Theo Đài CNN, phát biểu tại sự kiện của Turning Point USA ở Georgia (Mỹ) ngày 14-4, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết ông sẽ tiếp tục đấu tranh cho “thỏa thuận lớn” mà Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn đạt được với Iran.
“Ông ấy không muốn một thỏa thuận nhỏ. Ông ấy muốn thực hiện một thỏa thuận lớn. Lý do nó vẫn chưa hoàn tất là vì tổng thống thực sự muốn một thỏa thuận trong đó Iran không có vũ khí hạt nhân, không tài trợ khủng bố, nhưng đồng thời người dân Iran có thể phát triển thịnh vượng và hội nhập vào nền kinh tế thế giới. Và đó là điều mà ông ấy đang đề nghị”, Phó tổng thống Mỹ nói.
Ông Vance cho rằng phía Iran “muốn đạt được thỏa thuận”, dù hai bên có những ngờ vực không thể giải quyết trong một sớm một chiều.
Ông khẳng định Mỹ “sẽ tiếp tục đàm phán” để đạt được thỏa thuận mà nước này mong muốn, và bản thân ông “đang đấu tranh để điều này trở thành hiện thực”.
“Tôi cảm thấy rất hài lòng về tình hình hiện tại”, ông chia sẻ thêm.
Tuyên bố được Phó tổng thống Mỹ đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu về khả năng Mỹ và Iran nối lại đàm phán ở Pakistan trong hai ngày tới.
Các nguồn thạo tin của CNN tiết lộ ông Vance dự kiến tiếp tục dẫn dắt cuộc đàm phán này, tuy nhiên thời gian cụ thể chưa được thảo luận.
Theo Hãng tin AFP, dữ liệu hàng hải của Kpler ngày 14-4 cho biết một số tàu xuất phát từ các cảng của Iran đã vượt qua eo biển Hormuz bất chấp lệnh phong tỏa quân sự của Mỹ. Tuy nhiên nhiều tàu sau đó đã quay đầu.
Tàu chở hàng Christianna, tàu chở dầu Elpis, tàu Argo Maris, Manali đã đi qua eo biển Hormuz sau khi rời khỏi các cảng của Iran.
Tuy nhiên, tàu Christianna đã quay đầu ngoài khơi Oman vào khoảng 22h ngày 14-4 (giờ Việt Nam). Một tàu khác là Rich Starry cũng đã quay đầu tại vịnh Oman sau khi vượt qua eo biển. Ngoài ra, các tàu Kashan và Moshtari cũng đã quay về một cảng của Iran.
Quân đội Mỹ cho biết lệnh phong tỏa Hormuz tiếp tục được duy trì. Trong 24 giờ đầu phong tỏa, Mỹ tuyên bố đã chặn 6 tàu rời khỏi các cảng Iran bên ngoài vịnh Ba Tư.
“Không có tàu nào vượt qua được phong tỏa của Mỹ và 6 tàu thương mại đã tuân thủ chỉ dẫn của lực lượng Mỹ, quay đầu để trở lại một cảng của Iran ở Vịnh Oman”, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết trên mạng xã hội X.
CENTCOM cũng cho biết lệnh phong tỏa “được thực thi công bằng đối với tàu của mọi quốc gia ra vào các cảng và vùng ven biển Iran, bao gồm tất cả các cảng của Iran tại vịnh Ba Tư và vịnh Oman”.
Theo Hãng tin AFP, Bộ Tài chính Mỹ ngày 14-4 thông báo nước này sẽ không gia hạn biện pháp tạm thời nới lỏng trừng phạt với dầu mỏ Iran.
Mỹ đã cho phép vận chuyển và bán dầu thô cùng các sản phẩm dầu mỏ của Iran đã được chất lên tàu trước ngày 20-3, nhằm giảm cú sốc nguồn cung do xung đột ở Trung Đông. Biện pháp này có hiệu lực đến ngày 19-4.
“Giấy phép ngắn hạn cho phép bán dầu Iran đang mắc kẹt trên biển sẽ hết hạn trong vài ngày tới và sẽ không được gia hạn”, Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố và nhấn mạnh Washington tiếp tục chính sách gây áp lực tối đa lên Tehran.
Theo Hãng tin AFP, hôm 17-6, ông Mohammad Bagher Ghalibaf - Chủ tịch Quốc hội Iran và là Trưởng đoàn đàm phán của nước này - tuyên bố Tehran sẽ thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz sau giai đoạn miễn phí 60 ngày được nêu trong bản ghi nhớ với Mỹ.
Trong cuộc phỏng vấn phát trên truyền hình quốc gia, ông Ghalibaf nói rằng "eo biển Hormuz sẽ không quay trở lại tình trạng như trước chiến tranh".
