Hoạt động hợp tác nhân đạo tìm kiếm và kiểm kê quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh ở VN được 2 nước triển khai từ ngay sau khi Hiệp định Paris ký kết năm 1973, trước khi Bắc Nam sum họp một nhà. Từ đó đến nay, đã có rất nhiều kỳ tích được tạo nên; nhưng cũng có 1 nốt trầm day dứt suốt 25 năm, gắn liền với ngọn núi Am.
Đó là buổi chiều đầu tháng 4.2001, chiếc trực thăng Mi-17 do Nga sản xuất đang trên hành trình bay từ Vinh (Nghệ An) vào Đồng Hới (Quảng Bình cũ) trong thời tiết sương mù, đã chao đảo và đâm vào sườn núi Am thuộc xã Thanh Trạch, H.Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (nay thuộc xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị), cách Hà Nội khoảng 450 km về phía nam.
Trên máy bay khi ấy có 16 người. Họ gặp nạn trong khi đang thực hiện nhiệm vụ khảo sát cho đợt hoạt động hỗn hợp tìm kiếm hài cốt quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh (MIA) lần thứ 65, một công việc nhân đạo cao cả được 2 Chính phủ VN và Mỹ giao phó.
Những người trên trực thăng tử nạn gồm: đại tá Trần Văn Biền, Chỉ huy trưởng Cơ quan MIA/Bộ Quốc phòng; ông Nguyễn Thanh Hà, Phó giám đốc thường trực Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích (VNOSMP, Bộ Ngoại giao); cơ trưởng, trung tá Nguyễn Văn Hà và 6 thành viên phi hành đoàn của Công ty bay dịch vụ miền Bắc (Bộ Quốc phòng); 7 thành viên Mỹ thuộc Lực lượng hỗn hợp kiểm kê tù binh và người mất tích (JPAC, tiền thân của DPAA, Cơ quan tìm kiếm tù binh và quân nhân mất tích Mỹ hiện nay).
25 năm sau sự kiện đau thương xảy ra, ông Vũ Khắc Nhũ (Giám đốc Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích, giai đoạn 1997 – 2002) vẫn nhớ như in diễn biến của vụ việc. Ông Nhũ kể đó là chuyến bay vừa để khảo sát cho đợt MIA tiếp theo vừa để bàn giao giữa 2 vị lãnh đạo (cũ và mới) của Văn phòng MIA tại Hà Nội.
Ngay sau khi sự cố xảy ra, 3 bộ gồm Quốc phòng, Công an, Ngoại giao đã lập tức cùng với chính quyền địa phương vào cuộc với hàng loạt nhiệm vụ. Tối thượng là phải đưa toàn bộ thi thể ra Hà Nội sớm nhất để bảo quản và giám định vì tất cả đều đã bị cháy đen. Thứ nữa là giải quyết hiện trường, trong đó là nhặt những gì còn sót lại, không loại trừ những mảnh thi thể bị tách ra… “Khi đó chúng tôi đã gom được ít mảnh thi thể vương vãi và cho chôn luôn dưới chân núi Am này”, ông Nhũ nhớ lại.
Cũng theo ông Nhũ, cùng lúc cũng phải làm rõ nguyên nhân máy bay rơi, vì đây là vấn đề đối ngoại, một tổn thất lớn đối với VN cũng như đối với Mỹ. Về đối nội, ông Nhũ cho biết đơn vị đã cử các đoàn hỗ trợ các gia đình thực hiện các chính sách liên quan. Do đó, 9 cán bộ, chiến sĩ VN hy sinh trong vụ tai nạn đã được công nhận liệt sĩ khi đang làm nhiệm vụ nhân đạo quốc tế.
