Không cần đi xa hay tốn kém, nhiều người trẻ hiện nay lại háo hức chờ những chuyến về quê – nơi từng gắn bó từ thuở nhỏ – như một hành trình… du lịch trải nghiệm đúng nghĩa.
Sau gần một năm làm việc tại TP.HCM, Nguyễn Thị Thanh Huyền (24 tuổi, hiện sống tại hẻm 102 Phan Huy Ích, P.Tân Sơn, TP.HCM) được trở về quê (thôn An Hòa 1, xã Cửa Tùng, tỉnh Quảng Trị) trong 2 tuần.
Những ngày ở quê, Huyền bắt đầu buổi sáng từ 5 giờ với việc ngắm bình minh trên biển – một điều trước đây cô từng xem là quen thuộc. Sau đó là những hoạt động giản dị: ăn sáng, uống cà phê cùng bạn bè, nấu cơm cùng mẹ, dạo chợ, tắm biển, phụ gia đình công việc kinh doanh và gặp gỡ bạn bè.
“Những lần về quê gần đây, mình có cảm giác như đang đi du lịch ngay chính nơi mình sinh ra”, Huyền chia sẻ.
Không chỉ cảnh vật, nhịp sống quê nhà cũng giúp Huyền cảm nhận rõ sự khác biệt. Những đổi thay như quán xá khang trang hơn, biển sạch đẹp hơn, dịch vụ phát triển hơn… khiến những nơi từng quen thuộc trở nên mới mẻ.
Đặc biệt, với Huyền, ẩm thực là một phần không thể thiếu trong mỗi lần trở về. Những món đặc sản như bánh bột lọc, bún lòng xào nghệ, mít thấu, bánh xèo hay hải sản không chỉ là đồ ăn, mà còn là ký ức và cảm xúc.
“Ăn ở quê có một cảm giác rất khác, không giống ở thành phố. Đó là điều mình luôn mong chờ mỗi lần về”, Huyền nói.
Chợ ở địa phương và bãi biển là hai nơi Huyền luôn ghé mỗi lần về quê, không chỉ để thưởng thức món ăn mà còn để cảm nhận trọn vẹn không khí quê hương – điều mà cô tự hào khi giới thiệu với bạn bè.
Huyền cho biết dự định sẽ khám phá thêm những địa danh như Địa đạo Vịnh Mốc hay cầu Hiền Lương trong những lần về tới.
“Sau mỗi lần quay lại TP.HCM, mình đều bịn rịn, có lúc còn nghĩ đến việc về quê lập nghiệp”, Huyền nói. Với cô, quê hương luôn là nơi để về, nhưng cũng ngày càng trở thành một điểm đến đáng trải nghiệm và cứ muốn khám phá mãi.
Ngụy Huy Hoàng Bảo, sinh viên năm 3 Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, hiện sống tại đường Nguyễn Văn Dung, P.An Nhơn, TP.HCM (quê ở tỉnh Khánh Hòa), cũng có sự thay đổi trong cách nhìn về những chuyến về quê.
Khoảng 2 – 3 tháng, Bảo lại trở về thăm nhà một lần, mỗi lần kéo dài khoảng 10 ngày. Những ngày ở quê, cậu dành thời gian cho gia đình, bạn bè, chơi thể thao hoặc đơn giản là ghi lại những khoảnh khắc đời sống dung dị.
“Mình từng nghĩ về quê là chán, nhưng khi đi học xa nhà và sau nhiều lần quay lại thì thấy ở quê rất yên bình, giống như một chuyến đi để được nghỉ ngơi”, Bảo chia sẻ.
Những khung cảnh đời thường như con đường làng, sinh hoạt của người dân hay những buổi sum họp gia đình… qua góc nhìn của Bảo trở nên đáng lưu giữ. Cậu thường chụp ảnh, check-in và nhận ra rằng những điều giản dị ấy lại mang đến cảm xúc đặc biệt.
“Nếu có vài ngày nghỉ, mình vẫn chọn về quê. Ở đó có những người thân yêu và cả những góc rất đẹp mà trước đây mình không để ý”, Bảo nói.
