Việt Nam sau khi phê chuẩn Công ước về Quyền của người khuyết tật (CRPD) đã từng bước hoàn thiện pháp luật tiệm cận chuẩn mực quốc tế, với nền tảng là Luật Người khuyết tật 2010 và Hiến pháp 2013, qua đó xác lập nguyên tắc bình đẳng, không phân biệt đối xử và bảo đảm quyền tiếp cận trong các lĩnh vực cơ bản.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa luật và thực thi vẫn còn lớn, đòi hỏi tiếp tục cải cách.
Pháp luật Việt Nam đã thiết lập nguyên tắc bình đẳng và không phân biệt đối xử, tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người khuyết tật trước các hành vi xâm phạm. Hệ thống trợ giúp xã hội được mở rộng đáng kể, bao gồm trợ cấp hằng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và hỗ trợ giáo dục thông qua miễn giảm học phí, học bổng.
Bên cạnh đó, giáo dục hòa nhập được thúc đẩy mạnh mẽ, giúp ngày càng nhiều trẻ khuyết tật có cơ hội học tập trong môi trường phổ thông. Ngoài ra các quy định về tiếp cận hạ tầng và dịch vụ công, đặc biệt trong môi trường số, đã bắt đầu được triển khai.
Những thành tựu này là bước tiến quan trọng trong việc thiết lập khung chính sách và thể chế. Tuy nhiên phần lớn các kết quả vẫn dừng ở mức định hình chính sách, trong khi việc triển khai trên thực tế chưa đồng bộ. Nhiều công trình công cộng chưa bảo đảm tiêu chuẩn tiếp cận, nguồn lực dành cho giáo dục hòa nhập còn hạn chế.
Bên cạnh các thành tựu, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn bộc lộ nhiều hạn chế đáng kể.
Trước hết, cơ chế giám sát và chế tài còn yếu dẫn đến tình trạng nhiều quy định về tiếp cận công trình công cộng không được thực hiện đầy đủ, những tòa nhà thiếu đường dốc, thang máy hoặc hệ thống chỉ dẫn phù hợp. Điều này làm cho pháp luật có nguy cơ trở thành “luật trên giấy”.
Thứ hai, các cơ quan và doanh nghiệp chưa có nghĩa vụ rõ ràng trong việc điều chỉnh môi trường làm việc, học tập hoặc dịch vụ để phù hợp với người khuyết tật. Thứ ba, chính sách hiện nay vẫn thiên về trợ cấp hơn là phát triển năng lực; các hỗ trợ về đào tạo nghề, khởi nghiệp và tiếp cận tín dụng còn hạn chế, làm gia tăng nguy cơ phụ thuộc.
Thứ tư, sự thiếu liên kết liên ngành giữa giáo dục, y tế và lao động khiến quá trình hỗ trợ bị gián đoạn. Ví dụ, người khuyết tật có thể được học hòa nhập nhưng sau khi tốt nghiệp lại gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm.
Cuối cùng, định kiến xã hội vẫn là rào cản lớn khi nhiều người khuyết tật bị đánh giá thấp năng lực và bị hạn chế cơ hội tham gia thị trường lao động. Những hạn chế này cho thấy pháp luật Việt Nam hướng tới đảm bảo và tạo cơ hội bình đẳng cho người khuyết tật song sự công bằng thực chất vẫn chưa đạt được.
Cần luật hóa rõ ràng yêu cầu các cơ quan và doanh nghiệp chủ động điều chỉnh môi trường làm việc, học tập và dịch vụ (ví dụ: phần mềm đọc màn hình, bàn ghế chuyên dụng). Đồng thời bảo đảm các công trình và sản phẩm được thiết kế để tất cả mọi người đều có thể sử dụng ngay từ đầu.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm pháp lý của các chủ thể, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát độc lập và chế tài đủ mạnh nhằm xử lý hiệu quả các vi phạm. Đây là điều kiện then chốt để chuyển từ “có quyền trên giấy” sang “có khả năng thực hiện quyền”.