Ngày nay, khu vực núi Am đã được chính quyền và người dân địa phương phát triển thành vùng rừng trồng, tạo sinh kế cho họ. Giữa mênh mông gió núi, bạt ngàn cây keo lai, dưới chân núi Am có khoảng đất trống. Nơi đó có khu tưởng niệm nhỏ cho sự kiện 25 năm trước, được xây dựng theo phong cách, kiến trúc VN, tấm bia tưởng niệm khắc tên cả người VN và người Mỹ.
Bà Nguyễn Thị Hòa, 59 tuổi, trú xã Bắc Trạch, cho biết khu vực tưởng niệm được đặt trong rừng keo lai do gia đình bà sở hữu. Trước đây chỉ có 1 tấm bia tưởng niệm, sau đó cơ quan hữu quan xây dựng thành khu tưởng niệm nhỏ, gồm bia đá, hàng rào, bậc thang… bao quanh.
“Cứ vào dịp 7.4 hằng năm, người ta về đây làm lễ tưởng niệm cho những người đã mất trong vụ tai nạn máy bay. Thi thoảng cũng có người vào thăm viếng thắp hương, Tây có, ta có. Gia đình tôi cứ đến ngày rằm và 30 hằng tháng vẫn đều đặn lên dọn dẹp vệ sinh, thắp hương tưởng nhớ… Họ là người dưng nhưng có “duyên” với mảnh đất của mình, nên tôi cũng hương khói theo đúng tâm linh người Việt”, bà Hòa nói.
Hôm 7.4, Quảng Trị nắng đổ lửa, mặt trời như thiêu đốt cả ngọn núi Am. Đoàn xe hướng về khu tưởng niệm, hơn 100 người Việt và Mỹ tề tựu về đây để dự lễ tưởng niệm tròn 1/4 thế kỷ kể từ ngày xảy ra tai nạn.
Ông Lê Công Tiến, Giám đốc Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích, gửi lời chia buồn và tri ân sâu sắc tới gia đình các nạn nhân. Ông khẳng định sự hy sinh của 16 cán bộ, quân nhân của VN và Mỹ đã góp phần quan trọng vào quá trình hợp tác giữa 2 nước về MIA trong 50 năm qua, giúp xoa dịu nỗi đau chiến tranh, thúc đẩy tiến trình hàn gắn, hòa giải, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, thúc đẩy quan hệ VN – Mỹ đạt tầm mức như ngày hôm nay.
Ông Trần Thanh Hưng, con trai đại tá liệt sĩ Trần Văn Biền, giật mình khi thời gian qua rất nhanh, bản thân ông cũng bước qua tuổi 62. “Ở cái tuổi đi qua gần hết thăng trầm cuộc đời, nỗi đau mất người thân sau 25 năm dù đã nguôi ngoai theo thời gian, nhưng niềm tự hào về sứ mệnh nhân đạo mà cha tôi cùng các thành viên tiền trạm VN và Mỹ thì vẫn luôn vẹn nguyên và tỏa sáng”, ông Hưng nói.
Trong giờ phút tưởng niệm hôm ấy, ông Hưng bày tỏ sự sẻ chia sâu sắc trước nỗi đau và mất mát của các gia đình thân nhân có mặt, của ông và những người bạn đến từ Mỹ. Dù khác biệt về ngôn ngữ và quốc tịch, họ đã trở thành một “gia đình MIA”, gắn kết bởi sự hy sinh của những người thân yêu. “Cha tôi cùng các đồng nghiệp người Mỹ đã kề vai sát cánh, cùng thực hiện một nhiệm vụ và cùng ngã xuống vì mục tiêu chung: mang lại niềm an ủi cho những gia đình vẫn đang mòn mỏi chờ tin người thân mất tích. Chính lý tưởng ấy đã làm cho sự hy sinh của họ trở nên bất tử”, ông Hưng nhấn mạnh.