Với Hồ Thị Tú Uyên (24 tuổi, ngụ tại đường Lê Lai, P.Bảy Hiền, TP.HCM; quê ở TP. Đà Nẵng; Quảng Nam cũ), mỗi lần về quê là một hành trình tận hưởng trọn vẹn cả cảnh sắc lẫn hương vị.
Cô thường đi ăn những món địa phương mà ở TP.HCM không thể tìm được cảm giác tương tự. Dù phải di chuyển xa, Uyên vẫn sẵn sàng để thưởng thức đúng “vị quê” mà cô luôn mong nhớ.
“Không chỉ là món ăn, mà là không gian, không khí, cảm giác khi ăn ở quê rất khác”, Uyên nói.
Ngoài ra, Uyên dành thời gian khám phá những điểm đến tự nhiên như biển, bãi đá, núi hoặc đi chùa. Đặc biệt, phố cổ Hội An là nơi cô thường ghé đến mỗi khi về quê, ở đó gắn với nhiều kỷ niệm và những trải nghiệm riêng.
Những khoảnh khắc như hoàng hôn, ruộng lúa, hay những buổi cà phê trong không khí se lạnh ngày tết đều được Uyên ghi lại bằng hình ảnh và những thước phim. Với cô, đó là cách lưu giữ những cảm xúc mà thành phố không thể mang lại.
“Về quê là để nghỉ ngơi và để nhớ lại những điều đã từng rất quen”, Uyên chia sẻ.
Khác với nhiều bạn trẻ thích khám phá, Đào Văn Kiệt (22 tuổi, sống tại đường 147, P.Phước Long, TP.HCM; quê An Giang) lại tìm thấy niềm vui từ những điều giản dị khi về quê.
“Mỗi lần về, em chủ yếu ở bên gia đình, đi chợ, nấu ăn, ra đồng với mẹ. Không cần đi đâu xa nhưng vẫn thấy rất đủ”, Kiệt nói.
Với Kiệt, những khung cảnh quen thuộc như đồng ruộng, con sông hay chợ quê mang lại cảm giác yên bình, trái ngược với nhịp sống nhộn nhịp ở thành phố.
“Ở quê, em được sống chậm lại, không phải lo nghĩ nhiều. Những điều đơn giản đó lại khiến mình thấy thoải mái hơn”, Kiệt chia sẻ.
Theo tiến sĩ tâm lý Giang Thiên Vũ, giảng viên Khoa Tâm lý học, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, việc người trẻ cảm thấy mới mẻ khi trở về quê xuất phát từ sự thay đổi trong trải nghiệm và nhận thức.
“Khi trưởng thành và chịu nhiều áp lực, họ quay lại quê hương với một góc nhìn khác, giàu trải nghiệm hơn, nhạy cảm hơn với cảm xúc và ý nghĩa”, ông Vũ cho biết.
Những chuyến về quê, theo tiến sĩ Vũ, không chỉ là di chuyển về không gian mà còn là cách để người trẻ phục hồi tâm lý, giảm căng thẳng và tái tạo năng lượng.
Với Trần Hạnh Nguyên, thủ khoa đầu vào Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2024, "24 giờ trước giờ G - cần và không nên làm gì" là chủ đề rất cần thiết với thí sinh ở thời điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp diễn ra.
"24 giờ trước giờ G" tức là 24 giờ trước khi kỳ thi bắt đầu, đây là khoảng thời gian có thể nói khá là nhạy cảm với thí sinh, vì mọi vấn đề phát sinh ở thời điểm này có thể sẽ tác động lớn đến kỳ thi.
Khi còn khoảng 1-2 ngày trước kỳ thi, thí sinh thường cố tận dụng tối đa thời gian với suy nghĩ "nạp thêm được càng nhiều kiến thức càng tốt". Tuy nhiên, Hạnh Nguyên cho rằng đây là một trong những điều không nên làm.
