Từ tháng 9/2024 đến tháng 4/2026, tổng cộng 49 kỳ thủ bị xử lý với nhiều mức án khác nhau, từ khiển trách, cấm thi đấu có thời hạn cho đến cấm vĩnh viễn và thậm chí nhận án tù. Chưa bao giờ một môn thể thao trí tuệ truyền thống lại đối diện với cuộc thanh lọc sâu rộng và khốc liệt đến vậy.
Cú sốc lớn nhất nằm ở danh sách những người sa ngã. Từ “Vua cờ tướng” Vương Thiên Nhất, đến các kỳ vương Triệu Hâm Hâm, Trịnh Duy Đồng, Uông Dương, rồi Hồng Trí, Tạ Tĩnh, Từ Siêu và gần nhất là Tưởng Xuyên. Họ từng thống trị kỳ đàn suốt gần hai thập kỷ, nhưng đều lần lượt bị phanh phui và xử lý. Trong đó, Thiên Nhất, Duy Đồng, Hâm Hâm và Tưởng Xuyên được ví như “Tứ Đại Thiên Vương” của cờ tướng Trung Quốc hiện đại, biểu tượng cho đỉnh cao chuyên môn.
Trong đợt xử phạt mới nhất ngày 13/4/2026, Tưởng Xuyên, cựu số một quốc gia, vô địch thế giới 2011, bị cấm thi đấu 5 năm. Ba kỳ vương Hồng Trí, Tạ Tĩnh và Từ Siêu nhận án cấm vĩnh viễn. Trước đó, hai đợt xử lý năm 2024 và 2025 đã “quét” qua 43 kỳ thủ khác, trong đó nhiều người cũng bị treo giò dài hạn hoặc tước danh hiệu. Con số 49 người bị kỷ luật cho thấy quy mô của bê bối mang tính hệ thống, dàn trải.
Các kỳ thủ dàn xếp kết quả thông qua hình thức đưa và nhận hối lộ hơn 10 năm qua. Một số trả tiền để đối thủ buông cờ, nhằm cải thiện thứ bậc, số khác nhận tiền để cố tình thua. Hành vi này diễn ra trong thời gian dài, thậm chí ngay tại các giải đấu danh giá nhất như Giáp Cấp Liên Tái hay vô địch quốc gia. Một đoạn ghi âm bị rò rỉ từ tháng 4/2023, trong đó các kỳ thủ bàn bạc mua bán độ, được xem là quả bom mở đầu cuộc khủng hoảng.
Mục đích mua bán độ của các kỳ thủ cũng nằm ở tiền bạc và danh vọng. Thứ bậc của kỳ thủ gắn trực tiếp với thu nhập từ giải thưởng, quảng cáo, livestream. Một nhà vô địch giải đồng đội quốc gia nhận khoảng 150.000 nhân dân tệ (580 triệu đồng), nhưng khi chia cho cả đội, mỗi người chỉ còn chưa đến 40.000 tệ (150 triệu đồng). Với những kỳ thủ không thuộc nhóm hàng đầu, thu nhập hàng năm thường dưới 100.000 tệ (386 triệu đồng), thậm chí có người chỉ kiếm vài nghìn tệ mỗi tháng tại các CLB địa phương.
Do đó, một vòng luẩn quẩn hình thành. Kỳ thủ cần thứ bậc cao để kiếm tiền, và dùng tiền để mua lại thứ bậc đó. Theo truyền thông Trung Quốc, riêng Vương Thiên Nhất bị cáo buộc chi tới 940.000 tệ (3,6 tỷ đồng) để đảm bảo vị trí số một Trung Quốc.
Việc dàn xếp kết quả đã trở thành luật ngầm trong một bộ phận kỳ thủ. Những giao dịch hậu trường dần được chấp nhận như cách tồn tại trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Khi đó, công tác giám sát còn hạn chế và phụ thuộc nhiều vào quan sát thủ công.
Phản ứng từ cộng đồng cờ tướng Trung Quốc cũng cho thấy sự chia rẽ sâu sắc. Tài khoản Old Huang’s View viết trên Baidu: “Khi những ván cờ cũng có thể được định giá, sự thuần khiết của môn cờ nghìn năm đang đối mặt thử thách lớn nhất”.
Sister Wang loves sports thì sốc trước quy mô vụ việc: “49 người phải trả giá, luật ngầm của cờ tướng đã bị phanh phui hoàn toàn”.
