Mẹo hay để giảm cholesterol cao một cách tự nhiên: 5 món nên 3 món kiêng

Chỉ trong 4 tháng, cân nặng của cô gái 24 tuổi, ở TP HCM, tăng từ 52 lên 58 kg, cảm giác ì ạch bắt đầu xuất hiện. Kiểm tra sức khỏe định kỳ tại công ty, cô hoảng hốt khi chỉ số mỡ máu tăng đột biến. Không tin vào chẩn đoán, cô đến bệnh viện khác kiểm tra nhưng nhận về kết quả tương tự. Bác sĩ khuyến cáo giảm cân, hạn chế thức ăn nhanh, tích cực vận động để giảm chỉ số mỡ máu, tránh biến chứng tim mạch.

Tuấn, kỹ sư phần mềm 29 tuổi tại Hà Nội, có thói quen làm việc từ sáng đến khuya bên máy tính. Ăn uống thất thường cộng với việc ngủ rất ít khiến cơ thể anh cạn kiệt. Để ép bản thân tỉnh táo, anh tiêu thụ hai đến ba ly cà phê mỗi ngày.

Cuối năm ngoái, cơn chóng mặt đột ngột tấn công Tuấn ngay tại bàn làm việc. Người đàn ông nỗ lực bám trụ để đứng dậy nhưng lập tức ngã khụy. Tim đập dồn dập, mắt anh mờ đi vài giây trong khi hai tai ù đặc. Tại phòng cấp cứu Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, máy đo ghi nhận huyết áp của anh vọt lên mức 180 mmHg, có thời điểm chỉ số này chạm ngưỡng 220 mmHg, vượt xa mức an toàn 120 mmHg.

Bác sĩ kết luận anh mắc tăng huyết áp độ 2. Hệ quả này bắt nguồn hoàn toàn từ nếp sinh hoạt thiếu khoa học. Hoàn toàn không mắc bệnh thận hay tiểu đường, chàng trai từng nghĩ bệnh lý tim mạch chỉ dành cho người già nay bước vào một cuộc sống gắn liền với thuốc. Anh phải uống thuốc hạ huyết áp và đo chỉ số này mỗi ngày nhằm chặn đứng nguy cơ tổn thương võng mạc hoặc suy thận.

Điều tra quốc gia các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm gần đây ghi nhận tỷ lệ người trưởng thành Việt Nam từ 18 đến 69 tuổi có cholesterol máu cao đã tăng từ 30,2% lên 44,1% chỉ trong vài năm. Riêng nhóm 18 đến 30 tuổi, con số này tiếp tục leo thang qua từng năm theo ghi nhận từ các bệnh viện. Tăng huyết áp, từng được xem là bệnh của người trên 50 tuổi, nay có 10 đến 15% số ca xuất hiện ở người dưới 30, theo PGS.TS Nguyễn Hoài Nam, Chủ tịch Hội tĩnh mạch học TP HCM.

Một khảo sát trên gần 1.900 nhân viên văn phòng tại TP HCM trong chiến dịch Trạm dự báo bão trong tim cho thấy 35% có huyết áp cao tại thời điểm đo, nhưng phần lớn không biết.

Xu hướng này không chỉ xảy ra ở Việt Nam. WHO ghi nhận khoảng 10 đến 15% ca đột quỵ toàn cầu xảy ra ở người dưới 45 tuổi và đang tăng nhanh tại các đô thị phát triển. Tại Việt Nam, Bộ Y tế ghi nhận năm 2023 có từ 5 đến 7% ca đột quỵ là người dưới 45 tuổi, tỷ lệ cao hơn ở Hà Nội và TP HCM.

Ung thư cũng không còn là bệnh của tuổi xế chiều, nghiên cứu đăng trên tạp chí BMJ Oncology chỉ ra tỷ lệ ung thư khởi phát ở người dưới 50 tuổi đã tăng gần 80% kể từ năm 1990 và dự kiến tăng thêm 31% vào năm 2030.

Tại Việt Nam, gần 30% ca ung thư đại tràng được ghi nhận ở người dưới 40 tuổi. Bệnh thận mạn ảnh hưởng khoảng 12,8% dân số, tương đương hơn 8,7 triệu người, trong đó nhóm 18 đến 30 tuổi chiếm 20 đến 30% trong số 8.000 ca mới mỗi năm. Số người trẻ mắc bệnh tim mạch tăng 11 đến 13% mỗi năm, theo đó Viện Tim mạch Quốc gia ghi nhận 15 đến 17% trong tổng số 3.500 đến 4.000 ca can thiệp tim mạch hàng năm là bệnh nhân dưới 40 tuổi.

Các chuyên gia chỉ ra ba tầng nguyên nhân chồng lên nhau. Tầng đầu tiên là chế độ ăn uống, tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn chiên xào và đường là con đường ngắn nhất dẫn đến béo phì, yếu tố nguy cơ trực tiếp của hầu hết bệnh mạn tính.