Phát triển hạ tầng và khả năng tiếp cận, luật hóa tiêu chuẩn bắt buộc, tăng cường kiểm tra và áp dụng chế tài nghiêm minh. Đồng thời cần mở rộng khả năng tiếp cận trong môi trường số, bảo đảm các nền tảng như dịch vụ công trực tuyến, ngân hàng và giáo dục trực tuyến đều thân thiện với người khuyết tật.
Về công nghệ hỗ trợ, Nhà nước cần có chính sách trợ giá thiết bị hỗ trợ như xe lăn điện, máy trợ thính, phần mềm đọc màn hình. Cần khuyến khích phát triển công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, để hỗ trợ tiếp cận thông tin.
Việc tích hợp công nghệ vào giáo dục và việc làm cũng giúp người khuyết tật nâng cao khả năng tự chủ, giảm phụ thuộc vào trợ cấp.
Về hoàn thiện an sinh xã hội, cần điều chỉnh mức trợ cấp phù hợp với chi phí sống và “chi phí khuyết tật”, mở rộng phạm vi bảo hiểm y tế sang phục hồi chức năng và thiết bị hỗ trợ, cả phát triển nhà ở xã hội theo hướng tiếp cận. Điều này giúp chuyển từ bảo đảm tối thiểu sang tạo nền tảng phát triển năng lực.
Cần có chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp tuyển dụng người khuyết tật, xây dựng quỹ hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới đào tạo nghề theo hướng gắn với nhu cầu thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ số. Những giải pháp này còn nâng cao phẩm giá và vị thế xã hội của người khuyết tật.
Cuối cùng, cần hoàn thiện cơ chế chống phân biệt đối xử thông qua việc bổ sung các chế tài cụ thể đối với hành vi kỳ thị. Tập trung đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội theo hướng tôn trọng và ghi nhận năng lực của người khuyết tật. Tăng cường sự tham gia của người khuyết tật trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách, phát triển công tác xã hội chuyên nghiệp…
Những ngày gần đây, nhiều người dân tìm đến nhà anh Phạm Xuân Chiến, trú tại khối Phương Hồng, phường Quỳnh Mai, tỉnh Nghệ An để tận mắt chiêm ngưỡng viên ngọc ốc thiên nhiên mà anh đang sở hữu.
Theo anh Chiến, viên ngọc được mua lại từ anh Bùi Văn Huấn (SN 1976, trú cùng địa phương), một chủ tàu cá chuyên khai thác hải sản xa bờ. Theo anh Huấn, trước đó trong chuyến vươn khơi tại vùng biển cách bến Lạch Cờn (phường Quỳnh Mai) khoảng 100 hải lý, tàu cá của anh đánh bắt được nhiều con ốc vỏ vàng, còn gọi là ốc giác, mỗi con nặng khoảng 2kg.
Quá trình sơ chế hải sản sau chuyến đi biển, anh Huấn bất ngờ phát hiện bên trong một con ốc có vật thể cứng màu vàng. Thấy hình dạng khác thường, anh giữ lại thay vì bỏ đi như các phần nội tạng khác.
Sau khi biết thông tin anh Chiến đã tìm đến và mua lại vật thể này để tìm hiểu thêm. "Tôi thấy vật thể có màu sắc đẹp, bề mặt nhẵn bóng nên nghĩ đây có thể là thứ gì đó đặc biệt. Sau khi tham khảo thông tin từ những người có kinh nghiệm, tôi được biết đây có thể là ngọc ốc thiên nhiên", anh Chiến chia sẻ.
Để xác định chính xác nguồn gốc, anh Chiến đã mang vật thể đến Công ty cổ phần giám định Rồng Vàng - SJC để kiểm định.
Theo giấy kiểm định đá quý số G114737, cấp ngày 21/5/2026 tại TPHCM, mẫu vật được xác định là "ngọc ốc thiên nhiên" (Natural Melo Pearl). Kết quả giám định cho thấy viên ngọc có hình dạng gần tròn, màu cam rất nhạt đến nhạt, kích thước 12,44x13,94mm, trọng lượng 17,11 carat và thuộc dạng đục.