Một số ý kiến gay gắt hơn, như tác giả Vương Tội Đại Thiết Phấn trên Zhihu, cho rằng không thể đổ lỗi hoàn toàn cho cách quản lý. “Không thể nói những kỳ thủ hàng đầu vi phạm suốt hơn 10 năm là những kẻ ngây thơ bị hại”, người này viết. “Dư luận đang có tiêu chuẩn kép, khi thấy thương cảm cho người này và phán xét người kia”.
Tranh cãi xoay quanh vai trò của những người tố cáo, như “Loạn Chiến Vương” Hồng Trí và Đảng Phỉ. Một số chỉ trích họ cũng không trong sạch gì, khi đã bị xử phạt. Tuy nhiên, cũng có ý kiến bảo vệ: “Nếu đòi người tố cáo phải hoàn hảo, sẽ không ai dám lên tiếng”.
Dù còn nhiều tranh luận, phần lớn đều đồng thuận rằng cuộc thanh lọc là cần thiết. Các án phạt không chỉ dừng ở cấp độ cấm thi đấu, còn đi kèm xử lý hình sự. Thiên Nhất bị tuyên án 2 năm 9 tháng tù, hay Hâm Hâm nhận 4 năm 9 tháng.
Hệ quả trước mắt không nhỏ. Sự vắng bóng của hàng loạt ngôi sao khiến các giải đấu giảm sức hút. Một khảo sát cho thấy 62% khán giả cảm thấy giải vô địch quốc gia nhạt hơn khi thiếu các tên tuổi lớn. Những nền tảng livestream từng tăng trưởng mạnh nhờ các kỳ thủ hàng đầu cũng ghi nhận lượng người xem sụt giảm.
Một thế hệ kỳ thủ từng được tôn vinh giờ đồng loạt sụp đổ. Những người như “Ngọc Diện Thần Phật” Tưởng Xuyên từng được xem là hình mẫu về chuyên môn và đạo đức, cũng không đứng ngoài vòng xoáy tội lỗi.
“Chúng tôi từng nghĩ đó là một thế hệ vàng”, một người hâm mộ viết trên Zhihu. “Nhưng giờ nhìn lại, đó là thế hệ đen tối”.
Cơn địa chấn đã xảy ra, để lại những vết nứt sâu trong lòng người hâm mộ. Nhưng với nhiều người, đó cũng là cơ hội để tái thiết. “Cái giá phải trả là rất lớn, nhưng nếu không làm sạch, tương lai của cờ tướng còn đáng lo hơn”, người này viết thêm.
Sau tất cả, câu hỏi lớn vẫn còn đó. Khi những biểu tượng lần lượt sụp đổ, niềm tin vào sự công bằng của bàn cờ liệu có thể được dựng lại?
Tối 6.5 trong trận bán kết lượt đi Cúp vô địch CLB Đông Nam Á 2025 - 2026, Percy Tau đã chơi rất nổi bật khi CLB Nam Định làm khách trên sân Petaling Jaya của CLB Selangor FC, tiếc là người đồng đội Xuân Son không được như thế.
Trong trận đấu HLV Vũ Hồng Việt chỉ sử dụng 4 cầu thủ nội (bao gồm Xuân Son), phần lớn vị trí là các thủ môn bao gồm cả Caique bắt thay cho đội trưởng Nguyên Mạnh, những phút đầu tiên đội bóng thành Nam đã nhận sức ép rất lớn từ đội chủ nhà Malaysia.
Tuy nhiên sau khoảng hơn 10 phút, thế trận dần trở nên cân bằng khi CLB Nam Định bắt đầu tạo ra được những cơ hội của mình, trong đó nổi bật nhất là ngoại binh Percy Tau rất năng nổ bên cánh phải.
Trong hiệp 1, Percy Tau đã một lần sút dội cột dọc ra ngoài, liên tục quấy phá và xộc thẳng vào khu vực cấm địa. Chính anh là người đã có đường đi bóng lắt léo và sút vào góc xa để Văn Vĩ rất nhanh chớp thời cơ đệm lòng gỡ hòa 1-1 ở phút 45.
Trước đó, hàng thủ CLB Nam Định đã bị xuyên thủng khá dễ từ một tình huống Selangor FC tấn công tương đối cơ bản, bóng được dễ dàng phát triển từ biên phải đối thủ và căng vào để Chrigor trong vòng cấm chớp thời cơ ghi bàn ở phút 37.