Ông Hưng chia sẻ cha ông hẳn sẽ an lòng nơi cõi vĩnh hằng khi biết về mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa VN và Mỹ hôm nay. “Chúng tôi, những thế hệ đi sau, nguyện sẽ luôn gìn giữ và phát huy di sản nhân đạo này, để nỗi đau chiến tranh lùi xa và tình hữu nghị của chúng ta ngày càng bền chặt”, ông Hưng nói. (còn tiếp)
Hàng nghìn phương tiện đứng chờ ở đường dẫn vào bến phà Đồng Bài (nối đất liền Hải Phòng với đảo Cát Bà), sáng 30/4.
Đại diện Ban quản lý bến phà cho biết đơn vị đã khởi hành chuyến đầu tiên đưa hành khách sang đảo Cát Bà từ 5h, sớm hơn 20 phút so với lịch chạy được niêm yết công khai.
Hàng nghìn phương tiện đứng chờ ở đường dẫn vào bến phà Đồng Bài (nối đất liền Hải Phòng với đảo Cát Bà), sáng 30/4.
Đại diện Ban quản lý bến phà cho biết đơn vị đã khởi hành chuyến đầu tiên đưa hành khách sang đảo Cát Bà từ 5h, sớm hơn 20 phút so với lịch chạy được niêm yết công khai.
Trong ngày đầu nghỉ lễ 30/4-1/5, lượng xe máy ra phà tăng đột biến khiến đơn vị vận hành phải xả trạm soát vé vào lúc 9h.
Ôtô các loại cũng xếp hàng chờ xuống phà kéo dài hơn 1,5 km. Để bảo đảm an toàn giao thông, hạn chế ùn tắc, Sở Xây dựng Hải Phòng thông báo tạm dừng tiếp nhận xe chuyên chở ôtô con, xe tải qua phà Đồng Bài (theo chiều ra đảo Cát Bà) từ 25/4 đến 3/5 và các ngày nghỉ cuối tuần từ 9/5 đến 30/9. Thời gian tạm dừng từ 9h đến 13h.
Trong ngày đầu nghỉ lễ 30/4-1/5, lượng xe máy ra phà tăng đột biến khiến đơn vị vận hành phải xả trạm soát vé vào lúc 9h.
Ôtô các loại cũng xếp hàng chờ xuống phà kéo dài hơn 1,5 km. Để bảo đảm an toàn giao thông, hạn chế ùn tắc, Sở Xây dựng Hải Phòng thông báo tạm dừng tiếp nhận xe chuyên chở ôtô con, xe tải qua phà Đồng Bài (theo chiều ra đảo Cát Bà) từ 25/4 đến 3/5 và các ngày nghỉ cuối tuần từ 9/5 đến 30/9. Thời gian tạm dừng từ 9h đến 13h.
Trong ngày đầu nghỉ lễ 30/4-1/5, lượng xe máy ra phà tăng đột biến khiến đơn vị vận hành phải xả trạm soát vé vào lúc 9h.
Ôtô các loại cũng xếp hàng chờ xuống phà kéo dài hơn 1,5 km. Để bảo đảm an toàn giao thông, hạn chế ùn tắc, Sở Xây dựng Hải Phòng thông báo tạm dừng tiếp nhận xe chuyên chở ôtô con, xe tải qua phà Đồng Bài (theo chiều ra đảo Cát Bà) từ 25/4 đến 3/5 và các ngày nghỉ cuối tuần từ 9/5 đến 30/9. Thời gian tạm dừng từ 9h đến 13h.
Anh Phạm Minh Hiếu (25 tuổi) cho biết phải để xe cách điểm bán vé gần một km để vào mua vé trước. Anh cùng nhóm bạn đã đợi hơn một tiếng mà chưa thể tiếp cận khu vực nhà chờ xuống phà.
Người dân xếp hàng chờ mua vé qua phà.
Anh Phạm Minh Hiếu (25 tuổi) cho biết phải để xe cách điểm bán vé gần một km để vào mua vé trước. Anh cùng nhóm bạn đã đợi hơn một tiếng mà chưa thể tiếp cận khu vực nhà chờ xuống phà.