Qua quan sát, viên ngọc có bề mặt nhẵn bóng, màu vàng cam khá đồng đều. Theo anh Chiến, khi cầm trên tay, viên ngọc tạo cảm giác mát lạnh và chắc.
Ông Vũ Ngọc Chắt, Chủ tịch Hội Nghề cá Quỳnh Long, xã Quỳnh Phú, Nghệ An, người có nhiều năm gắn bó với nghề biển và am hiểu đặc tính của các loài hải sản vùng biển xứ Nghệ, cho biết việc phát hiện ngọc trong ốc giác là trường hợp rất hiếm gặp. Theo kinh nghiệm của ngư dân địa phương, những con ốc có khả năng hình thành ngọc thường có tuổi đời 8-10 năm.
"Trước đây, ốc giác xuất hiện khá nhiều ở vùng biển Nghệ An nhưng những năm gần đây số lượng giảm đáng kể. Để đánh bắt được loại ốc này, ngư dân phải sử dụng nghề lưới cào hoạt động ở tầng đáy biển. Trong hàng nghìn con ốc mới có thể xuất hiện một con chứa ngọc nên rất hiếm gặp", ông Chắt chia sẻ.
Theo ông Chắt, ngọc ốc giác có giá trị kinh tế lớn nên mỗi khi xuất hiện đều thu hút sự quan tâm của nhiều người. Khoảng 2-3 năm trước, một ngư dân ở phường Quỳnh Phương (cũ) cũng từng phát hiện ngọc ốc giác và bán được với giá khá cao.
Một số người cũng ngỏ ý hỏi mua lại viên ngọc ốc với giá cao nhưng anh Chiến chưa đồng ý chuyển nhượng.
Theo China Times, một người đàn ông 56 tuổi ở Trung Quốc gần đây bị đau thắt lưng đột ngột, kèm theo các triệu chứng như đi tiểu liên tục, nước tiểu màu vàng, lượng nước tiểu ít nên đã đến khoa thận để điều trị.
Các bác sĩ phát hiện chức năng thận của bệnh nhân bất thường, ống thận tổn thương kết hợp với viêm thận, có sỏi oxalat. Điều này khiến người bệnh bất ngờ khi tháng 2 năm nay, kết quả xét nghiệm chức năng thận của ông vẫn bình thường.
Bác sĩ xác định nguyên nhân người đàn ông mắc bệnh liên quan đến thói quen ăn ớt cả 3 bữa mỗi ngày kéo dài.
Theo Healthline, ớt chứa nhiều vitamin C, nếu dùng lượng vừa phải sẽ tăng cường miễn dịch, tốt cho mắt, da. Các chất chống oxy hóa trong ớt chống lại căng thẳng oxy hóa và bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh mạn tính như ung thư, tiểu đường.
Tuy nhiên, theo Science Direct, nếu ăn ớt với lượng lớn thường xuyên, sỏi oxalat sẽ lắng đọng, gây tổn thương thận, thậm chí làm tăng nguy cơ suy thận cấp.
Các nhà khoa học của Đại học Liên bang Sao Paulo (Brazil) khuyến cáo bổ sung 1 hoặc 2g vitamin C mỗi ngày có thể làm tăng đáng kể oxalat trong nước tiểu, nguy cơ kết tinh canxi oxalat. Do đó, những bệnh nhân có tiền sử bị sỏi thận không nên dùng lượng vitamin C vượt quá lượng khuyến cáo hằng ngày.
Ăn quá nhiều ớt còn gây kích ứng niêm mạc dạ dày, dẫn đến khó chịu, trào ngược axit hoặc thậm chí viêm dạ dày đối với những người nhạy cảm. Các trường hợp bị hội chứng ruột kích thích hoặc loét dạ dày cần thận trọng khi ăn thực phẩm cay. Một số người bị tăng nhịp tim, đỏ mặt, buồn nôn, nôn, rối loạn tiêu hóa.
Ớt là một loại gia vị mang lại hương vị cay nồng đặc trưng và có nhiều lợi ích nhưng không phải ai cũng có thể ăn ớt một cách an toàn.