"24 giờ trước giờ G, nếu nạp thêm kiến thức mới sẽ khiến bạn hoang mang và dễ lẫn lộn với những gì đã học. Chẳng hạn nếu kiến thức mới bạn vừa học có gì khác so với kiến thức cũ ban đầu sẽ khiến bạn hoang mang và tự đặt những câu hỏi như: Mình đã học đúng chưa hay bản thân đã sai chỗ nào? Khi bạn hoang mang càng dễ điên cuồng lao vào làm những đề mới, mà càng làm càng rối và cũng có thể quên luôn những gì đã ôn kỹ trước đây", cô bạn thủ khoa lưu ý và cho rằng giai đoạn này thí sinh chỉ nên ghi nhớ lại những kiến thức đã học.
Điều thứ hai, Hạnh Nguyên khuyên thí sinh không nên lướt Facebook hay TikTok để xem những video livestream đoán đề vì điều này cũng sẽ gây tâm lý hoang mang trước khi vào phòng thi. Nếu xem một video đoán đề nhưng lại không phải là những gì bạn đã học sẽ khiến bạn lo sợ theo kiểu "chưa học như thế thì vào phòng thi sẽ như thế nào?".
Một điều mà Hạnh Nguyên khuyên thí sinh cũng nên tránh là việc ăn những thực phẩm khó tiêu hay dễ gây đau bụng trong 24 giờ trước khi thi. "Trước giờ thi mình nghĩ các bạn chỉ nên ăn những đồ ăn quen thuộc để tránh tình trạng không hay khi bước vào phòng thi. Nếu vô tình bị đau bụng cũng ảnh hưởng rất nhiều đến việc làm bài cũng như tâm lý của bạn. Từ đó kết quả thi cũng sẽ không tốt", cô bạn thủ khoa nhắn nhủ.
Ngoài những việc không nên làm, Hạnh Nguyên cũng chỉ ra những điều cần làm trong 24 giờ trước khi thi. Một ngày trước kỳ thi, thí sinh nên dành khoảng một tiếng đồng hồ để kiểm tra những vật dụng sẽ mang vào phòng thi như căn cước công dân, thẻ dự thi, máy tính cầm tay, bút chì 2B, bút mực. Đối với bút chì, Hạnh Nguyên khuyên nên chuẩn bị 2 - 3 cây để phòng những trường hợp xui rủi như bị gãy hay lạc mất. Bút mực cũng nên chuẩn bị những cây cùng loại mực để tránh khi bút này hết mực, viết sang cây khác lại không đồng màu thì cũng không nên…
"Việc chuẩn bị trước như thế sẽ giúp tâm lý của bạn vững vàng hơn, sẵn sàng bước vào phòng thi, tránh được việc quên đồ làm hoang mang và lo lắng", Hạnh Nguyên chia sẻ.
Một điều nữa cũng rất quan trọng trong 24 giờ trước buổi thi là xem qua một lượt những phần kiến thức mà bạn dễ sai và đã được ghi chú lại lúc ôn luyện. Điều này giúp bạn tổng quan lại kiến thức và có thể ghi nhớ sâu hơn khi bước vào phòng thi.
Bên cạnh đó, Hạnh Nguyên cho rằng thí sinh nên dành thời gian để nghỉ ngơi, đi dạo, nghe những bản nhạc yêu thích, tưới cây… Những việc tưởng như đơn giản này có thể giúp não bộ được nghỉ ngơi, thư giãn để làm việc hiệu quả hơn khi ngày hôm sau bước vào phòng thi.
Đêm 8.4, 2 học sinh lớp 5 rủ nhau chơi ven sông Hiếu (P.Đông Hà, tỉnh Quảng Trị) không may trượt chân xuống nước. Một em được đưa đi cấp cứu, em còn lại tử vong. Đây là vụ việc mới nhất trong chuỗi tai nạn đuối nước thương tâm xảy ra trên địa bàn.
Điều đáng nói, những vụ việc như vậy không còn cá biệt. Khi thời tiết bắt đầu nắng nóng, sông, hồ, đập trở thành nơi tụ tập yêu thích của trẻ nhỏ, cũng là lúc nguy cơ tai nạn rình rập.