Tầng thứ hai là áp lực làm việc, khi một nghiên cứu của WHO công bố trên tạp chí Môi trường Quốc tế năm 2021 chỉ ra người làm việc hơn 55 giờ mỗi tuần có nguy cơ đột quỵ cao hơn 35% và nguy cơ tử vong vì bệnh tim cao hơn 17% so với người làm 35 đến 40 giờ. Căng thẳng mãn tính kích thích cơ thể tiết cortisol liên tục, kéo theo tăng cholesterol, tăng đường huyết và tăng huyết áp.

Tầng thứ ba, và khó trị nhất, là tâm lý chủ quan, người trẻ hiếm khi khám định kỳ và thường chỉ đến viện khi triệu chứng đã nghiêm trọng.

PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Trưởng khoa Y tế công cộng Đại học Y Dược TP HCM, cảnh báo: "Nhiều người trẻ, khỏe đã mắc cùng lúc nhiều bệnh, khiến đóng góp của họ cho xã hội ít đi, tăng gánh nặng về chi phí và nhân lực chăm sóc".

Ông chỉ ra một vòng lặp nguy hiểm, người trẻ không biết mình bệnh, bệnh diễn biến nặng thầm lặng, đến khi phát hiện thì tổn thương đã sâu. "Sống lâu nhưng không khỏe", ông nói, "đó là thực tế đang xảy ra".

Để phòng ngừa, chuyên gia khuyến cáo giới trẻ cần có lối sống lành mạnh, tăng cường vận động và dinh dưỡng cân bằng, giữ cân nặng hợp lý. Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày để tăng sức đề kháng của cơ thể. Hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá. Tránh ăn nhiều mỡ, gia vị hay thức ăn bị mốc; tăng cường hoa quả, rau và các loại vitamin. Tiêm vaccine ngừa một số bệnh nhiễm trùng như viêm gan B, C và tiêm phòng HPV ngừa ung thư cổ tử cung.

Người trẻ không nên chủ quan, nghĩ bệnh lý chỉ xuất hiện ở người lớn tuổi mà bỏ qua các dấu hiệu, khiến bệnh biến chứng nặng, không thể can thiệp. Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng hoặc một năm một lần.

Tin Gốc: Vnexpress

Trứng là lựa chọn phù hợp cho bữa sáng nhờ giàu dinh dưỡng, dễ chế biến và tạo cảm giác no lâu. Dù từng bị lo ngại vì chứa cholesterol, các chuyên gia nhận định người khỏe mạnh ăn khoảng một quả mỗi ngày thường không làm tăng đáng kể nguy cơ tim mạch nếu duy trì khẩu phần hợp lý.

Cung cấp protein chất lượng cao

Một quả trứng chứa khoảng 6 g protein cùng đầy đủ 9 loại axit amin thiết yếu cần cho cơ thể. Protein trong trứng hỗ trợ duy trì khối cơ, phục hồi mô, giúp cơ thể có năng lượng ổn định hơn vào buổi sáng. Ăn thực phẩm giàu protein vào đầu ngày còn giúp giảm cảm giác thèm ăn và hạn chế ăn vặt giữa các bữa.

Giúp no lâu hơn

So với nhiều món ăn sáng giàu tinh bột tinh chế, trứng tạo cảm giác no lâu hơn nhờ giàu protein và chất béo, từ đó hỗ trợ kiểm soát lượng calo nạp vào. Chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị kết hợp trứng với rau xanh, bánh mì nguyên cám hoặc trái cây để cân bằng dinh dưỡng cho bữa sáng.

Hỗ trợ kiểm soát cân nặng

Với người muốn duy trì vóc dáng hoặc kiểm soát cân nặng, trứng có thể là lựa chọn hữu ích. Trứng giàu protein chất lượng cao và chất béo lành mạnh nhưng chứa ít carbohydrate. Sự kết hợp này giúp tạo cảm giác no lâu hơn, từ đó hạn chế ăn vặt và giảm lượng calo nạp vào không cần thiết.

Trứng có thể trở thành thực phẩm hỗ trợ kiểm soát cân nặng lành mạnh, đặc biệt phù hợp với người giảm cân muốn có bữa ăn no lâu mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng.

Hỗ trợ sức khỏe não bộ

Trứng là nguồn cung cấp choline - dưỡng chất quan trọng với hoạt động của não và hệ thần kinh. Choline tham gia vào quá trình hình thành chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine, liên quan trí nhớ, khả năng tập trung.

Tốt cho mắt

Lòng đỏ trứng chứa lutein và zeaxanthin - hai chất chống oxy hóa có vai trò bảo vệ võng mạc, giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng liên quan tuổi tác. Ngoài ra, trứng cũng cung cấp vitamin A - dưỡng chất cần thiết cho thị lực và hoạt động bình thường của mắt.

Bổ sung nhiều vitamin và khoáng chất

Ngoài protein, trứng còn chứa vitamin B2, B12 và D, folate, selen. Đây đều là những dưỡng chất tham gia vào quá trình tạo năng lượng, miễn dịch, chuyển hóa của cơ thể.

