, bác sĩ Phạm Thành Tông, Trưởng khoa Thận học tại Bệnh viện Tổng hợp Đông Nguyên, đưa ra lời khuyên: Phương pháp đơn giản nhất là đến các phòng khám chuyên khoa để thực hiện 2 gói kiểm tra:
Những nhóm có nguy cơ cao như người mắc bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, hoặc người lạm dụng thuốc giảm đau kháng viêm trong thời gian dài, bắt buộc phải chú ý đến các triệu chứng liên quan.
Đồng thời, nhóm người này cần chủ động thực hiện các kiểm tra chuyên sâu hơn, kiểm soát tốt "ba cao" (huyết áp cao, đường huyết cao, mỡ máu cao) để tránh việc trì hoãn điều trị, khiến bệnh tình chuyển biến xấu và đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận.