Chính Chrigor trong đầu hiệp 2 tiếp tục ghi tên mình vào bảng điện tử ở phút 58, cũng từ một đường phát triển bóng dài ra biên phải và căng vào trong, chỉ gặp phải sự cản phá quyết liệt rất yếu ớt từ hàng thủ đội khách.
Sau bàn thua này, HLV Vũ Hồng Việt có cùng lúc đến 3 sự thay đổi người khi những nhân tố tấn công như Tuấn Anh, Hoàng Anh và Văn Kiên được tung vào sân với mục tiêu tăng cường hỏa lực, khi chuyển từ sơ đồ 3 trung vệ sang 4 hậu vệ.
Ý đồ đó của CLB Nam Định đã vấp phải hàng thủ chơi phòng ngự số đông dày đặc của Selangor FC. Đã có thêm một vài cơ hội, nhưng hàng công đội bóng thành Nam lại lần lượt bỏ lỡ khá đáng tiếc trong cảnh Xuân Son mờ nhạt.
Không còn cách nào khác, CLB Nam Định chấp nhận thua 1-2 và đặt mọi kỳ vọng vào trận bán kết lượt về sẽ diễn ra trên sân nhà Thiên Trường sau 1 tuần nữa, với niềm tin Xuân Son sẽ tỏa sáng trở lại để thầy trò HLV Vũ Hồng Việt bước vào trận chung kết Cúp CLB Đông Nam Á 2025 - 2026.
Theo nguồn tin từ tờ Telegraph tối 19-5, Chelsea đang hoàn tất thủ tục để chuẩn bị khởi kiện Man City với cáo buộc "đi đêm" và tiếp cận bất hợp pháp HLV Enzo Maresca trong thời gian chiến lược gia này còn tại vị ở sân Stamford Bridge.
Chelsea tin rằng việc Man City bí mật thương thảo với HLV Enzo Maresca vào đầu năm 2026 chính là nguyên nhân trực tiếp khiến đội bóng rơi tự do trên bảng xếp hạng Giải Ngoại hạng Anh.
Nội bộ của đội chủ sân Stamford Bridge được cho là xuất hiện những rạn nứt không thể hàn gắn trong những ngày cuối HLV Maresca dẫn dắt CLB Chelsea.
Đỉnh điểm là sau trận hòa Bournemouth, chiến lược gia 46 tuổi người Ý đã bỏ họp báo. Điều này dẫn đến quyết định sa thải từ ban lãnh đạo vào ngày 1-1-2026.
Đáng nói vào lúc này, HLV Maresca rời đi mà không đòi một đồng đền bù nào. Sau đó, ông được cho là đã thừa nhận với giới chủ Chelsea về việc mình đang đàm phán với Man City.
Chelsea khẳng định chính sự thiếu tập trung của ông Maresca đã phá hỏng cả mùa giải. Và nó khiến đội bóng đối mặt nguy cơ mất vé dự cúp châu Âu.
Thực tế, sự ra đi của Maresca đã đẩy Chelsea vào một mùa giải sa sút thảm hại. Người kế nhiệm khi ấy - Liam Rosenior cũng vừa bị sa thải do không thể vực dậy đội bóng.
Tính đến nay, Chelsea đã thay HLV tới 4 lần trong mùa giải và đang ở vị trí thứ 8 trên bảng xếp hạng Giải Ngoại hạng Anh với vỏn vẹn 52 điểm.
Ở chiều ngược lại, Man City nhắm đến Maresca như một lựa chọn hoàn hảo để thay thế HLV Pep Guardiola - người được dự báo sẽ chia tay sân Etihad sau tròn một thập kỷ gắn bó.
Maresca vốn không lạ lẫm gì về CLB Man City khi từng dẫn dắt đội U21 (mùa 2020-2021) và làm trợ lý cho HLV Pep Guardiola ở mùa 2022-2023.
Kết quả bốc thăm vào rạng sáng 10.5 đưa đội tuyển UAE vào bảng E cùng đội tuyển Hàn Quốc, đội tuyển Việt Nam và đội thắng trong cặp play-off giữa Li Băng với Yemen. Truyền thông UAE đánh giá, đây là bảng đấu rất đáng chú ý khi có sự hiện diện của Hàn Quốc – một trong những ứng viên hàng đầu cho chức vô địch, cùng đội tuyển Việt Nam - những người có nhiều “duyên nợ” với đội tuyển UAE ở các giải đấu lớn của châu Á.