"Iran có quyền chủ quyền đối với eo biển Hormuz và tất nhiên chúng tôi sẽ thu phí cho các dịch vụ" - ông nhấn mạnh.
Phía Mỹ và Iran đều xác nhận Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký bản ghi nhớ (MOU) vào ngày 17-6 nhằm hướng tới chấm dứt cuộc chiến giữa hai nước.
Sáng 18-6, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết việc Mỹ - Iran ký bản ghi nhớ này đồng nghĩa Tehran sẽ mở lại eo biển Hormuz "ngay lập tức" và lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng Iran sẽ chấm dứt "ngay lập tức".
Ông cũng xác nhận Pakistan, với sự hỗ trợ của Qatar, sẽ tổ chức một buổi lễ tại Thụy Sĩ vào ngày 19-6 để "kỷ niệm sự kiện mang tính bước ngoặt này và khởi động các cuộc đàm phán ở cấp kỹ thuật".
MOU gồm 14 điểm nêu rõ: "Sau khi bản ghi nhớ này được ký kết, Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ nỗ lực hết sức để bảo đảm an toàn cho việc lưu thông của các tàu thương mại mà không thu phí trong vòng 60 ngày, từ vịnh Ba Tư đến Biển Oman và ngược lại.
Hoạt động lưu thông của các tàu thương mại sẽ được khởi động ngay lập tức, và xét đến việc cần loại bỏ các trở ngại kỹ thuật và quân sự, cũng như tiến hành rà phá mìn do Cộng hòa Hồi giáo Iran thực hiện, cơ chế này sẽ được thiết lập đầy đủ trong vòng 30 ngày.
Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ tiến hành đối thoại với Oman nhằm xác định việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai tại eo biển Hormuz, đồng thời thảo luận với các quốc gia ven biển khác ở vịnh Ba Tư, phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và quyền chủ quyền của các quốc gia ven biển đối với eo biển Hormuz".
Giờ đây giai đoạn đàm phán kéo dài 2 tháng bắt đầu, với việc mở lại eo biển Hormuz là bước đi đầu tiên. Hai bên sẽ đàm phán trong 60 ngày về các chi tiết để tiến tới đạt thỏa thuận cuối cùng.
Theo Đài CNN, trong bối cảnh Iran đang kiểm soát vận tải qua eo biển Hormuz, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 4-4 lại đưa ra một lời đe dọa mới, úp mở khả năng nhắm vào một "điểm nghẽn" vận tải khác ở Trung Đông: eo biển Bab el-Mandeb, nằm giữa Yemen trên bán đảo Ả Rập và hai quốc gia Eritrea, Djibouti bên phía châu Phi.
Cụ thể phát biểu trên mạng xã hội X, ông Ghalibaf đặt câu hỏi về tầm ảnh hưởng của eo biển Bab el-Mandeb đối với kinh tế toàn cầu.
"Có bao nhiêu phần trăm dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), lúa mì, gạo và phân bón toàn cầu đi qua eo biển Bab el-Mandeb? Những quốc gia và công ty nào chiếm tỉ trọng vận chuyển lớn nhất qua eo biển này?", nguyên văn bài đăng của ông Ghalibaf.
Theo CNN, động thái này được xem là tín hiệu đe dọa của Iran về khả năng can thiệp vào điểm nghẽn hàng hải quan trọng khác của thế giới.
Eo biển Bab el-Mandeb là cửa ngõ phía nam của Biển Đỏ, nối với kênh đào Suez. Đây là tuyến đường ngắn nhất nối liền châu Á với châu Âu và Địa Trung Hải.
Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới, khoảng 12% thương mại toàn cầu và 30% lưu lượng container đi qua kênh Suez. Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ cũng bổ sung rằng khoảng 6% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu đi qua eo Bab el-Mandeb.
Dù vậy từ cuối năm 2023, khu vực này đã ghi nhận căng thẳng gia tăng khi lực lượng Houthi tại Yemen - do Iran hậu thuẫn - liên tục tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ để thể hiện ủng hộ người Palestine ở Gaza trong cuộc xung đột với Israel.
Các cuộc tấn công này đã khiến lưu lượng tàu qua Biển Đỏ giảm hơn 50% theo một số ước tính, buộc nhiều hãng vận tải phải chuyển hướng vòng qua mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi, làm leo thang chi phí và kéo dài thời gian vận chuyển.
Giữa lúc chiến sự tại Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Biển Đỏ cũng đóng vai trò là tuyến xuất khẩu thay thế cho dầu mỏ của Saudi Arabia nhằm giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz đang bị tắc nghẽn. Cảng Yanbu - điểm cuối của đường ống xuyên quốc gia - cho phép nước này vận chuyển khoảng 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày mà không cần đi qua eo Hormuz, theo Saudi Aramco.