Lúc 11h, chị Vũ Yến (26 tuổi ở quận Hồng Bàng) cùng con nhỏ nghỉ chân ở đường xuống phà đã hơn một tiếng nhưng chưa thể di chuyển tiếp. Do lường trước tình hình ùn tắc nên chị đã mang theo đồ chơi, nước uống.
Lúc 11h, chị Vũ Yến (26 tuổi ở quận Hồng Bàng) cùng con nhỏ nghỉ chân ở đường xuống phà đã hơn một tiếng nhưng chưa thể di chuyển tiếp. Do lường trước tình hình ùn tắc nên chị đã mang theo đồ chơi, nước uống.
Dù thời tiết không nóng nhưng việc chờ đợi quá lâu dưới nắng khiến nhiều du khách mệt mỏi.
Với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ, sự đa dạng sinh học và nhiều trải nghiệm mới mẻ, Cát Bà luôn được du khách trong và ngoài nước lựa chọn là điểm đến trong các kỳ nghỉ lễ dài ngày.
Dù thời tiết không nóng nhưng việc chờ đợi quá lâu dưới nắng khiến nhiều du khách mệt mỏi.
Với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ, sự đa dạng sinh học và nhiều trải nghiệm mới mẻ, Cát Bà luôn được du khách trong và ngoài nước lựa chọn là điểm đến trong các kỳ nghỉ lễ dài ngày.
Du khách trên một số xe đi sớm tranh thủ ngủ trong thời gian chờ đến lượt xuống phà sang đảo.
Du khách trên một số xe đi sớm tranh thủ ngủ trong thời gian chờ đến lượt xuống phà sang đảo.
Đơn vị vận hành bến phà đã huy động cả 5 phà lớn, sức chứa khoảng 15 ôtô và hàng trăm hành khách, chạy hết công xuất để phục vụ du khách.
Trong hè 2026 (tháng 4 đến hết tháng 8), tuyến phà Đồng Bài - Cái Viềng sẽ tăng từ 23 lên 38 chuyến/ngày.
Đơn vị vận hành bến phà đã huy động cả 5 phà lớn, sức chứa khoảng 15 ôtô và hàng trăm hành khách, chạy hết công xuất để phục vụ du khách.
Trong hè 2026 (tháng 4 đến hết tháng 8), tuyến phà Đồng Bài - Cái Viềng sẽ tăng từ 23 lên 38 chuyến/ngày.
Ga cáp treo Phù Long cũng đã đón khoảng 5.000 lượt khách trong sáng nay. Dự kiến, hôm nay số khách qua ga đạt 8.000 lượt khách.
Trong thời gian tạm dừng cho ôtô qua phà, du khách có thể ra đảo Cát Bà bằng cáp treo, tàu cao tốc và xe buýt.
Ga cáp treo Phù Long cũng đã đón khoảng 5.000 lượt khách trong sáng nay. Dự kiến, hôm nay số khách qua ga đạt 8.000 lượt khách.
Trong thời gian tạm dừng cho ôtô qua phà, du khách có thể ra đảo Cát Bà bằng cáp treo, tàu cao tốc và xe buýt.
Chính phủ ban hành Nghị định số 168 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số, trong đó có điều kiện, thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai; mức hỗ trợ tài chính và trình tự, thủ tục thực hiện việc hỗ trợ tài chính khi sinh con...
Về điều kiện hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai, Nghị định 168 quy định lao động nữ sinh con thứ hai, lao động nam khi vợ sinh con thứ hai đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội và được hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai quy định tại điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Dân số thuộc các trường hợp sau:
- Lao động nữ khi sinh con mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống;
- Lao động nam khi vợ sinh con mà tại thời điểm sinh, người vợ có một con đẻ còn sống.
Thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai thực hiện theo pháp luật về bảo hiểm xã hội và quy trình giải quyết hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Liên quan mức hỗ trợ tài chính khi sinh con, Chính phủ quy định mức hỗ trợ tài chính tối thiểu là 2.000.000 đồng/phụ nữ khi sinh con thuộc các trường hợp sau:
- Phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người;
- Phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế;
- Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.