Phát biểu sau lễ bốc thăm, HLV Cosmin Olăroiu cho biết: “Giải đấu này quy tụ những đội bóng mạnh nhất châu Á, vì vậy rất khó để nói bảng nào dễ hay khó. Bảng nào cũng sẽ khó khăn vì các đội đều đã chuẩn bị kỹ lưỡng”.
Đáng chú ý, trong phát biểu của mình, chiến lược gia người Romania cũng nhắc trực tiếp đến đội tuyển Việt Nam như một đối thủ khó lường. Theo ông, trong nhiều năm qua, đội tuyển Việt Nam đã có nhiều bước tiến vượt bậc, trở thành một trong những đội tuyển khó chịu ở châu lục.
HLV Cosmin Olăroiu nhận xét: “Bảng E thật sự là một thử thách đòi hỏi nhiều sự hy sinh và nỗ lực từ các cầu thủ UAE. Toàn đội phải kiểm soát cảm xúc và sức mạnh tinh thần để đạt được ước mơ của mình, điều bắt đầu từ hôm nay. Trong những giải đấu kiểu này, bạn phải vượt qua giới hạn của bản thân nếu muốn tiến xa”.
HLV Cosmin Olăroiu nhấn mạnh: “Đội tuyển Hàn Quốc có lịch sử đáng nể, trong khi đội tuyển Việt Nam là đối thủ luôn tiềm ẩn những bất ngờ, nhiều lần khiến các đối thủ hàng đầu khu vực phải dè chừng. Họ là đội mạnh ở Đông Nam Á, từng vào tứ kết Asian Cup 2019 và cũng vào đến vòng loại thứ 2 World Cup 2022. Ngoài ra, chúng tôi chúng ta còn phải xem đội nào sẽ thắng trong cặp đấu giữa Li Băng và Yemen để đưa ra những tính toán”.
Trong lịch sử đối đầu, đội tuyển Việt Nam và UAE từng gặp nhau 8 lần. Đội tuyển Việt Nam thắng 2, hòa 1 và thua 5 trận. Dù UAE được đánh giá cao hơn về lực lượng lẫn đẳng cấp, nhưng đội tuyển Việt Nam từng tạo ra những chiến thắng đáng nhớ. Tại vòng bảng Asian Cup 2007, đội tuyển Việt Nam dưới thời HLV Alfred Riedl đã gây địa chấn khi thắng UAE 2-0 trên sân Mỹ Đình. Sau đó, ở vòng loại thứ hai World Cup 2022, đội tuyển Việt Nam tiếp tục đánh bại UAE 1-0 trên sân nhà nhờ bàn thắng của Tiến Linh.
Dù vậy, đội tuyển UAE cũng nhiều lần cho thấy sức mạnh vượt trội trước đội tuyển Việt Nam. Ở trận lượt về vòng loại World Cup 2022 diễn ra năm 2021, đội bóng Tây Á thắng 3-2 trong cuộc đối đầu giàu tốc độ và căng thẳng tại Dubai. Chính vì thế, màn tái đấu giữa hai đội ở Asian Cup 2027 được dự báo sẽ rất khó lường.
Theo lịch thi đấu được công bố, đội tuyển Việt Nam sẽ gặp UAE ở trận ra quân ngày 10.1.2027. Đây có thể xem là trận đấu mang tính bản lề cho cuộc đua giành vé đi tiếp tại bảng E. Sau đó 5 ngày, thầy trò HLV Kim Sang-sik sẽ đối đầu Hàn Quốc trước khi khép lại vòng bảng bằng trận gặp Li Băng hoặc Yemen vào ngày 20.1.
Trong khi đó, truyền thông UAE cũng đặt nhiều kỳ vọng vào HLV Cosmin Olăroiu. Trang Sports Space nhận định: “Đội tuyển UAE bước vào Asian Cup 2027 với “tinh thần mới và tham vọng lớn”, trong bối cảnh đội bóng này muốn xóa đi nỗi thất vọng sau khi lỡ cơ hội dự World Cup 2026. UAE từng giành ngôi á quân Asian Cup 1996 và vào bán kết Asian Cup 2019, vì vậy mục tiêu của chúng ta không chỉ là vượt qua vòng bảng mà còn hướng tới cuộc cạnh tranh chức vô địch”.