AP hôm qua (13.5) đưa tin Giám đốc Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) Marty Makary đã từ chức sau 13 tháng tại vị. Sự ra đi của ông tạo thêm khoảng trống trong các vị trí đầu ngành y tế của chính quyền Mỹ. Ngoài chức giám đốc FDA, chính quyền cũng đang khuyết 2 vị trí vốn cần được thượng viện phê duyệt chính thức, đó là giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) và tổng y sĩ Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận ông Kyle Diamantas, người đang phụ trách chương trình thực phẩm của FDA, sẽ nắm tạm quyền lãnh đạo cơ quan này. Ông Trump nhận xét ông Makary là "một bác sĩ tuyệt vời nhưng đang gặp một số khó khăn".
Giới quan sát chỉ ra sự ra đi của ông Makary xuất phát từ rạn nứt với các nhóm lợi ích và nội bộ chính quyền. Trong hơn một năm qua, ông chịu sức ép lớn từ các lãnh đạo ngành dược phẩm, lực lượng vận động hành lang cho thuốc lá điện tử và các nhà hoạt động chống phá thai. Cụ thể, phe bảo thủ bức xúc khi FDA chậm trễ trong việc cấm phân phối thuốc phá thai mifepristone qua đường bưu điện. Trong khi đó, ngành thuốc lá điện tử phàn nàn việc FDA chặn cấp phép các sản phẩm hương liệu mới.
FDA dưới thời ông Makary còn đối diện làn sóng nghỉ việc của những viên chức cấp cao. Cá nhân ông Makary cũng rơi vào thế "tiến thoái lưỡng nan" khi vừa phải đáp ứng chủ trương tinh giản thủ tục, duyệt thuốc nhanh của Nhà Trắng, lại vừa chịu áp lực phải thắt chặt kiểm duyệt vắc xin theo ý của Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert Kennedy Jr, trong khi đây là công việc vốn đòi hỏi có thêm nhiều thủ tục và nhân lực.
Trong một diễn biến khác, tờ The Hill đưa tin Tổng thống Trump dự kiến chọn ông Dave Venturella làm quyền Giám đốc Cơ quan Hải quan và Di trú (ICE), thay ông Todd Lyons sẽ rời đi vào ngày 31.5. Ông Venturella từng có nhiều năm làm việc tại ICE dưới những vị trí khác nhau. Việc thay tướng diễn ra giữa thời điểm ICE bị giám sát gắt gao, sau vụ 2 công dân Mỹ bị sát hại tại bang Minnesota trong chiến dịch truy quét nhập cư hồi tháng 1.
Ngoài giải quyết những biến động trong nhân sự chính phủ, Nhà Trắng cũng đang phải đối đầu với báo chí ở nhiều vấn đề. Trong ngày 12.5, ông Trump công kích tờ The New York Times vì đã đăng bài viết nêu rằng dự án cải tạo Hồ phản chiếu (nằm gần Đài tưởng niệm Lincoln ở thủ đô Washington D.C) bị đội vốn từ 1,8 triệu USD lên 13,1 triệu USD.
Đây là dự án được chủ nhân Nhà Trắng thúc đẩy. Ông Trump lập luận rằng quyết định cải tạo và sơn hồ màu xanh chỉ mất khoảng 5-6 triệu USD và hoàn tất trong 2 tuần, so với kế hoạch cũ tiêu tốn 400 triệu USD và mất đến 4 năm. Ông cũng khẳng định không biết nhà thầu thi công lại Hồ phản chiếu. Dù vậy, The New York Times chỉ ra nhà thầu dự án trên từng sửa hồ bơi tại sân golf của gia đình ông Trump.
Diễn biến nghiêm trọng hơn liên quan đến vấn đề an ninh, khi quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche lên tiếng bảo vệ việc phát trát hầu tòa đối với các phóng viên tờ The Wall Street Journal trong cuộc điều tra rò rỉ thông tin về chiến sự Iran. Theo CBS ngày 12.5, ông Blanche nhấn mạnh việc truy tố những người tiết lộ bí mật quốc gia là "ưu tiên".
Tổng thống Trump gọi các bài báo phân tích lợi thế quân sự của Iran là "hành vi phản quốc" và "tiếp tay cho kẻ thù". Đáp lại, đại diện Dow Jones (công ty chủ quản tờ The Wall Street Journal) chỉ trích động thái trên là "cuộc tấn công vào hoạt động thu thập tin tức được Hiến pháp bảo vệ". Mối lo ngại càng tăng khi Bộ Tư pháp Mỹ mới đây đã hủy bỏ các quy định bảo vệ nguồn tin nhà báo từng được thiết lập dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden.