Theo Mayo Clinic, một quả trứng chứa khoảng 75 calo nhưng giàu vi chất, phù hợp cho bữa sáng nhanh gọn. Dù lòng đỏ có nhiều cholesterol, các chuyên gia cho rằng thực phẩm này thường không ảnh hưởng đáng kể đến cholesterol máu ở người khỏe mạnh. Nguy cơ tim mạch thường liên quan nhiều hơn đến chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn và ít vận động. Tuy nhiên, người mắc bệnh tim mạch hoặc cholesterol cao nên tham khảo bác sĩ về lượng trứng phù hợp.

Tin Gốc: Vnexpress

Cô liên tục hướng dẫn các học viên siết cơ bụng và giữ thẳng lưng. Khó có thể nhận ra huấn luyện viên vóc dáng thon gọn này từng trải qua một giai đoạn khủng hoảng tâm lý nặng nề vì béo phì.

Sau khi sinh con đầu lòng, cân nặng của Thúy chạm mốc 80 kg. Với chiều cao 1,62m, cô tự miêu tả bản thân khi đó "như quả bóng biết đi". Thể trạng thay đổi khiến khuôn mặt vỡ nét, làm cô trông già đi nhiều tuổi. Cú sốc ngoại hình đẩy người mẹ trẻ vào trạng thái trầm cảm. Người phụ nữ e ngại ánh mắt của người lạ, khép kín bản thân và lảng tránh những người xung quanh.

Quyết tâm thay đổi xuất hiện khi con cô tròn một tuổi. Thúy bắt đầu lộ trình rèn luyện thể chất kéo dài 20 tháng. Chặng đường này được khởi động bằng việc cải tổ triệt để thói quen dinh dưỡng. Do lịch trình bận rộn của một người mẹ nuôi con nhỏ, cô tập trung hoàn toàn vào việc cắt giảm lượng calo nạp vào. Thúy loại bỏ đồ uống chứa đường cùng thức ăn nhanh. Bữa ăn hàng ngày được kiểm soát chặt chẽ với một bát cơm, kết hợp nguồn đạm trắng từ thịt gà, cá cùng các loại rau quả.

Về mặt khoa học, mô hình ăn uống giàu đạm và chất xơ giúp cơ thể duy trì cảm giác no, tăng cường trao đổi chất. Việc chủ động giảm lượng tinh bột sẽ buộc cơ thể phải sử dụng lớp mỡ dự trữ để tạo năng lượng hoạt động. Mặc dù áp dụng kỷ luật thép, việc thay đổi thực đơn trong giai đoạn đầu diễn ra khá chậm rãi. Cân nặng của Thúy chỉ giảm nhẹ từ 80 xuống 78 kg.

Sự lột xác thực sự diễn ra ở giai đoạn hai khi Thúy tìm đến aerobic. Bộ môn thể dục nhịp điệu này đóng vai trò công cụ đốt mỡ chủ lực. Hoạt động tập luyện cường độ cao mang lại những tác động sinh lý sâu sắc.

Theo phân tích của Đại học Tel Aviv, việc tập aerobic đều đặn làm tăng mức tiêu thụ glucose của các cơ quan nội tạng. Quá trình này thay đổi cấu trúc mô của các cơ quan trở nên giống mô cơ, từ đó cắt giảm nguồn năng lượng nuôi dưỡng khối u, giúp giảm đến 72% nguy cơ phát triển ung thư di căn.

Thúy duy trì lịch tập 6 buổi mỗi tuần. Cô yêu cầu sự chuẩn xác tuyệt đối trong từng động tác, bắt buộc người tập phải giữ lưng thẳng, mở rộng vai kết hợp tư thế chân hơi chùng để tối ưu hóa hiệu quả đốt mỡ. Cơ chế vận động này được kết hợp cùng tạ tay và bục nhảy nhằm ép sâu vùng eo.

Xuyên suốt quá trình rèn luyện, Thúy giữ vững quan điểm không ép buộc cơ thể bằng các biện pháp cực đoan. Cô duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ dưỡng chất và đảm bảo chất lượng giấc ngủ để tránh tình trạng cơ thể rơi vào trạng thái sốc nhiệt hoặc kiệt sức.

Sau gần hai năm kiên trì, Thúy đưa cân nặng về mức 56 kg. Chỉ số mỡ nội tạng của cô dừng ở mức 3,5. Đây là ngưỡng tiêu chuẩn hỗ trợ phòng tránh các bệnh lý chuyển hóa như mỡ máu hay gan nhiễm mỡ. Sự biến đổi thể chất kéo theo sự hồi sinh về mặt tinh thần.

Từ người phụ nữ mặc cảm, Thúy đã mở một cơ sở dạy aerobic tại Thái Nguyên và đang xây dựng kế hoạch mở rộng quy mô. Cô mong muốn dùng chính trải nghiệm cá nhân để khẳng định "chỉ cần con người không bỏ cuộc, cơ thể sẽ không bao giờ phản bội lại những nỗ lực rèn luyện bền bỉ đó".

Tin Gốc: Vnexpress