Trước đó, tối 30.3, lực lượng chức năng tìm thấy thi thể một thiếu niên bị đuối nước tại hồ Trạng Bìa (xã Gio Linh). Nạn nhân gặp nạn khi cùng nhóm bạn đến khu vực hồ nước ở thôn Cẩm Phổ để tắm.
Chiều 4.4, em N.T.L. (học sinh lớp 6, Trường THCS Quảng Hòa) cùng nhóm bạn đến khu vực Hòa Sơn (xã Quảng Sơn cũ) chụp ảnh. Trong lúc đứng ở mép sông, em không may trượt chân, rơi xuống nước và tử vong dù được người dân ứng cứu.
Cũng trong ngày 4.4, tại khu vực hồ sông Thai (xã Phú Trạch), em T.M.Q. (học sinh lớp 8, Trường THCS Quảng Phú) bị đuối nước khi cùng nhóm bạn tắm hồ.
Trước đó một ngày, chiều 3.4, em N.T.N. (học sinh lớp 9, Trường THCS Lộc Thủy) bị đuối nước khi tắm tại sông Kiến Giang.
Gần hơn, chiều 7.4, em N.N.M. (học sinh lớp 8, trú xã Triệu Cơ) dù không biết bơi vẫn xuống tắm tại kênh thủy lợi ở xã Triệu Phong và bị đuối nước, tử vong.
Liên tiếp những vụ việc trong thời gian ngắn khiến nỗi đau chồng chất, đồng thời đặt ra cảnh báo cấp bách về an toàn cho trẻ em trong môi trường nước.
Quảng Trị có hệ thống sông suối, ao hồ dày đặc, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, đặc biệt tại các khu vực không có người giám sát hoặc thiếu điều kiện bảo đảm.
Công an các địa phương khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không để trẻ tự ý tắm sông, ao, hồ khi không có người lớn đi cùng; cần trang bị kỹ năng phòng, chống đuối nước cho trẻ. Khi xảy ra sự cố, phải nhanh chóng hô hoán, tìm cách hỗ trợ và báo ngay cho lực lượng chức năng.
Phòng Cảnh sát PCCC và cứu hộ cứu nạn Công an tỉnh Quảng Trị cũng đã phải phát đi cảnh báo, nhấn mạnh mỗi gia đình cần nâng cao trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ trẻ em; thường xuyên nhắc nhở, giáo dục trẻ về nguy cơ khi tiếp xúc với môi trường nước. Việc cho trẻ học bơi, học kỹ năng an toàn được xem là giải pháp lâu dài, thiết thực.
Bên cạnh đó, chính quyền địa phương, nhà trường và các tổ chức cần tăng cường tuyên truyền; cắm biển cảnh báo, rào chắn tại các khu vực nguy hiểm; tổ chức hoạt động trang bị kỹ năng sống, kỹ năng phòng tránh tai nạn cho học sinh, nhất là trong dịp hè.
Đối với học sinh, cần tuân thủ quy định an toàn, không tự ý tắm ở nơi nước sâu, chảy xiết hoặc không có người lớn. Khi phát hiện người gặp nạn, phải bình tĩnh gọi người hỗ trợ, tránh tự ý cứu khi không có kỹ năng để hạn chế rủi ro.
Chuỗi tai nạn liên tiếp khi hè chưa đến cho thấy nguy cơ đuối nước đang hiện hữu và đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn từ gia đình, nhà trường và toàn xã hội.
Dù cuối tháng này học sinh mới chính thức nghỉ hè, nhưng chị Nguyễn Thị Mỹ Ngọc (32 tuổi), ngụ đường 2, P.Thủ Đức (TP.HCM), đã bắt đầu lo lắng. Chị Ngọc kể con chị mới 5 tuổi, thường ở nhà với ông bà. Chị sợ khi không đến lớp, thời gian tiếp xúc với điện thoại của bé sẽ tăng lên.
"Ngày thường ở nhà với ông bà, bé cũng đã hay xin điện thoại để xem hoạt hình. Nghỉ hè chắc còn bấm dữ hơn. Mình sợ con quen với màn hình, sau này rất khó bỏ", chị Ngọc nói.