Trước hết, những người mắc bệnh dạ dày, đặc biệt là viêm loét dạ dày, tá tràng hoặc trào ngược thực quản, nên hạn chế hoặc tránh ăn ớt. Chất capsaicin trong ớt có thể kích thích niêm mạc dạ dày, làm tăng tiết axit và gây cảm giác nóng rát, đau tức vùng thượng vị. Với người trào ngược, ớt có thể khiến van dạ dày - thực quản giãn ra, làm triệu chứng ợ nóng và ho kéo dài trở nên nặng hơn.
Người mắc bệnh trĩ hoặc có vết thương ở hậu môn cũng không nên ăn cay. Ớt dễ gây nóng trong, kích thích nhu động ruột mạnh, khiến việc đi ngoài đau rát hơn và có thể làm tình trạng viêm hoặc chảy máu trầm trọng. Tương tự, người bị hội chứng ruột kích thích cũng cần tránh ớt, vì thức ăn cay thường gây co thắt ruột, dẫn đến tiêu chảy hoặc đầy hơi.
Những người có bệnh gan, bệnh túi mật nên thận trọng vì ớt có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan. Người có cơ địa nóng trong, dễ nổi mụn nhọt hoặc viêm da cũng có thể bị nặng hơn khi ăn nhiều ớt do tính kích thích mạnh của capsaicin.
Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 3 tuổi, cũng không nên ăn ớt vì hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, dễ bị kích ứng, dẫn đến rối loạn tiêu hóa hoặc bỏ ăn do cảm giác nóng rát. Phụ nữ mang thai nên kiểm soát lượng ớt tiêu thụ để tránh tình trạng ợ nóng hoặc đầy bụng.
Bà Fisher, cựu bác sĩ nha khoa đã nghỉ hưu, là người đam mê làm vườn. Vài năm trước, bà bắt đầu trồng hoa từ hạt giống tại nhà. Không lâu sau, số lượng hoa quá nhiều khiến bà phải đăng tìm tình nguyện viên trên mạng để giúp thu hoạch và chia sẻ các bó hoa tươi.
Cùng thời điểm đó, con dâu bà đang phải điều trị khối u não. Bà Fisher thường mang hoa đến cho con dâu. Mỗi lần như vậy, người con dâu lại nói với bà: "Mẹ đừng đánh giá thấp sức mạnh của những bông hoa". Câu nói này khiến bà suy nghĩ nhiều.
Từ đó, chương trình tình nguyện Kindness Flower Project (dự án Những bông hoa tử tế) được bà hình thành vào năm 2022. Bà Fisher dẫn dắt hàng chục tình nguyện viên trồng, thu hoạch và sắp xếp hàng nghìn bông hoa mỗi năm để tặng những người gặp khó khăn. Năm 2025, hơn 2.400 bó hoa đã được trao tại Livermore và Pleasanton (Mỹ).
Trước khi thực hiện, nhóm tình nguyện thường trao đổi về nơi nhận hoa. Mỗi bó hoa đều được chuẩn bị với sự chăm chút và tình yêu. Phần lớn hoa được trồng tại khu vườn nhà bà Fisher.
Estella King-Smith, tình nguyện viên, cho biết từ những hạt giống yêu thương và niềm vui mà bà Fisher gieo trồng, một cộng đồng quan tâm lẫn nhau đã hình thành. Cô cũng bày tỏ sự ngưỡng mộ dành cho năng lượng tích cực của bà Fisher dù đã 83 tuổi.
Đội tình nguyện cung cấp khoảng 80 bó hoa từ tháng 4 đến tháng 10 cho khoảng 100 địa điểm như bệnh viện, hay các nhóm hỗ trợ người trải qua mất mát.
Trong một lần trao hoa tại trung tâm sinh hoạt người cao tuổi, hành động này đã khiến những người sống ở đây xúc động. Họ bày tỏ niềm vui và cho biết món quà khiến họ xúc động đến mức rơi nước mắt.
Còn với bà Fisher, phần thưởng lớn nhất là nhìn thấy người khác hạnh phúc. Bà chia sẻ việc đóng góp cho cộng đồng nơi mình sống gần 60 năm là một điều may mắn và bà cảm thấy biết ơn vì được làm những việc này.