Phụ nữ khi sinh con đồng thời thuộc các trường hợp trên thì được hưởng một mức hỗ trợ.
Về trình tự, chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu căn cứ thông tin từ hệ thống liên thông thủ tục đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư, ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) và các cơ sở dữ liệu có sẵn để quyết định hỗ trợ kinh phí và thực hiện chi trả cho phụ nữ sinh con theo quy định trên cùng với thời điểm đăng ký khai sinh.
Các quy định trên có hiệu lực từ ngày 1/7.
Riêng quy định về mức hỗ trợ tài chính khi sinh con có hiệu lực thi hành từ 1/1/2027.
Cũng theo nghị định của Chính phủ, từ 1/7 đến 31/12, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, bảo trợ xã hội; người dân tại thôn đặc biệt khó khăn; xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo..., được sử dụng miễn phí gói dịch vụ khám sàng lọc và mức hỗ trợ khám sàng lọc từ nguồn ngân sách Nhà nước.
Từ 1/1/2027, tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh được hưởng hỗ trợ gói dịch vụ khám sàng lọc và mức hỗ trợ khám sàng lọc từ ngân sách Nhà nước của Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 đến khi danh mục các bệnh khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh do cấp có thẩm quyền quy định trong danh mục bệnh được hưởng bảo hiểm y tế theo lộ trình tăng mức đóng bảo hiểm y tế và khả năng cân đối quỹ bảo hiểm y tế.
Tối 8.4, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc điều hành gói XD1 (thuộc Ban Quản lý dự án đường bộ miền Trung - chủ đầu tư dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 28B), cho biết quá trình thi công nâng cấp quốc lộ 28B đang bị ảnh hưởng trực tiếp bởi giá xăng dầu tăng đột biến. Việc thi công và thảm nhựa trên tuyến hiện phải tạm chững lại.
Theo ông Tuấn, giá xăng dầu tăng cao đã kéo theo chi phí vận hành máy móc và vật liệu xây dựng tăng mạnh. Trước áp lực tài chính, các nhà thầu đã đề xuất giãn tiến độ dự án nâng cấp quốc lộ 28B, chờ khi giá nhiên liệu và vật tư ổn định hơn mới tiếp tục triển khai đồng loạt.
Trong khoảng 20 ngày gần đây, các đơn vị thi công chỉ thảm nhựa được hơn 1 km tại các đoạn đèo dốc xung yếu nhằm đảm bảo an toàn giao thông. Đối với hơn 7 km còn lại, chủ yếu là các đoạn đường bằng tại Km19, Km21, Km23 và khu vực kết nối cao tốc, nhà thầu xin tạm dừng để tránh thua lỗ nếu tiếp tục thi công trong bối cảnh chi phí tăng cao.
Riêng hạng mục cầu cạn số 4 trên đèo Đại Ninh vẫn đang được duy trì thi công, song cũng gặp khó khăn do phát sinh địa chất phức tạp, tiếp tục ảnh hưởng đến tiến độ chung của toàn dự án nâng cấp quốc lộ 28B.
Như Thanh Niên đã thông tin, theo kế hoạch của chủ đầu tư, toàn tuyến quốc lộ 28B sẽ hoàn thành thảm nhựa vào cuối tháng 4.2026 nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân và du khách, nhất là trong thời gian sân bay Liên Khương tạm đóng cửa để nâng cấp đến cuối tháng 8.2026.
Dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 28B đã được Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) phê duyệt tại Quyết định số 1495/QĐ-BGTVT ngày 16.11.2023. Tuyến đường có tổng chiều dài khoảng 68 km, thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025. Theo lộ trình, công trình sẽ hoàn thành thi công trong năm 2025 và hoàn thiện, bàn giao trong năm 2026.