Cùng chung nỗi lo, Lê Thúy An (28 tuổi), ngụ đường Tôn Đản, P.Xóm Chiếu (TP.HCM), cho biết con rất thích xem phim hoạt hình, video ngắn. Gần đây, bé còn tò mò trò chuyện với các ứng dụng AI trên mạng.
An nói rằng ban đầu, cô chỉ nghĩ đó là một cách để con giải trí. Nhưng khi thấy con có thể ngồi hàng giờ trước màn hình thì bà mẹ bắt đầu bất an. Mỗi lần mẹ tắt điện thoại, bé lại phản ứng, chống đối.
"Mình sợ nội dung con tiếp xúc không lành mạnh. Trẻ con bây giờ chỉ cần vài cú chạm là có thể xem rất nhiều thứ. Vào mùa hè, mình không thể ngồi cạnh con cả ngày để kiểm soát hết được", An chia sẻ.
Không muốn con nghỉ hè trong căn phòng kín, anh Nguyễn Nguyên Đức (33 tuổi), ngụ đường Lê Văn Chí, P.Linh Xuân (TP.HCM) dự định đăng ký cho con đi học thêm kỹ năng, thể thao... tại nhà thiếu nhi. Theo anh, khi trẻ có lịch sinh hoạt phù hợp, có bạn bè và có hoạt động ngoài trời, nhu cầu bấm điện thoại sẽ giảm.
"Mình không muốn cấm con hoàn toàn vì điều đó rất khó. Nhưng nếu để con rảnh quá, con sẽ tìm đến game và điện thoại. Vì vậy, gia đình phải tạo hoạt động khác cho con làm", anh Đức nói.
Theo BS.CK2 Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Liên chuyên khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), ngày càng có nhiều trẻ em bị ảnh hưởng đến sự phát triển do sử dụng thiết bị điện tử quá mức.
Bác sĩ Sang cho biết tình trạng lệ thuộc vào tivi, điện thoại thông minh có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tâm thần, khả năng giao tiếp và học tập của trẻ. Một trong những biểu hiện phổ biến là trẻ chậm nói do giảm tương tác trực tiếp với cha mẹ, người thân và bạn bè.
Ngoài chậm nói, bác sĩ Sang cho rằng một số trẻ còn có biểu hiện rối loạn giấc ngủ, mất tập trung, giảm khả năng tiếp thu, sa sút trong học tập. Có trường hợp trẻ rối loạn hành vi do quen được đáp ứng bằng thiết bị điện tử từ nhỏ. Khi bị lấy điện thoại hoặc tắt tivi, trẻ dễ la hét, cáu gắt.
Bác sĩ Sang cho biết việc can thiệp sẽ thuận lợi hơn nếu trẻ được phát hiện sớm. Ngược lại, nếu kéo dài, trẻ có thể gặp thêm các vấn đề như suy giảm thị lực, thiếu kỹ năng xã hội, khó hòa nhập với bạn bè, chán học, né tránh trường lớp...
Bác sĩ Sang khuyến cáo phụ huynh nên giảm dần thời gian sử dụng màn hình của trẻ. Gia đình cần dành thời gian trò chuyện, chơi cùng con. Đồng thời, cha mẹ nên khuyến khích trẻ tham gia hoạt động thể chất, hoạt động tập thể để cải thiện kỹ năng xã hội.
Tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A, giảng viên Trường ĐH Luật TP.HCM, cho rằng: "Khi không được lắng nghe, con cái dễ tìm đến nơi dễ thở hơn. Đó có thể là bạn bè trên mạng, game online hoặc AI, vì những nơi này phản hồi nhanh, không ngắt lời, không phán xét".
Theo bà Nhi A, thay vì cấm đoán hay mắng con, cha mẹ nên hiểu cách con tương tác trong môi trường số. Chẳng hạn, nếu con đang chơi dở một ván game, phụ huynh có thể cho con vài phút để kết thúc, sau đó nhắc con phụ giúp việc nhà hoặc chuyển sang hoạt động khác. Cách ứng xử mềm mỏng này giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng, đồng thời học cách điều chỉnh thời gian sử dụng thiết bị tốt hơn.
